¿Á xa̱a̱ xíni̱ún xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo?

¿Ndáaña xi̱keʼéna chí yéʼé ñuu tiempo xi̱naʼá ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱?

VA̱ÁSA níxi̱kiʼivi kuití na̱ yiví á xi̱kitana chí yéʼé ñuu ña̱ ni̱xi̱yo tiempo xi̱naʼá. Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví xi̱yaʼa kán, ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xi̱keʼéna kán. Yáʼaka 50 yichi̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ yéʼé ñuu kán, ña̱kán kivi kunda̱a̱-iniyó ndáaña xi̱keʼéna chí yéʼé kán.

Yéʼé kán kúú nu̱ú xi̱ndakutáʼan ku̱a̱ʼání na̱ yiví. Tu̱ʼun hebreo ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ yéʼé, kǒo káʼa̱n kuitíña xa̱ʼa̱ iinlá túyóʼo, chi káʼa̱nña kán kúú nu̱ú xi̱ndakutáʼan ku̱a̱ʼání na̱ yiví nu̱ú xi̱xi̱kóna ña̱ʼa. Sava ñuu, tá xi̱kiʼvina chí yéʼé ndíkaa̱ní ni̱xi̱yo lugar kán, ta mií kán xi̱ndakutáʼan ku̱a̱ʼání na̱ yiví (Neh. 8:1).

Yéʼé kán kúú nu̱ú xi̱xi̱kóna ña̱ʼa. Sava yéʼé ña̱ ni̱xi̱yo chí ñuu Jerusalén ni̱xi̱yo ki̱vi̱ña, iinña xi̱kaʼa̱nna xíʼinñá Yéʼé tí Ti̱a̱ká, ta inkaña xi̱kaʼa̱nna xíʼin Yéʼé tí Ndikachi, saá xi̱kaʼa̱nna xíʼinña saáchi sana tíyóʼo kúú tí xi̱xi̱kókana chí yéʼé kán (Sof. 1:10; Juan 5:2).

Yéʼé kán kúú nu̱ú xi̱xaʼa̱n na̱ yiví ña̱ xi̱keʼéna chiñu miína. Ta̱ Abrahán xíʼin ta̱ Boaz ni̱xa̱ʼa̱nna chí yéʼé ñuu ña̱ va̱ʼa ki̱ndoona xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa ta saátu ni̱xi̱yo na̱ testigo na̱ ku̱ndaa̱-ini xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna (Gén. 23:10-15, 17, 18; Rut 4:1, 10). Tá na̱ ke̱e inka ñuu ni̱xa̱a̱na ñuu kán ta kǒo na̱ níxi̱taxi veʼe nu̱ú koona, chí yéʼé ñuu kán xi̱kisi̱na (Juec. 19:15-21). Ta saátu ku̱a̱ʼání na̱ yiví xi̱xaʼa̱nna chí yéʼé ñuu kán ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuu (2 Sam. 18:24, 25).

Yéʼé kán xi̱ndatiinna ku̱a̱chi. Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndatiin na̱ juez ku̱a̱chi xíʼin na̱ yiví chí yéʼé kán, ndiʼi na̱ yiví na̱ xi̱ñuʼu kán xi̱xiniso̱ʼona xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱kaʼa̱nna (Deut. 21:18-20). Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱keʼéna saá, viíva xi̱ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ yiví. Ta na̱ chíñu ndi̱ku̱n xi̱ndatiinna ku̱a̱chi (Deut. 25:2). Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndatiin na̱ juez ku̱a̱chi xíʼin na̱ yiví chí yéʼé ñuu, xi̱xiniñúʼu nda̱kúní ndatiinna ku̱a̱chi xíʼinna (Deut. 16:18-20; Job 29:7, 11-17).

Chí yéʼé kán kúú nu̱ú xi̱ndakutáʼan na̱ nda̱kú ni̱xi̱yo ini xíʼin Ndióxi̱ ta xi̱chikaa̱na ndee̱ xíʼin na̱ israelita na̱ xi̱ñuʼu kán ña̱ va̱ʼa kundaa-inina Jehová. Na̱ profeta xíʼin inka na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ xi̱ndakutáʼanna chí yéʼé ñuu, saáchi kán kúú nu̱ú xi̱ndakutáʼan ku̱a̱ʼání na̱ yiví (1 Rey. 22:10; Jer. 17:19, 20). Tá kúú, kán kúú nu̱ú ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jehú ña̱ saxínu Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ta̱xira castigo ndaʼa̱ na̱ veʼe ta̱ Acab (2 Rey. 10:8-10). Ta saátu ta̱ rey Ezequías sa̱ndátakara na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ soldado chí yéʼé ñuu ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ chindeétáʼanva Jehová xíʼinna (2 Crón. 32:6-8).

Biblia káʼa̱nña ña̱ ndíchi ndáʼyi̱ kóʼóña chí yéʼé ñuu (Prov. 1:20, 21). Tiempo tá xi̱naʼá, na̱ ta̱a na̱ ñuu Israel na̱ nda̱kú ni̱xi̱yo ini, xi̱taxina consejo ta vií ni̱xi̱yo ña̱ xi̱ndaka̱xinna xi̱keʼéna chí yéʼé ñuu kán. Tiempo vitin ña̱ ndíchi ña̱ kúúmií Jehová nu̱ú Biblia va̱xiña ta na̱ ndásakáʼnu miíra chíndeétáʼanna xíʼin na̱ yiví ña̱ ndani̱ʼína ña̱ ndíchi ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia.