12 NDA̱A̱ 18 TÍ OCTUBRE 2026
YAA 129 Ndakúní íyo iniyó
Kuchiñuvayó nu̱ú ta̱ Ndi̱va̱ʼa
Su̱ví xíʼin na̱ yiví kúú na̱ kánitáʼanyó, chi na̱ kánitáʼanyó xíʼin kúú na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa (EFES. 6:12).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Ná ndakaʼányó chi xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta saátu xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa kúú na̱ kánitáʼanyó ta su̱ví xíʼin na̱ hermanoyó.
1. Miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová, ¿ndáana kánitáʼanyó xíʼin? (Efesios 6:11, 12).
MIÍYÓ na̱ ndásakáʼnu Jehová va̱ása xáʼa̱nyó guerra ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo (Is. 2:4; Juan 18:36). Soo Biblia káʼa̱nña ña̱ ndiʼi miíyó kánitáʼanyó xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta saátu xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa (kaʼvi Efesios 6:11, 12). Ni ndakúní na̱yóʼo, ¿ndáa ki̱ʼva kuchiñuyó nu̱úna? Iin ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ kundaa-iniyó Jehová. Soo íyo inkaka ña̱ kivi keʼéyó, ná kiʼinyó kuenta ndáaña xíniñúʼu ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ va̱ʼa sandákavara miíyó ta saátu na̱ hermanoyó.
2. ¿Ndáaña ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú artículo yóʼo?
2 Nu̱ú artículo ña̱ ni̱ya̱ʼa ni̱ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ iin ña̱ xíniñúʼu ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ va̱ʼa sandáʼvira miíyó, kéʼéra ku̱a̱ʼá ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa kǒo kandíxayó Jehová xíʼin ta̱ Jesús. Ta nu̱ú artículo yóʼo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ inka u̱vi̱ ña̱ xíniñúʼura. Ña̱ nu̱ú, kúni̱ra ndataʼvíra na̱ congregación. Ña̱ u̱vi̱, chíkaa̱ra-ini na̱ yiví ña̱ ná ixandi̱va̱ʼana xíʼinyó ta xa̱ʼa̱ ña̱kán kivi yi̱ʼvíyó natúʼunyó xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta nandóso-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndáyáʼvika.
TA̱ NDI̱VA̱ʼA KÚNI̱RA NDATAʼVÍRA MIÍYÓ
3. ¿Ndáaña xíniñúʼu ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ va̱ʼa ndataʼvíra miíyó?
3 Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱ra ndataʼvíra miíyó. Kúni̱ra ná kanitáʼanyó xíʼin na̱ hermano ta su̱ví xíʼin miíra. ¿Ndáa ki̱ʼva kéʼéra ña̱yóʼo? Kúnda̱a̱-inira ña̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví ndi̱va̱ʼaní-inina ta kǒo ndáa-inina inkana. Ta kúni̱ra saá ná keʼé miíyó ta ná kixáʼayó ka̱ʼa̱nndaayó xa̱a̱ na̱ hermano ta saátu ña̱ sa̱a̱-iniyó kuniyóna (Rom. 16:17).
4. ¿Nda̱chun xi̱kuni̱ ta̱ rey Saúl kaʼníra ta̱ David? (Koto na̱ʼná).
4 Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo ta̱ Saúl xíʼin ta̱ David. Tá xa̱ʼa̱, ta̱ Saúl xi̱ ixato̱ʼóra ta̱ David saáchi va̱ʼaní xi̱kanitáʼanra (1 Sam. 18:5). Tá ni̱ya̱ʼa tiempo, na̱ ñuu ki̱xáʼa káʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼa̱ ta̱ David nu̱úka ña̱ ka̱ʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼa̱ ta̱ Saúl, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ni̱sa̱a̱ní-inira xi̱nira ta̱ David. Ta ku̱a̱ʼání yichi̱ xi̱kuni̱ra kaʼnírara (1 Sam. 18:9-11). Sana kusi̱íníva-ini ta̱ Ndi̱va̱ʼa tá níxaʼní ta̱ Saúl ta̱ David. ¿Nda̱chun? Saáchi Jehová xa̱a̱ nda̱kaxinra ta̱ David ña̱ koora rey nu̱ú na̱ ñuu Israel (1 Sam. 16:13). Kusi̱íníva-ini ta̱ Ndi̱va̱ʼa tá ná kǒo nísaxínu Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. ¿Á ndákanixi̱níún ña̱ xi̱kusi̱íní-ini ta̱ Ndi̱va̱ʼa tá xi̱kuni̱ ta̱ Saúl kaʼníra ta̱ David, ta̱ nda̱kaxin Jehová koo rey?
Ta̱ Saúl ku̱kúini̱-inira xi̱nira ta̱ David ta kǒo níkandíxakara Jehová, soo ta̱ Jonatán ka̱ndíxavara Jehová ta chi̱ndeétáʼanra xíʼin ta̱ David (Koto párrafo 4 xíʼin 6).
5. ¿Nda̱chun kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa ná kúkúini̱-iniyó kuniyó inkana? (Santiago 3:14-16).
5 Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúnda̱a̱-inira ña̱ chíndeétáʼan Jehová xíʼin na̱ ñuura tá vií kítáʼanna (Sal. 133:1). Ña̱ va̱ʼa ndataʼvíra miíyó, kúni̱ra ná kúkúini̱-iniyó kuniyó inkana, nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Saúl xíʼin ta̱ David. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúnda̱a̱-inira tá ná keʼéyó saá, ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ ku̱ʼvi̱-iniyó kuni táʼanyó (Mar. 12:30, 31). Tá ná keʼéyó saá, ¿á kusi̱í-ini Jehová xíʼin ki̱ʼva ña̱ ndásakáʼnuyóra? Ña̱ va̱xi nu̱ú Santiago 3:14-16 káʼa̱nña xíʼinyó ndáaña kivi kundoʼoyó tá ná keʼéyó saá (kaʼviña).
6. ¿Ndáaña sákuaʼún xíʼin ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jonatán? (Koto na̱ʼná).
6 Tá kúʼvi̱-iniyó xíniyó na̱ hermano ta nda̱kú íyo iniyó xíʼinna, ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kǒo kúkúini̱-iniyó kuniyóna. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jonatán, se̱ʼe ta̱ Saúl. Nu̱úka ña̱ keʼéra táki̱ʼva ke̱ʼé yivára, nda̱kú ni̱xi̱yo-inira xíʼin migora ta̱ David ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra ña̱ saxínuva Jehová ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra. Ta ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinra: “Yóʼó xa̱ún koún rey nu̱ú na̱ ñuu Israel”. Ta saátu vitá ni̱xi̱yo inira ta chi̱ndeétáʼanra xíʼinra (1 Sam. 23:16, 17).
7. ¿Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa kǒo taxiyó ña̱ ndataʼví ta̱ Ndi̱va̱ʼa miíyó? (Efesios 4:25-27).
7 Na̱ ñuu Ndióxi̱ xa̱a̱ síín ndákanixi̱ní iin tá iinna, xa̱a̱ síín razana xíʼin culturana. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱ra ná ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ása kivi vií kutáʼan ndiʼiyó. ¿Ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa kǒo ndataʼvíra miíyó? Ndi̱ku̱n kama ná ndasaviíyó ku̱a̱chi ña̱ kúúmiíyó xíʼin inkana (kaʼvi Efesios 4:25-27). Ná chikaa̱níkayó ndee̱ ña̱ ku̱ʼvi̱ka-iniyó kuniyó na̱ hermano. Ná ndakaʼányó ni xa̱a̱ síín íyoyó, ndiʼiyó ndáyáʼviyó nu̱ú Ndióxi̱ (1 Cor. 12:12). Su̱ví xíʼin na̱ hermano kúú na̱ kánitáʼanyó chi xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta saátu xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa kúú na̱ kánitáʼanyó (1 Ped. 5:8, 9).
8. ¿Ndáaña keʼéyó tá iin na̱ hermano ni̱ka̱ʼa̱nna á ke̱ʼéna iin ña̱ sa̱xóʼvi̱-iniyó?
8 Tá iin na̱ hermano ni̱ka̱ʼa̱nna á ke̱ʼéna iin ña̱ sa̱xóʼvi̱-iniyó, ná ndakaʼányó chi ndiʼivayó xáa̱ kéʼé táʼan ña̱yóʼo. Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼání tiempo kítáʼanyó xíʼinna, kiviva kundoʼoyó ña̱yóʼo (Ecl. 7:20). Tá ndóʼoyó saá, ná kundiku̱nyó consejo ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia nu̱ú káʼa̱nña ña̱ kúee ná koo iniyó ta ná koo káʼnu-iniyó xa̱ʼa̱na (Col. 3:12-14). Ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ vií kutáʼanyó xíʼin na̱ congregación saáchi, Jehová xíʼin ta̱ Jesús kúni̱na ná keʼéyó ña̱yóʼo (Juan 17:20, 21).
TA̱ NDI̱VA̱ʼA CHÍKAA̱RA-INI NA̱ YIVÍ ÑA̱ IXANDI̱VA̱ʼANA XÍʼINYÓ
9. ¿Ndáa inka ña̱ʼa xíniñúʼu ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ va̱ʼa sandákooyó kachíñuyó nu̱ú Jehová?
9 Inka ña̱ xíniñúʼu ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúú ña̱ chíkaa̱ra-ini na̱ yiví ña̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼinyó. Ta̱ apóstol Pablo ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼin ndiʼi na̱ cristiano (2 Tim. 3:12). Tá ndóʼoyó táʼan ña̱yóʼo, sana ndi̱ku̱n kúni̱yó ná ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ke̱ʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinyó ta ná taxina castigo ndaʼa̱na. Tá ndóʼoyó saá, kivi nandóso-iniyó xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ ndáyáʼviní ña̱ ta̱xi Jehová ndaʼa̱yó, ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Reinora (Rom. 12:19-21).
10. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Isaac tá ke̱ʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinra?
10 Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ta̱ Isaac, se̱ʼe ta̱ Abrahán. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúikání ni̱xi̱yora, na̱ filisteo xi̱kukúini̱-inina xi̱xininara ña̱kán nda̱kasina pozo ña̱ i̱xava̱ʼa na̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ Abrahán (Gén. 26:12-18). Ta xa̱ʼa̱ ña̱kán, ta̱ Isaac kǒo níkivi tavára ti̱kui̱í koʼo na̱ veʼera xíʼin kití sa̱na̱ra. Tasaá nda̱kiʼinra ku̱a̱ʼa̱nra inka ñuu ta kán i̱xava̱ʼara inka pozo. Soo na̱ filisteo ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ kuenta miína kúú pozo kán. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Isaac? Nu̱úka ña̱ ndakava-inira xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna xíʼinra, va̱ʼaka nda̱kiʼin tukura ku̱a̱ʼa̱nra koora inka ñuu ña̱ va̱ʼa kǒo ki̱ʼvira ku̱a̱chi xíʼinna. Jehová ta̱xira ña̱ va̱ʼa ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéra (Gén. 26:19-25). Tá kéʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinyó, ná kundiku̱nyó yichi̱ ta̱yóʼo ta kúee ná koo iniyó.
11. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Jesús tá i̱xandi̱va̱ʼana xíʼinra?
11 Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna xíʼin ta̱ Jesús, ta̱ kúú Mesías. Tá ki̱xáʼara nátúʼunra xíʼin na̱ yiví, sava na̱ táʼanra ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ku̱a̱ʼa̱n sánara (Mar. 3:21). Ta na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ veʼe-ñu̱ʼu ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ kǒo xíniñúʼu natúʼunra xíʼin na̱ yiví (Luc. 11:15, 16). Iin ta̱ va̱ʼaní xi̱kitáʼan xíʼinra ni̱xi̱kóra miíra (Mat. 26:14-16). Na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ veʼe-ñu̱ʼu xíʼin na̱ político nda̱kutáʼanna ña̱ va̱ʼa kaʼnínara (Mar. 15:1, 13-15). Soo ta̱ Jesús kǒo nítaxira ña̱ sandákava ña̱yóʼo inira, tasaá sandákoora ña̱ kachíñura nu̱ú Jehová. Ta nda̱a̱ ni iin yichi̱ kǒo níkeʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin na̱ i̱xandi̱va̱ʼa xíʼinra. Tá ti̱innara, ta̱ Pedro xa̱ʼndara so̱ʼo iin ta̱ xi̱kachíñu nu̱ú ta̱ su̱tu̱ káʼnu. Soo ta̱ Jesús kǒo níkutóora ña̱ ke̱ʼé ta̱ Pedro ta sa̱ndáʼara so̱ʼo ta̱ ta̱a kán (Luc. 22:50, 51). Ña̱ xi̱ndayáʼvika nu̱úra kúú ña̱ keʼéra chiñu Ndióxi̱.
12. Nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n Mateo 5:43, 44, ¿ndáa ki̱ʼva xíniñúʼu keʼéyó xíʼin na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼinyó á na̱ sási nu̱úyó keʼéyó chiñu Ndióxi̱?
12 Miíyó yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ sandákava-iniyó. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíniñúʼura ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa sandákooyó ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Tá kúú, xíniñúʼura na̱ veʼeyó, na̱ migoyó á inkaka na̱ yiví ña̱ ná koona contra xíʼinyó á nda̱a̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼinyó. Soo ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná ku̱ʼvi̱-iniyó kuniyó na̱ sáa̱-ini xíni miíyó (kaʼvi Mateo 5:43, 44). Ña̱kán tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó, ná kǒo keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna xíʼinyó. Va̱ʼaka ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ keʼéyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús, ña̱ va̱ʼa koo iniyó, kúee koo iniyó ta ná ixato̱ʼóyó ndiʼi na̱ yiví nda̱a̱ na̱ sási nu̱úyó ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ (1 Cor. 13:4).
13. ¿Nda̱chun xíniñúʼu ixato̱ʼóyó na̱ chíñu ni sava yichi̱ va̱ása táxina ña̱ natúʼunyó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱? (Koto na̱ʼná).
13 Xíniñúʼu ixato̱ʼóyó na̱ chíñu ni sava yichi̱ chíndúʼúna ley ña̱ va̱ása táxi ña̱ natúʼunyó xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ á inkaka ña̱ íxayo̱ʼvi̱ xíʼinyó keʼéyó. Saáchi tu̱ʼun Ndióxi̱ káʼa̱nña ña̱ ná keʼéyó ña̱yóʼo (Rom. 13:1, 2). Ná kǒo ndakanixi̱níyó ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúú ta̱ chíkaa̱-ini na̱ chíñu ña̱ keʼéna ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa. Soo ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱ra ná ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ná ka̱ʼa̱n kúáchiyó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé na̱ chíñu. Tiempo vitin na̱ yiví ndákutáʼanna ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱n kúáchina xa̱ʼa̱ ley ña̱ chíndúʼú na̱ chíñu. Soo miíyó na̱ cristiano kǒo kéʼéyó ña̱yóʼo (Prov. 24:21, 22; Ecl. 8:2, 3). Tá ná kixáʼayó ka̱ʼa̱n kúáchiyó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé na̱ chíñu, saá kúú ña̱ na̱ʼa̱yó ña̱ kéʼéyó ña̱ kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa (Juan 15:19).
¿Á nda̱kú koo iniyó xíʼin Jehová ta saátu xíʼin Reinora? (Koto párrafo 13).
14. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndásakáʼnuyó Jehová?
14 Sava na̱ yiví na̱ xi̱sa̱a̱-ini xi̱xini miíyó, vitin hermanoyó kúúna (1 Tim. 1:12, 13). Tá íxandi̱va̱ʼa na̱ yiví xíʼinyó á káʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱yó, ná ndakaʼányó chi na̱yóʼo kiviva xa̱a̱na kachíñuna nu̱ú Jehová (Mat. 5:11). Ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ ndísochíñu ña̱ va̱ʼa taxina ndasakáʼnuyóra (1 Tim. 2:1, 2). Saátu ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinra ná chindeétáʼanra xíʼinyó kunda̱a̱-iniyó ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ veʼeyó, na̱ káchíñu xíʼinyó á na̱ káʼviyó xíʼin ti̱xin escuela ña̱ vií ndakanixi̱nína xa̱ʼa̱ na̱ testigo Jehová, ta saátu ña̱ kúee koo iniyó. Iin ñá ñaʼá ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yoñá contra xíʼin yi̱i̱ñá xa̱ʼa̱ ña̱ ndásakáʼnura Jehová. Soo tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ñáyóʼo sa̱kuaʼañá xa̱ʼa̱ Jehová. Ñáyóʼo káchiñá: “Ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa ndákiʼinyó tá kúee íyo iniyó”.
15. ¿Ndáa ki̱ʼva kuniñúʼu viíyó tiempoyó?
15 Va̱ása kíviví ndasaviíyó ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú ñuyǐví yóʼo (Ecl. 1:15). Soo ná ndakaʼányó ña̱ kúnda̱a̱va-ini Jehová ña̱ xóʼvi̱yó (Sal. 37:18). Ta ti̱xin loʼo tiempo, Reinora ndasaviíña ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼé ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ kítáʼan xíʼinra (1 Juan 3:8; Apoc. 21:5). Nani ndátuyó ná kuu ña̱yóʼo, kúee ná koo iniyó ta ná ku̱ʼvi̱-iniyó kuniyó inkana. Viíní ná kuniñúʼuyó tiempoyó xíʼin ndee̱yó ña̱ chindeétáʼanyó xíʼin ku̱a̱ʼáka na̱ yiví ña̱ xa̱a̱na koona migo Jehová.
KUCHIÑUVAYÓ NU̱Ú TA̱ NDI̱VA̱ʼA
16. ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kuchiñuyó nu̱ú ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa? (Koto na̱ʼná).
16 Biblia káʼa̱nña ña̱ kuchiñuvayó nu̱ú ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin nu̱ú na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa (Sant. 4:7; 1 Juan 5:4, 5). Ña̱ va̱ʼa keʼéyó ña̱yóʼo xíniñúʼu kandíxayó Ndióxi̱ (Efes. 6:16). Ña̱kán ná chikaa̱yó ndee̱ ña̱ kandíxakayó Jehová xíʼin ta̱ Jesús. Ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ku̱ʼvi̱ka-iniyó kuniyó na̱ hermano ta vií kutáʼanyó xíʼinna.
Kuchiñuvayó nu̱ú ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa tá kúʼvi̱-iniyó xínitáʼanyó (Koto párrafo 16).
17. ¿Ndáaña kúni̱yó keʼéyó?
17 Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndákundeéra kéʼéra ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ va̱ʼa ndataʼvíra miíyó ta sandákavara-iniyó ña̱ va̱ʼa kǒo natúʼunkayó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Ná kǒo taxiyó sandáʼvira miíyó. Jehová xíʼin ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ chindeétáʼanvana xíʼinyó tá yatin íyoyó xíʼinna. Ná ndakaʼányó chi na̱ hermano inkáchi chíndeétáʼanna xíʼinyó ña̱ kánitáʼanyó xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa. Ta saátu ná kundiku̱nyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa koo iniyó xíʼin na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼinyó (Luc. 6:27, 28). Ná ndakundeéyó kanitáʼanyó xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa chi kuchiñuvayó nu̱úra ta saátu nu̱ú na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa.
YAA 149 Ni̱ka̱kuna i̱xaa Jehová