Għeneb Friżat li Jipproduċi “Likwidu tad-Deheb”

MINN KITTIEB TAʼ STENBAĦ! FIL-KANADA

Ġurnata xitwija u taʼ kesħa kbira fir-reġjun tan-Niagara, fil-Kanada, tqanqal lil għadd taʼ ħaddiema biżlin jisfidaw it-temp ikrah u jerħulha għall-għalqa tad-dwieli. L-irjieħ kesħin jistgħu jagħmlu t-temperatura tinħass maʼ l-40 grad Celsius taħt iż-żero. Għala huma daqshekk ħerqanin dawn il-ħassada biex joħorġu f’temp ikrah bħal dan u jiġbru l-għeneb imkemmex u friżat, li huwa iebes ġebla? Għax dan l-għeneb imkemmex jipproduċi nbid ħelu ħafna lewn id-deheb. Dan l-inbid hu msejjaħ icewine.

Iż-Żmien u t-Temperatura

Il-kittieb Amerikan Mark Twain sejjaħ lill-“aqwa invenzjoni li qatt saret” bħala inċident. Dan ġara fl-1794 fi Franconia, il-Ġermanja, meta n-negozjanti taʼ l-inbid għasru l-meraq minn għeneb friżat wara li għamel xebgħa silġ. L-għeneb ipproduċa nbid bi kwantità kbira taʼ zokkor; madankollu, il-ħafna aċidu li fih ibbilanċja l-ħlewwa taʼ l-inbid. Iżda, il-produzzjoni taʼ l-icewine taʼ kull sena toħloq sfidi speċjali għal dawk li jagħmluh. It-temperatura trid tkun ilha ġranet sħaħ inqas minn 7 gradi Celsius taħt iż-żero jekk il-meraq irid jiffriża sew. Jekk il-meraq ħelu jitħalla jinħall ħarira, dan se jitlef mill-qawwa tiegħu. Jekk jiksaħ iżżejjed, l-għeneb iebes ftit li xejn se jipproduċi meta jintgħasar. “Dan jirrikjedi ċerta ħila,” jgħid wieħed li jagħmel l-inbid min-Niagara. “It-temperatura trid tkun eżatta.”

Il-klima fin-nofsinhar tal-Kanada, speċjalment fir-reġjun tan-Niagara, hija ideali biex jipproduċu l-icewine. Huwa mbassar li t-temperaturi jinżlu sa inqas minn 7 gradi Celsius taħt iż-żero f’xi żmien bejn Novembru u Frar. Dawk li jagħmlu l-inbid kellhom suċċess kbir biex jagħmlu l-icewine mill-għeneb Riesling u Vidal, għalkemm intużaw ukoll varjetajiet oħra. Minkejja li hemm ukoll pajjiżi oħra li jipproduċu l-icewine, il-Kanada saret l-iktar pajjiż li jipproduċih fid-dinja, u kisbet premjijiet kbar f’diversi kompetizzjonijiet internazzjonali taʼ l-inbid.

Għala Daqshekk Ħelu?

Il-ħlewwa qawwija taʼ l-icewine tiġi minħabba lkwantità kbira taʼ zokkor li jkun fih il-meraq taʼ l-għeneb. L-għeneb, li 80 fil-mija minnu huwa ilma, jinqataʼ u jintgħasar waqt li jkun għadu friżat. In-negozjanti taʼ l-inbid iridu jagħsru l-għeneb barra jew iżommu l-bibien tal-fabbrika taʼ l-inbid miftuħin biex jibqgħu ċerti li l-għeneb jibqaʼ friżat. Il-biċċa l-kbira mill-ilma, li jiffriża f’temperatura ogħla miz-zokkor, isir silġ. Għalhekk, meta l-għeneb friżat jintgħasar, il-meraq li joħroġ minnu jkollu kwantità kbira taʼ zokkor. Dan il-meraq hu, kif poġġieha wieħed li jikteb dwar l-inbid, “ħelu b’mod taʼ l-għaġeb.”

Taʼ interess, għalkemm il-Kanada hija magħrufa għax-xtiewi kesħin tagħha, in-Niagara tinsab iktar lejn in-nofsinhar mir-reġjun famuż taʼ Borgonja fi Franza. Għalhekk, minħabba l-ħafna sigħat taʼ xemx u t-temperaturi għoljin f’Lulju—meta t-tkabbir tad-dwieli jkun fl-aqwa tiegħu—in-Niagara qiegħda f’post ideali biex tipproduċi icewine bi kwantità kbira taʼ zokkor. Fil-ħarifa, il-klima tvarja ħafna, u minħabba f’hekk l-għeneb jinxiflu l-ilma u l-ħlewwa tiegħu tiżdied.

It-Togħma tal-“Likwidu tad-Deheb”

Ġeneralment, kilo għeneb normali jipproduċi flixkun inbid taʼ 750 millilitru. Madankollu, skond ir-riħ u x-xemx tax-xitwa, kilo għeneb mingħajr ilma taʼ l-icewine jistaʼ jipproduċi biss 150 millilitru jew saħansitra inqas! Għalhekk, l-icewine jistaʼ jiswa ħafna flus u taʼ spiss jinbiegħ fi fliexken żgħar taʼ 375 millilitru.

Skond wieħed li jagħmel l-inbid, ir-riħa taʼ l-icewine “tfakkrek fil-lychee [frotta miċ-Ċina],” filwaqt li t-togħma tiegħu tinkludi “frott tropikali, b’daqsxejn togħma tan-nektar tal-ħawħ u l-mangu.” Għalkemm għall-ewwel il-ħlewwa u t-togħma tiegħu jistgħu jkunu qawwijin, “il-bilanċ jintlaħaq bl-aċidu, li fl-aħħar jagħti dik it-togħma pura u mhux ħelwa.”

Il-popolarità taʼ l-icewine m’hijiex limitata biss għall-Kanada. Minħabba li jiġi esportat f’ħafna pajjiżi, speċjalment lejn l-Asja tal-Lvant, l-icewine ġie aċċettat sew bħala alternattiva ħelwa għall-brandi.

Taʼ interess li l-fabbriki taʼ l-inbid fin-Niagara rrapportaw li diversi individwi offrew lilhom infushom biex jipparteċipaw fil-ħsad fil-kesħa. X’jingħataw bħala ħlas? Flixkun żgħir “likwidu tad-deheb.”

[Sors taʼ l-Istampa f’paġna 16]

[Sors taʼ l-Istampa f’paġna 17]

Julianna Hayes, BCWine.com