Sforz Kuraġġuż biex Jippromwovi l-​Qari tal-​Bibbja

Ħa l-​aħħar nifs tiegħu fuq pjanura kiesħa fil-​lvant tas-​Siberja; kien ġie malafamat u mmaqdar. Ftit jiftakru li hu kien wieħed mill-​persuni ewlenin fl-​avanz spiritwali għal Griegi oħrajn. L-​isem taʼ dan il-​pijunier injorat kien Serafin. L-​isforz kuraġġuż tiegħu biex jippromwovi l-​Bibbja kellu konnessjoni maʼ mewtu.

SERAFIN kien jgħix fiż-​żmien meta l-​Greċja kienet parti mill-​Imperu Ottoman. Skond George Metallinos, studjuż Grieg Ortodoss, dan il-​perijodu kien immarkat minn “nuqqas taʼ skejjel xierqa” u minn “nuqqas t’edukazzjoni fost il-​maġġuranza tan-​nies,” inkluż saħansitra l-​kleru.

Kien hemm differenza kbira bejn il-​Grieg Koine (komuni) u l-​vernakolu, li kellu ħafna djaletti. Din id-​differenza tant kibret li l-​Koine, il-​lingwa li biha nkitbet l-​Iskrittura Griega Kristjana, ma kienx għadu jinftiehem minn dawk li ma kellhomx edukazzjoni formali. Minħabba l-​kontroversja li qamet, il-​knisja għażlet li tippromwovi l-​Grieg Koine li ħadd ma setaʼ jifhmu.

Kien f’dan l-​ambjent li Stephanos Ioannis Pogonatus twieled f’familja magħrufa sew fuq il-​gżira taʼ Lesbos, il-​Greċja, madwar l-​1670. Kien hemm ħafna faqar u wħud illetterati fuq il-​gżira. Minħabba n-​nuqqas taʼ skejjel, Stephanos kellu jikseb l-​edukazzjoni elementari tiegħu f’monasterju lokali. F’età żgħira ħafna, ġie ordnat bħala djaknu tal-​Knisja Ortodossa Griega u ngħata l-​isem Serafin.

Madwar l-​1693, ix-​xewqa taʼ Serafin għall-​għarfien qanqlitu biex imur Kostantinopli (issa l-​Istanbul, it-​Turkija). Maż-​żmien, l-​abbiltajiet tiegħu għenuh jikseb ir-​rispett taʼ rġiel prominenti fil-​Greċja. Fi żmien qasir, intbagħat bħala messaġġier sigriet għand il-​Kżar Pietru l-​Kbir tar-​Russja minn moviment nazzjonalistiku sigriet Grieg. Serafin ra ħafna mill-​Ewropa fil-​vjaġġ tiegħu lejn Moska u lura, u fil-​vjaġġi tiegħu ra tendenzi taʼ riforma reliġjuża u intelletwali. Fl-​1698, Serafin ivvjaġġa lejn l-​Ingilterra u għamel kuntatti importanti f’Londra u f’Oxford. Ġie mlaqqaʼ maʼ l-​Arċisqof taʼ Canterbury, il-​kap tal-​Knisja Anglikana, konnessjoni li Serafin ma kienx se jdum wisq ma jsibha t’għajnuna.

Serafin Jippubblika Bibbja

Waqt li kien l-​Ingilterra, Serafin wasal għall-​konklużjoni li kien hemm bżonn urġenti fost il-​Griegi għal verżjoni ġdida, u faċli biex tinftiehem, tat-​“Testment il-​Ġdid” (L-Iskrittura Griega Kristjana). Billi uża t-​traduzzjoni li kienet ħarġet iktar minn nofs seklu qabel mill-​patri Massimu, Serafin beda jaħdem fuq verżjoni ġdida, mingħajr żbalji, u iktar faċli biex tinftiehem. B’entużjażmu beda x-​xogħol tiegħu, imma malajr spiċċa bla flus. Is-​sitwazzjoni tiegħu tjiebet meta l-​Arċisqof taʼ Canterbury wiegħed li kien se jipprovdi l-​għajnuna finanzjarja li kien hemm bżonn. Inkuraġġit b’dan l-​appoġġ, Serafin xtara karti għall-​istampar u għamel ftehim maʼ stamperija.

Madankollu, kellu biss biżżejjed flus biex iħallas għall-​istampar taʼ l-​Evanġelji taʼ Mattew, Marku, u nofs dak taʼ Luqa. Imbagħad, bidla politika fl-​Ingilterra wasslet lill-​Arċisqof taʼ Canterbury biex iwaqqaf il-​fondi. Mingħajr ma qataʼ qalbu, Serafin fittex l-​għajnuna finanzjarja minn xi benefatturi tat-​tajjeb u rnexxielu jippubblika l-​verżjoni riveduta tiegħu fl-​1703. Ftit mill-​ispejjeż ħadet ħsiebhom is-​Soċjetà għax-​Xandir taʼ l-​Evanġelju b’Lingwi Barranin.

It-traduzzjoni li saret ftit taż-​żmien qabel minn Massimu u li kienet maqsuma f’żewġ volumi, kien fiha t-​test bil-​Grieg oriġinali. Kienet kbira u tqila. Il-​verżjoni riveduta taʼ Serafin kienet stampata b’tipa iżgħar, kien fiha biss traduzzjoni bil-​Grieg modern, u kienet irqaq u irħas.

Kompla Żied mal-​Kontroversja

“M’għandniex xi ngħidu, din il-​pubblikazzjoni aġġornata ssodisfat bżonn kbir li kien hemm fost in-​nies,” jgħid l-​istudjuż George Metallinos. “Madankollu, Serafin, ħataf l-​opportunità biex jattakka grupp mill-​kleru li kien jopponi t-​traduzzjonijiet [tal-Bibbja].” Il-​kleru inkorla meta Serafin fid-​daħla qal li kien għamel il-​verżjoni tiegħu ‘speċjalment għall-​benefiċċju taʼ xi qassisin u ċerti presbiteri li ma fehmux il-​Grieg [Koine], sabiex bl-​għajnuna taʼ l-​Ispirtu l-​Iktar Qaddis ikunu jistgħu jaqraw u jifhmu xi ħaġa mit-​test oriġinali, sabiex jgħaddu t-​tifsir lill-​Kristjani lajċi.’ (The Translation of the Bible Into Modern Greek​—During the 19th Century) B’hekk, Serafin spiċċa involut sew f’kontroversja dwar it-​traduzzjoni tal-​Bibbja u li kienet teżisti fil-​ġerarkija tal-​Knisja Ortodossa Griega.

Fuq naħa waħda kien hemm dawk li rrealizzaw li l-​iżvilupp spiritwali u morali tan-​nies kien jiddependi milli jifhmu l-​Bibbja. Ħassew ukoll li l-​membri tal-​kleru kellhom bżonn itejbu l-​għarfien tagħhom stess taʼ l-​Iskrittura. Iżjed minn hekk, dawk favur it-​traduzzjoni tal-​Bibbja kienu jemmnu li l-​veritajiet Skritturali jistgħu jiġu espressi bi kwalunkwe lingwa.​—Rivelazzjoni 7:9.

Opponenti tat-​traduzzjoni tal-​Bibbja użaw l-​iskuża li kwalunkwe traduzzjoni tal-​Bibbja kienet se tikkontamina l-​kontenut u tneħħi l-​awtorità tal-​knisja fuq l-​interpretazzjoni u d-​domma. Imma l-​biżaʼ veru tagħhom kien li l-​Protestanti kienu qed jużaw it-​traduzzjoni tal-​Bibbja biex bil-​mod il-​mod jieħdu l-​awtorità tal-​Knisja Ortodossa Griega. Bosta membri tal-​kleru ħasbu li kienu obbligati li jopponu kwalunkwe tendenza li setgħet uriet simpatija mal-​Protestanti, inkluż sforzi biex jagħmlu l-​Bibbja iktar faċli biex tinftiehem min-​nies komuni. Għalhekk, it-​traduzzjoni tal-​Bibbja saret il-​kwistjoni taħraq fil-​konflitt bejn il-​Protestantiżmu u l-​Ortodossija.

Għalkemm ma kellu ebda inklinazzjoni li jabbanduna l-​Knisja Ortodossa, Serafin bil-​kuraġġ espona l-​injoranza u l-​preġudizzju taʼ l-​opponenti tiegħu fost il-​kleru. Fid-​daħla tat-​“Testment il-​Ġdid” tiegħu, hu kiteb: “Kull Kristjan li għandu l-​biżaʼ t’Alla għandu bżonn jaqra l-​Bibbja Mqaddsa” sabiex “isir wieħed li jimita lil Kristu u jkun ubbidjenti għat-​tagħlim [tiegħu].” Serafin żamm mal-​fehma li l-​projbizzjoni taʼ l-​istudju taʼ l-​Iskrittura kienet ġejja mix-​Xitan.

Mewġa t’Oppożizzjoni

Meta l-​verżjoni taʼ Serafin laħqet il-​Greċja, qanqlet ir-​rabja tal-​Knisja Ortodossa Griega. Il-​verżjoni l-​ġdida kienet projbita. Kopji tat-​traduzzjoni ġew maħruqin, u kulmin kellu l-​Bibbja jew qraha ġie mhedded li jiġi skomunikat. Il-​Patrijarka Gabrijel III ipprojbixxa ċ-​ċirkulazzjoni tal-​verżjoni taʼ Serafin, u sejħilha bla bżonn u bla użu.

Għalkemm Serafin ma tilifx it-​tama, hu ra l-​bżonn li juri l-​għaqal. Minkejja l-​projbizzjoni uffiċjali mill-​knisja, għadd taʼ membri tal-​kleru u lajċi aċċettaw it-​traduzzjoni tiegħu. Hu kellu suċċess kbir fit-​tqassim tal-​verżjoni tiegħu. Madankollu, dan kien biss il-​bidu taʼ konflitt m’opponenti setgħana.

Il-​Bidu tat-​Tmiem

Flimkien maʼ li jippromwovi t-​tqassim tal-​Bibbja, Serafin beda jinvolvi ruħu f’movimenti rivoluzzjonarji u nazzjonalistiċi. Sabiex isus wara dawn, hu rritorna Moska fis-​sajf taʼ l-​1704. Hu sar ħabib fdat taʼ Pietru l-​Kbir u għal xi żmien kien professur fl-​Akkademja Rjali tar-​Russja. Madankollu, minħabba li kien konċernat dwar x’setaʼ jiġri mit-​traduzzjoni tiegħu, Serafin irritorna lejn Kostantinopli fl-​1705.

Fl-istampar mill-​ġdid tal-​verżjoni tiegħu f’dik is-​sena, Serafin neħħa d-​daħla kritika li kien hemm fl-​istampar oriġinali. Hu żied daħla sempliċi li inkuraġġiet il-​qari tal-​Bibbja. Din l-​edizzjoni ġiet imqassma ħafna, u m’hemm l-​ebda indikazzjoni li kien hemm reazzjoni ħażina mill-​patrijarkat.

Minkejja dan, fl-​1714 ġiet daqqa taʼ ħarta mingħand Alessandru Elladju, vjaġġatur Grieg u opponent tat-​traduzzjoni tal-​Bibbja. Fil-​ktieb tiegħu Status Præsens Ecclesiæ Græcæ (L-Istat Kurrenti tal-​Knisja Griega), hu attakka bl-​aħrax it-​tradutturi u t-​traduzzjonijiet tal-​Bibbja. Elladju ddedika kapitlu sħiħ lil Serafin, pinġieh bħala ħalliel, qarrieqi, u imbroljun illetterat u immorali. Kien hemm xi verità f’dawn l-​akkużi? L-​awtur Stylianos Bairaktaris jesprimi l-​opinjoni taʼ min joqgħod fuqha taʼ ħafna studjużi meta sejjaħ lil Serafin ‘ħaddiem u pijunier moħħu miftuħ’ li ġie attakkat minħabba li kellu għarfien akbar minn dawk taʼ madwaru. Però, il-​ktieb t’Elladju wassal għat-​tmiem diżastruż taʼ Serafin.

Serafin Tqies b’Suspett

Sakemm Serafin irritorna lejn ir-​Russja fl-​1731, Pietru l-​Kbir kien miet. Għalhekk, id-​djaknu Grieg ma gawda ebda protezzjoni uffiċjali. L-​Imperatriċi renjanti Anna Ivanovna qagħdet attenta ħafna għal kwalunkwe attività li setgħet tfixkel ir-​renju tagħha. F’Jannar taʼ l-​1732, f’San Pietruburgu kien hemm l-​għajdut li spija Grieg kien qed jaħdem kontra l-​interessi taʼ l-​imperu. Is-​suspett waqaʼ fuq Serafin. Hu ġie arrestat u ntbagħat lejn il-​monasterju Nevsky biex jiġi interrogat. Fil-​monasterju kien hemm kopja tal-​ktieb t’Elladju, li fih Serafin jiġi akkużat b’diversi atti kriminali. Fi tliet ittri t’appell, id-​djaknu pprova jiddefendi lilu nnifsu fuq l-​akkużi. L-​interrogazzjoni damet xi ħames xhur, u kien diffiċli għal Serafin biex jiddefendi lilu nnifsu minħabba s-​suspetti t’oħrajn.

Minħabba li ma kien hemm ebda evidenza konkreta kontra Serafin, hu ma ngħatax is-​sentenza tal-​mewt. Madankollu, minħabba l-​akkużi t’Elladju, l-​awtoritajiet ma ridux jeħilsu lil Serafin. Id-​djaknu Grieg ngħata s-​sentenza li jiġi eżiljat fis-​Siberja għal ħajtu kollha. Il-​verdett semma li s-​sentenza kienet ibbażata fuq l-​akkużi li kien hemm “fil-​komponiment letterarju pubblikat mill-​awtur Grieg Elladju.” F’Lulju taʼ l-​1732, Serafin wasal fil-​lvant tas-​Siberja marbut bil-​ktajjen u ġie mitfugħ fil-​ħabs infami t’Okhotsk.

Madwar tliet snin wara, Serafin miet, abbandunat u minsi. Xi drabi, l-​għażliet u l-​metodi tiegħu ma kinux għaqlin u ttieħdu bl-​għaġla, imma l-​verżjoni tiegħu hija waħda mid-​diversi traduzzjonijiet tal-​Bibbja li issa huma disponibbli bil-​Grieg modern.a Fosthom hemm in-​New World Translation of the Holy Scriptures (It-Traduzzjoni tad-​Dinja l-​Ġdida taʼ l-​Iskrittura Mqaddsa), li hi faċli biex tinftiehem u hija disponibbli wkoll f’għadd taʼ lingwi oħra. Kemm aħna grati li Alla Ġeħova ppreserva l-​Kelma tiegħu sabiex in-​nies kullimkien ikollhom l-​opportunità li “jaslu għall-​għarfien eżatt dwar il-​verità”!​—1 Timotju 2:​3, 4.

[Nota taʼ taħt]

[Stampa f’paġna 12]

Pietru l-​Kbir

[Sors tal-Istampa f’paġna 10]

Ritratti: Courtesy American Bible Society