Bijografija

KIF RAKKONTATA MINN HARRY PELOYAN

Alla għala jippermetti t-​tbatija? Din il-​mistoqsija kienet ilha fuq moħħi minn mindu kont tifel żgħir. Il-​ġenituri tiegħi kienu jaħdmu iebes, onesti, u jieħdu ħsieb il-​familja. Imma missieri ma kienx reliġjuż, u ommi ftit li xejn. Allura ma setgħux jipprovduli t-​tweġiba għal din il-​mistoqsija.

JIEN ħsibt iktar dwar din il-​mistoqsija matul u wara t-​tieni gwerra dinjija, meta qdejt fil-​flotta tal-​gwerra Amerikana għal iktar minn tliet snin. Wara li spiċċat il-​gwerra, ġejt inkarigat immur fuq vapur li ntbagħat lejn iċ-​Ċina biex iwassal xi provvisti t’għajnuna. Għamilt kważi sena hemmhekk u rajt it-​tbatija kbira t’għadd kbir taʼ nies.

Iċ-Ċiniżi huma nies ħabrieka u intelliġenti. Imma ħafna kienu qed jesperjenzaw diffikultajiet kbar minħabba l-​faqar u l-​vjolenza kaġunati mit-​tieni gwerra dinjija. L-​iktar li effettwawni kienu t-​tfal tant ħelwin li ħafna minnhom, imġewħin u lebsin iċ-​ċraret, kienu jittallbu mingħandna meta konna nidħlu x-​xatt.

Għala?

Jien twilidt fl-​1925 u trabbejt f’Kalifornja, l-​Amerika. Qatt ma kont rajt xi ħaġa bħal din. Għalhekk, ħafna drabi staqsejt lili nnifsi, ‘Jekk hemm Ħallieq li jistaʼ kollox, għala għandu jippermetti li dawn il-​kundizzjonijiet jgħakksu lil tant nies, speċjalment lit-​tfal innoċenti?’

Ukoll kont naħseb dwar għala Alla, jekk tassew jeżisti, kien jippermetti qerda kbira bħal din, qtil t’għadd kbir taʼ nies, u tbatija bħalma ffaċċjat l-​umanità tul is-​sekli—partikolarment matul it-​tieni gwerra dinjija, meta iktar minn 50 miljun ruħ tilfu ħajjithom. Iktar minn hekk, matul il-​gwerra, nies taʼ l-​istess twemmin għala ġew inkuraġġiti mill-​kleru tagħhom biex joqtlu lil xulxin għax kellhom nazzjonalità differenti?

It-​Teleskopju

Meta bdiet it-​tieni gwerra dinjija fl-​1939 u l-​bnedmin bdew iġarrbu massakru sħiħ, jien ħassejt li ma jistax ikun li Alla jeżisti. Imbagħad, f’kors tax-​xjenza fl-​iskola, kull wieħed minna l-​istudenti kellu jibni xi ħaġa xjentifika. Peress li kienet tinteressani l-​astronomija, jien bdejt nibni teleskopju kbir b’mera li kellha dijametru taʼ 20 ċentimetru.

Sabiex inkun nistaʼ nibni dan it-​teleskopju, xtrajt ħġieġa li kienet ħoxna 2.5 ċentimetri u wiesaʼ 20 ċentimetru u qabbadt lil wieħed li jaqtaʼ l-​ħġieġ biex jagħmilhieli tonda. Imbagħad bdejt biċċa xogħol iebsa biex nobroxha b’idi ħalli nagħmilha mera bil-​wiċċ imħaffer fit-​tond. Dan ħadli l-​ħin liberu kollu li kelli fis-​sena skolastika sħiħa. Meta lestejt il-​mera, qegħedtha ġo tubu twil tal-​metall u f’dan it-​teleskopju waħħalt lentijiet li għandhom qawwa differenti.

F’lejla bla sħab u mingħajr qamar, għall-​ewwel darba ħriġt it-​teleskopju li kont lestejt u ffokajtu fuq l-​istilel u l-​pjaneti tas-​sistema solari tagħna. Bqajt imbellah meta rajt kemm kien hemm kwiekeb u kemm kollox kien organizzat sew. Imbagħad, meta rrealizzajt li xi “kwiekeb,” fil-​fatt, kienu galassji bħat-​Triq il-​Ħalib tagħna, li kull waħda fiha biljuni taʼ stilel, bqajt saħansitra iktar iċċassat.

Jien ħsibt, ‘Żgur li dan kollu ma seħħx waħdu. Kulma hu organizzat ma jsirx b’kumbinazzjoni. L-​univers tant hu organizzat tajjeb li jidher qisu sar minn xi ħadd ġenju. Jistaʼ jkun li Alla jeżisti wara kollox?’ L-​esperjenza bit-​teleskopju ġagħlitni nabbanduna l-​ħarsa xi ftit dommatika u atea li kelli qabel.

Imbagħad, staqsejt lili nnifsi: ‘Jekk tabilħaqq hemm Alla qawwi u għaref biżżejjed biex joħloq dan l-​univers taʼ l-​għaġeb, ma jistax hu jirranġa s-​sitwazzjoni tal-​biki li hawn fuq l-​art? Fuq kollox, għala ppermetta din it-​tbatija kollha?’ Meta staqsejt dawn il-​mistoqsijiet lil nies reliġjużi, huma ma setgħux jipprovduli tweġibiet sodisfaċenti.

Wara li spiċċajt l-​iskola sekondarja u diversi snin li attendejt f’kulleġġ, ngħaqadt mal-​flotta tal-​gwerra Amerikana. Madankollu, lanqas il-​kappillani fil-​militar ma setgħu jwieġbu sew il-​mistoqsijiet tiegħi. Spiss, dawk li kienu reliġjużi kienu jgħiduli, “Il-​Mulej għandu mogħdijiet misterjużi.”

Tkompli t-​Tfittxija Tiegħi

Wara li tlaqt miċ-​Ċina, kien għad għandi l-​mistoqsijiet dwar għala Alla jippermetti t-​tbatija. Ma stajtx inneħħihom minn moħħi, speċjalment meta rajt iċ-​ċimiterji militari fuq diversi gżejjer li żorna fi triqitna lura mill-​Paċifiku. Kważi l-​oqbra kollha kienu taʼ rġiel żgħażagħ li bilkemm kienu għadhom bdew jgħixu ħajjithom.

Meta wasalt lura l-​Istati Uniti u ġejt meħlus mill-​flotta tal-​gwerra, kelli sena taʼ studju x’nispiċċa fl-​Università taʼ Harvard f’Cambridge, Massachusetts. Wara dik is-​sena ggradwajt u ġibt il-​lawrja tiegħi, imma ma mortx lura d-​dar f’Kalifornja. Iddeċidejt li mmur fil-​Kosta tal-​Lvant għal xi żmien biex nipprova nsib it-​tweġibiet għall-​mistoqsijiet tiegħi. Kelli f’moħħi li mmur sal-​belt taʼ New York, fejn kien hemm ħafna reliġjonijiet, sabiex nattendi xi servizzi reliġjużi biex nara x’tagħlim jingħata.

Fi New York, iz-​zija tiegħi, Isabel Kapigian, stidnitni noqgħod għandha. Hi u ż-​żewġt ibniet tagħha, Rose u Ruth, kienu Xhieda taʼ Ġeħova. Peress li ħassejt li t-​twemmin tagħhom ma kienx se jinteressani, jien bdejt nattendi s-​servizzi taʼ reliġjonijiet oħrajn, inkellem lin-​nies u naqra l-​letteratura tagħhom. Bdejt nistaqsihom dwar għala Alla jippermetti t-​tbatija, imma huma daqsi ma kinux jafu t-​tweġiba. Jien ikkonkludejt li forsi veru Alla ma jeżistix.

Insib it-​Tweġibiet

Imbagħad staqsejt lil ziti u lill-​bniet tagħha biex naqra ftit mil-​letteratura tagħhom ħalli nitgħallem dwar il-​ħarsa tax-​Xhieda taʼ Ġeħova. Meta qrajt il-​pubblikazzjonijiet tagħhom, malajr rajt li x-​Xhieda kienu tassew differenti mir-​reliġjonijiet l-​oħrajn. It-​tweġibiet kienu ġejjin mill-​Bibbja u kienu tassew sodisfaċenti. Fi żmien qasir, il-​mistoqsijiet tiegħi dwar għala Alla jippermetti t-​tbatija ġew imweġbin.

Mhux hekk biss, imma stajt nara li x-​Xhieda taʼ Ġeħova jgħixu fi qbil mat-​tweġibiet tagħhom mill-​Bibbja. Per eżempju, staqsejt lil ziti dwar x’għamlu l-​irġiel żgħażagħ tax-​Xhieda taʼ Ġeħova fil-​Ġermanja matul it-​tieni gwerra dinjija. Ngħaqdu huma mal-​forzi armati t’hemmhekk u sellmu lil Hitler u lill-​bandiera bl-​iswastika fuqha? It-​tweġiba tagħha kienet li le, m’għamlux dan. U minħabba n-​newtralità tagħhom, huma ntbagħtu fil-​kampijiet tal-​konċentrament, fejn ħafna minnhom inqatlu. Hi spjegat li matul il-​gwerra, ix-​Xhieda taʼ Ġeħova kullimkien għamlu l-​istess ħaġa: baqgħu newtrali. Anki fil-​pajjiżi demokratiċi, l-​irġiel żgħażagħ tax-​Xhieda taʼ Ġeħova ntefgħu l-​ħabs minħabba n-​newtralità tagħhom.

Imbagħad ziti talbitni naqra Ġwanni 13:​35, li jgħid: “B’dan ikun jaf kulħadd li intom dixxipli tiegħi, jekk ikollkom l-​imħabba bejnietkom.” Il-​Kristjani veri jrid ikollhom dik il-​marka taʼ l-​imħabba li tidentifikahom fuq skala internazzjonali. Qatt ma se ssibhom jiġġieldu kontra xulxin f’xi gwerra, joqtlu lil xulxin minħabba li huma taʼ nazzjonalità differenti! Hi staqsietni: “Tistaʼ timmaġina lil Ġesù u lid-​dixxipli tiegħu jiġġieldu kontra xulxin fil-​gwerer taʼ Ruma, joqtlu lil xulxin?”

Talbitni wkoll biex naqra l-​1 Ġwanni 3:​10-12. Hemmhekk naqraw: “Ulied Alla u wlied ix-​Xitan jidhru ċar minn dan il-​fatt: Kulmin ma jipprattikax il-​ġustizzja ma joriġinax minn Alla, lanqas min ma jħobbx lil ħuh. . . . Għandna nħobbu lil xulxin; mhux bħal Kajjin, li oriġina mill-​Ħażin u qatel lil ħuh.”

Il-Bibbja titkellem ċar u tond dwar dan. Il-​Kristjani veri għandhom iħobbu lil xulxin, jgħixu fejn jgħixu. Għalhekk, qatt m’int se ssibhom joqtlu l-​aħwa spiritwali tagħhom stess u lanqas m’huma se joqtlu lil ħaddieħor jekk niġu għal dan. Għal din ir-​raġuni, Ġesù setaʼ jgħid dwar is-​segwaċi tiegħu: “M’humiex parti mid-​dinja, bħalma jien m’iniex parti mid-​dinja.”—Ġwanni 17:16.

Għala Jippermettiha

Ma domtx ma sirt naf li l-​Bibbja tgħidilna għala Alla ppermetta t-​tbatija. Din tispjega li meta Alla ħalaq lill-​ewwel ġenituri tagħna, hu għamilhom perfetti u poġġihom f’ġenna taʼ l-​art. (Ġenesi 1:26; 2:15) Ukoll, hu ta lill-​bnedmin rigal taʼ min jixtiequ—il-​libertà taʼ l-​għażla. Imma huma kellhom jużaw din il-​fakultà b’responsabbiltà. Jekk jobdu lil Alla u l-​liġijiet tiegħu, huma kienu se jkomplu jgħixu fil-​perfezzjoni fil-​ġenna taʼ l-​art. Huma kellhom jifirxu l-​fruntieri taʼ dik il-​ġenna sakemm tkopri l-​art kollha. Nisilhom ukoll kellu jkun perfett, ħalli maż-​żmien din l-​art tkun ġenna glorjuża mimlija b’nies perfetti u henjin.—Ġenesi 1:28.

Madankollu, jekk Adam u Eva kienu se jagħżlu ħajja indipendenti, imbiegħda minn Alla, imbagħad hu ma kienx se jibqaʼ jżommhom perfetti. (Ġenesi 2:​16, 17) Sfortunatament għall-​umanità, l-​ewwel ġenituri tagħna abbużaw mir-​rieda ħielsa tagħhom u għażlu li jkunu indipendenti minn Alla. Huma ġew imħajrin minn spirtu ribelluż li iktar tard sar magħruf bħala Satana x-​Xitan. Hu xxennaq għall-​indipendenza minn Alla u l-​qima li bi dritt tappartjeni lil Alla biss.—Ġenesi 3:​1-19; Rivelazzjoni 4:11.

Għalhekk, Satana sar “l-​alla taʼ din is-​sistema.” (2 Korintin 4:4) Il-​Bibbja tgħid: “Id-​dinja kollha qiegħda taħt il-​qawwa tal-​Ħażin.” (1 Ġwanni 5:19) Ġesù sejjaħ lil Satana “l-​ħakkiem tad-​dinja.” (Ġwanni 14:30) Id-​diżubbidjenza taʼ Satana u l-​ewwel ġenituri tagħna ġabet l-​imperfezzjoni, il-​vjolenza, il-​mewt, in-​niket, u t-​tbatija taʼ l-​umanità.—Rumani 5:12.

“M’Hijiex f’Idejh”

Sabiex juri x’kien se jiġrilhom il-​bnedmin jekk jinjoraw il-​liġijiet tal-​Ħallieq, Alla ppermetta l-​konsegwenzi taʼ dan għal eluf taʼ snin. Dan ilperijodu taʼ żmien ipprovda biżżejjed opportunità għall-​umanità biex tosserva kemm hu minnu dak li tgħid il-​Bibbja: “Triq il-​bniedem m’hijiex f’idejh, anqas min jimxi ma jistaʼ jiddirieġi l-​passi tiegħu. [“Ikkoreġini, O Ġeħova,” NW].”—Ġeremija 10:23, 24.

Issa, wara dawn is-​sekli kollha, nistgħu naraw li l-​ħakma indipendenti minn Alla kienet u għadha diżastruża. Għalhekk, Alla mhux se jibqaʼ jippermetti li l-​umanità tkompli tagħmel il-​ħsara minħabba dan l-​esperiment taʼ indipendenza minnu u mil-​liġijiet tiegħu.

Futur mill-​Isbaħ

Il-​profezija tal-​Bibbja turi li Alla dalwaqt se jtemm din is-​sistema kiefra: “Ftit ieħor, u l-​ħażin ma jkunx aktar . . . Imma l-​ġwejdin għad jirtu l-​art, u bi sliem kotran jitgħaxxqu.”—Salm 37:​10, 11.

Profezija f’Danjel 2:44 tiddikjara: “Fi żmien dawn is-​slaten [kull tip taʼ ħakma li teżisti llum], Alla tas-​sema jqajjem saltna li ma tinqered qatt, u li l-​ħakma tagħha ma tgħaddix għal poplu ieħor. Hija tfarrak u ttemm is-​saltniet l-​oħra kollha, waqt li hi tibqaʼ wieqfa għal dejjem.” Il-​bniedem qatt ma se jerġaʼ jitħalla jaħkem. L-​art kollha se tkun maħkuma mis-​Saltna t’Alla. Taħt l-​amministrazzjoni tagħha, l-​art kollha se ssir ġenna u l-​umanità se terġaʼ ssir perfetta biex tgħix fl-​hena għal dejjem. Il-​Bibbja twiegħed: “[Alla] jixxottalhom kull demgħa minn għajnejhom, u ma jkunx hemm iżjed mewt, u la niket u la għajat u lanqas uġigħ.” (Rivelazzjoni 21:4) X’futur meraviljuż għandu Alla lest għalina!

Ħajja Differenti

Ħajti nbidlet minħabba li sibt tweġibiet sodisfaċenti għall-​mistoqsijiet tiegħi. Minn dakinhar ’il quddiem, ridt naqdi lil Alla u ngħin lil oħrajn biex isibu dawn it-​tweġibiet. Fhimt kemm hu serju l-​kliem fl-​1 Ġwanni 2:17 li jgħid: “Id-​dinja [din is-​sistema preżenti maħkuma minn Satana] tgħaddi u x-​xewqa tagħha wkoll, imma min jagħmel ir-​rieda t’Alla jibqaʼ għal dejjem.” Jien xtaqt b’qalbi kollha ngħix għal dejjem fid-​dinja l-​ġdida t’Alla. Iddeċidejt li nibqaʼ New York u bdejt nissieħeb mal-​kongregazzjoni tax-​Xhieda taʼ Ġeħova hemmhekk, fejn kelli ħafna esperjenzi sbieħ biex ngħin lil oħrajn jitgħallmu dak li tgħallimt jien.

Fl-1949, iltqajt maʼ Rose Marie Lewis. Hi, ommha Sadie, u s-​sitt ħutha bniet kienu kollha Xhieda taʼ Ġeħova. Rose kienet qed taqdi lil Alla fix-​xogħol taʼ l-​ippridkar full-time. Kellha ħafna kwalitajiet sbieħ, u jien mill-​ewwel inġbidt lejha. Iżżewwiġna f’Ġunju taʼ l-​1950 u bqajna New York. Konna ferħanin b’dak li bdejna nagħmlu u konna nitgħaxxqu bit-​tama li ngħixu għal dejjem fid-​dinja l-​ġdida t’Alla.

Fl-1957, jien u Rose Marie ġejna mistidnin biex naqdu full-time fil-​kwartieri ġenerali tax-​Xhieda taʼ Ġeħova fi Brooklyn, New York. Sa Ġunju taʼ l-​2004 konna ilna 54 sena miżżewġin, 47 minnhom fil-​kwartieri ġenerali fi Brooklyn. Dawn kienu snin taʼ servizz lil Ġeħova mimlijin barkiet fejn ħdimna spalla maʼ spalla m’eluf taʼ sħabna fit-​twemmin.

L-​Akbar Tbatija Tiegħi

B’dispjaċir, fil-​bidu taʼ Diċembru taʼ l2004, lil Rose Marie sabulha tumur f’wieħed mill-​pulmuni. L-​esperti qablu bejniethom li kien qed jikber malajr u li kellu jitneħħa. L-​operazzjoni saret iktar tard f’Diċembru, u xi ġimgħa wara, il-​kirurgu ġie fil-​kamra taʼ l-​isptar taʼ Rose waqt li kont għadni hemm u qalilha: “Rose, tistaʼ tmur id-​dar! Int fiqt!”

Madankollu, ftit ġranet biss wara li rritornat id-​dar, Rose Marie bdiet tħoss uġigħ kbir fl-​istonku u f’partijiet oħrajn. Dan l-​uġigħ ma telaqx, allura marret lura l-​isptar għal iktar testijiet. Sabu li għal xi raġuni, xi wħud mill-​organi vitali tagħha bdew jipproduċu demm magħqud li ma kienx qed iħalli lil dawn l-​organi jieħdu l-​ossiġnu neċessarju. It-​tobba għamlu kulma setgħu biex jiġġieldu kontra din il-​kundizzjoni, imma ma rnexxilhomx. Ftit ġimgħat wara biss, fit-​30 taʼ Jannar, 2005, jien għaddejt mill-​iktar ġrajja traġika li qatt kelli f’ħajti. L-​għażiża tiegħi Rose Marie mietet.

Dak iż-​żmien kelli kważi 80 sena u kont ili nara nies ibatu ħajti kollha, imma dan kien differenti. Jien u Rose Marie konna bħalma tgħid il-​Bibbja, “ġisem wieħed.” (Ġenesi 2:24) Jien kont rajt lil oħrajn ibatu u anki jien batejt meta mietu xi ħbieb jew qraba. Imma t-​tbatija li għaddejt minnha meta mietet marti kienet ħafna akbar u fit-​tul. Issa nirrealizza sew x’niket tremend ġabet il-​mewt tal-​maħbubin lill-​familja umana għal dan iż-​żmien kollu.

Minkejja dan, ma nfnejtx bin-​niket minħabba li kont naf minfejn ġejja t-​tbatija u kif se tispiċċa. F’Salm 34:19 (34:​18, NW) naqraw: “Qrib il-​Mulej lejn dawk b’qalbhom maqsuma, jgħin lil dawk b’ruħhom mifnija.” L-​għarfien tal-​Bibbja li se jkun hemm irxoxt, li dawk li jinsabu fl-​oqbra se joħorġu minnhom u se jkollhom l-​opportunità li jgħixu għal dejjem fid-​dinja l-​ġdida t’Alla, kien fundamentali biex nissaporti din it-​tbatija. F’Atti 24:15 naqraw: “Se jkun hemm irxoxt kemm tan-​nies sewwa u kemm taʼ dawk li m’humiex sewwa.” Rose Marie kellha mħabba tassew kbira għal Alla. Jien ċert li hu kien iħobbha bl-​istess mod u li se jiftakarha u jirxoxtaha fiż-​żmien xieraq, nittama li dalwaqt.—Luqa 20:38; Ġwanni 11:25.

Waqt li n-​niket li ġġib magħha t-​telfa taʼ xi ħadd maħbub huwa kbir, il-​ferħ tal-​prospett li terġaʼ tikseb lill-​maħbubin tiegħek fl-​irxoxt huwa ħafna akbar. (Marku 5:42) Il-​Kelma t’Alla twiegħed: “Jgħixu mill-​ġdid il-​mejtin tiegħek. . . . L-​art trodd il-​mejtin.” (Isaija 26:19) Ħafna fost dawk in-​nies “sewwa” msemmijin f’Atti 24:15 x’aktarx li se jiġu rxoxtati fil-​bidu. Kemm se jkun sabiħ dak iż-​żmien! U fost dawk li se jiġu lura se jkun hemm Rose Marie. Kemm se jilqgħuha l-​maħbubin tagħha! Kemm se jkun taʼ sodisfazzjon kbir dak iż-​żmien li ngħixu f’dinja mingħajr tbatija!

[Stampi f’paġna 9]

Meta kont iċ-​Ċina rajt ħafna tbatija

[Stampi f’paġna 10]

Ili mill-​1957 naqdi fil-​kwartieri ġenerali tax-​Xhieda taʼ Ġeħova fi Brooklyn

[Stampa f’paġna 12]

Iżżewwiġt lil Rose Marie fl-​1950

[Stampa f’paġna 13]

Fil-​50 anniversarju tat-​tieġ tagħna, fis-​sena 2000