Bijografija

KIF RAKKONTATA MINN ROBERT NISBET

Ir-​Re Sobhuza II tas-​Sważiland laqaʼ lili u lil ħija George fir-​residenza rjali tiegħu. Kienet is-​sena 1936, iżda għadni niftakar il-​konversazzjoni tagħna qisu kien il-​bieraħ. Ir-​raġuni għala kelli din il-​konversazzjoni twila maʼ re kellha x’taqsam mal-​fatt li ili nissieħeb f’xogħol kbir taʼ tagħlim mill-​Bibbja. Issa li għandi 95 sena, inħares lura b’għożża lejn is-​sehem tiegħi f’dan ix-​xogħol, li ħadni f’ħames kontinenti differenti.

KOLLOX beda fl-​1925 meta bejjiegħ tat-​te li kien jismu Dobson beda jżur lill-​familja tagħna f’Edinburgh, l-​Iskozja. Kelli qrib l-​għoxrin sena u kont naħdem bħala apprendist fi spiżerija. Għalkemm tistaʼ tgħid li kont għadni żgħir, xorta kont ninkwieta dwar il-​bidliet kruċjali li l-​gwerra dinjija taʼ bejn l-​1914 u l-​1918 ġabet lill-​familji u l-​ħajja reliġjuża. F’waħda miż-​żjajjar tiegħu, is-​Sur Dobson ħallielna l-​ktieb The Divine Plan of the Ages. Il-​mod kif il-​ktieb ippreżenta lill-​Ħallieq intelliġenti bħala li għandu “pjan” definit tant deher raġunevoli u jixraq maʼ dak Alla li ridt inqim.

Ftit wara, jien u ommi bdejna nattendu l-​laqgħat taʼ l-​Istudenti tal-​Bibbja, kif kienu magħrufin ix-​Xhieda taʼ Jehovah dak iż-​żmien. F’Settembru taʼ l-​1926, f’konvenzjoni ġo Glasgow, kemm jien kif ukoll ommi tgħammidna fl-​ilma bħala simbolu tad-​dedikazzjoni tagħna lil Jehovah. Kull kandidat tal-​magħmudija kien jingħata libsa twila sa l-​art li tinqafel maʼ l-​għekiesi biex jilbisha fuq il-​malja li kien ikollu s-​soltu. Dakinhar dan kien meqjus bħala lbies xieraq għal okkażjoni serja bħal din.

F’dak iż-​żmien tal-​bidu, il-​fehma tagħna dwar ħafna affarijiet kellha bżonn tiġi ċċarata. Ħafna mill-​membri tal-​kongregazzjoni, jekk mhux kollha, kienu jiċċelebraw il-​Milied. Ftit kienu dawk li jieħdu sehem fil-​ministeru taʼ l-​għalqa. Saħansitra xi anzjani ma kinux jaqblu li nqassmu l-​letteratura l-​Ħadd, għax kienu jħossu li dan imur kontra s-​Sabat. Madankollu, artikli fil-​Watch Tower taʼ l-​1925 bdew jitkellmu iktar spiss dwar skritturi bħal Mark 13:10: “Għax l-​ewwel jeħtieġ li l-​Evanġelju jkun imxandar lill-​ġnus kollha.”

Kif setaʼ jitwettaq dan ix-​xogħol globali? Fl-​ewwel prova sempliċi tiegħi biex nieħu sehem fl-​ippridkar minn dar għal dar, kulma għedt lill-​inkwilin kien li qed inbigħ kotba reliġjużi sbieħ u offrejt The Harp of God, ktieb li kien jispjega għaxar tagħlimiet importanti fil-​Bibbja, u jxebbahhom maʼ għaxar kordi fuq arpa. Iktar tard, ġejna mogħtijin biljett tat-​testimonjanza, li kellu messaġġ qasir biex jinqara mill-​inkwilin. Konna wkoll nużaw taħditiet rekordjati t’erbaʼ minuti u nofs li stajna nsemmgħuhom fuq fonografu. Il-​mudelli tal-​bidu kienu tqal mhux ħażin biex jinġarru, iżda dawk li ħarġu iktar tard kienu ħafna eħfef, u xi wħud minnhom stajna ndoqquhom anki meta nqegħduhom f’pożizzjoni wieqfa.

Bejn l-​1925 u l-​1939 tajna xiehda bl-​aħjar mod li konna nafu. Imbagħad kmieni fis-​snin 40, ġiet introdotta l-​Iskola tal-​Ministeru Teokratiku fil-​kongregazzjonijiet kollha. Ġejna mgħallmin kif nippreżentaw personalment il-​messaġġ tas-​Saltna billi nkellmu direttament lill-​inkwilini li kienu lesti jisimgħuna. Tgħallimna wkoll kemm hu importanti li nikkonduċu studji tal-​Bibbja fid-​djar maʼ dawk li jkunu interessati. Sa ċertu punt, nistgħu ngħidu li dan kien il-​bidu tax-​xogħol tat-​tagħlim mill-​Bibbja li għadu jsir bħalissa mad-​dinja kollha.

Inkuraġġiment minn Ħuna Rutherford

Ix-​xewqa tiegħi biex ikolli sehem akbar fix-​xogħol taʼ l-​edukazzjoni wasslitni biex fl-​1931 bdejt naqdi fil-​ministeru bħala pijunier full-time. Kelli nibda eżatt wara konvenzjoni li saret f’Londra. Madankollu, matul il-​ħin tal-​brejk, Ħuna Joseph Rutherford, li kien jindokra x-​xogħol dak iż-​żmien, xtaq ikellimni. Hu kien qed jagħmel pjanijiet biex jintbagħat pijunier fl-​Afrika. “Tixtieq tmur int?” staqsieni. Għalkemm ħasadni xi ftit, b’determinazzjoni rnexxieli ngħidlu: “Iva, immur.”

Dak iż-​żmien il-​mira prinċipali tagħna kienet li nqassmu kemm jistaʼ jkun letteratura mill-​Bibbja, u dan kien ifisser li nivvjaġġaw il-​ħin kollu. Ħeġġewni biex ma niżżewwiġx, bħalma kienu jagħmlu ħafna aħwa rġiel li kellhom responsabbiltajiet taʼ indokrar dak iż-​żmien. It-​territorju tiegħi beda f’Cape Town, fin-​nofsinhar taʼ l-​Afrika, u kien mifrux tul in-​naħa tal-​lvant tal-​kontinent, inkluż il-​gżejjer mal-​kosta taʼ l-​Oċean Indjan. Biex nivvjaġġa lejn il-​punent kelli ngħaddi mir-​ramel jaħraq tad-​Deżert Kalahari u ’l fuq ħdejn is-​sors tax-​Xmara Nil f’Lake Victoria. Flimkien maʼ xi ħadd li jakkumpanjani, għal darba wara l-​oħra kelli nagħmel sitt xhur f’wieħed jew iktar mill-​pajjiżi Afrikani li jinsabu f’dan il-​post enormi.

Mitejn Kaxxa t’Għana Spiritwali

Meta wasalt Cape Town, ġejt muri 200 kaxxa letteratura li kellha tintbagħat lejn l-​Afrika tal-​Lvant. Il-​letteratura kienet stampata b’erbaʼ lingwi Ewropej u erbaʼ lingwi Asjatiċi, iżda ma kien hemm xejn stampat b’xi waħda mil-​lingwi Afrikani. Meta staqsejt għala din il-​letteratura kollha waslet qabli, qaluli li kellha tkun għal Frank u Gray Smith, żewġ pijunieri li reċentement kienu marru l-​Kenja jippridkaw. Kważi eżatt malli waslu l-​Kenja, it-​tnejn li huma qabdithom il-​malarja, u b’dispjaċir, Frank miet.

Għalkemm din l-​aħbar ġagħlitni naħseb, ma qatgħetlix qalbi. Jien u sieħbi, David Norman, tlaqna minn Cape Town bil-​vapur lejn l-​ewwel inkarigu tagħna fit-​Tanzanija, xi 5,000 kilometru ’l bogħod. Aġent taʼ l-​ivvjaġġar f’Mombasa, il-​Kenja, ħa ħsieb il-​ħażna tagħna tal-​letteratura u kien jibagħtilna l-​kaxxi fejn konna ngħidulu. Għall-​ewwel, konna nagħtu xiehda fl-​inħawi tan-​negozju—fil-​ħwienet u fl-​uffiċċji—taʼ kull raħal. Parti mill-​ħażna tal-​letteratura tagħna kienet tikkonsisti f’settijiet taʼ 9 kotba u 11-il fuljett, li minħabba l-​kuluri differenti tagħhom saru magħrufa bħala s-​settijiet tal-​qawsalla.

Imbagħad, iddeċidejna li nżuru l-​gżira taʼ Zanzibar, xi 30 kilometru ’l barra mill-​kosta tal-​lvant. Għal sekli sħaħ, Zanzibar kienet ċentru tal-​bejgħ taʼ l-​ilsiera iżda kienet magħrufa wkoll għall-​imsiemer tal-​qronfol, li kienu jinxtammu kulfejn tmur fil-​belt. Konna naqtgħu daqsxejn qalbna biex induru mal-​belt, għaliex din kienet mibnija mingħajr pjan. It-​toroq imserrpin kienu jħawduk u malajr konna nintilfu. Il-​lukanda fejn qgħadna kienet biżżejjed għall-​bżonnijiet tagħna, iżda kellha bibien kollhom imsiemer u ħitan ħoxnin u iktar kienet tidher qisha ħabs milli lukanda. Madankollu, hemmhekk kellna riżultati tajbin u konna kuntenti li stajna nsibu Għarab, Indjani, u oħrajn li aċċettaw mill-​qalb il-​letteratura tagħna.

Ferroviji, Dgħajjes, u Karozzi

F’dak iż-​żmien ma kienx faċli tivvjaġġa fl-​Afrika tal-​Lvant. Per eżempju, fi triqitna minn Mombasa lejn il-​muntanji tal-​Kenja, il-​ferrovija li konna fuqha kellha tieqaf minħabba qatgħa kbira ġradijiet. Miljuni taʼ ġradijiet għattew l-​art u l-​linji tal-​ferrovija, u minħabba f’hekk dawn il-​linji bdew jiżolqu wisq biex ir-​roti tal-​ferrovija jaqbdu magħhom. L-​unika soluzzjoni kienet li jinħaslu l-​linji taʼ quddiem il-​ferrovija bl-​ilma jagħli mil-​lokomottiva. B’dan il-​mod, il-​ferrovija mxiet biċ-​ċlikki ċlikki sakemm fl-​aħħar għaddejna mill-​qatgħa ġradijiet. U x’serħan meta l-​ferrovija bdiet tielgħa iktar ’il fuq u stajna ngawdu l-​klima iktar friska tal-​muntanji!

Waqt li faċilment stajna naslu fl-​irħula taʼ mal-​kosta bil-​ferrovija u bil-​vapur, l-​aħjar mod biex immorru fl-​irħula tal-​kampanja kien bil-​karozza. Fraħt meta ħija George ngħaqad miegħi, għax imbagħad stajna nixtru vann kbir mhux ħażin, spazjuż biżżejjed biex ikollna s-​sodod, il-​kċina, fejn nerfgħu l-​affarijiet, u twieqi li minnhom ma setax jgħaddi n-​nemus. Kellna wkoll il-​loudspeakers imwaħħlin mas-​saqaf. Peress li konna mgħammrin tajjeb, stajna nagħtu xiehda minn dar għal dar matul il-​jum u nistiednu lin-​nies biex jiġu għat-​taħditiet taʼ fil-​għaxija li konna nagħtu fil-​pjazez tal-​monti. Taħdita rekordjata li konna nsemmgħu spiss kien jisimha “L-​Infern Jaħraq?” Ivvjaġġajna mill-​Afrika t’Isfel sal-​Kenja, vjaġġ taʼ 3,000 kilometru bid-​“dar tar-​roti” tagħna, u konna kuntenti li s’issa kellna varjetà taʼ fuljetti bil-​lingwi Afrikani, u li n-​nies tal-​lokal kienu jiħdulna b’ħerqa kbira.

Esperjenza mill-​isbaħ għalina kienet li f’dawn il-​vjaġġi stajna naraw ħafna annimali salvaġġi Afrikani. M’għandniex xi ngħidu, għas-​sigurtà tagħna konna noqogħdu fil-​vann meta jaqaʼ d-​dlam, iżda l-​fidi verament kienet tissaħħaħ meta konna naraw varjetà daqshekk kbira t’annimali li ħalaq Jehovah fl-​istat naturali tagħhom.

Tibda l-​Oppożizzjoni

Waqt li konna attenti minħabba l-​annimali salvaġġi, dan ma kien xejn meta mqabbel maʼ dak li kellna nagħmlu meta ffaċċjajna diversi uffiċjali tal-​gvern u xi mexxejja reliġjużi. Dawn taʼ l-​aħħar kienu inkorlati għalina u bdew jopponu fil-​beraħ ix-​xogħol taʼ l-​ippridkar tas-​Saltna. Problema kbira li kellna nissieltu magħha kienet dik taʼ fanatiku li kien isejjaħ lilu nnifsu Mwana Lesa, jiġifieri “Bin Alla,” u l-​grupp tiegħu magħruf bħala Kitawala, li sfortunatament tfisser “Torri taʼ l-​Għassa.” Ftit qabel wasalna, dan l-​individwu kien għarraq bosta Afrikani, bl-​iskuża li qed jgħammidhom. Sa fl-​aħħar arrestawh u għallquh. Iktar tard, kelli l-​opportunità nitkellem maʼ dak li għallqu biex nispjegalu li dan ir-​raġel bl-​ebda mod ma kien konness mas-​soċjetà tagħna, il-​Watch Tower Society.

Ukoll, kellna xi diffikultajiet minħabba xi Ewropej li ma kinux kuntenti bix-​xogħol tagħna tat-​tagħlim, prinċipalment għal raġunijiet finanzjarji. Ċertu sid taʼ maħżen beda jilmenta: “Jekk il-​bojod iridu jibqgħu f’dan il-​pajjiż, l-​Afrikani m’għandhomx jiskopru kemm qed jiġi sfruttat ix-​xogħol tagħhom bi ħlas baxx.” Għall-​istess raġuni, sid kumpanija taʼ minjiera tad-​deheb ordnali biex nitlaq minnufih mill-​uffiċċju tiegħu. Imbagħad bir-​rabja kollha wassalni barra sat-​triq.

Żgur li l-​gvern taʼ Rhodesia (illum Żimbabwe) ġie influwenzat bil-​kbir minn dawn l-​uħud reliġjużi u l-​kummerċjanti li opponew, u wasal biex ordnalna nitilqu mill-​pajjiż. Għamilna appell fil-​qorti minħabba din id-​deċiżjoni u rnexxielna niksbu l-​permess biex nibqgħu hemm, bil-​kundizzjoni li ma nippridkawx lill-​Afrikani. Ir-​raġuni li ngħatat minn ċertu uffiċjal kienet li l-​letteratura tagħna “ma kinitx addattata għall-​mod taʼ ħsieb taʼ l-​Afrikani.” Madankollu, f’pajjiżi oħrajn ix-​xogħol edukattiv tagħna fost l-​Afrikani ma twaqqafx, anzi ġie milqugħ. Wieħed minn dawn il-​pajjiżi kien is-​Sważiland.

Merħba Rjali fis-​Sważiland

Is-​Sważiland huwa pajjiż żgħir u indipendenti li jkopri 17,364 kilometru kwadru u jinsab fin-​nofsinhar taʼ l-​Afrika. Hawnhekk iltqajna mar-​Re tant elokwenti Sobhuza II, li semmejt fil-​bidu taʼ dan ir-​rakkont. Hu kien jaf l-​Ingliż sew, għaliex tgħallmu meta attenda università Britannika. Liebes b’mod informali, hu laqagħna b’idu miftuħa.

Il-konversazzjoni tagħna miegħu kienet prinċipalment dwar il-​Ġenna taʼ l-​art li Alla għandu l-​iskop li jġib għan-​nies li għandhom attitudni tajba. Għalkemm ma tantx kien interessat f’dan is-​suġġett, hu wriena biċ-​ċar li kien konċernat ħafna dwar xi ħaġa li kellha x’taqsam. Ir-​re kien determinat li jtejjeb il-​livelli t’għajxien tan-​nies foqra u mingħajr skola. Hu kien jistmerr l-​attivitajiet taʼ ħafna missjunarji tal-​Kristjaneżmu, li kienu jidhru iktar interessati li jkollhom iktar membri fil-​knisja milli li jedukaw lin-​nies. Madankollu, ir-​re kien jaf bl-​attività taʼ ħafna mill-​pijunieri tagħna, u faħħarna għax-​xogħol tagħna taʼ tagħlim mill-​Bibbja, speċjalment minħabba li konna lesti nagħmlu dan mingħajr ma nitolbu ħlas jew obbligazzjonijiet oħra.

L-​Edukazzjoni tal-​Bibbja Tiżdied

Fl-​1943 l-​Iskola taʼ Gilgħad (Watchtower Bible School of Gilead) ġiet stabbilita għat-​taħriġ tal-​missjunarji. F’din l-​iskola saret enfasi biex il-​missjunarji jmorru lura fejn jinstab l-​interess minflok ma jikkonċentraw prinċipalment fuq li jħallu l-​letteratura Biblika. Fis-​sena 1950, jien u George ġejna mistidnin nattendu s-​16-il klassi taʼ Gilgħad. Hemmhekk iltqajt għall-​ewwel darba maʼ Jean Hyde, oħt Awstraljana mill-​aħjar li ġiet inkarigata fuq xogħol missjunarju fil-​Ġappun wara li t-​tnejn li aħna ggradwajna. Kienet għadha xi ħaġa komuni dak iż-​żmien li ħu jibqaʼ għażeb, allura l-​ħbiberija tagħna ma komplietx tiżviluppa.

Wara t-​taħriġ tagħna f’Gilgħad, jien u George ngħatajna l-​inkarigu missjunarju fil-​Mawrizju, gżira fl-​Oċean Indjan. Għamilna ħbieb man-​nies, tgħallimna l-​lingwa tagħhom, u kkonduċejna magħhom studji tal-​Bibbja fid-​djar. Iktar tard, ħija ż-​żgħir William u martu Muriel, ukoll ggradwaw minn Gilgħad. Huma ntbagħtu fit-​territorju taʼ l-​ippridkar li kelli qabel—il-​Kenja.

Malajr għaddew tmien snin, u mbagħad fil-​konvenzjoni internazzjonali fi New York fl-​1958, erġajt iltqajt maʼ Jean Hyde. Erġajna sirna ħbieb u mbagħad tgħarrasna. L-​inkarigu missjunarju tiegħi nbidel mill-​Mawrizju għall-​Ġappun, u hemm jien u Jean iżżewwiġna fl-​1959. Imbagħad, hemmhekk bdejna perijodu hieni taʼ xogħol missjunarju f’Hiroshima, fejn f’dak iż-​żmien kien hemm biss kongregazzjoni żgħira. Illum, hemm 36 kongregazzjoni f’din il-​belt.

Insellmu lill-​Ġappun

Hekk kif għaddew is-​snin, is-​servizz missjunarju beda jsir iktar u iktar diffiċli għalina minħabba problemi taʼ saħħa, u maż-​żmien kellna nitilqu mill-​Ġappun u nissetiljaw fejn trabbiet Jean, fl-​Awstralja. Il-​jum li fih tlaqna minn Hiroshima kien wieħed taʼ niket. Fl-​istazzjon tal-​ferrovija, sellimna lill-​ħbieb għeżież kollha tagħna.

Issa ninsabu setiljati fl-​Awstralja, u bl-​aħjar mod li nistgħu, qed inkomplu naqdu lil Jehovah mal-​Kongregazzjoni taʼ Armidale fl-​istat taʼ New South Wales. X’ferħ li stajna naqsmu t-​teżor tal-​verità Kristjana maʼ tant nies għal kważi tmenin sena! Rajt it-​tkabbir meraviljuż tal-​programm taʼ tagħlim mill-​Bibbja u rajt b’għajnejja stess ħafna ġrajjiet spiritwali sinifikanti. L-​ebda bniedem jew grupp taʼ nies ma jistaʼ jieħu l-​kredtu għal dan. Verament, biex nissellef il-​kliem tas-​salmista, “bis-​saħħa tal-​Mulej seħħ dan: ħaġa taʼ l-​għaġeb f’għajnejna.”—Salm 118:23.

[Stampa f’paġna 28]

Ħija George bil-​karozza dar li kellna

[Stampa f’paġna 28]

Jien ħdejn Lake Victoria

[Stampa f’paġna 29]

Studenti taʼ skola sekondarja li attendew taħdita pubblika fis-​Sważiland fl-​1938

[Stampi f’paġna 30]

Maʼ Jean fil-​jum tat-​tieġ tagħna fl-​1959 u llum