बायबलमधल्या स्त्रियांकडून आपण काय शिकू शकतो?
बायबलचं उत्तर
बायबलमध्ये अशा बऱ्याच स्त्रियांबद्दल सांगितलंय, ज्यांच्याकडून आपण मौल्यवान धडे शिकू शकतो. (रोमकर १५:४; २ तीमथ्य ३:१६, १७) या लेखात त्यांपैकी काही स्त्रियांबद्दल थोडक्यात सांगण्यात आलंय. त्यांतल्या बऱ्याच जणींकडून आपण चांगल्या गोष्टी शिकू शकतो, तर इतर काही स्त्रियांबद्दल आपण कसं वागू नये हे शिकू शकतो.—१ करिंथकर १०:११; इब्री लोकांना ६:१२.
अबीगईल
अबीगईल कोण होती? अबीगईल नाबालची बायको होती. नाबाल एक श्रीमंत पण उद्धट माणूस होता. त्याउलट, अबीगईल समजदार आणि नम्र होती. ती दिसायला सुंदर होती आणि तिच्यात यहोवाला आवडणारे गुण होते.—१ शमुवेल २५:३.
तिने काय केलं? आपल्या घरावरचं संकट टाळण्यासाठी अबीगईल समजदारीने वागली. ती आणि नाबाल अशा ठिकाणी राहत होते, जिथे इस्राएलचा भावी राजा दावीद लपला होता. तो शौलपासून आपला जीव मुठीत घेऊन पळत होता. जोपर्यंत दावीद आणि त्याची माणसं तिथे होती, तोपर्यंत त्यांनी नाबालच्या कळपाचं लुटारूंपासून रक्षण केलं. पण जेव्हा दावीदने काही माणसांना नाबालकडे अन्न मागायला पाठवलं, तेव्हा त्याने त्यांचा अपमान केला आणि त्यांना अन्न द्यायला नकार दिला. याचा दावीदला खूप राग आला. म्हणून तो आणि त्याची माणसं नाबाल आणि त्याच्या घराण्यातल्या सर्व पुरुषांना मारून टाकायला निघाले.—१ शमुवेल २५:१०-१२, २२.
आपल्या नवऱ्याने काय केलंय हे जेव्हा अबीगईलला कळलं, तेव्हा ते संकट टाळण्यासाठी तिने लगेच पाऊल उचललं. तिने तिच्या सेवकांच्या हाती दावीद आणि त्याच्या माणसांसाठी भरपूर अन्नसामग्री पाठवली आणि ती स्वतःसुद्धा त्यांच्या मागे दावीदकडे दयेची भीक मागायला गेली. (१ शमुवेल २५:१४-१९, २४-३१) जेव्हा दावीदने अबीगईलने आणलेल्या गोष्टी पाहिल्या, तिची नम्रता पाहिली आणि तिचा सुज्ञ सल्ला ऐकला, तेव्हा देवानेच हे संकट टाळण्यासाठी अबीगईलचा वापर केलाय हे त्याच्या लक्षात आलं. (१ शमुवेल २५:३२, ३३) त्यानंतर लगेच नाबालचा मृत्यू झाला आणि अबीगईल दावीदची बायको बनली.—१ शमुवेल २५:३७-४१.
अबीगईलकडून आपण काय शिकू शकतो? अबीगईल सुंदर आणि श्रीमंत होती, तरी ती स्वतःला श्रेष्ठ समजत नव्हती. जे काही घडलं होतं त्यात तिची काहीच चूक नव्हती, तरीपण शांती टिकवून ठेवण्यासाठी ती माफी मागायला तयार होती. तिच्या घरावर आलेलं भयानक संकट तिने शांतीने, समजदारीने आणि धाडसाने निभावून नेलं.
▸ अबीगईलबद्दल जास्त माहितीसाठी, “ती समंजसपणे वागली” हा लेख पाहा.
ईजबेल
ईजबेल कोण होती? ती इस्राएली राजा अहाबची बायको होती. ती इस्राएली नव्हती आणि यहोवाची उपासकसुद्धा नव्हती. त्याऐवजी ती कनानच्या दैवताची म्हणजे बआलची उपासना करायची.
तिने काय केलं? ईजबेल राणी अधिकार गाजवणारी, निर्दयी आणि हिंसक होती. तिने बआलच्या उपासनेला आणि त्याच्याशी संबंधित अनैतिक लैंगिक कामांना बढावा दिला. तसंच, तिने खऱ्या देवाची, यहोवाची उपासना पूर्णपणे मिटवायचाही प्रयत्न केला.—१ राजे १८:४, १३; १९:१-३.
ईजबेलला हव्या असलेल्या गोष्टी मिळवण्यासाठी ती खोटं बोलायची आणि लोकांचा खूनही करायची. (१ राजे २१:८-१६) देवाने आधीच सांगितल्याप्रमाणे, तिला खूप वाईट मरण आलं आणि तिला पुरण्यातही आलं नाही.—१ राजे २१:२३; २ राजे ९:१०, ३२-३७.
ईजबेलकडून आपण काय शिकू शकतो? ईजबेलच्या वाईट उदाहरणातून आपल्याला एक इशारा मिळतो. ती भ्रष्ट होती आणि हव्या असलेल्या गोष्टी मिळवायला ती कोणत्याही थराला जायची. त्यामुळे निर्लज्ज, अनैतिक, कोणाचाही धाक नसलेली आणि आपण केलेल्या वाईट कामांचा पस्तावा नसलेली एक स्त्री म्हणून तिची ओळख बनली.
एस्तेर
एस्तेर कोण होती? ती यहुदी होती आणि पर्शियाचा राजा अहश्वेरोश याने तिला आपली पत्नी म्हणून निवडलं होतं.
तिने काय केलं? आपल्या लोकांचा कायमचा नाश होण्यापासून वाचवण्यासाठी एस्तेर राणीने आपल्या अधिकाराचा वापर केला. तिला कळलं की अमुक एका दिवशी पर्शियाच्या साम्राज्यात राहणाऱ्या सर्व यहुदी लोकांना मारून टाकण्याचा शाही फर्मान काढण्यात आला आहे. हे कारस्थान राजाच्या दरबारात मंत्री म्हणून काम करणाऱ्या हामानचं होतं. (एस्तेर ३:१३-१५; ४:१, ५) म्हणून एस्तेरने आपल्या चुलत भावाच्या, मर्दखयच्या मदतीने आणि स्वतःचा जीव धोक्यात घालून हामानचं हे कारस्थान अहश्वेरोश राजापुढे उघड केलं. (एस्तेर ४:१०-१६; ७:१-१०) मग अहश्वेरोश राजाने एस्तेर आणि मर्दखयला आणखी एक फर्मान काढण्याची परवानगी दिली. त्या फर्मानामुळे यहुदी लोक स्वतःला शत्रूंपासून वाचवण्यासाठी पाऊल उचलू शकत होते. अशा प्रकारे यहुद्यांनी आपल्या शत्रूंचा समूळ नाश केला.—एस्तेर ८:५-११; ९:१६, १७.
एस्तेरकडून आपण काय शिकू शकतो? धैर्य दाखवण्याच्या बाबतीत, नम्रतेच्या बाबतीत आणि आपली मर्यादा ओळखून वागण्याच्या बाबतीत एस्तेर राणीने खूप सुंदर उदाहरण मांडलं. (स्तोत्र ३१:२४; फिलिप्पैकर २:३) ती खूप सुंदर होती आणि तिच्याजवळ अधिकार होता, तरी तिने दुसऱ्यांचा सल्ला आणि मदत घेतली. आपल्या पतीशी बोलताना ती समजदारीने आणि आदराने, पण धैर्याने बोलली. यहुद्यांचा जीव धोक्यात होता, तेव्हा तिने धाडसाने स्वतःची एक यहुदी म्हणून ओळख करून दिली.
▸ एस्तेरबद्दल जास्त माहितीसाठी, “देवाच्या लोकांसाठी तिनं जिवाची पर्वा केली नाही” आणि “ती सुज्ञ, धैर्यवान आणि निःस्वार्थी होती” हे लेख पाहा.
दबोरा
दबोरा कोण होती? ती एक संदेष्टी होती. इस्राएलचा देव यहोवा तिच्याद्वारे त्याच्या लोकांना आपली इच्छा कळवायचा. तसंच, इस्राएली लोकांमधल्या समस्या सोडवण्यासाठीही देवाने तिचा वापर केला.—शास्ते ४:४, ५.
तिने काय केलं? दबोरा संदेष्टीने धैर्याने देवाच्या उपासकांना साथ दिली. त्या काळात कनानी लोक इस्राएली लोकांवर जुलूम करायचे. त्यामुळे यहोवाच्या मार्गदर्शनाने दबोराने बाराकला इस्राएलचं सैन्य घेऊन कनानी लोकांशी लढायला सांगितलं. (शास्ते ४:६, ७) जेव्हा बाराकने दबोराला आपल्यासोबत यायला सांगितलं, तेव्हा दबोरा न घाबरता त्याच्यासोबत गेली.—शास्ते ४:८, ९.
देवाने इस्राएली लोकांना मोठा विजय मिळवून दिला. त्या आनंदात दबोरा आणि बाराकने एक गीत गायलं. त्या गीतातले काही बोल दबोराने लिहिले. कनानी लोकांना हरवण्यासाठी याएल नावाच्या धाडसी स्त्रीचाही तिने त्या गीतात उल्लेख केला.—शास्ते, अध्याय ५.
दबोराकडून आपण काय शिकू शकतो? दबोरा एक धाडसी स्त्री होती. तिने स्वतःच्या जीवाची पर्वा केली नाही. तिने इतरांनाही देवाच्या नजरेत चांगल्या गोष्टी करायचं प्रोत्साहन दिलं. आणि जेव्हा त्यांनी तसं केलं, तेव्हा तिने त्यांचं भरभरून कौतुक केलं.
▸ दबोराबद्दल जास्त माहितीसाठी, “दोन शूर स्त्रिया” हा लेख पाहा.
दलीला
दलीला कोण होती? इस्राएलचा न्यायाधीश शमशोन एका स्त्रीच्या प्रेमात पडला. तिचं नाव होतं दलीला.—शास्ते १६:४, ५.
तिने काय केलं? दलीलाने शमशोनला धोका देण्यासाठी पलिष्टी अधिकाऱ्यांकडून पैसे घेतले. देव इस्राएली लोकांना पलिष्ट्यांपासून सोडवण्यासाठी शमशोनचा वापर करत होता. त्याने त्याला शक्ती दिली होती. तशी शक्ती कुठल्याही साधारण व्यक्तीकडे नव्हती. त्यामुळे पलिष्टी लोक त्याच्यावर विजय मिळवू शकत नव्हते. (शास्ते १३:५) म्हणून त्यांनी दलीलाकडून मदत घेतली.
शमशोनची ताकद कशात आहे हे शोधण्यासाठी पलिष्ट्यांनी दलीलाला लाच दिली. मग दलीलाने ते पैसे घेतले आणि बऱ्याच प्रयत्नांनंतर शमशोनचं रहस्य शोधून काढण्यात तिला यश मिळालं. (शास्ते १६:१५-१७) मग तिने ते पलिष्टी लोकांना सांगितलं. आणि त्यांनी शमशोनला पकडलं आणि कैद केलं.—शास्ते १६:१८-२१.
दलीलाकडून आपण काय शिकू शकतो? आपण कसं वागू नये हे दलीलाकडून आपण शिकतो. पैशांसाठी तिने यहोवा देवाच्या सेवकाला फसवलं, त्याचा विश्वासघात केला आणि त्याच्याशी स्वार्थीपणे वागली.
मग्दालीया मरीया
मग्दालीया मरीया कोण होती? ती येशूची विश्वासू शिष्या होती.
तिने काय केलं? येशू आणि त्याच्या शिष्यांनी ठिकठिकाणी प्रवास केला तेव्हा त्यांच्यामध्ये काही स्त्रियाही होत्या. त्यांपैकी एक म्हणजे मग्दालीया मरीया. तिने येशू आणि त्याच्या शिष्यांच्या गरजा भागवण्यासाठी उदारतेने आपला पैसा खर्च केला. (लूक ८:१-३) येशूच्या सेवाकार्याच्या शेवटपर्यंत ती त्याच्यासोबत होती. तसंच, येशूला जेव्हा वधस्तंभावर खिळण्यात आलं तेव्हाही ती तिथे हजर होती. ज्यांनी येशूला पुनरुत्थानानंतर पाहिलं त्यांच्यामध्ये मग्दालीया मरीया पहिली होती. हा खरंच एक बहुमान होता!—योहान २०:११-१८.
मरीयाकडून आपण काय शिकू शकतो? मग्दालीया मरीयाने उदारपणे येशूच्या सेवाकार्याला पाठिंबा दिला आणि ती शेवटपर्यंत विश्वासू राहिली.
मरीया (मार्था आणि लाजरची बहीण)
मरीया कोण होती? आपला भाऊ लाजर आणि बहीण मार्था यांच्यासारखंच तिची येशूसोबत चांगली मैत्री होती.
तिने काय केलं? येशू देवाचा मुलगा आहे यावर मरीयाचा विश्वास होता. तिने बऱ्याचदा येशूबद्दलची कदर व्यक्त केली. तिने पूर्ण भरवशाने म्हटलं की येशू इथे असता तर तिचा भाऊ मेला नसता. तसंच, येशूने लाजरला जिवंत केलं तेव्हा ती तिथे होती. एकदा येशू त्यांच्या घरी आला असताना मरीया त्याचं लक्ष देऊन ऐकत होती. त्या वेळी ती घरातल्या कामांत आपल्याला मदत करत नाहीये, अशी मार्थाने येशूकडे तक्रार केली. पण मरीयाने आध्यात्मिक गोष्टींना जास्त महत्त्व दिलं म्हणून येशूने तिची प्रशंसा केली.—लूक १०:३८-४२.
एकदा मरीयाने येशूच्या डोक्यावर आणि पायांवर ‘मौल्यवान सुगंधी तेल‘ ओतून उदार मनाने त्याचा पाहुणचार केला. (मत्तय २६:६, ७) पण तिथे हजर असलेल्या लोकांनी तिची टीका केली. मरीयाने तेल वाया घालवलं असं ते म्हणाले. पण येशूने तिची बाजू घेऊन म्हटलं: “जगात जिथे जिथे आनंदाच्या संदेशाची [देवाच्या राज्याची] घोषणा केली जाईल तिथे तिथे या स्त्रीची आठवण करून, तिने जे केलं तेही सांगितलं जाईल.”—मत्तय २४:१४; २६:८-१३.
मरीयाकडून आपण काय शिकू शकतो? मरीयाने आपला विश्वास मजबूत केला. तिने रोजच्या कामांपेक्षा देवाच्या उपासनेला जास्त महत्त्व दिलं. तसंच, येशूचा सन्मान करण्यासाठी तिने पैशांचा विचार केला नाही; तिने उदारतेने आणि नम्रतेने तसं केलं.
मरीया (येशूची आई)
मरीया कोण होती? ती एक तरुण यहुदी स्त्री होती. तिने चमत्काराने देवाच्या मुलाला, येशूला जन्म दिला होता. त्या वेळी कुठल्याही पुरुषाशी तिचे संबंध आले नव्हते.
तिने काय केलं? मरीयाने नम्रपणे देवाची इच्छा पूर्ण केली. एकदा एका स्वर्गदूताने तिला सांगितलं, की ती गरोदर राहील आणि ज्या मसीहाची लोक बऱ्याच वर्षांपासून वाट बघत आहेत त्याला ती जन्म देईल. त्या वेळी तिचं योसेफसोबत लग्न ठरलं होतं. (लूक १:२६-३३) तिने देवाकडून मिळालेली जबाबदारी मनापासून स्वीकारली. येशूच्या जन्मानंतर मरीयाला योसेफपासून चार मुलं आणि दोन मुली झाल्या असं बायबल म्हणतं. यावरून कळतं की ती आयुष्यभर कुमारी राहिली नाही. (मत्तय १३:५५, ५६) तिला मिळालेली जबाबदारी खास असली, तरी तिने कधीच दुसऱ्यांकडून प्रशंसेची अपेक्षा केली नाही किंवा इतरांनीही तिला खास वागणूक दिली नाही. येशूच्या सेवाकार्याच्या वेळी किंवा ती सुरुवातीच्या ख्रिस्ती मंडळीची सदस्य असतानाही तसं काही झालं नाही.
मरीयाकडून आपण काय शिकू शकतो? मरीया एक विश्वासू स्त्री होती. तिने एक मोठी आणि महत्त्वाची जबाबदारी मनापासून स्वीकारली. तिला शास्रवचनांचं चांगलं ज्ञान होतं. असं दिसतं की लूक १:४६-५५ मध्ये तिने जवळपास २० वेळा हिब्रू शास्रवचनातल्या शब्दांचा उल्लेख केला.
▸ मरीयाबद्दल जास्त माहितीसाठी “पाहा! मी प्रभूची दासी!” आणि “तिनं या सर्व गोष्टी आपल्या ‘अंतःकरणात ठेवल्या’” हे लेख पाहा.
मार्था
मार्था कोण होती? ती लाजर आणि मरीयाची बहीण होती. ते तिघं यरुशलेम जवळच्या बेथानी गावात राहायचे.
तिने काय केलं? मार्थाची येशूसोबत चांगली मैत्री होती. “येशूचं मार्थावर, तिच्या बहिणीवर आणि लाजरवर प्रेम होतं.” (योहान ११:५) मार्थाला लोकांचा पाहुणचार करायला आवडायचं. एकदा येशू त्यांच्या घरी आला तेव्हा मरीया त्याचं ऐकत बसली होती, तर मार्था घरातली कामं करत होती. त्या वेळी मरीया आपल्याला मदत करत नाही म्हणून मार्थाने येशूकडे तिची तक्रार केली. पण येशूने प्रेमाने तिचा दृष्टिकोन सुधारला.—लूक १०:३८-४२.
लाजर खूप आजारी पडला तेव्हा मार्था आणि तिच्या बहिणीने येशूकडे निरोप पाठला. त्यांना पक्का भरवसा होता, की तो त्यांच्या भावाला बरं करू शकतो. (योहान ११:३, २१) पण लाजरचा मृत्यू होतो. पुढे मार्था येशूसोबत जे काही बोलते त्यावरून कळतं, की तिचा पुनरुत्थानावर आणि येशू तिच्या भावाला पुन्हा जिवंत करू शकतो यावर पूर्ण भरवसा होता.—योहान ११:२०-२७.
मार्थाकडून आपण काय शिकू शकतो? मार्था पाहुणचार करण्यात मेहनत घ्यायची. तिला मिळालेला सल्ला तिने मनापासून स्वीकारला. ती आपल्या भावनांबद्दल आणि विश्वासाबद्दल मनमोकळेपणाने बोलायची.
▸ मार्थाबद्दल जास्त माहितीसाठी, “मी विश्वास धरला आहे” हा लेख पाहा.
मिर्याम
मिर्याम कोण होती? ती मोशे आणि अहरोनची बहीण होती. बायबल म्हणतं, की संदेष्टी म्हणून काम करणारी मिर्याम ही पहिली स्त्री होती.
तिने काय केलं? संदेष्टी या नात्याने ती लोकांना देवाचा संदेश सांगायची. इस्राएली लोकांमध्ये तिचं चांगलं नाव होतं आणि लोक तिचा आदर करायचे. देवाने इजिप्तच्या सैन्याचा तांबड्या समुद्रात नाश केल्यानंतर तिने इस्राएली पुरुषांच्या पाठोपाठ विजय-गीत गायलं.—निर्गम १५:१, २०, २१.
काही काळानंतर मिर्याम आणि अहरोन मोशेविरुद्ध बोलू लागले. गर्विष्ठपणा आणि ईर्षेमुळे त्यांनी तसं केलं. पण देव “ऐकत होता.” त्यामुळे त्याने मिर्याम आणि अहरोनची कडक शब्दांत कानउघाडणी केली. (गणना १२:१-९) असं दिसतं की मिर्यामने आधी मोशेविरुद्ध बोलायला सुरुवात केली होती. त्यामुळे देवाने तिला शिक्षा केली आणि तिला कुष्ठरोग झाला. नंतर मोशेने तिच्यासाठी देवाकडे विनंती केली आणि ती बरी झाली. सात दिवस सर्वांपासून वेगळं ठेवल्यानंतर तिला पुन्हा इस्राएलच्या छावणीत घेण्यात आलं.—गणना १२:१०-१५.
बायबलमधून कळतं की मिर्यामने आपली चूक सुधारली. कारण याच्या बऱ्याच शतकांनंतर देवाने तिच्याबद्दल चांगली गोष्ट सांगितली. त्याने इस्राएली लोकांना आठवण करून दिली, की मिर्यामला एक खास जबाबदारी मिळाली होती. देवाने म्हटलं: “मी मोशे, अहरोन आणि मिर्याम यांना तुमच्याकडे पाठवलं.”—मीखा ६:४.
मिर्यामकडून आपण काय शिकू शकतो? मिर्यामच्या कहाणीवरून कळतं, की देवाचे सेवक आपसांत किंवा एकमेकांबद्दल जे काही बोलतात त्याकडे देवाचं लक्ष असतं. तसंच, आपण हेही शिकतो की देवाला खूश करण्यासाठी आपण गर्व आणि ईर्षेपासून दूर राहिलं पाहिजे; कारण अशा भावना मनात ठेवून इतरांबद्दल बोलल्यामुळे त्यांचं चांगलं नाव खराब होऊ शकतं.
याएल
याएल कोण होती? ती हेबेरची बायको होती. हेबेर इस्राएली नव्हता. याएलने धाडसाने देवाच्या लोकांना साथ दिली.
तिने काय केलं? कनानी सैन्याचा सेनापती सीसरा इस्राएली लोकांसोबत युद्ध हरला. त्यानंतर तो लपण्यासाठी आणि आराम करण्यासाठी ठिकाण शोधत होता. तेव्हा याएलने त्याला आपल्या तंबूत बोलवलं. तो झोपेत असताना तिने त्याला मारून टाकलं. अशा प्रकारे तिने हिंमत दाखवली.—शास्ते ४:१७-२१.
याएलने जे केलं त्यामुळे दबोराने केलेली भविष्यवाणी पूर्ण झाली. दबोराने म्हटलं: “यहोवा एका स्त्रीच्या हातून सीसराला मारून टाकेल.” (शास्ते ४:९) याएलने जे केलं त्यामुळे ती “सगळ्या स्त्रियांमध्ये आशीर्वादित आहे,” असं तिच्याविषयी म्हणण्यात आलं.—शास्ते ५:२४.
याएलकडून आपण काय शिकू शकतो? याएलने पुढाकार घेतला आणि धाडस दाखवलं. तिच्या उदाहरणातून कळतं की देव त्याची भविष्यवाणी पूर्ण करण्यासाठी घटनांना वळण देऊ शकतो.
राहाब
राहाब कोण होती? ती एक वेश्या होती. ती कनानच्या यरीहो शहरात राहायची आणि नंतर ती यहोवा देवाची उपासना करू लागली.
तिने काय केलं? राहाबने कनान देशाची पाहणी करायला आलेल्या दोन इस्राएली हेरांना लपवलं. कारण तिने इस्राएलच्या देवाबद्दल, यहोवाबद्दल ऐकलं होतं. यहोवाने त्याच्या लोकांना इजिप्तमधून सोडवलं होतं आणि नंतर अमोरी लोकांच्या हल्ल्यापासून त्यांना वाचवलं होतं, हे सगळं राहाबने ऐकलं होतं.
राहाबने त्या हेरांना मदत केली आणि त्यांना एक विनंतीही केली. ती त्यांना म्हणाली, की ‘तुम्ही जेव्हा यरीहो शहराचा नाश करायला याल तेव्हा मला आणि माझ्या कुटुंबाला मारू नका.’ हेरांनी ही गोष्ट मान्य केली, पण त्यांनी तिच्यासमोर काही अटी ठेवल्या. त्या म्हणजे, तिने यरीहोवर होणाऱ्या हल्ल्याबद्दल कोणाला सांगू नये. तसंच इस्राएली लोक हल्ला करायला आल्यावर तिने आणि तिच्या कुटुंबाने तिच्या घराबाहेर निघू नये. शिवाय, तिचं घर ओळखता यावं म्हणून तिने खिडकीला एक लाल दोर बांधावी. राहाबने या प्रत्येक अटी पाळल्या. त्यामुळे जेव्हा इस्राएली लोकांनी यरीहो शहर काबीज केलं, तेव्हा तिचा आणि तिच्या कुटुंबाचा जीव वाचला.
नंतर राहाबने एका इस्राएली माणसाशी लग्न केलं. ती दावीद राजा आणि येशू ख्रिस्ताची पूर्वज बनली.—यहोशवा २:१-२४; ६:२५; मत्तय १:५, ६, १६.
राहाबकडून आपण काय शिकू शकतो? राहाबने भक्कम विश्वास ठेवण्याच्या बाबतीत जबरदस्त उदाहरण मांडलं असं बायबल सांगतं. (इब्री लोकांना ११:३०, ३१; याकोब २:२५) तिच्या कहाणीतून कळतं, की देव क्षमाशील असण्यासोबतच भेदभावही करत नाही. देवावर भरवसा ठेवणाऱ्यांना तो आशीर्वाद देतो; मग ते कोणतीही भाषा बोलणारे किंवा कोणत्याही देशाचे असो.
▸ राहाबबद्दल जास्त माहितीसाठी, “राहाब गुप्तहेरांना लपवते” हा लेख पाहा.
राहेल
राहेल कोण होती? ती लाबानची मुलगी आणि कुलप्रमुख याकोबची आवडती बायको होती.
तिने काय केलं? राहेलचं लग्न याकोबसोबत झालं आणि त्याच्यापासून तिला दोन मुलं झाली. ही मुलं पुढे जाऊन इस्राएलच्या १२ वंशामधल्या दोन वंशाचे कुटुंबप्रमुख बनले. राहेल आपल्या वडिलांच्या मेंढरांची राखण करत असताना आपल्या होणाऱ्या नवऱ्याला भेटली. (उत्पत्ती २९:९, १०) ती आपल्या मोठ्या बहिणीपेक्षा, म्हणजे लेआपेक्षा “खूप देखणी होती.”—उत्पत्ती २९:१७.
पुढे याकोब राहेलच्या प्रेमात पडला आणि तिच्यासोबत लग्न करण्यासाठी तो लाबानकडे सात वर्षं काम करायला तयार झाला. (उत्पत्ती २९:१८) पण लाबानने त्याला फसवलं आणि त्याचं लग्न आपल्या मोठ्या मुलीशी म्हणजे लेआशी लावून दिलं. नंतर मात्र लाबानने याकोबला राहेलसोबत लग्न करायची परवानगी दिली.—उत्पत्ती २९:२५-२७.
याकोबचं लेआ आणि तिच्या मुलांपेक्षा राहेल आणि तिच्या दोन मुलांवर जास्त प्रेम होतं. (उत्पत्ती ३७:३; ४४:२०, २७-२९) त्यामुळे त्या दोन बायकांमध्ये चढाओढ सुरू झाली.—उत्पत्ती २९:३०; ३०:१, १५.
राहेलकडून आपण काय शिकू शकतो? राहेलच्या कुटुंबात समस्या असल्या तरी तिने हार मानली नाही. तिला माहीत होतं, की देव तिच्या प्रार्थना नक्की ऐकेल. (उत्पत्ती ३०:२२-२४) तिच्या कहाणीतून कळतं, की एकापेक्षा जास्त लग्न केल्यामुळे कुटुंबात ताण येऊ शकतो. एका पुरुषाला एकच बायको असावी हा देवाचा विवाहासाठी सुरुवातीपासूनचा स्तर किती योग्य आहे हे राहेलच्या उदाहरणातून कळतं.—मत्तय १९:४-६.
▸ राहेलबद्दल जास्त माहितीसाठी, “याकोब हारानला जातो” आणि “याकोबाचं मोठं कुटुंब” हे लेख पाहा.
▸ देवाने आधीच्या काळात एकापेक्षा जास्त लग्न करण्याची परवानगी का दिली, याचं कारण जाणून घ्यायला १ ऑगस्ट २००३ च्या टेहळणी बुरूज मधला “वाचकांचे प्रश्न” यातले ३-६ परिच्छेद पाहा.
रिबका
रिबका कोण होती? ती इसहाकची बायको होती. तिला याकोब आणि एसाव नावाची जुळी मुलं होती.
तिने काय केलं? रिबकाने नेहमी देवाची इच्छा पूर्ण केली; मग तसं करणं तिच्यासाठी कठीण असलं तरीही. एकदा विहिरीतून पाणी काढत असताना एका माणसाने तिच्याकडे प्यायला पाणी मागितलं. रिबकाने लगेच त्याला पाणी दिलं. याशिवाय त्या माणसांच्या उंटांनाही पाणी देण्याबद्दल तिने विचारलं. (उत्पत्ती २४:१५-२०) तो माणूस अब्राहामचा सेवक होता आणि अब्राहामचा मुलगा, इसहाक याच्यासाठी मुलगी शोधायला तो बराच लांबचा प्रवास करून आला होता. (उत्पत्ती २४:२-४) तसंच, त्याला या कामात यश मिळावं म्हणून त्याने देवाला प्रार्थनाही केली होती. रिबकाची मेहनत आणि तिचा पाहुणचार बघून देवाने आपल्या प्रार्थनेचं उत्तर दिलं हे त्याला जाणवलं. देवाने एका अर्थी दाखवून दिलं होतं, की इसहाकसाठी रिबकाच योग्य राहील.—उत्पत्ती २४:१०-१४, २१, २७.
अब्राहामचा सेवक तिथे का आला हे जेव्हा रिबकाला कळलं, तेव्हा ती त्याच्यासोबत जायला आणि इसहाकशी लग्न करायला तयार झाली. (उत्पत्ती २४:५७-५९) काही काळाने तिला जुळी मुलं झाली. देवाने तिला सांगितलं होतं की मोठा मुलगा एसाव, धाकट्याची म्हणजे याकोबची सेवा करेल. (उत्पत्ती २५:२३) जेव्हा इसहाक एसावला प्रथमपुत्राचा आशीर्वाद देणार होता, तेव्हा हा आशीर्वाद याकोबला मिळावा म्हणून तिने लगेच पावलं उचलली. कारण तिला माहीत होतं की तो आशीर्वाद याकोबला मिळावा अशी देवाचीच इच्छा आहे.—उत्पत्ती २७:१-१७.
रिबकाकडून आपण काय शिकू शकतो? रिबका मर्यादांची जाणीव असणारी, मेहनती आणि पाहुणचार करणारी स्त्री होती. या गुणांमुळे तिला एक चांगली पत्नी, आई आणि खऱ्या देवाची उपासक बनायला मदत झाली.
▸ रिबकाबद्दल जास्त माहितीसाठी, “रिबका देव-भीरू कष्टाळू स्त्री” हा लेख पाहा.
रूथ
रूथ कोण होती? ती एक मवाबी स्त्री होती. इस्राएलमध्ये यहोवाची उपासना करण्यासाठी तिने आपला देश आणि देव सोडले.
तिने काय केलं? रूथचं आपल्या सासूवर, म्हणजे नामीवर मनापासून प्रेम होतं. एकदा इस्राएलमध्ये दुष्काळ पडल्यामुळे नामी, तिचा नवरा आणि तिची दोन मुलं मवाबला गेले होते. नंतर तिच्या मुलांनी मवाबी स्त्रियांशी लग्न केलं. त्यांचं नाव होतं रूथ आणि अर्पा. काही काळाने नामीच्या पतीचा, दोन मुलांचा मृत्यू झाला आणि त्या तिघी विधवा झाल्या.
मग नामीने परत इस्राएलला जाण्याचा निर्णय घेतला, कारण तिथला दुष्काळ संपला होता. रूथ आणि अर्पासुद्धा तिच्यासोबत निघाल्या. पण नामीने त्या दोघींना त्यांच्या नातेवाइकांकडे परत जायला सांगितलं. त्यामुळे अर्पा परत गेली. (रूथ १:१-६, १५) पण रूथने मात्र तिच्या सासूची साथ सोडली नाही. कारण तिचं नामीवर प्रेम होतं आणि तिला तिच्या देवाची, म्हणजे यहोवाची उपासना करायची होती.—रूथ १:१६, १७; २:११.
रूथ आपल्या सासूच्या गावी बेथलेहेमला गेली. तिथे तिने खूप कमी काळात चांगलं नाव कमावलं. कारण ती खूप मेहनती होती आणि आपल्या सासूची चांगली काळजी घ्यायची. बवाज नावाच्या एका श्रीमंत जमीनदाराला तिचा स्वभाव खूप आवडला. त्यामुळे त्याने रूथ आणि नामीला उदारतेने अन्नधान्य पुरवलं. (रूथ २:५-७, २०) नंतर रूथने बवाजशी लग्न केलं आणि ती दावीद राजा आणि येशू ख्रिस्ताची पूर्वज बनली.—मत्तय १:५, ६, १६.
रूथकडून आपण काय शिकू शकतो? रूथचं नामी आणि यहोवा देवावर इतकं प्रेम होतं, की तिने त्यांच्यासाठी आपला देश आणि नातेवाईक सोडले. ती खूप मेहनती होती आणि यहोवा देवाला विश्वासू होती. कठीण काळातही तिने नामीची साथ सोडली नाही.
▸ रूथबद्दल जास्त माहितीसाठी, “तुम्ही जिकडे जाल तिकडे मी येईन” आणि “सद्गुणी स्त्री” हे लेख पाहा.
लेआ
लेआ कोण होती? ती कुलप्रमुख याकोबची पहिली बायको होती. तिची लहान बहीण राहेल त्याची दुसरी बायको होती.—उत्पत्ती २९:२०-२९.
तिने काय केलं? लेआला याकोबपासून सहा मुलं झाली. (रूथ ४:११) याकोबला लेआऐवजी राहेलशी लग्न करायचं होतं. पण लेआ आणि राहेलच्या वडिलांनी म्हणजे लाबानने फसवून याकोबचं लग्न राहेलऐवजी लेआसोबत लावलं. ही गोष्ट जेव्हा याकोबच्या लक्षात आली तेव्हा त्याने लाबानला जाब विचारला. तेव्हा लाबानने त्याला सांगितलं, की त्यांच्याकडे मोठीच्या आधी धाकटीचं लग्न करण्याची पद्धत नाही. मग एक आठवड्यानंतर त्याने याकोबचं लग्न राहेलसोबत लावून दिलं.—उत्पत्ती २९:२६-२८.
पण याकोबचं लेआपेक्षा राहेलवर जास्त प्रेम होतं. (उत्पत्ती २९:३०) यामुळे आपल्या नवऱ्याचं प्रेम मिळवण्यासाठी ती आपल्या बहिणीशी चढाओढ करायची. देवाने तिच्या वेदनांकडे लक्ष दिलं. त्याने तिला सहा मुलं आणि एक मुलगी देऊन आशीर्वाद दिला.—उत्पत्ती २९:३१.
लेआकडून आपण काय शिकू शकतो? कुटुंबात बऱ्याच समस्या होत्या तरी लेआने देवावर भरवसा ठेवला. ती त्याला प्रार्थना करत राहिली. (उत्पत्ती २९:३२-३५; ३०:२०) तिच्या अहवालावरून स्पष्टपणे कळतं, की एकापेक्षा जास्त लग्न केल्याने कुटुंबात शांती राहत नाही. देवाने जरी काही काळासाठी तसं करायची परवानगी दिली असली, तरी एका पुरुषाने फक्त एकाच स्त्रीशी लग्न करावं हा नियम त्याने सुरुवातीपासूनच ठरवला होता.—मत्तय १९:४-६.
▸ लेआबद्दल जास्त माहितीसाठी, “याकोब हारानला जातो” आणि “याकोबाचं मोठं कुटुंब” हे लेख पाहा.
▸ देवाने आधीच्या काळात एकापेक्षा जास्त लग्न करण्याची परवानगी का दिली, याचं कारण जाणून घ्यायला १ ऑगस्ट २००३ च्या टेहळणी बुरूज मधला “वाचकांचे प्रश्न” यातले ३-६ परिच्छेद पाहा.
लोटची बायको
लोटची बायको कोण होती? बायबलमध्ये तिचं नाव सांगितलेलं नाही. पण ते सांगतं की तिला दोन मुली होत्या. तसंच ती आणि तिचं कुटुंब सदोम शहरात राहायचं.—उत्पत्ती १९:१, १५.
तिने काय केलं? तिने देवाची आज्ञा मोडली. सदोम आणि त्याच्या आसपासच्या शहरातले लोक मोठ्या प्रमाणात अनैतिक लैंगिक कामं करायचे. त्यामुळे देवाने त्या शहरांचा नाश करायचं ठरवलं होतं. पण लोट देवाचा विश्वासू सेवक होता. देवाचं त्याच्यावर आणि त्याच्या कुटुंबावर प्रेम होतं. त्यामुळे सदोमच्या नाशातून त्यांचा जीव वाचवण्यासाठी देवाने दोन स्वर्गदूत पाठवले.—उत्पत्ती १८:२०; १९:१, १२, १३.
स्वर्गदूतांनी लोट आणि त्याच्या कुटुंबाला शहर सोडून जायला सांगितलं. तसंच स्वर्गदूतांनी हेही सांगितलं की त्यांनी मागे वळून पाहू नये, नाहीतर ते मरतील. (उत्पत्ती १९:१७) पण लोटच्या बायकोने ‘मागे वळून पाहिलं आणि ती मिठाचा खांब बनली.’—उत्पत्ती १९:२६.
लोटच्या बायकोकडून आपण काय शिकू शकतो? तिच्या कहाणीतून आपल्याला कळतं, की भौतिक गोष्टींवर प्रेम करणं किती धोकेदायक ठरू शकतं. यामुळे आपल्या हातून देवाच्या आज्ञांचं उल्लंघन होऊ शकतं. आपण कसं वागू नये यासाठी येशूने तिचं उदाहरण दिलं. तो म्हणाला: “लोटच्या बायकोला लक्षात ठेवा.”—लूक १७:३२.
शुलेमची मुलगी
शुलेमची मुलगी कोण होती? ती गावात राहणारी एक सुंदर मुलगी होती. बायबलमधल्या गीतरत्न पुस्तकातली ती मुख्य पात्र आहे. बायबलमध्ये तिचं नाव सांगण्यात आलेलं नाही.
तिने काय केलं? शुलेमच्या मुलीचं एका मेंढपाळावर प्रेम होतं आणि ती त्याला विश्वासू होती. (गीतरत्न २:१६) पण तिच्या सुंदरतेमुळे श्रीमंत राजा शलमोनचं लक्ष तिच्याकडे गेलं. त्याने तिचं मन जिंकायचा प्रयत्न केला. (गीतरत्न ७:६) इतरांनीही तिच्यावर शलमोनला होकार द्यायचा दबाव टाकला. पण तिने तसं करायला नकार दिला. कारण तिचं त्या साध्या मेंढपाळावर प्रेम होतं आणि ती त्याला विश्वासू होती.—गीतरत्न ३:५; ७:१०; ८:६.
शुलेमच्या मुलीकडून आपण काय शिकू शकतो? ती दिसायला खूप सुंदर होती. इतर लोक तिची प्रशंसा करायचे. असं असलं तरी तिच्यात गर्व नव्हता. ती इतरांच्या दबावाला बळी पडली नाही किंवा श्रीमंती आणि प्रसिद्धी मिळवायच्या मागे लागली नाही. तिने तिच्या भावनांवर ताबा ठेवला आणि नैतिक रित्या ती शुद्ध राहिली.
सारा
सारा कोण होती? सारा अब्राहामची बायको आणि इसहाकची आई होती.
तिने काय केलं? सारा ऊर देशात राहायची. ते ठिकाण खूप समृद्ध होतं. साराला तिथे कशाचीच कमी नव्हती. पण एक दिवस देवाने तिच्या नवऱ्याला म्हणजे अब्राहामला ऊर देश सोडून कनान देशात जायला सांगितलं. देवाने त्याला आशीर्वाद द्यायचं आणि त्याच्यापासून एक मोठं राष्ट्र निर्माण करायचं वचन दिलं. साराला देवाच्या या वचनावर विश्वास होता, म्हणून ती ऊर देश सोडायला तयार झाली. (उत्पत्ती १२:१-५) त्या वेळी सारा कदाचित साठीत असावी. तेव्हापासून सारा आणि तिचा नवरा तंबूंमध्ये राहू लागले आणि आपलं ठिकाण बदलत राहिले.
अशा प्रकारे जीवन जगत असल्यामुळे तिच्या जिवाला धोका होता. असं असलं तरी देवाच्या मार्गदर्शनाचं पालन करण्यात तिने अब्राहामला साथ दिली. (उत्पत्ती १२:१०, १५) बऱ्याच वर्षांपर्यंत मूलबाळ नसल्यामुळे ती दुःखी होती. पण देवाने अब्राहामच्या संततीला आशीर्वाद द्यायचं वचन दिलं होतं. (उत्पत्ती १२:७; १३:१५; १५:१८; १६:१, २, १५) मग काही काळाने देवाने पुन्हा खातरी देऊन वचन दिलं, की साराला अब्राहामकडून मूल होईल. आणि तसंच झालं. मुलांना जन्म द्यायचं वय निघून गेल्यावरही तिला एक मुलगा झाला. त्या वेळी ती ९० वर्षांची होती आणि तिचा नवरा १०० वर्षांचा होता. (उत्पत्ती १७:१७; २१:२-५) त्यांनी त्यांच्या बाळाचं नाव इसहाक ठेवलं.
साराकडून आपण काय शिकू शकतो? अगदी अशक्य वाटणाऱ्या परिस्थितीतही देव त्याचं वचन पूर्ण करतो यावर आपण नेहमी भरवसा ठेवू शकतो, हे साराच्या उदाहरणातून आपण शिकतो. (इब्री लोकांना ११:११) तसंच, एका पत्नीने आपल्या पतीचा आदर करणं का महत्त्वाचं आहे, हेही आपल्याला साराच्या उदाहरणातून शिकायला मिळतं.—१ पेत्र ३:५, ६.
▸ साराबद्दल जास्त माहितीसाठी, “अब्राहाम व सारा—तुम्ही त्यांच्या विश्वासाचे अनुकरण करू शकता!” हा लेख पाहा.
हन्ना
हन्ना कोण होती? ती एलकानाची बायको आणि शमुवेलची आई होती. शमुवेल इस्राएल राष्ट्रात, बऱ्याच लोकांच्या ओळखीचा असा एक संदेष्टा बनला.—१ शमुवेल १:१, २, ४-७.
तिने काय केलं? हन्नाच्या लग्नाला बरीच वर्षं होऊनही तिला एकही मूलबाळ नव्हतं. तिला एक सवत होती. तिचं नाव पनिन्ना होतं. पनिन्नाला बरीच मुलं होती. ती हन्नाला नेहमी टोमणे मारायची. त्यामुळे हन्नाला खूप वाईट वाटायचं. म्हणून तिने मनाच्या शांतीसाठी देवाला प्रार्थना केली. तिने आपलं दुःख देवाला सांगितलं आणि त्याला नवस केला. तिने म्हटलं की त्याने जर तिला एक मुलगा दिला, तर ती त्याला उपासना मंडपात सेवा करायला देईल. या उपासना मंडपात (तो एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेला जायचा) इस्राएली लोक देवाची उपासना करायचे.—१ शमुवेल १:११.
देवाने हन्नाची प्रार्थना ऐकली आणि तिला एक मुलगा झाला. तिने त्याचं नाव शमुवेल ठेवलं. तिने आपला नवस पूर्ण केला आणि शमुवेल लहान असतानाच ती त्याला उपासना मंडपात सेवा करायला घेऊन गेली. (१ शमुवेल १:२७, २८) दरवर्षी, ती बिनबाह्यांचा झगा बनवायची आणि त्याच्यासाठी घेऊन जायची. काही वर्षांनी, देवाने हन्नाला तीन मुलं आणि दोन मुली देऊन आशीर्वाद दिला.—१ शमुवेल २:१८-२१.
हन्नाकडून आपण काय शिकू शकतो? हन्नाने मनापासून केलेल्या प्रार्थनांमुळे तिला कठीण परिस्थितीत टिकून राहायला मदत मिळाली. तिने प्रार्थनेत देवाचे आभार मानले. ही प्रार्थना आपल्याला १ शमुवेल २:१-१० मध्ये वाचायला मिळते. त्यावरून तिचा देवावर किती मजबूत विश्वास होता हे कळतं.
▸ हन्नाबद्दल जास्त माहितीसाठी, “तिनं देवाजवळ आपलं मन मोकळं केलं” हा लेख पाहा.
▸ देवाने आधीच्या काळात एकापेक्षा जास्त लग्न करण्याची परवानगी का दिली, याचं कारण जाणून घ्यायला १ ऑगस्ट २००३ च्या टेहळणी बुरूज मधला “वाचकांचे प्रश्न” यातले ३-६ परिच्छेद पाहा.
हव्वा
हव्वा कोण होती? या पृथ्वीवर अस्तित्वात असणारी ती पहिली स्त्री होती. बायबलमध्ये सगळ्यात आधी तिचा उल्लेख वाचायला मिळतो.
तिने काय केलं? हव्वाने देवाची स्पष्ट आज्ञा मोडली. देवाने आदामसारखंच तिलाही परिपूर्ण बनवलं होतं. त्याने तिला इच्छास्वातंत्र्य दिलं होतं. याशिवाय त्याने तिला आपल्यात असलेले प्रेम आणि बुद्धी यांसारखे गुण वाढवण्याची क्षमताही दिली होती. (उत्पत्ती १:२७) देवाने आदामला एका विशिष्ट झाडाचं फळ खाऊ नका अशी आज्ञा दिली आहे हे हव्वाला माहीत होतं. तिला हेही माहीत होतं की त्यांनी ते फळ खाल्लं तर ते मरतील. पण फळ खाल्ल्यामुळे आपण मरणार नाही असं म्हणून सैतानाने तिला फसवलं. तसंच, तिने जर देवाची आज्ञा मोडली तर ती चांगलं आयुष्य जगू शकते यावरही त्याने तिला विश्वास करायला लावलं. त्यामुळे तिने ते फळ खाल्लं आणि आपल्या पतीलाही ते खायला लावलं.—उत्पत्ती ३:१-६; १ तीमथ्य २:१४.
हव्वाकडून आपण काय शिकू शकतो? चुकीच्या इच्छांवर विचार करत राहणं किती धोक्याचं आहे, ही गोष्ट आपल्याला हव्वाच्या उदाहरणातून कळते. तिने देवाची आज्ञा मोडली आणि जे तिचं नव्हतं ते मिळवण्याची तीव्र इच्छा तिने तिच्या मनात वाढू दिली.—उत्पत्ती ३:६; १ योहान २:१६.
या स्त्रिया कोणत्या काळात होत्या?
जलप्रलय (इ.स.पू. २३७०)
इस्राएली इजिप्तमधून निघाले (इ.स.पू. १५१३)
इस्राएलचा पहिला राजा (इ.स.पू. १११७)
येशूचा बाप्तिस्मा (इ.स. २९)
येशूचा मृत्यू (इ.स. ३३)