Wilg-y tɩ y yaa yam-vẽenem soaba, tɩ rẽ la y “yɛlã na n yɩɩ sõma”

1-2. Ned sẽn tar yam-vẽenem yaa wãn to, la wãn to la yam-vẽenemã tõe n sõng-do?

NED zoe n maana bũmb wall a togs gomd tɩ y getẽ t’a paoog-y lame bɩ? Ned zoe n ning-y-la taal zaalem yĩng wall a maan bũmb n yik y sũur bɩ? Rabeem zoe n yõk-y-la yell ning taoor bɩ? Sã n wa yaa woto, pa nana tɩ y bãng y sẽn segd n leok to-to wall y sẽn segd n maaneg ye. Zu-noogo, Biiblã wilga zʋg-sõng d sẽn tõe n bɩɩs tɩ sõng-d yɛl-kãensã buud la a taab taoore. Yaa yam-vẽenemã.

² D sã n tar yam-vẽenem d pa na n tikd bũmb nins d sẽn ne wã bal n yãkd yam ye. Yell taoore, d na n deng n bao n wʋma a võor sõma. Wala makre, ned sã n yeel gomd wall a maan bũmbu, yam-vẽenemã tõe n sõnga tõnd tɩ d bãng bũmb ning sẽn kɩt t’a gom woto wall a maan woto wã. Rẽ tõe n sõng-d lame tɩ d bãng n leok ne yam. Tõe n sõng-d lame tɩ d gũus ne d goamã la d bãng wakat ning d sẽn segd n “kell n sĩndi.” (Yel. 10:19; Yɩɩn. 4:4) Yam-vẽenemã tõe n sõng-d lame tɩ d tõog d sũurã la d sak n kõ sugri. A leb n tõe n sõng-d lame tɩ d kelg saglg la d sak kiblgu. (Yel. 19:20) D sã n wilgdẽ tɩ d tara yam-vẽenem, nooma a Zeova. Leb n nafda tõnd la neb a taabã. Sẽn paase, ned sã n maan bũmb n yik d sũuri, yam-vẽenemã tõe n sõng-d lame tɩ d tõog d meng n da maan sẽn yaa wẽng ye. Masã, d na n goma Biiblã kibay a tãab yelle. Yaa kibay sẽn wilgd yam-vẽenemã sẽn tõe n sõng-d to-to tɩ d yɩ sik-m-mens rãmba, tɩ d tõog d meng la d teega a Zeova ne d sũur fãa.

YƖ-Y SIK-M-MENG SOABA

3. A Naama ra yaa nin-bʋg buudu?

³ D sã n dat tɩ d yɛlã yɩ sõma, d segd n zãaga d meng ne wuk-m-menga. (1 Pɩy. 5:5) Yam-vẽenemã tõe n sõnga tõnd rẽ wɛɛngẽ. Wãn to? D na n goma a Naama yelle. A ra yaa Siiri sẽn yaa Israyɛll tẽn-yakã neda. A ra yaa nin-kãseng n yaa Siiri tãb-biisã naaba. La bã-toaag n da namsd-a. A ra yaa wãoore.—2 Rĩm. 5:1.

4. Bõe n wilgd t’a Naama ra tagsda sõma?

⁴ A Naama pagã ra tara tʋʋm-biig sẽn yaa Israyɛll bi-pugla. A yeela a zu-soben-poakã tɩ no-rɛɛs n be Israyɛll n tõe n maag a sɩdã wãoodã. (2 Rĩm. 5:2, 3) A Naama ra tõe n tagsa a sũurẽ yaa: ‘Woto yaa bi-kɩdg goam bala. Sẽn paase a yita tõnd bɛɛbã tẽngẽ. A tõe n togsa maam bũmb sẽn na n naf maam sɩda?’ La a Naama wilgame t’a tagsda sõma. A pa wuk a meng n pa kelg bi-puglã goam ye. A sika a meng n tũ. A kosa Siiri rĩmã sor n na n kẽng Israyɛll n tɩ bao laafɩ.—2 Rĩm. 5:4, 5.

5. A Naama sẽn ta Israyɛllã bõe n maane?

⁵ A Naama kẽnga Israyɛll rĩm a Zoram na-yirã t’a sãoog a wãoodã. La a Zoram tagsame tɩ yaa yẽ noor la Siiri rĩmã baooda. No-rɛɛs a Eliize sẽn wʋm kibarã a kosa a Zoram t’a kɩt t’a Naama wa yẽ nengẽ. (2 Rĩm. 5:6-9) La a Naama sẽn ta a Eliize nengẽ wã, yɛlã pa yɩ wa a sẽn da tagsdã ye. A ra tagsdame t’a Eliize na n yi n deeg-a lame wall a gom ne-a. La pa yɩ woto ye. A Eliize tʋma ned t’a wilg-a bũmb ning a sẽn segd n maan n paam laafɩ wã.—2 Rĩm. 5:10.

6. a) Tõe tɩ yaa bõe n kɩt t’a Naama ra pa rat n tũ b sẽn yeel-a bũmb ningã? b) Wãn to la a Naama tʋm-tʋmdbã wilg tɩ b tara yam-vẽenem, la baasa wãna? (2 Rĩm-dãmbã 5:13, 14)

⁶ Sɩngrẽ wã a Naama ra pa rat n tũ bũmb ning b sẽn yeel-a wã ye. A “sũurã yikame” t’a wẽnemd “n loog ne sũ-puugri.” (2 Rĩm. 5:11, 12) Bõe yĩnga? Tõe t’a tagsame t’a Eliize ra segd n waooga yẽ, yẽ sẽn yaa tãb-biis naabã yĩnga. Tõe me t’a tagsame t’a Eliize sẽn yeel bũmb ningã paooga Siiri tẽngã. Sẽn yaa a soab fãa, a Naama yãka yam n bas laafɩ wã baoobo, n lebg n na n kuili. La a tʋm-tʋmdbã wilgame tɩ b yaa yam-vẽenem dãmba. B kos-a lame t’a toeem yam. Rẽ kɩtame t’a Naama sik a meng n sak n maan a Eliize sẽn yeel-a t’a maan bũmb ningã, n paam laafɩ.—Karm-y 2 Rĩm-dãmb 5:13, 14.

7. Yam-bʋg la d tõe n dɩk a Naama kibarã pʋgẽ? (Yel-bũnã 22:4) (Ges-y fot-rãmbã me.)

⁷ Kibarã sẽn wilgd tõnd bũmb ninga. Pa wakat fãa la d sẽn tagsd to-to wã wall d sẽn get yɛlã to-to wã yaa sõma ye. Rẽ n so tɩ nand tɩ d maan bũmb bɩ d segd n tags tɩ bɩ. D pa segd n tikd d sẽn get yɛlã to-to wã n yãkd yam ye. D segdame me n yɩ sik-m-mens rãmbã. Sɩd me d segd n sak n deegame tɩ d pa mi bũmb fãa ye. Mi n yaa tɩlɛ tɩ d bas tɩ neb a taab sõng-do. Sẽn yɩɩd fãa d rata a Zeova sõngre. Baa a Naama sẽn da nan pa tũud a Zeova wakat kãngã, a wilgame t’a yaa sik-m-meng soaba. A kelga Israyɛll bi-puglã goamã. A tũu a tʋm-tʋmdbã saglsã. La sẽn yɩɩd fãa, a tũu a Eliize sẽn da gomd a Zeova yʋʋr yĩngã saglse. Baa a sũurã sẽn da yik b sẽn pa waoog-a wa a sẽn da tagsdã, a sika a meng n maan bũmb sẽn naf-a. Rẽnd nand tɩ d yeel gomd wall d maan bũmbu, d segd n deng n tagsame. Wala makre, ned tõe n tika Biiblã zug n kõ-d sagl tɩ pa yɩ d noogo, pa rẽ bɩ yaa a Zeova siglgã n kõ noor tɩ d pa wʋmd a võor sõma ye. Sã n wa yaa woto, d segd n tagsa sõma sẽn na yɩl tɩ d sẽn na n leok to-to wã bɩ d manesem sẽn na n yɩ to-to wã wilg tɩ d yaa sik-m-meng soaba.—Karm-y Yel-bũn 22:4.

TÕOG-Y Y MENGA, N LEOK NE BƲGSEM

8. Yɛl-bʋs taoor la tõe n yɩ toog tɩ d tõog d menga?

⁸ Bũmb ning tõe n maaname tɩ d sũur yiki. La d sã n yaa yam-vẽenem soaba, na n sõng-d lame tɩ d tõog d meng n da yeel gomd wall n maan bũmb ne sũ-yikr ye. Yaa sɩd tɩ pa wakat fãa la woto maaneg yaa nana ye. Sẽn yɩɩd fãa ned sã n maan-d kɛgre, wall a gom n sãam d sũuri. (Efɛɛ. 4:26) Masã, d na n yãa yam-vẽenemã sẽn sõng a Davɩɩd ne a Abigayɩll to-to tɩ b gil yel-beedo.

9. A Naball manesem yɩɩ wãn ne a Davɩɩde?

⁹ Tẽeg-y bũmb ning sẽn maane, a Davɩɩd ne a nebã sẽn wa n zoet n na n põs rĩm a Sayull n wa tɩ be Paran we-raoogẽ wã. (1 Sãm. 25:1) Be, b kogla rakãagr a yembr yʋʋr sẽn boond t’a Naball pe-kɩɩmb la a rũmsi. (1 Sãm. 25:15, 16) A Naball sẽn wa n wõrsd a piisã, a Davɩɩd tʋma neb tɩ b tɩ pʋʋs-a la b kos-a rɩɩbo. (1 Sãm. 25:6-8) La baa a Davɩɩd ne a nebã sẽn maan a Naball neerã, a wilgame t’a yaa sõm-zɩt meng-menga. A zãgsame t’a kõn sõng a Davɩɩd ne a nebã, n pʋd n tʋ-ba.—1 Sãm. 25:10, 11.

10. Wãn to la a Davɩɩd ne a Abigayɩll fãa wilg tɩ b tara yam-vẽenem? (1 Sãmwɛll 25:32, 33) (Ges-y fotã me.)

¹⁰ Sã n da yaa yãmb la a Davɩɩde, y manesem na n yɩɩ wãna? A Davɩɩd yẽ sũurã yikame, n be bʋʋm me. A sũurã yikame hal t’a ra rat n kʋʋ a Naballe. (1 Sãm. 25:13, 21, 22) La a Davɩɩd ne a nebã sẽn wa n be sorẽ n dat n tɩ kʋʋ a Naballã, b sega a Naball pag a Abigayɩll sẽn da yaa pʋg-sõngã. Wãn to la a Abigayɩll wilg t’a yaa yam-vẽenem soaba? A bãngame tɩ baa a Davɩɩd sũurã sẽn yik wʋsgã, a yaa nin-sõngo, tɩ kɩt t’a rat n maan bũmb t’a sũurã sigi. A talla kũun n wa kõ a Davɩɩde, la a kõ-a sagl-sõma ne sik-m-menga. (1 Sãm. 25:18, 23-31) A Davɩɩd me wilgame t’a yaa yam-vẽenem soaba, n sak n kelg a Abigayɩll goamã. A sak n deegame t’a goamã zemsa ne a Zeova sẽn get yɛlã to-to wã. Rẽ sõngame t’a Davɩɩd sũurã sigi, t’a pa maan yel-wẽnd ye.—Karm-y 1 Sãmwɛll 25:32, 33.

11. Ned sã n maan tɩ d sũur yiki, wãn to la yam-vẽenemã tõe n sõng tõndo? (Yel-bũnã 19:11)

¹¹ Kibarã sẽn wilgd tõnd bũmb ninga. Yam-vẽenemã tõe n sõng-d lame tɩ d leok ne bʋgsem, baa ned sã n wa maan-d bũmb sẽn sek d sũur na yiki. Tõe n sõng-d lame tɩ d tags d no-goamã la d tʋʋm-tʋmdɩ wã sẽn tõe n wa ne yɛl ninsã zugu. (Karm-y Yel-bũn 19:11.) B sẽn wa n tẽeg a Davɩɩd a Zeova sẽn get yɛlã to-to wã sõng-a lame t’a sũurã sigi. Ned sã n wa maan bũmb tɩ y sũur yiki, bɩ y maag y yĩng n tags la y ra leok ne sũ-yikr ye. (Zak 1:19) Pʋʋs-y-yã a Zeova la y bao n bãng a sẽn get yɛlã to-to wã tɩ rẽ na n sõng-y lame tɩ y sũurã sigi.

12. Bõe la neb a taabã tõe n maan n sõng-d tɩ d tall yam-vẽenem la d tõog d menga?

¹² A Zeova tũnuga ne a Abigayɩll n sõng a Davɩɩd t’a sik a sũuri, la a bãng yẽ sẽn get yɛlã to-to wã. Rũndã-rũndã me a tõe n tũnuga ne d tẽed-n-taasã n sõng-d tɩ d bãng a sẽn get yɛlã to-to. Woto wã, bũmb sã n wa maan tɩ y sũurã yiki, y tõe n sõsa ne kiris-ned tẽeb sẽn bɩ, kiris-ned sẽn tõe n sõng-d tɩ d ges yɛlã wa a Zeova sẽn get-b to-to wã. (Yel. 12:15; 20:18) La sã n yaa yãmb la ned wa n kos sõngre, y tõe n dɩka a Abigayɩll togs-n-taare. Y tõe n sõnga a soabã t’a bãng a Zeova sẽn get yɛlã to-to wã. Yaa vẽeneg tɩ y sã n modgd n na n sõng neb a taabã tɩ b tall yam-vẽenem la b tõog b mense, a Zeova na n ning-y-la barka.

TEEG-Y-YÃ A ZEOVA

13. Wãn to la yam-vẽenemã tõe n sõng-d tɩ d bas rabeem?

¹³ Yɛl toor-toor n mi n kẽesd-d rabeem. Sã n wa yaa woto, yam-vẽenemã tõe n sõng-d lame. Bala d na n tẽegame tɩ bũmb nins sẽn kẽesd-d rabeemã pa baa fʋɩ a Zeova pãn-kãsengã taoor ye. (Yɩɩn. 27:1) Sẽn wa n yaa a soab fãa, a Zeova tõe n sõng-d lame baa yellã sã n wõnda a pa tar tɩɩm. Bũmb ning sẽn paam no-rɛɛs a Zonasã wilgda rẽ vẽenega. A ra yaa ned tẽeb sẽn tar pãnga, la a Zeova sẽn wa n kõ-a tʋʋmd sẽn yaa toogã, rabeem yõk-a lame.

14. Tõe tɩ yaa bõe n kɩt t’a Zonas ra pa rat n sak tʋʋmd ning a Zeova sẽn kõ-a wã?

¹⁴ A Zeova kõo a Zonas tʋʋmd sẽn da yaa toog wʋsgo. A yeelame t’a kẽng Niniiv n tɩ moon n wilg t’a na n sãama tẽngã. (Zon. 1:1, 2) Sã n da yaa yãmb la b kõ tʋʋm-kãnga, y manesem na n yɩɩ wãna? A Zonas sã n da na n yi Israyɛll n kẽn nao n kẽng Niniiv sẽn yaa Asiiri tẽngã, ra tõe n taa kiuugu. Sẽn paase, Asiiri nebã ra yaa wẽns wʋsgo. B ra boonda Niniiv meng tɩ “tẽng ning sẽn daagd zɩɩmã.” (Nah. 3:1, 7) Rẽ n so t’a Zonas yãk yam n zoe, n pa sak tʋʋmdã ye.—Zon. 1:3.

15. Bõe n kɩt t’a Zonas maneg n kɩs a Zeova sɩda? (Zonas 2:6-9)

¹⁵ A Zonas sẽn wa n zoet n na n zãag ne Niniivã, a Zeova wilg-a lame t’a pãngã yaa kãsenga. A maana yel-solemd n fãag-a. (Zon. 1:15, 17) A Zonas rɩka yam rẽ pʋgẽ. A bãngame t’a pa segd n yɛɛs bũmb ning sẽn tõe n paam-a Niniivã yĩnga, bala a Zeova tõe n kogl-a-la yell fãa pʋgẽ. (Karm-y Zonas 2:6-9.) A Zeova sẽn le wa n yeel a Zonas t’a kẽng Niniivã a sakame. A tɩ moona koɛɛgã tɩ tẽngã neb tek yam, t’a Zeova pa sãam-b ye.—Zon. 3:5.

16. Bũmb sã n wa kẽesd-d rabeem, wãn to la yam-vẽenemã tõe n sõng-do? (Yel-bũnã 29:25) (Ges-y fot-rãmbã me.)

¹⁶ Kibarã sẽn wilgd tõnd bũmb ninga. D pa rat n bas tɩ ninsaal zoees wall bũmb a to kɩt tɩ d kɩɩs a Zeova ye. (Karm-y Yel-bũn 29:25.) Yam-vẽenemã sõnga a Zonas t’a zʋʋg zu-loees nins a sẽn da tõe n paam a tʋʋmdã pʋgẽ wã, n tagsd a Zeova sẽn tõe n sõng-a to-to wã yelle. Tõnd me sã n tagsd a Zeova sẽn zoe n sõng-d la a kogl-d to-to wã yelle, na n sõng-d lame tɩ d ra le yɛɛsd bũmb nins sẽn tõe n paam-dã ye. Sẽn paase, d tẽed-n-taas n da be yɛl sẽn kẽesd rabeem pʋgẽ, wall b ra segd n tʋma tʋʋmd sẽn pa nana t’a Zeova sõng-ba, b sẽn teeg-a wã yĩnga. D sã n bʋgs kibay a woto zug me tõe n sõng-d lame. (Ebre. 13:6) Bɩ d kell n teeg a Zeova ne d sũurã fãa la d sõng neb a taabã tɩ b maan woto n wilg tɩ d yaa yam-vẽenem dãmba.

D KELL N WILG TƖ D YAA YAM-VẼENEM DÃMBA

17. Bõe la d tõe n maan n paam yam-vẽenem n paase?

¹⁷ D yãame tɩ yam-vẽenemã tõe n sõng-d-la yɛl toor-toor pʋgẽ tɩ d maan sẽn yaa tɩrga. Bõe la d tõe n maan n paam yam-vẽenem n paase? A Zeova n tõe n sõng tõnd tɩ d paam yam-vẽenem n yɩɩda. A tũnugda ne a Gomdã la a vʋʋsem sõngã n sõngd neb nins sẽn tũud-a wã sẽn na yɩl tɩ b paam yam-vẽenem. (Nee. 9:20; Yɩɩn. 32:8) A kõta tõnd sagls sẽn tõe n sõng-d tɩ d bãngd n yãkd yam la d tõogd d menga. (Yɩɩn. 119:97-101) D sã n bʋgsd Biiblã sẽn yetã zug la d pʋʋsd a Zeova n kot a vʋʋsem sõngã, d yam-vẽenemã na n paasdame. Rẽ na n sõng-d lame tɩ d get yɛlã wa a Zeova sẽn get-b to-to wã, tɩ yell fãa taoor bɩ d bãng d sẽn na n welg-a to-to tɩ zems ne a Zeova raabã.—Yel. 21:11, notã.

18. Bõe la y rat n maan ne y sũur fãa?

¹⁸ D rat n ket n kota a Zeova yam-vẽenem. (Yɩɩn. 14:2) D sã n maan woto, d pa na n ‘bʋdg n bas yam sorã’ a bada. (Yel. 21:16) Bɩ d wilg tɩ d tara yam-vẽenem wakat fãa, la yell fãa pʋgẽ. Woto la d “yɛlã na n yɩ sõma.”