നാവഹോ ദേശത്തു ചെമ്മരി​യാ​ടു​തു​ല്യർക്കു മേച്ചിൽപ്പു​റം

ഹഷോണി. നാവഹോ ഇന്ത്യാ​ക്കാ​രു​ടെ ഭാഷയിൽ അതിനർഥം “മനോ​ഹരം” എന്നാണ്‌. അങ്ങനെ​യാ​ണു നാവ​ഹോ​ക്കാർ തങ്ങളുടെ ദേശത്തെ വർണി​ക്കു​ന്നത്‌. 1868 മുതൽ ഐക്യ​നാ​ടു​ക​ളി​ലെ ഗവൺമെൻറ്‌ വടക്കു​കി​ഴക്കൻ അരി​സോ​ണ​യിൽ 62,000 ചതുരശ്ര കിലോ​മീ​റ്റ​റോ​ളം വരുന്ന സംവര​ണ​മേഖല നാവ​ഹോ​കൾക്കാ​യി വിഭാ​ഗി​ച്ചു​കൊ​ടു​ത്തു. അരി​സോണ, കൊള​റാ​ഡോ, ന്യൂ മെക്‌സി​ക്കോ, യൂറ്റ എന്നീ നാലു സംസ്ഥാ​നങ്ങൾ സന്ധിക്കുന്ന ചതുർ മൂലകൾ എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന ഭാഗത്തി​നു ചുറ്റു​മാ​യി അതു സ്ഥിതി​ചെ​യ്യു​ന്നു. പാശ്ചാത്യ സിനി​മകൾ ഖ്യാതി നേടി​ക്കൊ​ടുത്ത മോണ്യൂ​മെൻറ്‌ വാലി ഇപ്പോൾ ഒരു നാവഹോ ഗോത്ര ഉദ്യാ​ന​മാ​യി സംരക്ഷി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ന്നു. അത്‌ ലോക​മെ​മ്പാ​ടു​നി​ന്നും വിനോ​ദ​സ​ഞ്ചാ​രി​കളെ ആകർഷി​ക്കു​ന്നു. ഉന്നത മരുസ​മ​ത​ല​ങ്ങ​ളിൽ ഒറ്റപ്പെട്ട്‌ മൂന്നുറു മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ തലയു​യർത്തി​നിൽക്കുന്ന, ചെങ്കല്ലു​കൊ​ണ്ടുള്ള പകി​ട്ടേ​റിയ ഏകശി​ലാ​സ്‌തം​ഭങ്ങൾ അതിന്റെ സവി​ശേ​ഷ​ത​യാണ്‌. മോണ്യൂ​മെൻറ്‌ വാലിയെ “പാറകൾക്കി​ട​യി​ലെ സ്ഥലം” എന്ന്‌ നാവ​ഹോ​യിൽ വിളി​ക്കു​ന്നതു സമുചി​ത​മാണ്‌.

നാവ​ഹോ​യി​ലെ ആളുകൾ പൊതു​വേ അവരുടെ എളിയ ആചാര​മ​ര്യാ​ദ​ക​ളും ഊഷ്‌മ​ള​മായ ആതിഥ്യ​വും ഒത്തൊ​രു​മി​ച്ചു കഴിയുന്ന വിസ്‌തൃത കുടും​ബ​വും നിമിത്തം പേരു​കേ​ട്ട​വ​രാണ്‌. സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യി​ലെ 1,70,000 നിവാ​സി​കൾ പരമ്പരാ​ഗ​ത​രീ​തി​കൾ പിന്തു​ടർന്നു​കൊ​ണ്ടു മുഖ്യ​മാ​യും ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രദേ​ശ​ങ്ങ​ളി​ലാ​യി​ട്ടാ​ണു താമസി​ക്കു​ന്നത്‌. ചിലർ ഇപ്പോ​ഴും ചെമ്മരി​യാ​ടു​കളെ വളർത്തു​ക​യും ഹോഗാൻ എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന മണ്ണു​പൊ​തിഞ്ഞ മരക്കു​ടി​ലു​ക​ളിൽ താമസി​ക്കു​ക​യും ചെയ്യുന്നു. നാവ​ഹോ​യി​ലെ കരകൗ​ശ​ല​വി​ദ്യ എങ്ങും പ്രസി​ദ്ധ​മാണ്‌. ജ്യാമി​തീ​യ​മോ പരമ്പരാ​ഗ​ത​മോ ആയ രൂപമാ​തൃ​ക​ക​ളിൽ ആട്ടിൻരോ​മം​കൊ​ണ്ടു നെയ്‌തെ​ടു​ക്കുന്ന അവരുടെ വർണാ​ഭ​മായ പരവതാ​നി​ക​ളും കരിമ്പ​ട​ങ്ങ​ളും വിശേ​ഷി​ച്ചും വില​യേ​റി​യ​താണ്‌. അതു​പോ​ലെ​തന്നെ പുകഴ്‌പെ​റ്റ​താണ്‌ നീലക്ക​ല്ലും മറ്റു പ്രകൃ​തി​ദത്ത പദാർഥ​ങ്ങ​ളും പതിപ്പിച്ച നാവഹോ വെള്ളി​യാ​ഭ​ര​ണങ്ങൾ.

നാവ​ഹോ​യിൽ സുവാർത്ത എത്തുന്നു

യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ നാവ​ഹോ​യിൽ എത്തിയിട്ട്‌ 30-ലധികം വർഷമാ​യി. പ്രകൃ​തി​ദൃ​ശ്യം നുകരുക മാത്ര​മാ​യി​രു​ന്നില്ല അവരുടെ ഉദ്ദേശ്യം. മറിച്ച്‌, ഈ വിദൂ​ര​പ്ര​ദേ​ശ​ത്തുള്ള ആളുക​ളു​ടെ പക്കൽ ദൈവ​രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ സുവാർത്ത എത്തിക്കു​ക​യു​മാ​യി​രു​ന്നു. (മത്തായി 24:14) യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ നിരന്തര, പ്രത്യേക പയനി​യർമാർ പ്രസം​ഗ​വേ​ല​യിൽ നേതൃ​ത്വം വഹിച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു. ആവശ്യം അധിക​മു​ള്ളി​ടത്തു സഹായി​ക്കാ​നുള്ള സഞ്ചാര​മേൽവി​ചാ​ര​ക​ന്മാ​രു​ടെ​യും പ്രാ​ദേ​ശിക സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ​യും ആഹ്വാ​ന​മ​നു​സ​രി​ച്ചു വന്നെത്തി​യ​താണ്‌ അവരിൽ പലരും. ചിലർ അടുത്തുള്ള സഭകളിൽനി​ന്നു​ള്ള​വ​രാണ്‌. വിവിധ സ്വദേശ അമേരി​ക്കൻ ഗോ​ത്ര​ങ്ങ​ളിൽനി​ന്നു​ള്ളവർ ഉൾപ്പെടെ മറ്റു ചിലർ ഐക്യ​നാ​ടു​ക​ളു​ടെ വ്യത്യസ്‌ത ഭാഗങ്ങ​ളിൽനി​ന്നു വന്നവരാണ്‌.

ആത്മത്യാ​ഗി​ക​ളാ​യ ഈ സ്‌ത്രീ​പു​രു​ഷ​ന്മാർ ഇവിടത്തെ തങ്ങളുടെ ശുശ്രൂ​ഷയെ ഒരു മിഷനറി നിയമ​ന​ത്തി​നു സമാന​മാ​യി കാണുന്നു. കാരണം? ഒന്നാമ​താ​യി, പ്രാ​ദേ​ശിക ഭാഷക​ളു​ടെ സങ്കീർണ​മായ ഉച്ചാര​ണ​വും ഘടനയും ശൈലി​യും നിമിത്തം അവ പഠി​ച്ചെ​ടു​ക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധി​മു​ട്ടാണ്‌. അടുത്ത​താ​യി, സ്വദേ​ശി​ക​ളി​ല​ധി​ക​വും തങ്ങളുടെ പരമ്പരാ​ഗത മതരീ​തി​ക​ളോ​ടും കുടും​ബ​ഘ​ട​ന​യോ​ടും പറ്റിനി​ന്നി​രി​ക്കു​ന്നു. ഉപജീ​വ​ന​ത്തി​നാ​യി അവർ മണ്ണി​നോ​ടു മല്ലടി​ക്കു​ന്നു. അതിനു​പു​റമേ, അമേരി​ക്കൻ ഇന്ത്യാ​ക്കാ​ര​ല്ലാ​ത്ത​വർക്കു ദുർല​ഭ​മാ​യേ തൊഴി​ലും പാർപ്പി​ട​വും കണ്ടെത്താ​നാ​കു​ന്നു​ള്ളൂ. തന്മൂലം, അങ്ങോട്ടു താമസം മാറ്റി​യ​വർക്ക്‌ അവിടത്തെ ജീവിതം ദുഷ്‌ക​ര​മാണ്‌. അവസാ​ന​മാ​യി, ഇക്കൂട്ടർ ദീർഘ​കാ​ലം വെള്ളക്കാ​രു​ടെ ദുഷ്‌പെ​രു​മാ​റ്റ​ത്തിന്‌ ഇരയാ​യ​വ​രാണ്‌. അതു​കൊണ്ട്‌, പുറ​മേ​നി​ന്നു​ള്ള​വരെ അവർക്ക്‌ അത്ര വിശ്വാ​സ​മി​ല്ലാ​ത്ത​തി​ന്റെ കാരണം മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​വു​ന്ന​തേ​യു​ള്ളൂ.a

ആദ്യ​മൊ​ക്കെ സാക്ഷികൾ നന്നായി വസ്‌ത്ര​ധാ​രണം ചെയ്‌ത്‌ ടൈയും കെട്ടി വീടു​തോ​റും സന്ദർശി​ച്ച​പ്പോൾ മോർമൻ സഭക്കാ​രാ​ണെന്നു തെറ്റി​ദ്ധ​രിച്ച്‌ പലരും കതകു തുറന്നില്ല. എന്നാൽ അവർ സാധാ​ര​ണ​രീ​തി​യിൽ വസ്‌ത്ര​ധാ​രണം ചെയ്‌തു​വ​ന്ന​പ്പോൾ അവരെ വീട്ടി​നു​ള്ളിൽ വിളി​ച്ചി​രു​ത്തി മിക്ക​പ്പോ​ഴും മണിക്കൂ​റു​ക​ളോ​ളം ചർച്ച നടത്തി. ഇപ്പോൾ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ ശുശ്രൂ​ഷ​യിൽ വീണ്ടും ആദ്യ​ത്തെ​പ്പോ​ലെ വസ്‌ത്ര​ധാ​രണം ചെയ്യു​ന്നു​വെ​ങ്കി​ലും ആളുകൾക്ക്‌ അവരെ തിരി​ച്ച​റി​യാം.

നാവഹോ സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യി​ലുള്ള ആളുക​ളു​ടെ അടുക്കൽ എത്തുന്ന​തു​തന്നെ ഒരു യഥാർഥ വെല്ലു​വി​ളി​യാണ്‌. അതിനു കല്ലും മണലും ചെളി​യും നിറഞ്ഞ വഴിയി​ലൂ​ടെ കിലോ​മീ​റ്റ​റു​ക​ളോ​ളം വാഹന​മോ​ടി​ക്കേ​ണ്ടി​വ​രു​ന്നു. സ്വാഭാ​വി​ക​മാ​യും അത്‌ വാഹന​ത്തി​നു തേയ്‌മാ​ന​വും യാത്ര​ക്കാർക്കു ക്ഷീണവും വരുത്തി​വ​യ്‌ക്കു​ന്നു. തന്നെയു​മല്ല, വാഹനങ്ങൾ ഇടയ്‌ക്കു ചെളി​യിൽ പുതഞ്ഞു​പോ​യെ​ന്നും​വ​രാം. എങ്കിലും, വഴിയാ​ത്ര​ക്കാർ സഹായ​ഹ​സ്‌തം നീട്ടാൻ സന്നദ്ധത കാട്ടാ​റുണ്ട്‌. താത്‌പ​ര്യ​ക്കാ​രെ സന്ദർശി​ക്കു​ക​യോ ഒരു ബൈബി​ള​ധ്യ​യ​ന​ത്തി​നു പോകു​ക​യോ ആരെ​യെ​ങ്കി​ലും ക്രിസ്‌തീയ യോഗ​ത്തി​നു കൊണ്ടു​വ​രു​ക​യോ ചെയ്യാൻ പല മണിക്കൂ​റു​കൾതന്നെ വേണ്ടി​വ​രും. എങ്കിലും, സാക്ഷികൾ സ്വമന​സ്സാ​ലെ അപ്രകാ​രം ചെയ്‌തു​കൊ​ണ്ടു സ്വദേ​ശി​ക​ളോ​ടുള്ള തങ്ങളുടെ സ്‌നേഹം പ്രകടി​പ്പി​ക്കു​ന്നു.—1 തെസ്സ​ലൊ​നീ​ക്യർ 2:8 താരത​മ്യം ചെയ്യുക.

നാവ​ഹോ​ക്കാർക്കു ബൈബിൾ ചർച്ചകൾ ഇഷ്ടമാണ്‌. മനുഷ്യ​വർഗ​ത്തി​ന്റെ ഭാവി​പ​റു​ദീ​സാ​ഭ​വ​ന​ത്തി​ന്റെ പ്രത്യാ​ശ​യെ​ക്കു​റി​ച്ചു കേൾക്കു​ന്ന​തി​നു മിക്ക​പ്പോ​ഴും അവർ മുഴു കുടും​ബ​ത്തെ​യും—മക്കൾ, മാതാ​പി​താ​ക്കൾ, മുത്തശ്ശീ​മു​ത്ത​ശ്ശ​ന്മാർ തുടങ്ങി​യ​വ​രെ​യൊ​ക്കെ—വിളിച്ചു കൂട്ടും. പറുദീസ എങ്ങനെ​യി​രി​ക്കു​മെ​ന്നാ​ണു വിചാ​രി​ക്കു​ന്ന​തെന്ന്‌ ഒരു നാവ​ഹോ​ക്കാ​ര​നോ​ടു ചോദി​ച്ച​പ്പോൾ അയാൾ ഉത്തരം നൽകി: “എങ്ങും പച്ചത്തഴ​പ്പുള്ള മേച്ചിൽപ്പു​റ​ങ്ങ​ളു​ണ്ടാ​യി​രി​ക്കും, ധാരാളം ചെമ്മരി​യാ​ടു​ക​ളും.” നാടി​നോ​ടും ആട്ടിൻകൂ​ട്ട​ത്തോ​ടു​മുള്ള അവരുടെ പ്രിയം അതിൽ പ്രതി​ഫ​ലി​ക്കു​ന്നു. അവർ ബൈബിൾ സാഹി​ത്യ​ങ്ങ​ളും വിലമ​തി​ക്കു​ന്നു. മുത്തുകൾ, ബാർ സോപ്പ്‌, ഒരു പാത്രം പാല്‌ എന്നിങ്ങനെ എന്തെങ്കി​ലു​മൊ​ക്കെ സംഭാവന ചെയ്‌തു​കൊണ്ട്‌ അവർ രാജ്യ​ശു​ശ്രൂ​ഷ​യോ​ടുള്ള പിന്തുണ പ്രകട​മാ​ക്കു​ന്നു. ഒരു പ്രത്യേക പയനിയർ ഒരു വർഷത്തി​നു​ള്ളിൽ വീക്ഷാ​ഗോ​പു​രം, ഉണരുക! മാസി​ക​കൾക്കുള്ള 200-ഓളം വരിസം​ഖ്യ​കൾ സമർപ്പി​ച്ചു. അതിൽ രണ്ടെണ്ണം സ്വീക​രി​ച്ചത്‌ ഒരു കുതി​ര​സ​വാ​രി​ക്കാ​ര​നാ​യി​രു​ന്നു.

ഒരു “ചെമ്മരി​യാ​ട്ടിൻ താവളം” സ്ഥാപിക്കൽ

വേനൽക്കാ​ലത്ത്‌, നാവഹോ ആട്ടിടയൻ തന്റെ ആട്ടിൻപ​റ്റ​ങ്ങളെ താവള​ങ്ങ​ളി​ലേക്കു മാറ്റുന്നു. പച്ചത്തഴ​പ്പുള്ള മേച്ചിൽപ്പു​റ​ത്തോ​ട​ടുത്ത്‌, നല്ല നീരൊ​ഴു​ക്കുള്ള ഇടം​നോ​ക്കി ആടുകൾക്കാ​യി തിര​ഞ്ഞെ​ടുത്ത ഈ വേനൽക്കാല വസതി ആട്ടിൻപറ്റം തഴച്ചു​വ​ള​രാൻ സഹായ​ക​മാണ്‌. ആലങ്കാ​രിക അർഥത്തിൽ ഒരു രാജ്യ​ഹാ​ളി​നെ അത്തര​മൊ​രു താവള​ത്തോ​ടു സാദൃശ്യപ്പെടുത്താം—ആത്മീയ മേച്ചിൽപ്പു​റ​വും സത്യത്തി​ന്റെ നീരു​റ​വ​യു​മാ​ണത്‌. അവി​ടെ​യെ​ത്തു​ന്ന​വർക്കു തങ്ങളെ ആത്മീയ​മാ​യി ആരോ​ഗ്യ​വും ശക്തിയു​മു​ള്ള​വ​രാ​ക്കി​ത്തീർക്കുന്ന പോഷണം ലഭിക്കും.

കുറച്ചു​കാ​ലം യോഗങ്ങൾ നടത്തി​യി​രു​ന്നത്‌ അരി​സോ​ണ​യി​ലെ കെയെ​ന്റ​യി​ലുള്ള ഒരു സ്‌കൂ​ളിൽവെ​ച്ചാ​യി​രു​ന്നു. പിന്നീട്‌ 1992 ആഗസ്റ്റിൽ, പല സംസ്ഥാ​ന​ങ്ങ​ളിൽനി​ന്നുള്ള സ്വമേ​ധ​യാ​സേ​വ​ക​രായ നൂറു​ക​ണ​ക്കി​നു സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ സഹായ​ത്തോ​ടെ കെയെ​ന്റ​യിൽ ആദ്യമാ​യി ഒരു പുതിയ രാജ്യ​ഹാൾ നിർമി​ച്ചു. അതും ആ പ്രദേ​ശ​ത്തുള്ള മറ്റു പല രാജ്യ​ഹാ​ളു​ക​ളും പ്രാ​ദേ​ശിക ആളുക​ളു​ടെ മനസ്സിൽ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ അവിടത്തെ സ്ഥിരവാ​സ​ക്കാ​രാ​ണെന്ന ധാരണ പകരുന്നു. വിസ്‌തൃ​ത​മായ ഈ പ്രദേ​ശ​ത്തി​ന്റെ ആവശ്യം നിവർത്തി​ക്കുന്ന രാജ്യ​ഹാ​ളു​ക​ളിൽ രണ്ടെണ്ണം സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യി​ലുള്ള റ്റൂബ നഗരത്തി​ലും ചിൻലി​യി​ലും സ്ഥിതി​ചെ​യ്യു​ന്നു. ഒരെണ്ണം നാവഹോ സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യി​ലെ ഹോപ്പി ഗോ​ത്ര​ദേ​ശ​ത്തുള്ള കിംസ്‌ കാന്യ​നി​ലുണ്ട്‌. മറ്റു പല രാജ്യ​ഹാ​ളു​ക​ളും സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യി​ലെ അതിർത്തി​പ​ട്ട​ണ​ങ്ങ​ളി​ലാണ്‌. ഫലമോ?

രാജ്യ​സ​ന്ദേ​ശ​ത്തോ​ടുള്ള വമ്പിച്ച പ്രതി​ക​ര​ണം

കെയെ​ന്റ​യിൽ രാജ്യ​ഹാൾ പണിത​ശേഷം ആ പ്രദേ​ശ​ത്തുള്ള ഒരു ഡസനി​ല​ധി​കം ആളുകൾ സ്‌നാ​പ​ന​മേ​റ്റി​ട്ടുണ്ട്‌. അത്‌ ആ സത്യാ​രാ​ധ​നാ​സ്ഥ​ല​ത്തി​ന്മേ​ലുള്ള യഹോ​വ​യു​ടെ അനു​ഗ്ര​ഹത്തെ സൂചി​പ്പി​ക്കു​ന്നു. രാജ്യ​ഹാൾ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷികൾ ഇവിടെ സ്ഥിരമാ​യി ഉണ്ടായി​രി​ക്കു​മെ​ന്ന​തി​നു തെളിവു നൽകുന്നു. മാത്ര​വു​മല്ല, അത്‌ അവർ പ്രസം​ഗി​ക്കുന്ന രാജ്യ​സു​വാർത്ത​യിൽ വിശ്വാ​സ​വും കെട്ടു​പ​ണി​ചെ​യ്യു​ന്നു. സമീപ​കാ​ലത്ത്‌, നാവഹോ ഭാഷയിൽ ആദ്യത്തെ പരസ്യ​പ്ര​സം​ഗം അവിടെ നടത്തു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളു​ടെ ഉത്തരവാ​ദി​ത്വ​ങ്ങ​ളെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള പരസ്യ​പ്ര​സം​ഗം കേൾക്കാൻ വന്നെത്തിയ 245 പേരെ സ്വാഗതം ചെയ്യു​ന്ന​തിൽ സഭയിലെ 40 അംഗങ്ങ​ളും സന്തുഷ്ട​രാ​യി​രു​ന്നു. വിലമ​തി​പ്പു നിറഞ്ഞ ഹൃദയ​ത്തോ​ടെ, എട്ട്‌ അംഗങ്ങ​ളുള്ള ഒരു കുടും​ബം മൂന്നു മണിക്കൂർ യാത്ര​ചെ​യ്‌താണ്‌ ആ പ്രസംഗം കേൾക്കാൻ വന്നെത്തി​യത്‌. അത്‌ രാജ്യ​ഹാ​ളി​ലേ​ക്കുള്ള അവരുടെ ആദ്യ സന്ദർശ​ന​മാ​യി​രു​ന്നു.

നാവഹോ ഭാഷയി​ലുള്ള, ഭൂമി​യിൽ എന്നേക്കും ജീവിതം ആസ്വദി​ക്കുക! എന്ന ലഘുപ​ത്രിക യഹോവ പ്രദാനം ചെയ്‌തി​രി​ക്കുന്ന പ്രയോ​ജ​ന​പ്ര​ദ​മായ മറ്റൊരു ഉപകര​ണ​മാണ്‌. അത്യന്തം സങ്കീർണ​മായ നാവഹോ ഭാഷയി​ലേക്ക്‌ ആ ലഘുപ​ത്രിക പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നതു കനത്ത വെല്ലു​വി​ളി​യാ​യി​രു​ന്നു. ആ ലഘുപ​ത്രിക യഥോ​ചി​തം രാജ്യ​സ​ന്ദേശം അറിയി​ക്കു​ന്നു​വെന്ന്‌ ഉറപ്പു​വ​രു​ത്താൻ പരിഭാ​ഷകർ മൊത്തം 1,000 മണിക്കൂർ ചെലവ​ഴി​ച്ചു. 1995-ന്റെ അവസാനം അതു പ്രകാ​ശനം ചെയ്‌ത​തു​മു​തൽ പ്രാ​ദേ​ശിക സാക്ഷികൾ അതിന്റെ ആയിര​ക്ക​ണ​ക്കി​നു പ്രതികൾ സമർപ്പി​ച്ചു. തത്‌ഫ​ല​മാ​യി, സത്യാ​ന്വേ​ഷ​ക​രായ നിരവധി ആളുകൾക്കു ബൈബി​ള​ധ്യ​യ​ന​വും തുടങ്ങി.

നിരവധി രാജ്യ​പ്ര​സാ​ധകർ നാവഹോ ഭാഷ പഠിച്ച്‌ അതു ശുശ്രൂ​ഷ​യി​ലും ഉപയോ​ഗി​ക്കു​ന്നു. ആ പ്രദേ​ശത്തെ സഭകൾ ദിവ്യാ​ധി​പത്യ ശുശ്രൂ​ഷാ​സ്‌കൂ​ളിൽ നാവഹോ ഉപയോ​ഗി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. പ്രസാ​ധ​കരെ പരിശീ​ലി​പ്പി​ക്കു​ന്ന​തി​നു നാവഹോ ഭാഷാ ക്ലാസ്സു​ക​ളും നടത്തു​ന്നുണ്ട്‌. അതിനു​പു​റമേ, പ്രാ​ദേ​ശിക സമ്മേള​ന​ങ്ങ​ളിൽ പരിപാ​ടി​കൾ നാവ​ഹോ​യി​ലേക്കു പരിഭാ​ഷ​പ്പെ​ടു​ത്തു​ന്നു​മുണ്ട്‌. ഈ ശ്രമങ്ങ​ളെ​ല്ലാം സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യിൽ വമ്പിച്ച പ്രതി​ക​ര​ണ​മു​ള​വാ​ക്കു​മെന്നു തീർച്ച​യാണ്‌.

ഈ അമേരി​ക്കൻ ഇന്ത്യൻ സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യി​ലെ രാജ്യ​ഫ​ല​ത്തിൽ നാവഹോ സഹോ​ദ​രങ്ങൾ പ്രകടി​പ്പി​ക്കുന്ന മുന്തിയ ആത്മീയ ഗുണങ്ങ​ളും ഉൾപ്പെ​ടു​മെന്ന കാര്യം അവഗണി​ക്കാ​വതല്ല. ഏഴു വർഷം ജിമ്മി​യും സാൻഡ്ര​യും അഞ്ചു കുട്ടി​ക​ളെ​യും കൂട്ടി 120 കിലോ​മീ​റ്റർ യാത്ര​ചെ​യ്‌താ​ണു പ്രതി​വാ​ര​യോ​ഗ​ങ്ങൾക്കു ഹാജരാ​യത്‌. ആ കുടും​ബം തങ്ങളുടെ ദീർഘ​യാ​ത്ര​യിൽ ഒരുമി​ച്ചു രാജ്യ​ഗീ​തങ്ങൾ പാടി​യ​തി​ന്റെ​യും ബൈബി​ള​ധ്യ​യനം നടത്തി​യ​തി​ന്റെ​യും മധുര​സ്‌മ​ര​ണകൾ അയവി​റ​ക്കു​ന്നു. സത്യ​ത്തോ​ടുള്ള ആ മാതാ​പി​താ​ക്ക​ളു​ടെ സ്‌നേ​ഹ​വും തീക്ഷ്‌ണ​ത​യും അവരുടെ മാതൃക പിൻപറ്റി യഹോ​വ​യു​ടെ സമർപ്പിത സ്‌തു​തി​പാ​ഠ​ക​രാ​കാൻ കുട്ടി​കൾക്കു പ്രചോ​ദ​ന​മേകി. അവരിൽ നാലു പേർ ഇപ്പോൾ നിരന്തര പയനി​യർമാ​രാ​യും ജിമ്മി ഒരു മൂപ്പനാ​യും സേവന​മ​നു​ഷ്‌ഠി​ക്കു​ന്നു. ജിമ്മി​യു​ടെ പെങ്ങളായ എൽസി, നാവഹോ മാത്രം സംസാ​രി​ക്കു​ന്ന​വ​രിൽ ആദ്യത്തെ വ്യക്തി​യെന്ന നിലയിൽ അടുത്ത​യി​ടെ സ്‌നാ​പ​ന​മേ​റ്റത്‌ ആ കുടും​ബത്തെ കൂടുതൽ സന്തുഷ്ട​മാ​ക്കി.

പ്രാ​ദേ​ശി​ക ഇടയന്മാ​രും അവരുടെ ആട്ടിൻപ​റ്റ​വും നാവഹോ സംവര​ണ​മേ​ഖ​ലയെ വിഭൂ​ഷി​ത​മാ​ക്കുന്ന ചെങ്കല്ലു​കൊ​ണ്ടുള്ള ഏകശി​ലാ​സ്‌തം​ഭ​ങ്ങൾക്കു മേച്ചിൽപ്പുറ സ്വച്ഛത പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. വളരെ​ക്കാ​ലം മുമ്പ്‌ യഹോ​വ​യെ​ക്കു​റി​ച്ചു യെശയ്യാ പ്രവാ​ചകൻ ഇങ്ങനെ മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പ​റഞ്ഞു: “ഒരു ഇടയ​നെ​പ്പോ​ലെ അവൻ തന്റെ ആട്ടിൻകൂ​ട്ടത്തെ മേയി​ക്ക​യും കുഞ്ഞാ​ടു​കളെ ഭുജത്തിൽ എടുത്തു മാർവ്വി​ട​ത്തിൽ ചേർത്തു വഹിക്ക​യും തള്ളകളെ പതുക്കെ നടത്തു​ക​യും ചെയ്യും.” (യെശയ്യാ​വു 40:11) നാവഹോ സംവര​ണ​മേ​ഖ​ല​യിൽ രാജ്യ​സു​വാർത്ത ശ്രവി​ക്കാ​നും നിത്യാ​നു​ഗ്ര​ഹങ്ങൾ കൈവ​രി​ക്കാൻ യോഗ്യത നേടാ​നും ആഗ്രഹി​ക്കുന്ന ഏവരെ​യും യഹോവ തന്റെ നല്ല ഇടയനായ യേശു​ക്രി​സ്‌തു മുഖാ​ന്തരം ആത്മീയ മേച്ചിൽപ്പു​റ​ത്തേക്കു കൂട്ടി​വ​രു​ത്തു​ക​യാണ്‌.

[അടിക്കു​റി​പ്പു​കൾ]

[24-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

നാവഹോയിലെ ഇടയസ്‌ത്രീ സുവാർത്ത കേൾക്കു​ന്നു