വാച്ച്ടവര്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ ലൈബ്രറി
വാച്ച്ടവര്‍
ഓണ്‍ലൈന്‍ ലൈബ്രറി
മലയാളം
  • ബൈബിൾ
  • പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ
  • യോഗങ്ങൾ
  • w89 12/1 പേ. 24-27
  • ആറാം ലോകമഹച്ഛക്തി—റോമാ

ഇപ്പോൾ തിരഞ്ഞതിന് ഒരു വീഡിയോയും ലഭ്യമല്ല

ക്ഷമിക്കണം, വീഡിയോ ലോഡ് ചെയ്യുന്നതിൽ ഒരു പിശകുണ്ടായി.

  • ആറാം ലോകമഹച്ഛക്തി—റോമാ
  • വീക്ഷാഗോപുരം—1989
  • ഉപതലക്കെട്ടുകള്‍
  • സമാനമായ വിവരം
  • റോമൻ സൈന്യം
  • റോമൻ റോഡു​ക​ളും സ്ഥാന​പ്പേ​രു​ക​ളും
  • സാമ്രാ​ജ്യ​വും ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വ​വും
  • കൈസർമാർ
  • റോമാ​സാ​മ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ അധപ​ത​നം
  • രണ്ടു രാജാക്കന്മാരുടെ സ്ഥാനം മറ്റു ഭരണാധിപത്യങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നു
    ദാനീയേൽ പ്രവചനത്തിനു ശ്രദ്ധ കൊടുപ്പിൻ!
  • ക്രൈസ്‌തവലോകം ഈ ലോകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമായിത്തീർന്ന വിധം
    വീക്ഷാഗോപുരം—1993
  • അനുരഞ്‌ജനം അചിന്തനീയം!
    വീക്ഷാഗോപുരം—1993
  • ആദിമ ക്രിസ്‌ത്യാനിത്വവും രാഷ്ട്രവും
    വീക്ഷാഗോപുരം—1996
കൂടുതൽ കാണുക
വീക്ഷാഗോപുരം—1989
w89 12/1 പേ. 24-27

ആറാം ലോക​മ​ഹ​ച്ഛക്തി—റോമാ

ക്രിസ്‌ത്യാനിത്വത്തിന്റെ തുടക്ക​ത്തിൽ റോമാ സാമ്രാ​ജ്യം ഭരണം നടത്തി​യി​രു​ന്നു. പുരാതന റോമി​നെ​ക്കു​റി​ച്ചുള്ള ഒരു മെച്ചപ്പെട്ട അറിവ്‌ ഏതു സാഹച​ര്യ​ങ്ങ​ളിൻ കീഴി​ലാ​യി​രു​ന്നു യേശു പ്രസം​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ എന്നും അവന്റെ ആദിമ അനുഗാ​മി​കൾ അന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന ലോകത്ത്‌ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വം വ്യാപി​പ്പി​ച്ച​പ്പോൾ നിലവി​ലി​രുന്ന അന്തരീക്ഷം എന്തായി​രു​ന്നു എന്നും ഗ്രഹി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ നിങ്ങളെ സഹായി​ക്കും.

യേശു ജനിച്ച​പ്പോ​ഴും അവന്റെ അപ്പോ​സ്‌ത​ലൻമാ​രു​ടെ പ്രസംഗ കാലയ​ള​വി​ലും ബൈബിൾ ചരി​ത്ര​ത്തി​ലെ ആറാം ലോക​ശ​ക്തി​യാ​യി​രുന്ന റോമാ​യാ​യി​രു​ന്നു ഭരിച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നത്‌. അതിനു മുമ്പി​ലത്തെ ലോക​ശ​ക്തി​യാ​യി​രുന്ന ഗ്രീസ്‌ ലോക​ത്തി​ന്റെ ആ ഭാഗത്താ​കെ ക്രിസ്‌തീയ ഉപദേശം പ്രചരി​പ്പി​ക്കുക സാധ്യ​മാ​ക്കി​ത്തീർത്ത ഒരു അന്തർദ്ദേ​ശീയ ഭാഷ പ്രദാനം ചെയ്‌തു—കൊയ്‌നി അഥവാ സാധാരണ ഗ്രീക്ക്‌. ഇപ്പോൾ റോമാ ക്രിസ്‌തീയ സത്യത്തി​ന്റെ സത്വര വ്യാപ​നത്തെ സഹായിച്ച സാഹച​ര്യ​ങ്ങ​ളും റോഡു​ക​ളും പ്രദാനം ചെയ്‌തു.

ഇററലി​യി​ലെ ലാററി​യ​ത്തിൽ ഒരിക്കൽ ചെറിയ ഒരു നഗരമാ​യി​രുന്ന റോം പുരാതന ബൈബിൾകാ​ല​ങ്ങ​ളി​ലെ ഏററവും വലിയ ലോക​സാ​മ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ തലസ്ഥാ​ന​മാ​യി വളർന്നു. തുടക്ക​ത്തിൽ അത്‌ ഇററാ​ലി​യൻ ഉപദ്വീ​പി​നെ നിയ​ന്ത്രി​ക്ക​ത്ത​ക്ക​വണ്ണം വികസി​ച്ചു. അത്‌ ആഫ്രി​ക്ക​യു​ടെ വടക്കെ തീരത്തെ ശക്തമായ കാർത്തേ​ജി​നെ തോൽപ്പി​ച്ചു. സ്‌പെ​യി​നും മാസി​ഡോ​ണി​യാ​യും ഗ്രീസും അതിന്റെ നിയ​ന്ത്ര​ണ​ത്തിൻകീ​ഴിൽ വന്നു. പിന്നീട്‌, ക്രി.മു. 63-ൽ അത്‌ യെരു​ശ​ലേ​മി​നെ പിടി​ച്ച​ട​ക്കു​ക​യും ക്രി.മു. 30-ൽ ഈജി​പ്‌റ​റി​നെ ഒരു റോമൻ പ്രവി​ശ്യ​യാ​ക്കി​ത്തീർക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. ഈ ശക്തമായ സാമ്രാ​ജ്യം അതിന്റെ അത്യു​ച്ചാ​വ​സ്ഥ​യിൽ ബ്രിട്ടൻ മുതൽ ഈജി​പ്‌ററു വരെയും പോർട്ടു​ഗൽ മുതൽ പുരാതന ബാബി​ലോൻദേ​ശ​മായ മെസൊ​പ്പൊ​ത്താ​മി​യാ വരെയും വ്യാപി​ച്ചു​കി​ട​ന്നി​രു​ന്നു. അത്‌ മെഡി​റ​റ​റേ​നി​യനെ പൂർണ്ണ​മാ​യും ചുററി​ക്കി​ട​ന്നി​രു​ന്നു, അതിനെ മറെ നോസ്‌ട്രം (നമ്മുടെ സമുദ്രം) എന്നു വിളി​ച്ചി​രു​ന്നു.

ഇപ്പോ​ഴും ആ വിസ്‌തൃ​ത​മായ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ പ്രദേ​ശ​ങ്ങ​ളി​ലെ​ല്ലാം അനേകം റോമൻ നഷ്‌ട​ശി​ഷ്‌ടങ്ങൾ സന്ദർശി​ക്കാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾക്ക്‌ ബ്രിട്ട​നിൽ ഹാഡ്രി​യൻസ്‌ മതിലും സ്‌പെ​യി​നിൽ സെഗൊ​വി​യാ​യി​ലെ മഹനീ​യ​മായ ജലപാ​ത്തി​യും ഓറഞ്ചി​ലെ തിയേ​റ​റ​റും ആൾസിലെ പോർക്ക​ള​വും (രണ്ടും ദക്ഷിണ ഫ്രാൻസിൽ) കാണാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾക്ക്‌ റോമി​ന​ടു​ത്തുള്ള ഓസ്‌റ​റി​യാ ആൻറി​ക്കാ​യു​ടെ നിശബ്ദ നഷ്ടശി​ഷ്ട​ങ്ങ​ളി​ലൂ​ടെ നടക്കാ​നും നേപ്പിൾസി​നു തെക്ക്‌ പുരാതന പോം​പി​യിൽ അത്ഭുതം കൂറാ​നും കഴിയും. റോമിൽ നിങ്ങൾക്ക്‌ പൊതു​വി​നോ​ദ​ക്ക​ള​രി​യി​ലെ ഉത്തേജി​ത​രായ ജനക്കൂ​ട്ട​ങ്ങളെ സങ്കൽപ്പി​ക്കു​ന്ന​തി​നും, യേശു 35-ൽ പരം വർഷം മുമ്പ്‌ മുൻകൂ​ട്ടി​പ്പ​റ​ഞ്ഞി​രു​ന്ന​തു​പോ​ലെ ക്രി.വ. 70-ൽ യെരു​ശ​ലേ​മും അതിന്റെ ആലയവും തീത്തോസ്‌ നശിപ്പി​ച്ച​തി​ന്റെ സ്‌മാ​ര​ക​മായ തീത്തോ​സി​ന്റെ കമാനം കാണാ​നും കഴിയും.

പുരാതന റോമിൽ സമ്പന്നർക്ക്‌ വലിയ കുടും​ബ​ങ്ങ​ളും ചില​പ്പോൾ ശതക്കണ​ക്കി​നുള്ള ദാസൻമാ​രും അടിമ​ക​ളും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. ദരിദ്രർ വൃത്തി​കെട്ട വളഞ്ഞു​പു​ളഞ്ഞ തെരു​വു​ക​ളിൽ നിരനി​ര​യാ​യി സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രുന്ന ബഹുനില വാടക​ക്കെ​ട്ടി​ട​ങ്ങ​ളിൽ തിങ്ങി​ക്കൂ​ടി​യി​രു​ന്നു. ഇടത്തര​ക്കാർ എന്ന്‌ വളരെ​ക്കു​റ​ച്ചു​പേരെ മാത്രമെ വിളി​ക്കാൻ കഴിയു​മാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളു. ദരിദ്രർ പ്രക്ഷോ​ഭണം ഉണ്ടാക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ വേണ്ടി സംസ്ഥാനം സൗജന്യ​മായ ഒരു ധാന്യ അലവൻസും വിനോ​ദ​വും പ്രദാനം ചെയ്‌തി​രു​ന്നു. പ്രോ​വിൻസു​കൾക്കു ചുമത്തി​യി​രുന്ന നികു​തി​കൾ ഈ ചെലവു​കൾ വഹിച്ചി​രു​ന്നു.

റോമൻ സൈന്യം

പ്രസി​ദ്ധ​മാ​യി​രുന്ന റോമൻ സൈന്യം അനേകം ലീജി​യൻസ്‌ (വ്യൂഹങ്ങൾ) ചേർന്ന​താ​യി​രു​ന്നു. ഓരോ വ്യൂഹ​വും 4,500-7,000 പടയാ​ളി​ക​ള​ട​ങ്ങിയ, അതിൽതന്നെ പൂർണ്ണ​മായ ഒരു സേനയാ​യി​രു​ന്നു. അതിന്റെ കമാൻഡർ ചക്രവർത്തി​യോ​ടു മാത്ര​മാ​യി​രു​ന്നു കടപ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നത്‌. ഒരു ലീജി​യനെ സാധാ​ര​ണ​യാ​യി നൂറ്‌ പടയാ​ളി​ക​ള​ട​ങ്ങിയ 60 ശതങ്ങളാ​യി വിഭാ​ഗി​ച്ചി​രു​ന്നു. ശതം, “സൈനി​കോ​ദ്യോ​ഗസ്ഥൻ” എന്നു പുതി​യ​ലോക ഭാഷാ​ന്ത​ര​ത്തിൽ വിളി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കുന്ന ഒരു ശതാധി​പന്റെ നേതൃ​ത്വ​ത്തിൻ കീഴി​ലാ​യി​രു​ന്നു. യേശു​വി​ന്റെ വധം നിർവ​ഹിച്ച നാലു സൈനി​ക​രു​ടെ​മേൽ നിയ​ന്ത്ര​ണ​മു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ഒരു ശതാധി​പ​നാ​യി​രു​ന്നു ആ സാഹച​ര്യ​ങ്ങ​ളും അത്ഭുത സംഭവ​ങ്ങ​ളും നിരീ​ക്ഷി​ച്ച​ശേഷം: “നിശ്ചയ​മാ​യും ഇവൻ ദൈവ​പു​ത്ര​നാ​യി​രു​ന്നു” എന്നു പറഞ്ഞത്‌. (മത്തായി 27:54; യോഹ​ന്നാൻ 19:23) ഒരു ശതാധി​പ​നായ കൊർന്നേ​ല്യൊസ്‌ ആയിരു​ന്നു ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​ത്തീർന്ന പരിച്‌ഛേ​ദ​ന​യേൽക്കാത്ത ആദ്യത്തെ യഹൂ​ദേ​തരൻ.—പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 10:22.

ലീജി​യൻസിന്‌ കൊടി​യ​ട​യാ​ള​ങ്ങ​ളു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു, പ്രത്യ​ക്ഷ​ത്തിൽ ആധുനിക പതാകകൾ സാധി​ക്കു​ന്ന​തി​നു സമാന​മായ ഒരു ഉദ്ദേശ്യം സാധി​ച്ചി​രുന്ന മരം കൊണ്ടൊ ലോഹം കൊണ്ടൊ നിർമ്മിച്ച പ്രതി​മകൾ അല്ലെങ്കിൽ ചിഹ്നങ്ങൾതന്നെ. ഇവയെ വിശു​ദ്ധ​മാ​യി പരിഗ​ണി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ മാനുഷ ജീവൻ നൽകി​ക്കൊ​ണ്ടു​പോ​ലും സംരക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നു. ബ്രിട്ടാ​നി​ക്കാ സർവ വിജ്ഞാ​ന​കോ​ശം ഇപ്രകാ​രം പറയുന്നു: “റോമൻ കൊടി​കൾ മതപര​മായ പൂജ​യോ​ടെ റോമൻ ക്ഷേത്ര​ങ്ങ​ളിൽ സൂക്ഷി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. ഒരുപക്ഷേ ഒരു ജനറലി​ന്റെ പടയാ​ളി​കളെ സംബന്ധി​ച്ചി​ട​ത്തോ​ളം ഭൂമി​യി​ലു​ള്ള​തി​ലേ​ക്കും ഏററം വിശു​ദ്ധ​മായ വസ്‌തു വീണ്ടെ​ടു​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ ഉത്തേജി​പ്പി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ അവരുടെ ആക്രമ​ണോ​ത്സു​കത വർദ്ധി​പ്പി​ക്കാൻ അയാൾ ഒരു കൊടി ശത്രു​വി​ന്റെ പാളയ​ത്തി​ലേക്ക്‌ എറിയാൻ കൽപ്പി​ക്കു​ന്നത്‌ അസാധാ​ര​ണ​മ​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു.

റോമൻ റോഡു​ക​ളും സ്ഥാന​പ്പേ​രു​ക​ളും

റോമാ അതിന്റെ ആശ്രി​ത​രാ​ഷ്‌ട്ര​ങ്ങളെ ഒരു ലോക സാമ്രാ​ജ്യ​മാ​യി ഉരുക്കി​ച്ചേർത്തു. ഈ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങ​ളി​ലും എത്തി​ച്ചേ​ര​ത്ത​ക്ക​വണ്ണം അത്‌ റോഡു​കൾ പ്രദാനം ചെയ്‌തു. ആളുകൾ യാത്ര​ചെ​യ്യു​ക​യും ചെയ്‌തി​രു​ന്നു! ക്രി.വ. 33ലെ പെന്തെ​ക്കൊ​സ്‌തു പെരു​ന്നാ​ളിന്‌ യെരു​ശ​ലേ​മി​ലേക്ക്‌ ഏതെല്ലാം സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന്‌ ആളുകൾ വന്നിരു​ന്നു എന്നതിന്റെ ലിസ്‌ററ്‌ നോക്കുക. അവർ വിദൂ​ര​മായ വടക്കു​കി​ഴക്കെ മേദ്യ​യിൽനി​ന്നും വിദൂ​ര​പ​ശ്ചി​മ​ഭാ​ഗത്തെ റോമിൽനി​ന്നും വടക്കെ ആഫ്രി​ക്ക​യിൽനി​ന്നും അവക്കി​ട​യി​ലുള്ള അനേകം സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നു​മു​ള്ള​വ​രാ​യി​രു​ന്നു.—പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 2:9-11.

റോമൻ റോഡു​നിർമ്മാ​താ​ക്ക​ളാൽ ഇടപ്പെട്ട പഥങ്ങൾ ഇന്നും ഉപയോ​ഗ​ത്തി​ലി​രി​ക്കു​ന്നു. നിങ്ങൾക്ക്‌ റോമി​ന്റെ തെക്കു​ഭാ​ഗ​ത്തുള്ള പുരാതന ആപ്പിയൻ പാതയി​ലൂ​ടെ കാറോ​ടി​ച്ചു​പോ​കാൻ കഴിയും. അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നായ പൗലോസ്‌ തന്നെ റോമിൽ പ്രവേ​ശി​ച്ചത്‌ അതി​ലെ​യാ​യി​രു​ന്നു. (പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 28:15, 16) റോമൻ റോഡു​കൾ, “തീവണ്ടി​പ്പാ​തകൾ വരുന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ മികവിൽ കുറവി​ല്ലാഞ്ഞ കരയി​ലൂ​ടെ​യുള്ള യാത്രാ​സൗ​ക​ര്യ​ങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്‌തി​രു​ന്നു” എന്നു പറയ​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു.—ദി വെസ്‌റ​റമി​നി​സ്‌ററർ ഹിസ്‌റേ​റ​റി​ക്കൽ അററലസ്‌ ററ ദി ബൈബിൾ.

റോമാ​ക്കാർ വിസ്‌തൃ​ത​മായ തങ്ങളുടെ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തെ ഭരിച്ച​പ്പോൾ മിക്ക​പ്പോ​ഴും പ്രാ​ദേ​ശി​ക​മായ ആചാരങ്ങൾ നിലനിർത്തി. അതു​കൊണ്ട്‌ വിവിധ പ്രദേ​ശ​ങ്ങ​ളി​ലെ അധികാ​രി​കൾ വിവിധ പേരു​ക​ളിൽ അഥവാ സ്ഥാന​പ്പേ​രു​ക​ളിൽ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു. മോഡേൺ ഡിസ്‌ക​വറി ആൻഡ്‌ ബൈബിൾ എന്ന പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ എ. റെൻഡൽ ഷോർട്ട്‌, “അംഗീ​കൃത ചരി​ത്ര​കാ​രൻമാർ”പോലും “ഈ അധികാ​രി​കൾക്കെ​ല്ലാം അവരുടെ കൃത്യ​മായ അഭിധാ​നങ്ങൾ” കൊടു​ക്കാൻ ശ്രമി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നില്ല. എന്നാൽ ബൈബിൾ എഴുത്തു​കാ​ര​നായ ലൂക്കോ​സിന്‌ ഈ കാര്യ​ത്തിൽ “എപ്പോ​ഴും പൂർണ്ണ​മായ കൃത്യത നേടാൻ സാധി​ക്കു​ന്നു” എന്ന്‌ അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ദൃഷ്ടാ​ന്ത​ത്തിന്‌, ലൂക്കോസ്‌, ഹെരോ​ദാ​വി​നെ ഒരു “റെറ​ട്രാർക്ക്‌” (ഒരു പ്രവി​ശ്യ​യു​ടെ നാലി​ലൊ​ന്നു ഭാഗത്തി​ന്റെ ഭരണാ​ധി​പൻ) എന്നും ഹെരോദ്‌ അഗ്രി​പ്പാ​യെ ഒരു “രാജാവ്‌” എന്നും തെസ്സ​ലോ​നി​യൻ ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥൻമാ​രെ “പോളി​റ​റാർക്ക്‌സ്‌” എന്നും സൈ​പ്രസ്‌ ഗവർണ്ണ​രാ​യി​രുന്ന സെർഗ്യൊസ്‌ പൗലോ​സി​നെ “പ്രോ​കോൺസൽ” എന്നും വിളിച്ചു. (ലൂക്കോസ്‌ 3:1; പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 25:13; പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 17:6; പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 13:7; പുതി​യ​ലോക ഭാഷാ​ന്തരം റഫറൻസ്‌ ബൈബിൾ അടിക്കു​റി​പ്പു കാണുക.) ചില​പ്പോൾ കേവലം ഒരിടത്തു കണ്ടെത്തുന്ന ഒരു നാണയ​മൊ മറെറാ​രി​ടത്തു കണ്ടെത്തുന്ന ഒരു ശിലാ​ലി​ഖി​ത​മൊ ആയിരു​ന്നു ആ ബൈബിൾ എഴുത്തു​കാ​രൻ ശരിയായ സ്ഥാന​പ്പേര്‌ ശരിയായ സമയത്ത്‌ ഉപയോ​ഗി​ച്ചു​വെന്ന്‌ സ്ഥിരീ​ക​രി​ച്ചത്‌. അത്തരത്തി​ലുള്ള സൂക്ഷ്‌മ​ത​യും കൃത്യ​ത​യും യേശു​ക്രി​സ്‌തു​വി​ന്റെ കാലവും ജീവി​ത​വും സംബന്ധി​ച്ചു രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തുന്ന ചരി​ത്ര​വ​സ്‌തു​ത​ക​ളു​ടെ സത്യത​യു​ടെ കൂടു​ത​ലായ തെളി​വാണ്‌.a

സാമ്രാ​ജ്യ​വും ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വ​വും

തഴച്ചു​വ​ള​രുന്ന ഒരു ക്രിസ്‌തീയ സഭ റോമിൽ സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രു​ന്നു. അത്‌ സാധ്യ​ത​യ​നു​സ​രിച്ച്‌ ക്രി.വ. 33-ലെ പെന്തെ​ക്കൊ​സ്‌തു നാളിൽ യെരു​ശ​ലേ​മിൽവെച്ച്‌ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വം സ്വീക​രി​ച്ച​ശേഷം റോമി​ലേക്കു തിരി​ച്ചു​ചെ​ന്ന​വ​രാൽ രൂപവൽക്ക​രി​ക്ക​പ്പെ​ട്ട​താ​യി​രി​ക്കണം. (പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 2:10) റോമർ എന്ന ബൈബിൾ പുസ്‌തകം ഈ സഭക്ക്‌ ക്രി.വ. ഉദ്ദേശം 56-ാമാണ്ടിൽ എഴുത​പ്പെട്ടു. പിന്നീട്‌ പൗലോസ്‌ ഒരു തടവു​കാ​ര​നാ​യി റോമി​ലേക്കു വരിക​യും രണ്ടുവർഷ​ക്കാ​ലം അവൻ തന്റെ വീട്ടു​ത​ട​ങ്ക​ലിൽ സന്ദർശി​ച്ച​വർക്ക്‌ ഒരു പൂർണ്ണ​സാ​ക്ഷ്യം കൊടു​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. അങ്ങനെ ചക്രവർത്തി​യു​ടെ അകമ്പടി​പ്പ​ട്ടാ​ള​ത്തി​ലെ അംഗങ്ങൾ രാജ്യ​സ​ന്ദേശം മനസ്സി​ലാ​ക്കി, “കൈസ​റു​ടെ ഭവനക്കാർ”പോലും ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ക​ളാ​യി​ത്തീർന്നു.—ഫിലി​പ്പി​യർ 1:12, 13; 4:22.

റോമാ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ ആചാര​ങ്ങ​ളും നിയമ​ങ്ങ​ളും നിബന്ധ​ന​ക​ളും മിക്ക​പ്പോ​ഴും ബൈബി​ളിൽ പരാമർശി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​ട്ടുണ്ട്‌. ഔഗു​സ്‌തോ​സി​ന്റെ കൽപന യൗസേ​ഫി​നെ​യും മറിയാ​മി​നെ​യും യേശു ജനിക്കാ​നി​ട​യായ യെരു​ശ​ലേ​മി​ലേക്കു വരുത്തി. കൈസർ ആവശ്യ​പ്പെട്ട നികുതി അടക്കു​ന്ന​തി​ന്റെ ഔചി​ത്യം യേശു ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. യഹൂദ പുരോ​ഹി​തൻമാർ യേശു​വി​നെ വധിപ്പി​ക്കാൻ കൈസ​റോട്‌ കൂറു നടിച്ചു. റോമൻ നിയമ​പ്ര​കാ​രം ക്രിസ്‌തീയ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നായ പൗലോസ്‌ അവന്റെ കേസ്‌ സംബന്ധിച്ച്‌ കൈസർക്ക്‌ അപ്പീൽ കൊടു​ത്തു.—ലൂക്കോസ്‌ 2:1-6; 20:22-25; യോഹ​ന്നാൻ 19:12, 15; പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 25:11, 12.

സാത്താന്റെ ആക്രമ​ണ​ത്തി​നെ​തി​രെ ഉറച്ചു​നിൽക്കാൻ നമ്മെ സഹായി​ക്കുന്ന പ്രതി​രോ​ധ​ങ്ങ​ളാ​യി സത്യത്തി​ന്റെ മൂല്യം, രക്ഷയുടെ പ്രത്യാശ, നീതി, വിശ്വാ​സം, സുവാർത്താ​പ്ര​സം​ഗം, ദൈവ​വ​ചനം എന്നിവയെ ചിത്രീ​ക​രി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ ഒരു റോമാ പടയാ​ളി​യു​ടെ പടക്കോപ്പ്‌—അയാളു​ടെ ശിരസ്‌ത്രം, മാർച്ചട്ട, പരിച, പാദരക്ഷ, വാൾ—ഉപയോ​ഗി​ക്ക​പ്പെട്ടു. (എഫേസ്യർ 6:10-18; 1 തെസ്സ​ലോ​നി​ക്യർ 5:8) “ക്രിസ്‌തു​യേ​ശു​വി​ന്റെ ഒരു നല്ല ഭടനായി”രിക്ക എന്ന്‌ പൗലോസ്‌ തിമൊ​ഥെ​യോ​സി​നോ​ടു പറഞ്ഞ​പ്പോൾ അവൻ നന്നായി ശിക്ഷണം ലഭിച്ച ഒരു റോമൻ പടയാ​ളി​യു​ടെ മാതൃ​കയെ ആയിരു​ന്നു പരാമർശി​ച്ചത്‌. (2 തിമൊ​ഥെ​യോസ്‌ 2:3, 4) എന്നിരു​ന്നാ​ലും ക്രിസ്‌തീയ പോരാ​ട്ടം ആത്‌മീ​യ​മാ​യി​രു​ന്നു, ജഡിക​മ​ല്ലാ​യി​രു​ന്നു. അതു​കൊണ്ട്‌ ആദിമ​ക്രി​സ്‌ത്യാ​നി​കൾ റോമൻ​സൈ​ന്യ​ത്തിൽ സേവി​ക്കു​ന്ന​തി​നു വിസമ്മ​തി​ച്ചു. ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വം “നമ്മുടെ യുദ്ധാ​യു​ധ​ങ്ങൾക്കു മാററം വരുത്തി—നമ്മുടെ വാളു​കളെ കൊഴു​ക്ക​ളും കുന്തങ്ങളെ കൃഷി​യു​പ​ക​ര​ണ​ങ്ങ​ളു​മാ​ക്കി”യെന്ന്‌ ജസ്‌റ​റിൻ മാർട്ടർ (ക്രി.വ. 110-165) പറയു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. അനേകം ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കൾ പട്ടാള​സേ​വനം അനുഷ്‌ഠി​ക്കാൻ വിസമ്മ​തി​ച്ച​തി​നാൽ അവരുടെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു.

കൈസർമാർ

റോമാ കൈസർമാ​രു​ടെ കീഴിൽ അതിന്റെ അത്യു​ച്ച​ത്തി​ലെത്തി. അവർ ബൈബിൾ ചരി​ത്ര​ത്തിൽ ഉൾപ്പെ​ട്ടി​രു​ന്ന​തി​നാൽ അവരിൽ ചുരുക്കം ചിലരെ സംബന്ധിച്ച മുഖ്യ വസ്‌തു​തകൾ പുനര​വ​ലോ​കനം ചെയ്യു​ന്നത്‌ നല്ലതാ​യി​രി​ക്കും.

ക്രിസ്‌തു​വി​നു മുമ്പ്‌ 44-ൽ ജൂലി​യസ്‌ സീസർ കൊല​ചെ​യ്യ​പ്പെട്ടു. ഒക്‌ടേ​വി​യൻ ക്രമേണ ഏകാധി​കാ​രി​യാ​യി​ത്തീർന്നു. ക്രി.മു. 30-ൽ ഒക്‌ടേ​വി​യൻ ഈജി​പ്‌റ​റി​ലെ ഗ്രീക്ക്‌ റേറാ​ള​മീയ ഭരണത്തിന്‌ അറുതി​വ​രു​ത്തി​ക്കൊണ്ട്‌ അതിനെ ആക്രമി​ച്ചു കീഴ്‌പ്പെ​ടു​ത്തി. ഇത്‌ 300 വർഷം മുമ്പ്‌ അലക്‌സാ​ണ്ട​റി​ന്റെ കാലം മുതൽ സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രുന്ന ഗ്രീക്ക്‌ ലോക​ശ​ക്തിക്ക്‌ അന്തിമ​മാ​യി അറുതി വരുത്തി.b

ഒക്‌ടേ​വി​യൻ ക്രി.മു. 27-ാമാണ്ടിൽ ചക്രവർത്തി​യാ​യി​ത്തീർന്നു. അദ്ദേഹം, “വിശുദ്ധൻ, ഉന്നതൻ” എന്നർത്ഥ​മുള്ള “ഔഗു​സ്‌തോസ്‌,” എന്ന സ്ഥാന​പ്പേരു സ്വീക​രി​ച്ചു. അദ്ദേഹം ഒരു മാസത്തെ അദ്ദേഹ​ത്തി​നു​വേ​ണ്ടി​ത്തന്നെ പുനർനാ​മ​ക​രണം ചെയ്യു​ക​യും ജൂലി​യസ്‌ സീസറി​ന്റെ പേരി​ലുള്ള മാസ​ത്തെ​പ്പോ​ലെ ഓഗസ്‌റ​റി​നും അത്രയും​തന്നെ ദിവസങ്ങൾ ഉണ്ടായി​രി​ക്ക​ത്ത​ക്ക​വണ്ണം ഫെബ്രു​വ​രി​യിൽ നിന്ന്‌ ഒരു ദിവസം കടംവാ​ങ്ങു​ക​യും ചെയ്‌തു. യേശു ജനിച്ച​പ്പോൾ ഔഗു​സ്‌തോ​സാ​യി​രു​ന്നു ചക്രവർത്തി, അദ്ദേഹം ക്രി.വ. 14-ാമാണ്ടു വരെ ഭരിക്ക​യും ചെയ്‌തു.—ലൂക്കോസ്‌ 2:1.

ഔഗു​സ്‌തോ​സി​ന്റെ പിൻഗാ​മി​യാ​യി​രുന്ന തിബ​ര്യോസ്‌ ക്രി.വ. 14 മുതൽ 37 വരെ ഭരിച്ചു. തിബ​ര്യോ​സി​ന്റെ വാഴ്‌ച​യു​ടെ 15-ാമാണ്ടിൽ യോഹ​ന്നാൻ സ്‌നാ​പകൻ പ്രസം​ഗി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ വാഴ്‌ച​ക്കാ​ല​ത്തു​ത​ന്നെ​യാ​യി​രു​ന്നു യേശു സ്‌നാ​പ​ന​മേൽക്കു​ക​യും അവന്റെ മൂന്നര വർഷത്തെ ഭൗമിക ശുശ്രൂഷ നിർവ​ഹി​ക്കു​ക​യും തന്റെ ജീവൻ ഒരു യാഗമാ​യി അർപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തത്‌. യേശു​വി​ന്റെ അനുഗാ​മി​കൾ അന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന ലോക​ത്തി​ലെ​ല്ലാം ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ത്വം പരത്താൻ തുടങ്ങി​യ​പ്പോ​ഴും അദ്ദേഹം തന്നെയാ​യി​രു​ന്നു ഭരിച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രു​ന്നത്‌.—ലൂക്കോസ്‌ 3:1-3, 23.

കലിഗു​ലാ എന്ന പരിഹാ​സ​പ്പേ​രു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ഗായസ്‌ ക്രി.വ. 37 മുതൽ 41 വരെ ഭരിച്ചു. ക്ലൗദ്യോസ്‌ (ക്രി.വ. 41-54) അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പിൻഗാ​മി​യാ​യി​ത്തീ​രു​ക​യും പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 18:1, 2-ൽ പറഞ്ഞി​രി​ക്കുന്ന പ്രകാരം യഹൂദൻമാ​രെ റോമിൽ നിന്ന്‌ പുറത്താ​ക്ക​യും ചെയ്‌തു. പിന്നീട്‌ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ഭാര്യ അദ്ദേഹ​ത്തിന്‌ വിഷം​കൊ​ടു​ത്തു​കൊ​ല്ലു​ക​യും അവളുടെ ഇളയ പുത്ര​നായ നീറൊ സിംഹാ​സ​ന​സ്ഥ​നാ​യി​ത്തീ​രു​ക​യും ചെയ്‌തു. ക്രി.വ. 64 ജൂ​ലൈ​യിൽ റോമിൽ വലിയ ഒരു തീപി​ടു​ത്തം ഉണ്ടാക​യും നഗരത്തി​ന്റെ ഏകദേശം നാലി​ലൊ​ന്നി​നെ നശിപ്പി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. നീറോ തന്നെ സംശയി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ അഗ്നിബാ​ധക്ക്‌ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​കളെ കുററ​പ്പെ​ടു​ത്തി; അവരെ “പട്ടികൾ കടിച്ചു കീറു​ക​യും നശിപ്പി​ക്ക​യും” ചെയ്‌തു, “പകൽവെ​ളി​ച്ചം പോയ​പ്പോൾ രാത്രി​യിൽ പ്രകാ​ശ​മാ​യി ഉതകത്ത​ക്ക​വണ്ണം തീയി​ലി​ട്ടു എരിക്കു​ന്ന​തിന്‌ വിധി​ക്ക​യും ചെയ്‌തു. നീറോ തന്റെ പൂന്തോ​ട്ടങ്ങൾ ആ കാഴ്‌ചക്ക്‌ വിട്ടു​കൊ​ടു​ത്തു.” ഈ പീഡന​ത്തി​ന്റെ കാലത്താ​യി​രു​ന്നു യരുശ​ലേം മുതൽ റോം വരെയും ഒരുപക്ഷേ സ്‌പെ​യിൻവരെ പോലും പ്രസം​ഗിച്ച പൗലോസ്‌ രണ്ടാം പ്രാവ​ശ്യം തടവി​ലാ​ക്ക​പ്പെ​ട്ടത്‌. അവൻ ക്രി.വ. 66-ൽ നീറോ​യാൽ വധിക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കാൻ സാധ്യ​ത​യുണ്ട്‌.

മററു റോമാ ചക്രവർത്തി​മാ​രിൽ നമുക്കു താൽപ​ര്യ​മു​ള്ള​വ​രിൽ വെസ്‌പേ​ഷ്യൻ (ക്രി.വ. 69-79) ഉൾപ്പെ​ടു​ന്നു, അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ തീത്തൂസ്‌ യെരു​ശ​ലേം നശിപ്പി​ച്ചു, തീത്തൂസ്‌ തന്നെയും (ക്രി.വ. 79-81), ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​ക​ളു​ടെ ഔദ്യോ​ഗിക പീഡനം പുനരു​ജ്ജീ​വി​പ്പിച്ച തീത്തൂ​സി​ന്റെ സഹോ​ദ​ര​നായ ഡൊമീ​ഷ്യ​നും (ക്രി.വ. 81-96). പാരമ്പ​ര്യ​മ​നു​സ​രിച്ച്‌ ഈ പീഡന​ത്തി​ന്റെ സമയത്താ​യി​രു​ന്നു വൃദ്ധ അപ്പോ​സ്‌ത​ല​നായ യോഹ​ന്നാ​നെ ശിക്ഷാ ദ്വീപായ പത്‌മോ​സി​ലേക്ക്‌ നാടു​ക​ട​ത്തി​യത്‌. അവി​ടെ​വെച്ച്‌ യോഹ​ന്നാന്‌ ഈ ദുഷ്ട മാനുഷ വ്യവസ്ഥി​തി​യു​ടെ നാശവും ദൈവ​ത്തി​ന്റെ നീതി​യുള്ള സ്വർഗ്ഗീയ രാജ്യ​ത്താ​ലുള്ള അവയുടെ മാററി​സ്ഥാ​പി​ക്ക​ലും സംബന്ധിച്ച വികാ​രോ​ജ്വ​ല​മായ ദർശനം കൊടു​ക്ക​പ്പെട്ടു, അത്‌ അവൻ വെളി​പ്പാട്‌ എന്ന ബൈബിൾ പുസ്‌ത​ക​ത്തിൽ രേഖ​പ്പെ​ടു​ത്തി. (വെളി​പ്പാട്‌ 1:9) പ്രത്യ​ക്ഷ​ത്തിൽ യോഹ​ന്നാൻ അടുത്ത ചക്രവർത്തി​യായ നെർവെ​യു​ടെ ഭരണ കാലത്ത്‌ (ക്രി.വ. 96-98) വിടു​വി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ക​യും ട്രാജൻ (ക്രി.വ. 98-117) ഭരിക്കാൻ തുടങ്ങി​യ​ശേഷം അവന്റെ സുവി​ശേ​ഷ​വും മൂന്നു ലേഖന​ങ്ങ​ളും പൂർത്തീ​ക​രി​ക്ക​യും ചെയ്‌തു.

റോമാ​സാ​മ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ അധപ​ത​നം

നാലാം നൂററാ​ണ്ടിൽ കോൺസ്‌റ​റ​ന്റൈൻ ചക്രവർത്തി ജനങ്ങളെ ഏക “കത്തോ​ലി​ക്കാ” അഥവാ സാർവ​ദേ​ശീയ മതത്തിന്റെ കീഴിൽ ഏകീക​രി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. പുറജാ​തി അനുഷ്‌ഠാ​ന​ങ്ങൾക്കും ആചാര​ങ്ങൾക്കും “ക്രിസ്‌തീയ” പേരുകൾ നൽക​പ്പെട്ടു, എന്നാലും അതേ പഴയ ദുഷിപ്പ്‌ തുടർന്നു. ക്രി.വ. 325-ൽ കോൺസ്‌റ​റ​ന്റൈൻ നിഖ്യാ​യി​ലെ സഭാ കൗൺസി​ലിന്‌ ആദ്ധ്യക്ഷം വഹിക്ക​യും ത്രി​ത്വോ​പ​ദേ​ശ​ത്തിന്‌ അനുകൂ​ല​മാ​യി തീരു​മാ​ന​മെ​ടു​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. ഒരു യഥാർത്ഥ ക്രിസ്‌ത്യാ​നി​യാ​യി​രി​ക്കാ​തെ കോൺസ്‌റ​റ​ന്റൈൻ തന്റെ മൂത്ത പുത്ര​നാ​യി​രുന്ന ക്രിസ്‌പ​സി​നെ​യും അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ സ്വന്തം ഭാര്യ​യാ​യി​രുന്ന ഫോസ്‌റ​റാ​യെ​യും വധിക്കു​ന്ന​തിന്‌ കാരണം കണ്ടു പിടിച്ചു.

കോൺസ്‌റ​റ​ന്റൈൻ തന്റെ ഗവൺമെൻറ്‌ ബൈസാൻറി​യ​ത്തി​ലേക്കു നീക്കു​ക​യും ആദ്യം അതിന്‌ പുതിയ റോം എന്നും പിന്നീട്‌ കോൺസ്‌റ​റാൻറി​നോ​പ്പിൾ (കോൺസ്‌റ​റ​ന്റൈ​നി​ന്റെ നഗരം) എന്നും നാമക​രണം ചെയ്യു​ക​യും ചെയ്‌തു. ഏഷ്യയും യൂറോ​പ്പും സന്ധിക്കു​ന്നി​ട​മായ ബോസ്‌പൊ​റ​സിൽ സ്ഥിതി​ചെ​യ്‌തി​രുന്ന ഈ നഗരം 1453ൽ ഒട്ടോ​മാൻ തുർക്കി​കൾക്കു കീഴട​ങ്ങു​ന്ന​തു​വരെ കിഴക്കൻ റോമാ​സാ​മ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ തലസ്ഥാ​ന​മാ​യി 11 നൂററാ​ണ്ടു​ക​ളിൽ തുടർന്നു.

റോമിൽ, റോമാ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ പശ്ചിമ ഭാഗം ജർമ്മൻ വംശജ​നായ ഒരു ജനറലാ​യി​രുന്ന ഒഡോസർ രാജാ​വി​നാൽ ചക്രവർത്തി, സ്ഥാന​ഭ്ര​ഷ്‌ട​നാ​ക്ക​പ്പെട്ട ക്രി. വ. 476-ൽ നിലം​പ​തി​ക്കു​ക​യും സിംഹാ​സനം ഒഴിഞ്ഞു കിടക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. പിന്നീട്‌ ഷാൾമാൻ പശ്ചിമ സാമ്രാ​ജ്യം പുനഃ​സ്ഥി​തീ​ക​രി​ക്കാൻ ശ്രമി​ക്ക​യും ക്രി. വ. 800-ാമാണ്ടിൽ ലിയൊ III-ാമൻ പാപ്പാ​യാൽ ചക്രവർത്തി​യാ​യി വാഴി​ക്ക​പ്പെ​ടു​ക​യും ചെയ്‌തു. അനന്തരം, ക്രി. വ. 962ൽ ജോൺ XII-ാമൻ പാപ്പാ ഓട്ടോ I-ാമനെ ജർമ്മൻ ജനതയു​ടെ വിശുദ്ധ റോമാ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ ചക്രവർത്തി​യാ​യി വാഴിച്ചു—1806-ാമാണ്ടിൽ മാത്ര​മാണ്‌ ആ പേര്‌ ഉപേക്ഷി​ച്ചത്‌.

എന്നിരു​ന്നാ​ലും ആ സമയമാ​യ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും ബൈബിൾ ചരി​ത്ര​ത്തി​ലെ ഏഴാമ​ത്തേ​തും അവസാ​ന​ത്തേ​തു​മായ ലോക​ശക്തി ഉരുത്തി​രി​ഞ്ഞു​വ​രി​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. പ്രവചി​ക്ക​പ്പെ​ട്ട​പ്ര​കാ​രം അതും ദൈവ​ത്തി​ന്റെ സ്വർഗ്ഗീയ രാജ്യ​മാ​കുന്ന ഒരു സ്ഥിരമായ ഗവൺമെൻറി​നാൽ പ്രതി​സ്ഥാ​പി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടു​കൊണ്ട്‌ നീങ്ങി​പ്പോ​കും.—വെളി​പ്പാട്‌ 17:10; ദാനി​യേൽ 2:44. (w88 5/1)

[അടിക്കു​റി​പ്പു​കൾ]

a “എല്ലാ തിരു​വെ​ഴു​ത്തും ദൈവ നിശ്വ​സ്‌ത​വും പ്രയോ​ജ​ന​പ്ര​ദ​വു​മാ​കു​ന്നു,” പേജ്‌ 340-1 കാണുക.

b അതുകൊണ്ട്‌ റോമാ ഭരണത്തി​ന്റെ കാലത്ത്‌ ദൂതന്‌ ലോക ശക്തിക​ളെ​ക്കു​റിച്ച്‌ ഇപ്രകാ​രം പറയാൻ കഴിഞ്ഞു: “ഏഴു രാജാ​ക്കൻമാർ ഉണ്ട്‌: അഞ്ചുപേർ വീണു​പോ​യി [ഈജി​പ്‌ററ്‌, അസീറിയ, ബാബി​ലോൻ, മെദോ-പേർഷ്യ, ഗ്രീസ്‌], ഒന്ന്‌ ഉണ്ട്‌ [റോമാ], മറേറത്‌ [ആംഗ്ലോ-അമേരി​ക്കാ] ഇതു വരെ വന്നിട്ടില്ല.”—വെളി​പ്പാട്‌ 17:10.

[24-ാം പേജിലെ ഭൂപടം]

[പൂർണ​രൂ​പ​ത്തിൽ കാണു​ന്ന​തി​നു പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രണം നോക്കുക]

റോമാ സാമ്രാ​ജ്യ​ത്തി​ന്റെ വിസ്‌തൃ​തി

അററ്‌ലാൻറിക്ക്‌ മഹാസ​മു​ദ്രം

ബ്രിട്ടാനിയാ

ഗൗൾ

സ്‌പെയിൻ

ഇററലി

റോം

ഗ്രീസ്‌

മെഡിറററേനിയൻ കടൽ

കരിങ്കടൽ

കാസ്‌പിയൻ കടൽ

ഈജിപ്‌ററ്‌

യെരൂശലേം

ടൈഗ്രിസ്‌

യൂഫ്രട്ടീസ്‌

[26-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

പൗലോസ്‌ റോമി​ലേക്കു യാത്ര ചെയ്‌ത ആപ്പിയൻ പാത

    മലയാളം പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ (1970-2026)
    ലോഗ് ഔട്ട്
    ലോഗ് ഇൻ
    • മലയാളം
    • പങ്കുവെക്കുക
    • താത്പര്യങ്ങൾ
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • നിബന്ധനകള്‍
    • സ്വകാര്യതാ നയം
    • സ്വകാര്യതാ ക്രമീകരണങ്ങൾ
    • JW.ORG
    • ലോഗ് ഇൻ
    പങ്കുവെക്കുക