അധ്യായം 24
യാതൊന്നിനും “ദൈവസ്നേഹത്തിൽനിന്ന് നമ്മളെ വേർപെടുത്താൻ കഴിയില്ല”
1. ചില സത്യക്രിസ്ത്യാനികൾ ഉൾപ്പെടെ അനേകർക്കും നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്ന ഏതു തോന്നൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്?
ദൈവമായ യഹോവ നിങ്ങളെ വ്യക്തിപരമായി സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ടോ? യോഹന്നാൻ 3:16 പറയുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യവർഗത്തെ പൊതുവിൽ ദൈവം സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ചിലർ സമ്മതിക്കുന്നു. എന്നാൽ ‘ഒരു വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ ദൈവത്തിന് എന്നെ ഒരിക്കലും സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയില്ല’ എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചേക്കാം. സത്യക്രിസ്ത്യാനികൾക്കുപോലും ചിലപ്പോഴൊക്കെ ആ കാര്യത്തിൽ സംശയമുണ്ടായേക്കാം. നിരുത്സാഹിതനായി ഒരു വ്യക്തി പറഞ്ഞു: “ദൈവത്തിന് എന്നെക്കുറിച്ച് എന്തെങ്കിലും കരുതലുണ്ടെന്നു വിശ്വസിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടു തോന്നുന്നു.” നിങ്ങൾ അങ്ങനെ സംശയിക്കാറുണ്ടോ?
2, 3. നാം യഹോവയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ വിലകെട്ടവരോ സ്നേഹം അർഹിക്കാത്തവരോ ആണെന്നു നാം വിശ്വസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ആരാണ്, അത്തരം ചിന്തയെ നമുക്ക് എങ്ങനെ ചെറുത്തുനിൽക്കാം?
2 ദൈവമായ യഹോവ നമ്മെ സ്നേഹിക്കുകയോ മൂല്യമുള്ളവരായി കണക്കാക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ലെന്ന് എങ്ങനെയും നമ്മെ വിശ്വസിപ്പിക്കാനാണ് സാത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. പലപ്പോഴും ആളുകളിലുള്ള അഹങ്കാരത്തെയും ഗർവിനെയും മുതലെടുത്തുകൊണ്ട് സാത്താൻ അവരെ വഞ്ചിക്കുന്നു എന്നതു സത്യമാണ്. (2 കൊരിന്ത്യർ 11:3) എന്നാൽ ദുർബലരായവരുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെ തകർക്കുന്നതിലും അവൻ സന്തോഷിക്കുന്നു. (യോഹന്നാൻ 7:47-49; 8:13, 44) ദുർഘടമായ ഈ “അവസാനകാലത്ത്” ഇതു വിശേഷാൽ സത്യമാണ്. “സഹജസ്നേഹമില്ലാത്ത” കുടുംബങ്ങളിലാണ് ഇന്ന് അനേകരും വളർന്നുവരുന്നത്. മറ്റു ചിലർക്കാകട്ടെ ക്രൂരന്മാരും സ്വാർഥരും തന്നിഷ്ടക്കാരും ആയ വ്യക്തികളുമായി നിരന്തരം സമ്പർക്കം പുലർത്തേണ്ടതായി വരുന്നു. (2 തിമൊഥെയൊസ് 3:1-5) ദുഷ്പെരുമാറ്റത്തിനും വർഗീയതയ്ക്കും വിദ്വേഷത്തിനും വർഷങ്ങളോളം വിധേയരായതുകൊണ്ട് തങ്ങൾ വിലകെട്ടവരോ സ്നേഹം അർഹിക്കാത്തവരോ ആണെന്ന വിശ്വാസം ചിലരിൽ രൂഢമൂലമായിത്തീർന്നിരിക്കാം.
3 നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്ന അത്തരം വിചാരങ്ങൾ നിങ്ങളിൽ ഉള്ളതായി അറിയുന്നെങ്കിൽ നിരാശപ്പെടരുത്. നമ്മിൽ അനേകരും ചിലപ്പോഴൊക്കെ നമ്മെത്തന്നെ അന്യായമായി കുറ്റംവിധിക്കുന്നവരാണ്. എന്നാൽ ദൈവത്തിന്റെ വചനത്തിന് “കാര്യങ്ങൾ നേരെയാക്കാനും” ‘കോട്ടകളെപ്പോലെ’ ശക്തമായുള്ള വികാരങ്ങളെ ‘തകർത്തുകളയാനും’ കഴിയുമെന്ന് ഓർക്കുക. (2 തിമൊഥെയൊസ് 3:16; 2 കൊരിന്ത്യർ 10:4) ബൈബിൾ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: “ഹൃദയം നമ്മളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നെങ്കിൽ, ദൈവം നമ്മുടെ ഹൃദയത്തെക്കാൾ വലിയവനും എല്ലാം അറിയുന്നവനും ആയതുകൊണ്ട് നമുക്കു ദൈവമുമ്പാകെ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിനു ധൈര്യം പകരാം.” (1 യോഹന്നാൻ 3:19, 20) യഹോവയുടെ സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് ‘നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിനു ധൈര്യം പകരാൻ’ തിരുവെഴുത്തുകൾ നമ്മെ സഹായിക്കുന്ന നാലു മാർഗങ്ങൾ നമുക്കു പരിചിന്തിക്കാം.
യഹോവ നിങ്ങളെ മൂല്യമുള്ളവരായി കണക്കാക്കുന്നു
4, 5. കുരുവികളെ സംബന്ധിച്ച യേശുവിന്റെ ദൃഷ്ടാന്തം നാം യഹോവയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ മൂല്യമുള്ളവരാണെന്നു തെളിയിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?
4 ഒന്നാമതായി, തന്റെ ഓരോ ദാസനെയും ദൈവം മൂല്യമുള്ളവനായി കണക്കാക്കുന്നെന്നു ബൈബിൾ വ്യക്തമായി പഠിപ്പിക്കുന്നു. ദൃഷ്ടാന്തത്തിന്, യേശു പറഞ്ഞു: “നിസ്സാരവിലയുള്ള ഒരു നാണയത്തുട്ടിനല്ലേ രണ്ടു കുരുവികളെ വിൽക്കുന്നത്? എങ്കിലും അവയിൽ ഒന്നുപോലും നിങ്ങളുടെ പിതാവ് അറിയാതെ നിലത്ത് വീഴില്ല. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ കാര്യമോ, നിങ്ങളുടെ തലയിലെ ഓരോ മുടിയിഴയും എണ്ണിത്തിട്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് പേടിക്കേണ്ടാ. അനേകം കുരുവികളെക്കാൾ എത്രയോ വിലയുള്ളവരാണു നിങ്ങൾ!” (മത്തായി 10:29-31) ആ വാക്കുകൾ യേശുവിന്റെ ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശ്രോതാക്കളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം എന്ത് അർഥമാക്കിയെന്നു ചിന്തിക്കുക.
“അനേകം കുരുവികളെക്കാൾ എത്രയോ വിലയുള്ളവരാണു നിങ്ങൾ”
5 ആരെങ്കിലും ഒരു കുരുവിയെ വാങ്ങുന്നത് എന്തിനെന്നു നാം ചിന്തിച്ചേക്കാം. യേശുവിന്റെ നാളിൽ ഭക്ഷ്യവസ്തു എന്ന നിലയിൽ വിറ്റിരുന്ന ഏറ്റവും വിലകുറഞ്ഞ പക്ഷി കുരുവി ആയിരുന്നു. നിസ്സാര മൂല്യമുള്ള ഒരു നാണയം കൊണ്ട് രണ്ടു കുരുവികളെ വാങ്ങാൻ കിട്ടുമായിരുന്നു. രണ്ടു നാണയങ്ങൾ മുടക്കാൻ ഒരുവൻ തയ്യാറാണെങ്കിൽ അയാൾക്കു നാലല്ല അഞ്ച് കുരുവികളെ ലഭിക്കുമായിരുന്നെന്ന് യേശു പിന്നീടു പറഞ്ഞു. യാതൊരു വിലയുമില്ലാത്തത് എന്നപോലെ അഞ്ചാമത്തെ കുരുവിയെ കച്ചവടക്കാർ വെറുതെ കൊടുക്കുമായിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ അത്തരം ജീവികൾ മനുഷ്യദൃഷ്ടിയിൽ വിലയില്ലാത്തവ ആയിരുന്നു, എന്നാൽ സ്രഷ്ടാവ് അവയെ എങ്ങനെയാണു വീക്ഷിച്ചത്? യേശു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “അവയിൽ ഒന്നിനെപ്പോലും (കൂടുതലായി കൊടുക്കുന്ന ഒന്നിനെപ്പോലും) ദൈവം മറക്കുന്നില്ല.” (ലൂക്കോസ് 12:6, 7) യേശു ഇവിടെ പറയാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആശയം ഇതായിരുന്നു: യഹോവ ഈ ചെറിയ പക്ഷികൾക്കുപ്പോലും ഇത്രയധികം വില കല്പിക്കുന്നെങ്കിൽ യഹോവയുടെ ഭൗമിക ദാസന്മാർ ദൈവദൃഷ്ടിയിൽ എത്ര മൂല്യമുള്ളവർ ആണ്! യേശു വിവരിച്ചതുപോലെ നമ്മെ സംബന്ധിച്ച എല്ലാ വിശദാംശങ്ങളും യഹോവയ്ക്ക് അറിയാം. എന്തിന്, നമ്മുടെ തലയിലെ മുടിപോലും എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!
6. നമ്മുടെ തലയിലെ മുടി എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന യേശുവിന്റെ പ്രസ്താവന യാഥാർഥ്യബോധത്തോടുകൂടിയ ഒന്നായിരുന്നു എന്ന് നമുക്ക് ഉറപ്പുള്ളത് എന്തുകൊണ്ട്?
6 നമ്മുടെ മുടി എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നോ? യേശു ഇവിടെ അതിശയോക്തി കലർത്തി സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് ചിലർ വിചാരിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ പുനരുത്ഥാനപ്രത്യാശയെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുക. നമ്മെ പുനഃസൃഷ്ടിക്കാൻ നമ്മെക്കുറിച്ച് എത്ര സൂക്ഷ്മമായി യഹോവ അറിയേണ്ടതുണ്ട്! നമ്മുടെ ജനിതകരേഖയും വർഷങ്ങളിലെ നമ്മുടെ ഓർമകളും അനുഭവങ്ങളും സഹിതം നമ്മെ കുറിച്ചുള്ള സകല വിശദാംശങ്ങളും ഓർത്തിരിക്കുമാറ് യഹോവ നമുക്ക് അത്രയധികം മൂല്യം കൽപ്പിക്കുന്നു.a ഇതിനോടുള്ള താരതമ്യത്തിൽ, എണ്ണത്തിൽ ശരാശരി 1,00,000 വരുന്ന നമ്മുടെ മുടി എണ്ണുന്നത് എത്രയോ നിസ്സാരമായ ഒരു കാര്യമാണ്.
യഹോവ നമ്മിൽ മൂല്യവത്തായി കാണുന്നത് എന്ത്?
7, 8. (എ) മനുഷ്യഹൃദയങ്ങളെ പരിശോധിക്കവേ ഏതു ഗുണങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നത് യഹോവയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു? (ബി) യഹോവ മൂല്യം കല്പിക്കുന്ന ചില പ്രവൃത്തികൾ ഏവ?
7 രണ്ടാമതായി, യഹോവ തന്റെ ദാസന്മാരിൽ മൂല്യവത്തായി കാണുന്നത് എന്താണ് എന്നതു സംബന്ധിച്ചും ബൈബിൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ യഹോവ നമ്മുടെ നല്ല ഗുണങ്ങളിലും നാം ചെയ്യുന്ന ശ്രമങ്ങളിലും പ്രസാദിക്കുന്നു. ദാവീദ് രാജാവ് തന്റെ പുത്രനായ ശലോമോനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “യഹോവ എല്ലാ ഹൃദയങ്ങളെയും പരിശോധിക്കുകയും എല്ലാ ചിന്തകളും ചായ്വുകളും വിവേചിച്ചറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.” (1 ദിനവൃത്താന്തം 28:9) വിദ്വേഷവും അക്രമവും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഈ ലോകത്തിലെ ശതകോടിക്കണക്കിനു ഹൃദയങ്ങളെ പരിശോധിക്കവേ സമാധാനം, സത്യം, നീതി എന്നിവയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു ഹൃദയം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ യഹോവ എത്ര സന്തോഷിക്കുന്നുണ്ടാകണം! തന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ തുടിക്കുന്ന, തന്നെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനും മറ്റുള്ളവരുമായി അത്തരം പരിജ്ഞാനം പങ്കുവെക്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു ഹൃദയം കാണുമ്പോൾ ദൈവം എന്തു ചെയ്യും? തന്നെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവരോടു പറയുന്നവരെ താൻ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു എന്ന് യഹോവ നമ്മോടു പറയുന്നു. “യഹോവയെ ഭയപ്പെടുന്നവരുടെയും ദൈവനാമത്തെക്കുറിച്ച് ധ്യാനിക്കുന്നവരുടെയും” ‘ഒരു ഓർമപ്പുസ്തകം’ പോലും യഹോവയ്ക്കുണ്ട്. (മലാഖി 3:16) അത്തരം കാര്യങ്ങളെ യഹോവ അമൂല്യമായി വീക്ഷിക്കുന്നു.
8 യഹോവ മൂല്യവത്തായി കണക്കാക്കുന്ന ചില സത്പ്രവൃത്തികൾ ഏവയാണ്? തീർച്ചയായും, ദൈവത്തിന്റെ പുത്രനായ യേശുക്രിസ്തുവിനെ അനുകരിക്കാനുള്ള നമ്മുടെ ശ്രമങ്ങൾ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. (1 പത്രോസ് 2:21) ദൈവം മൂല്യവത്തായി കരുതുന്ന ഒരു മർമപ്രധാന വേല ദൈവരാജ്യത്തിന്റെ സന്തോഷവാർത്ത പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതാണ്. റോമർ 10:15-ൽ നാം ഇങ്ങനെ വായിക്കുന്നു: “നല്ല കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സന്തോഷവാർത്ത അറിയിക്കുന്നവരുടെ പാദങ്ങൾ എത്ര മനോഹരം!” നമ്മുടെ എളിയ പാദങ്ങൾ ‘മനോഹരമാണെന്ന്’ അല്ലെങ്കിൽ സുന്ദരമാണെന്നു നാം സാധാരണഗതിയിൽ ചിന്തിക്കുകയില്ലായിരിക്കാം. എന്നാൽ ഇവിടെ യഹോവയുടെ ദാസന്മാർ സന്തോഷവാർത്ത പ്രസംഗിക്കാൻ ചെയ്യുന്ന ശ്രമങ്ങളെ അവ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. അത്തരം ശ്രമങ്ങളെല്ലാം യഹോവയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ മനോഹരവും വിലപ്പെട്ടതുമാണ്.—മത്തായി 24:14; 28:19, 20.
9, 10. (എ) വിവിധ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്കു മധ്യേ നാം പ്രകടമാക്കുന്ന സഹനശക്തിക്ക് യഹോവ മൂല്യം കല്പിക്കുന്നുവെന്ന് നമുക്ക് ഉറപ്പുണ്ടായിരിക്കാവുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? (ബി) യഹോവ തന്റെ വിശ്വസ്ത ദാസന്മാരെ സംബന്ധിച്ച് ഒരിക്കലും ഏതു നിഷേധാത്മക വീക്ഷണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല?
9 നമ്മൾ സഹിച്ചുനിൽക്കുന്നതിനെയും യഹോവ മൂല്യവത്തായി കാണുന്നു. (മത്തായി 24:13) യഹോവയ്ക്കു നേരെ നിങ്ങൾ പുറംതിരിയുന്നതു കാണാൻ സാത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് ഓർക്കുക. നിങ്ങൾ യഹോവയോടു വിശ്വസ്തനായി നിലകൊള്ളുന്ന ഓരോ ദിവസവും, നിങ്ങൾ സാത്താന്റെ പരിഹാസങ്ങൾക്കു മറുപടി കൊടുക്കുന്നതിൽ പങ്കുവഹിച്ച മറ്റൊരു ദിവസമാണ്. (സുഭാഷിതങ്ങൾ 27:11) സഹനശക്തി കാണിക്കുക എന്നത് എല്ലായ്പോഴും എളുപ്പമല്ല. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രയാസങ്ങൾ, വൈകാരിക അരിഷ്ടത, മറ്റു തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവ ഓരോ ദിവസത്തെയും ദുരിതപൂർണമാക്കിയേക്കാം. പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു പോലെ കാര്യങ്ങൾ നടക്കാതെ വരുമ്പോൾ നിരുത്സാഹം അനുഭവപ്പെട്ടേക്കാം. (സുഭാഷിതങ്ങൾ 13:12) അത്തരം വെല്ലുവിളികൾക്കു മധ്യേ സഹിച്ചുനിൽക്കുന്നത്, യഹോവയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ കൂടുതൽ വിലപ്പെട്ടതാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ദാവീദ് രാജാവ് തന്റെ കണ്ണുനീർ ഒരു തോൽക്കുടത്തിൽ ശേഖരിച്ചുവെക്കാൻ യഹോവയോട് അപേക്ഷിക്കുകയും “അതെല്ലാം അങ്ങയുടെ പുസ്തകത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടല്ലോ” എന്ന് ബോധ്യത്തോടെ ചോദിക്കുകയും ചെയ്തത്. (സങ്കീർത്തനം 56:8) അതെ, യഹോവയോടു വിശ്വസ്തത പാലിക്കവേ നാം സഹിക്കുന്ന കഷ്ടപ്പാടും ഒഴുക്കുന്ന കണ്ണീരുമെല്ലാം യഹോവ വിലമതിക്കുകയും ഓർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവയും യഹോവയുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ വിലപ്പെട്ടതാണ്.
കഷ്ടതകൾക്കു മധ്യേ നാം പ്രകടമാക്കുന്ന സഹനശക്തിയെ യഹോവ മൂല്യവത്തായി കരുതുന്നു
10 ഇപ്പോൾ, സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന ഹൃദയം ദൈവദൃഷ്ടിയിൽ നമുക്കുള്ള മൂല്യത്തിന്റെ അത്തരം തെളിവുകളെ എതിർത്തേക്കാം. അത് ഇങ്ങനെ മന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നേക്കാം: ‘എന്നെക്കാൾ മാതൃകായോഗ്യരായ എത്രയോ പേർ ഉണ്ട്. എന്നെ അവരോടു താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ യഹോവയ്ക്ക് എത്ര നിരാശ തോന്നും!’ യഹോവ അത്തരം താരതമ്യങ്ങൾ നടത്തുന്നില്ല; യഹോവ വഴക്കമില്ലാത്തവനോ പരുഷനോ അല്ല. (ഗലാത്യർ 6:4) വളരെ ശ്രദ്ധയോടെയാണ് യഹോവ നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളെ പരിശോധിക്കുന്നത്. നമ്മിലുള്ള നന്മ—അതിന്റെ ഒരു കണികപോലും—യഹോവ വിലമതിക്കുന്നു.
യഹോവ തിന്മയിൽനിന്ന് നന്മ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു
11. അബീയയോട് ഇടപെട്ട വിധത്തിൽനിന്ന് നമുക്ക് യഹോവയെക്കുറിച്ച് എന്തു പഠിക്കാം?
11 മൂന്നാമതായി, നമ്മെ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, യഹോവ സുസൂക്ഷ്മം നന്മ അന്വേഷിച്ച് അത് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, വിശ്വാസത്യാഗം ഭവിച്ച യൊരോബെയാം രാജാവിന്റെ മുഴു രാജവംശത്തെയും സംഹരിക്കാൻ യഹോവ ആജ്ഞാപിച്ചപ്പോൾ, ആ രാജാവിന്റെ പുത്രന്മാരിൽ ഒരാളായ അബീയയ്ക്കു യോഗ്യമായ ഒരു ശവസംസ്കാരം കൊടുക്കാൻ യഹോവ കല്പിച്ചു. എന്തുകൊണ്ട്? “ഇസ്രായേലിന്റെ ദൈവമായ യഹോവ യൊരോബെയാംഗൃഹത്തിൽ എന്തെങ്കിലും നന്മ കണ്ടിട്ടുള്ളത് അവനിൽ മാത്രമാണ്.” (1 രാജാക്കന്മാർ 14:1, 10-13) ഫലത്തിൽ യഹോവ ആ ചെറുപ്പക്കാരന്റെ ഹൃദയം അരിച്ചുനോക്കി ‘എന്തോ ഒരു നന്മ’ അവിടെ കണ്ടു. ആ നന്മ എത്ര ചെറുതോ നിസ്സാരമോ ആയിരുന്നിരിക്കാമെങ്കിലും തന്റെ വചനത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കാൻ തക്ക മൂല്യം അതിനുള്ളതായി യഹോവ കണ്ടെത്തി. വിശ്വാസത്യാഗം ഭവിച്ച കുടുംബത്തിലെ ആ ഒരംഗത്തോട് ഉചിതമായ അളവിൽ കരുണ കാണിച്ചുകൊണ്ട് യഹോവ അതിനു പ്രതിഫലം കൊടുക്കുകപോലും ചെയ്തു.
12, 13. (എ) നാം പാപം ചെയ്യുമ്പോൾപ്പോലും യഹോവ നമ്മിലെ നന്മ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുവെന്ന് യഹോശാഫാത്തിന്റെ അനുഭവം പ്രകടമാക്കുന്നത് എങ്ങനെ? (ബി) നമ്മുടെ സത്പ്രവൃത്തികളോടും ഗുണങ്ങളോടുമുള്ള ബന്ധത്തിൽ യഹോവ വാത്സല്യമുള്ള ഒരു പിതാവെന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?
12 അതിലും മുന്തിയ ഒരു ദൃഷ്ടാന്തം നല്ല രാജാവായ യഹോശാഫാത്തിനോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ കാണാവുന്നതാണ്. രാജാവ് ഒരു ഭോഷത്തം പ്രവർത്തിച്ചപ്പോൾ “യഹോവയുടെ കോപം അങ്ങയുടെ നേരെ ആളിക്കത്തിയിരിക്കുന്നു” എന്ന് യഹോവയുടെ പ്രവാചകൻ യഹോശാഫാത്തിനോടു പറഞ്ഞു. എത്ര ഗൗരവാവഹമായ ആശയം! എന്നാൽ യഹോവയുടെ സന്ദേശം അവിടെ അവസാനിച്ചില്ല. “അങ്ങയിൽ നന്മയും കണ്ടിരിക്കുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അതു തുടർന്നു. (2 ദിനവൃത്താന്തം 19:1-3) യഹോവയുടെ നീതിനിഷ്ഠമായ കോപം യഹോശാഫാത്തിലെ നന്മ കാണാനാകാത്തവിധം യഹോവയെ അന്ധനാക്കിയില്ല. അപൂർണ മനുഷ്യരിൽനിന്ന് എത്ര വ്യത്യസ്തൻ! മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ നമ്മെ അസ്വസ്ഥരാക്കുമ്പോൾ അവരിലെ നന്മ കാണാൻ നാം പരാജയപ്പെടുന്നു. നാം പാപം ചെയ്യുമ്പോൾ നമുക്കു തോന്നുന്ന നിരാശയും ലജ്ജയും കുറ്റബോധവും നമ്മുടെതന്നെ നന്മ കാണാനാകാത്തവിധം നമ്മെ അന്ധരാക്കിയേക്കാം. എന്നാൽ പാപങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് പശ്ചാത്തപിക്കുകയും അവ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ കഠിനശ്രമം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നെങ്കിൽ യഹോവ നമ്മോടു ക്ഷമിക്കും എന്ന് ഓർക്കുക.
13 യഹോവ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തെ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, സ്വർണം അരിച്ചെടുക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തി വിലയില്ലാത്ത മണൽത്തരികൾ തള്ളിക്കളയുന്നതുപോലെ, അത്തരം പാപങ്ങൾ തള്ളിക്കളയുന്നു. നിങ്ങളുടെ നല്ല ഗുണങ്ങളും പ്രവൃത്തികളും സംബന്ധിച്ചെന്ത്? അവയാണ് യഹോവ സൂക്ഷിക്കുന്ന “സ്വർണം.” ചില മാതാപിതാക്കൾ വാത്സല്യപൂർവം, തങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ വരച്ച ചിത്രങ്ങളും മറ്റും കാലങ്ങളോളം നിധിപോലെ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കുന്നതു നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടോ? യഹോവയാണ് ഏറ്റവും വാത്സല്യമുള്ള പിതാവ്. നാം വിശ്വസ്തരായി നിലകൊള്ളുന്നിടത്തോളം കാലം, യഹോവ ഒരിക്കലും നമ്മുടെ സത്പ്രവൃത്തികളും ഗുണങ്ങളും മറക്കുന്നില്ല. യഥാർഥത്തിൽ അവ മറക്കുന്നത് അനീതിയാണെന്ന് യഹോവ കരുതുന്നു, യഹോവ ഒരിക്കലും അനീതിയുള്ളവനല്ല. (എബ്രായർ 6:10) മറ്റൊരു വിധത്തിലും യഹോവ നമ്മെ അരിച്ചുനോക്കുന്നു.
14, 15. (എ) നമ്മുടെ അപൂർണതകൾ നമ്മിലെ നന്മ കാണാനാകാത്തവിധം യഹോവയെ അന്ധനാക്കുന്നില്ലാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? ദൃഷ്ടാന്തത്താൽ വിശദമാക്കുക. (ബി) നമ്മിൽ കണ്ടെത്തുന്ന നല്ല ഗുണങ്ങളെ യഹോവ എന്തു ചെയ്യും, തന്റെ വിശ്വസ്ത ജനത്തെ യഹോവ എങ്ങനെ വീക്ഷിക്കുന്നു?
14 യഹോവ നമ്മുടെ അപൂർണതകൾ മാത്രമല്ല കാണുന്നത്, പകരം നമ്മിലെ നല്ല വശങ്ങളും കാണുന്നു. കലാസൃഷ്ടികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവർ തീർത്തും കേടുപറ്റിയ ചിത്രങ്ങളെയോ മറ്റു സൃഷ്ടികളെയോ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ വലിയ ശ്രമം ചെയ്യാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ലണ്ടനിലുള്ള നാഷണൽ ഗാലറിയിൽ ഏതാണ്ടു 3 കോടി ഡോളർ വിലവരുന്ന, ലിയോനാർഡോ ഡാവിഞ്ചി വരച്ച ഒരു ചിത്രം ആരോ വെടിവെച്ച് കേടുവരുത്തിയപ്പോൾ ചിത്രത്തിനു കേടുപറ്റിയതുകൊണ്ട് അത് ഉപേക്ഷിച്ചുകളയണമെന്ന് ആരും നിർദേശിച്ചില്ല. ഏകദേശം 500 വർഷം പഴക്കമുള്ള ആ കലാസൃഷ്ടി പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഉടൻ തുടങ്ങി. എന്തുകൊണ്ട്? എന്തുകൊണ്ടെന്നാൽ കലാസ്നേഹികളുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ അതു വിലയേറിയതായിരുന്നു. ചോക്കും മരക്കരിയും ഉപയോഗിച്ച് വരച്ച ഒരു ചിത്രത്തെക്കാൾ മൂല്യം നിങ്ങൾക്കില്ലേ? ദൈവദൃഷ്ടിയിൽ നിങ്ങൾക്കു തീർച്ചയായും മൂല്യമുണ്ട്—അവകാശപ്പെടുത്തിയ അപൂർണത നിങ്ങൾക്കു വളരെയേറെ തകരാറ് വരുത്തിയിരിക്കാമെങ്കിലും. (സങ്കീർത്തനം 72:12-14) മനുഷ്യകുടുംബത്തെ വളരെ വിദഗ്ധമായി രൂപകല്പന ചെയ്ത യഹോവ തന്റെ സ്നേഹമസൃണമായ പരിപാലനത്തോടു പ്രതികരിക്കുന്ന എല്ലാവരെയും പൂർണതയിലേക്കു പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ വേണ്ടതു ചെയ്യും.—പ്രവൃത്തികൾ 3:21; റോമർ 8:20-22.
15 നാം നമ്മിൽ കാണാത്ത നന്മ യഹോവ കാണുന്നു. നാം യഹോവയെ സേവിക്കുമ്പോൾ നാം ഒടുവിൽ പൂർണരാകുന്നതുവരെ ആ നന്മ വളരാൻ യഹോവ ഇടയാക്കും. സാത്താന്റെ ലോകം നമ്മോട് എങ്ങനെ പെരുമാറിയാലും, യഹോവ തന്റെ വിശ്വസ്ത ദാസന്മാരെ ‘അമൂല്യവസ്തുക്കളായി’ കരുതുന്നു.—ഹഗ്ഗായി 2:7.
യഹോവ തന്റെ സ്നേഹം സജീവമായി പ്രകടമാക്കുന്നു
16. യഹോവ നമ്മെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവ് എന്താണ്, ഈ ദാനം നമുക്കു വ്യക്തിപരമായി നൽകപ്പെട്ടതാണെന്നു നാം എങ്ങനെ അറിയുന്നു?
16 നാലാമതായി, നമ്മോടുള്ള തന്റെ സ്നേഹത്തെ തെളിയിക്കാൻ യഹോവ വളരെയധികം കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു. തീർച്ചയായും, നാം വിലകെട്ടവരോ സ്നേഹം അർഹിക്കാത്തവരോ ആണെന്നുള്ള സാത്താന്യ ഭോഷ്കിനുള്ള ഏറ്റവും ഫലകരമായ ഉത്തരമാണ് ക്രിസ്തുവിന്റെ മോചനവിലയാഗം. ദണ്ഡനസ്തംഭത്തിലെ, യേശുവിന്റെ വേദനാജനകമായ മരണവും അതിലുപരി തന്റെ പ്രിയപുത്രന്റെ മരണം യഹോവയിൽ ഉളവാക്കിയ ഹൃദയവേദനയും അവർക്കു നമ്മോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ തെളിവാണെന്നു നാം ഒരിക്കലും മറക്കരുത്. സങ്കടകരമെന്നു പറയട്ടെ, ഈ ദാനം തങ്ങൾക്കു വ്യക്തിപരമായി നൽകപ്പെട്ടതാണെന്നു വിശ്വസിക്കുക പ്രയാസമാണെന്ന് അനേകർ കണ്ടെത്തുന്നു. തങ്ങൾക്ക് അതിനുള്ള യോഗ്യതയില്ലെന്ന് അവർ വിചാരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അപ്പോസ്തലനായ പൗലോസിന്റെ കാര്യം ചിന്തിക്കുക. ക്രിസ്തുവിന്റെ അനുഗാമികളുടെ ഒരു പീഡകൻ ആയിരുന്ന പൗലോസ് ഇങ്ങനെ എഴുതി: ‘ദൈവപുത്രൻ എന്നെ സ്നേഹിച്ച് എനിക്കുവേണ്ടി തന്നെത്തന്നെ ഏൽപ്പിച്ചുകൊടുത്തു.’—ഗലാത്യർ 1:13; 2:20.
17. യഹോവ ഏതു മുഖാന്തരത്താൽ നമ്മെ തന്നിലേക്കും തന്റെ പുത്രനിലേക്കും ആകർഷിക്കുന്നു?
17 ക്രിസ്തുവിന്റെ യാഗത്തിന്റെ പ്രയോജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ നമ്മെ വ്യക്തിപരമായി സഹായിച്ചുകൊണ്ട് യഹോവ നമ്മോടുള്ള തന്റെ സ്നേഹം തെളിയിക്കുന്നു. “എന്നെ അയച്ച പിതാവ് ആകർഷിക്കാതെ ഒരു മനുഷ്യനും എന്റെ അടുത്ത് വരാൻ കഴിയില്ല” എന്ന് യേശു പറഞ്ഞു. (യോഹന്നാൻ 6:44) അതെ, യഹോവ തന്റെ പുത്രനിലേക്കും നിത്യജീവന്റെ പ്രത്യാശയിലേക്കും നമ്മെ വ്യക്തിപരമായി ആകർഷിക്കുന്നു. എങ്ങനെ? സന്തോഷവാർത്ത നമുക്ക് വ്യക്തിപരമായി എത്തിച്ചുതന്നുകൊണ്ടും പരിമിതികളും അപൂർണതകളും ഉള്ളവരെങ്കിലും ആത്മീയ സത്യങ്ങൾ ഗ്രഹിക്കാനും പിൻപറ്റാനും നമ്മെ സഹായിക്കാൻ കഴിവുള്ള തന്റെ പരിശുദ്ധാത്മാവിനെ നൽകിക്കൊണ്ടും. അതുകൊണ്ട് ഇസ്രായേലിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞതുപോലെതന്നെ യഹോവയ്ക്ക് നമ്മെക്കുറിച്ചും പറയാൻ കഴിയും: “അനന്തമായ സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ നിന്നെ സ്നേഹിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ്, അചഞ്ചലസ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ നിന്നെ എന്നിലേക്ക് അടുപ്പിച്ചത്.”—യിരെമ്യ 31:3.
18, 19. (എ) യഹോവ നമ്മോടുള്ള സ്നേഹം പ്രകടമാക്കുന്ന പ്രമുഖ വിധം ഏത്? (ബി) യഹോവ സഹാനുഭൂതിയുള്ള ഒരു ശ്രോതാവാണെന്നു ദൈവവചനം നമുക്ക് ഉറപ്പു നൽകുന്നത് എങ്ങനെ?
18 ഒരുപക്ഷേ പ്രാർഥനയെന്ന പദവിയിലൂടെയാണ് നാം പ്രമുഖമായും യഹോവയുടെ സ്നേഹം അനുഭവിച്ചറിയുന്നത്. ദൈവത്തോട് “ഇടവിടാതെ പ്രാർഥിക്കുക” എന്നു ബൈബിൾ നമ്മിൽ ഓരോരുത്തരോടും പറയുന്നു. (1 തെസ്സലോനിക്യർ 5:17) യഹോവ നമ്മുടെ പ്രാർഥനകൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ‘പ്രാർത്ഥന കേൾക്കുന്നവൻ’ എന്നുപോലും യഹോവ വിളിക്കപ്പെടുന്നു. (സങ്കീർത്തനം 65:2) ഈ അധികാരം മറ്റാർക്കും, സ്വന്തം പുത്രനുപോലും, യഹോവ ഏൽപ്പിച്ചുകൊടുത്തിട്ടില്ല. ചിന്തിക്കുക: സംസാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ പ്രാർഥനയിൽ തന്നെ സമീപിക്കാൻ അഖിലാണ്ഡത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ് നമ്മെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ദൈവം എങ്ങനെയുള്ള ശ്രോതാവാണ്? നിസ്സംഗനോ നിർവികാരനോ ശ്രദ്ധിക്കാൻ താത്പര്യമില്ലാത്തവനോ ആണോ? തീർച്ചയായും അല്ല!
19 യഹോവ സഹാനുഭൂതി ഉള്ളവനാണ്. എന്താണു സഹാനുഭൂതി? പ്രായമുള്ള ഒരു വിശ്വസ്ത ക്രിസ്ത്യാനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങളുടെ വേദന എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ് സഹാനുഭൂതി.” നമ്മുടെ വേദന യഥാർഥത്തിൽ യഹോവയ്ക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടോ? ദൈവജനമായ ഇസ്രായേലിന്റെ കഷ്ടപ്പാടുകളെക്കുറിച്ച് നാം വായിക്കുന്നു: “അവരുടെ വേദനകൾ ദൈവത്തെയും വേദനിപ്പിച്ചു.” (യശയ്യ 63:9) യഹോവ ജനത്തിന്റെ അനർഥങ്ങൾ കാണുക മാത്രമല്ല, യഹോവയ്ക്ക് അവരോടു സഹാനുഭൂതി തോന്നുകയും ചെയ്തു. യഹോവയ്ക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്ന വികാരം എത്ര തീവ്രമാണെന്ന് തന്റെ ദാസന്മാരോടുള്ള യഹോവയുടെ സ്വന്തം വാക്കുകൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നു: “നിങ്ങളെ തൊടുന്നവൻ എന്റെ കണ്ണിലെ കൃഷ്ണമണിയെ തൊടുന്നു.”b (സെഖര്യ 2:8) അത് എത്ര വേദനാജനകം ആയിരിക്കും! അതെ, യഹോവയ്ക്ക് നമ്മോട് അനുകമ്പ തോന്നുന്നു. നാം വേദനിക്കുമ്പോൾ യഹോവയും വേദനിക്കുന്നു.
20. റോമർ 12:3-ൽ കാണുന്ന ബുദ്ധിയുപദേശം അനുസരിക്കുന്നതിന് ഏത് അസന്തുലിത ചിന്ത നാം ഒഴിവാക്കണം?
20 ദൈവത്തിന് തന്റെ ദാസരോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും വിലമതിപ്പിന്റെയും ഇത്തരം തെളിവിനെ സമനിലയുള്ള ഒരു ക്രിസ്ത്യാനിയും അഹങ്കാരത്തിന് ഒരു ഒഴികഴിവായി ഉപയോഗിക്കില്ല. അപ്പോസ്തലനായ പൗലോസ് എഴുതി: “എനിക്കു ലഭിച്ച അനർഹദയ ഓർത്ത് ഞാൻ നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരോടും പറയുന്നു: നിങ്ങൾ നിങ്ങളെക്കുറിച്ചുതന്നെ വേണ്ടതിലധികം ചിന്തിക്കരുത്. പകരം, ദൈവം നിങ്ങൾക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും നൽകിയിരിക്കുന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ അളവനുസരിച്ച് സുബോധത്തോടെ സ്വയം വിലയിരുത്തുക.” (റോമർ 12:3) “ഉള്ളതിനെക്കാൾ ഉപരിയായി തനിക്കുതന്നെ വില കല്പിക്കാതെ തന്നെക്കുറിച്ച് സുബോധത്തോടുകൂടിയ ഒരു വിലയിരുത്തൽ നടത്താൻ നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തരോടും ഞാൻ പറയുന്നു” എന്ന് മറ്റൊരു ഭാഷാന്തരം പറയുന്നു. (ജനകീയ ഭാഷയിലുള്ള ഒരു പരിഭാഷ [ചാൾസ് ബി. വില്യംസ്]) അതുകൊണ്ട് നമ്മുടെ സ്വർഗീയപിതാവിന്റെ സ്നേഹത്തിന്റെ ഊഷ്മളത പൂർണമായി ആസ്വദിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ നാം വാസ്തവത്തിൽ ദൈവസ്നേഹത്തിന് അർഹരല്ലെന്നും അതുപോലെ അത് അവകാശമായി നേടിയെടുക്കാവുന്ന ഒന്നല്ലെന്നും നമുക്ക് ഓർത്തിരിക്കാം.—ലൂക്കോസ് 17:10.
21. ഏതു സാത്താന്യ നുണകളെ നാം തുടർച്ചയായി എതിർക്കണം, ഏതു ദിവ്യസത്യത്താൽ നാം നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങൾക്ക് ഉറപ്പുകൊടുക്കുന്നതിൽ തുടരണം?
21 നാം വിലകെട്ടവരും സ്നേഹം അർഹിക്കാത്തവരും ആണ് എന്നത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാത്താന്റെ സകല നുണകളും തള്ളിക്കളയാൻ നമ്മളാൽ കഴിയുന്നതെല്ലാം നമുക്കു ചെയ്യാം. ദൈവത്തിന്റെ അപരിമേയ സ്നേഹത്തിനുപോലും മറികടക്കാനാവാത്ത ഒരു തടസ്സമായി നിങ്ങളെത്തന്നെ വീക്ഷിക്കാനോ നിങ്ങളുടെ സത്പ്രവൃത്തികളെ സർവവും ദർശിക്കുന്ന യഹോവയുടെ കണ്ണുകൾക്കുപോലും കാണാനാകാത്തവിധം തുച്ഛീകരിച്ച് കാണാനോ നിങ്ങളുടെ പാപങ്ങൾ യഹോവയുടെ പ്രിയപുത്രന്റെ മരണത്തിനുപോലും മറയ്ക്കാനാകാത്തവിധം അത്ര വലിയതാണെന്നു കരുതാനോ നിങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ ഇടയാക്കിയിരിക്കുന്നെങ്കിൽ ഓർക്കുക—അത് തികച്ചും അസത്യമാണ്. അത്തരം അസത്യങ്ങളെയെല്ലാം പൂർണമായി തള്ളിക്കളയുക! പൗലോസിന്റെ പിൻവരുന്ന വാക്കുകളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന സത്യത്താൽ നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങൾക്ക് ഉറപ്പുകൊടുക്കുന്നതിൽ നമുക്കു തുടരാം: “മരണത്തിനോ ജീവനോ ദൂതന്മാർക്കോ ഗവൺമെന്റുകൾക്കോ ഇപ്പോഴുള്ളതിനോ വരാനുള്ളതിനോ അധികാരങ്ങൾക്കോ ഉയരത്തിനോ ആഴത്തിനോ മറ്റ് ഏതെങ്കിലും സൃഷ്ടിക്കോ നമ്മുടെ കർത്താവായ ക്രിസ്തുയേശുവിലൂടെയുള്ള ദൈവസ്നേഹത്തിൽനിന്ന് നമ്മളെ വേർപെടുത്താൻ കഴിയില്ല. ഇക്കാര്യത്തിൽ എനിക്കു പൂർണബോധ്യമുണ്ട്.”—റോമർ 8:38, 39.
a ബൈബിൾ പുനരുത്ഥാന പ്രത്യാശയെ യഹോവയുടെ ഓർമയോട് ആവർത്തിച്ച് ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. വിശ്വസ്ത മനുഷ്യനായ ഇയ്യോബ് യഹോവയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘അങ്ങ് ഒരു സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ച് എന്നെ ഓർത്തിരുന്നെങ്കിൽ!’ (ഇയ്യോബ് 14:13) ‘സ്മാരകക്കല്ലറകളിലുള്ള എല്ലാവരുടെയും’ പുനരുത്ഥാനത്തെ യേശു പരാമർശിച്ചു. മരിച്ചവരിൽനിന്ന് താൻ ഉയിർപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നവരെ യഹോവ പൂർണമായും ഓർത്തിരിക്കുന്നതിനാൽ അപ്രകാരം പറയുന്നത് ഉചിതമായിരുന്നു.—യോഹന്നാൻ 5:28, 29.
b ചില ഭാഷാന്തരങ്ങൾ, ദൈവജനത്തെ തൊടുന്നവൻ ദൈവത്തിന്റെ കണ്ണിലല്ല, മറിച്ച് തന്റെ സ്വന്തം കണ്ണിലോ ഇസ്രായേലിന്റെ കണ്ണിലോ തൊടുന്നു എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വാക്യം ദൈവത്തോടുള്ള അനാദരസൂചകമായ ഒരു പ്രസ്താവനയാണെന്നു കരുതിയ ചില ശാസ്ത്രിമാർ അതു തിരുത്തിയതിനാലാണ് ഈ പിശകു കടന്നുവന്നത്. യഹോവയുടെ സഹാനുഭൂതിയുടെ തീവ്രതയെ മറയ്ക്കാൻ അവരുടെ ഈ ശ്രമം ഇടയാക്കി.