അലറുന്ന സിംഹം സൗമ്യ​നായ കുഞ്ഞാ​ടാ​കു​ന്നു

എൻറീക്കെ ടോ​റെസ്‌, ജൂനിയർ പറഞ്ഞ പ്രകാരം

പോർട്ട​റി​ക്കോ എന്ന കരീബി​യൻ ദ്വീപിൽ ആയിരു​ന്നു എന്റെ ജനനം, 1941-ൽ. അവിടത്തെ ആളുക​ളു​ടെ സംസാ​ര​ഭാഷ സ്‌പാ​നീ​ഷാണ്‌. എന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്കൾ സമൂഹ​ത്തി​ന്റെ താഴെ​ത്ത​ട്ടി​ലു​ള്ളവർ ആയിരു​ന്നു. റോമൻ കത്തോ​ലി​ക്ക​രാ​യി​രുന്ന അവർക്കും എന്റെ സഹോ​ദ​രി​മാർക്കും എന്റെ അനുജ​നും (അവൻ ചെറു​പ്പ​ത്തി​ലേ മരിച്ചു​പോ​യി) മതപര​മായ യാതൊ​രു പരിശീ​ല​ന​വും ലഭിച്ചി​രു​ന്നില്ല. പള്ളിയിൽ ഞങ്ങൾ വല്ലപ്പോ​ഴു​മേ തലകാ​ണി​ക്കാ​റു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു​ള്ളൂ.

1949-ൽ ഞങ്ങൾ പോർട്ട​റി​ക്കോ​യിൽ നിന്ന്‌ ഐക്യ​നാ​ടു​ക​ളി​ലേക്കു കുടി​യേറി. ന്യൂ​യോർക്ക്‌ നഗരത്തി​ലെ എൽ ബാരി​യോ എന്നറി​യ​പ്പെ​ടുന്ന ഈസ്റ്റ്‌ ഹാർലെ​മിൽ പാർപ്പു​റ​പ്പിച്ച ഞങ്ങൾ 1953 വരെ അവി​ടെ​യാ​ണു താമസി​ച്ചത്‌. ഇംഗ്ലീഷ്‌ പഠനം എന്നെ സംബന്ധി​ച്ചി​ട​ത്തോ​ളം മറിക​ട​ക്കാ​നാ​വാത്ത ഒരു കടമ്പ പോലെ തോന്നി​ച്ചു. ഞാൻ ഒന്നിനും കൊള്ളാ​ത്ത​വ​നാണ്‌ എന്ന ചിന്ത എന്നിൽ നാമ്പെ​ടു​ക്കാൻ ഇത്‌ ഇടയാക്കി.

വഴിപി​ഴച്ച സ്വാധീ​ന​ങ്ങൾ

പിന്നീട്‌, ഞങ്ങളുടെ കുടും​ബം ബ്രുക്ലി​നി​ലെ പ്രോ​സ്‌പെ​ക്‌റ്റ്‌ ഹൈറ്റ്‌സി​ലേക്കു താമസം മാറ്റി. ഈ സമയത്താണ്‌ സമപ്രാ​യ​ക്കാ​രു​ടെ സ്വാധീ​ന​ത്തി​നു വശംവ​ദ​നാ​യി ഞാൻ ഒരു തെരു​വു​റൗ​ഡി സംഘത്തിൽ ചെന്നു പെട്ടത്‌. ക്രമേണ, സംഘാം​ഗങ്ങൾ എന്നെ അതിന്റെ കിരീ​ടം​വെ​ക്കാത്ത രാജാ​വാ​യി അംഗീ​ക​രി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. പിന്നീട്‌, ഞാൻ കാർ മോഷ​ണ​ത്തിൽ പങ്കുണ്ടാ​യി​രുന്ന മറ്റൊരു റൗഡി​സം​ഘ​ത്തി​ന്റെ നേതാ​വാ​യി തീർന്നു. അതുമാ​ത്രമല്ല, ആ പ്രദേ​ശ​ത്തു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന വാതു​വെ​പ്പു​കാർക്ക്‌, നിയമ​വി​രുദ്ധ ചൂതു​ക​ളി​യിൽ ആളുകൾ കൊടു​ക്കാ​നു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന പണം ബലമായി പിരിച്ചു കൊടു​ക്കാ​നും തുടങ്ങി. കുത്തി​ക്ക​വർച്ച​യാ​യി​രു​ന്നു എന്റെ അടുത്ത പരിപാ​ടി. 15 വയസ്സു തികയു​ന്ന​തി​നു മുമ്പു തന്നെ എന്നെ പലവട്ടം അറസ്റ്റു​ചെ​യ്യു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. അപ്പോ​ഴേ​ക്കും ഞാൻ സ്‌കൂൾ പഠനവും ഉപേക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നു.

എനിക്കു 16 വയസ്സാ​യ​പ്പോൾ, അധികൃ​തർ എന്നെ അഞ്ചു വർഷ​ത്തേക്കു പോർട്ട​റി​ക്കോ​യി​ലേക്കു നാടു​ക​ടത്തി. എന്റെ വക്കീല​ന്മാർ എനിക്കു വേണ്ടി വാദി​ച്ച​താണ്‌ ശിക്ഷ ഇത്ര കുറയാൻ കാരണം. അവിടെ, മുത്തശ്ശ​നോ​ടും കുടും​ബ​ത്തോ​ടും ഒപ്പം ആയിരു​ന്നു ഞാൻ താമസി​ക്കേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നത്‌. അദ്ദേഹ​മാ​ണെ​ങ്കിൽ പരക്കെ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന ആദരണീ​യ​നായ ഒരു റിട്ട​യേർഡ്‌ പൊലീസ്‌ ഉദ്യോ​ഗ​സ്ഥ​നാ​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ, ഒരൊറ്റ വർഷം കഴിഞ്ഞ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും മുത്തശ്ശൻ എന്നെ ബ്രുക്ലി​നി​ലേക്കു തിരി​ച്ച​യച്ചു. കാരണം മറ്റൊ​ന്നു​മല്ല, ഞാൻ മദ്യപി​ച്ചു തല്ലുണ്ടാ​ക്കു​ക​യും അനാശാ​സ്യ പ്രവർത്ത​ക​രു​മാ​യി കൂട്ടു​കൂ​ടു​ക​യും കുത്തി​ക്ക​വർച്ച നടത്തു​ക​യും ഒക്കെ ചെയ്യു​മാ​യി​രു​ന്നു.

എന്റെ ജീവി​ത​ത്തിൽ പിതാ​വി​ന്റെ പങ്ക്‌

പോർട്ട​റി​ക്കോ​യിൽ നിന്നു ഞാൻ ന്യൂ​യോർക്ക്‌ നഗരത്തി​ലേക്കു മടങ്ങി​യെ​ത്തി​യ​പ്പോ​ഴേ​ക്കും എന്റെ പിതാവ്‌ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളോ​ടൊ​ത്തു ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി​യി​രു​ന്നു. പക്ഷേ അത്‌ എന്റെ ജീവി​ത​ത്തിൽ യാതൊ​രു ചലനവും സൃഷ്ടി​ച്ചില്ല എന്നു മാത്രമല്ല, പഴയപടി ദൈവ​ഭ​യ​മി​ല്ലാ​തെ ഒരു കുത്തഴിഞ്ഞ ജീവിതം നയിക്കു​ന്ന​തിൽ ഞാൻ തുടരു​ക​യും ചെയ്‌തു. മയക്കു​മ​രു​ന്നും മദ്യവും എന്റെ കൂട്ടു​കാ​രാ​യി​രു​ന്നു. ഞാൻ കുത്തി​ക്ക​വർച്ച​യും തോക്കു​ചൂ​ണ്ടി​യുള്ള മോഷ​ണ​വും തൊഴി​ലാ​ക്കിയ ഒരു സംഘത്തിൽ അംഗമാ​യി​ത്തീർന്നു. ഒടുവിൽ, 1960-ൽ എന്നെ വീണ്ടും അറസ്റ്റു ചെയ്‌തു. കുറ്റക്കാ​ര​നെന്നു കണ്ടെത്തിയ എന്നെ മൂന്നു വർഷ​ത്തേക്കു തടവിനു വിധിച്ചു.

1963-ൽ പരോ​ളിൽ വിട്ടെ​ങ്കി​ലും താമസി​യാ​തെ തന്നെ, കുത്തി​ക്ക​വർച്ച നടത്തി​യ​തിന്‌ എനിക്കു വീണ്ടും അഴി​യെ​ണ്ണേണ്ടി വന്നു. ന്യൂ​യോർക്ക്‌ നഗരത്തി​ലെ റൈ​ക്കേ​ഴ്‌സ്‌ ദ്വീപി​ലുള്ള ഒരു ജയിലിൽ എന്നെ രണ്ടു വർഷ​ത്തേക്കു തടവി​ലി​ട്ടു. 1965-ൽ ജയിൽമോ​ചി​ത​നാ​യി എങ്കിലും അതേ വർഷം തന്നെ കൊല​ക്കു​റ്റ​ത്തി​നു വീണ്ടും അറസ്റ്റി​ലാ​യി. ശരിക്കും ഒരു ക്രൂര​സിം​ഹ​ത്തി​ന്റെ സ്വഭാവം ആയിരു​ന്നു എന്റേത്‌!

ഞാൻ 20 വർഷ​ത്തേക്ക്‌ വടക്കൻ ന്യൂ​യോർക്കി​ലുള്ള ഡാനി​മോ​റ​യിൽ കഴിയ​ണ​മെന്നു കോടതി വിധിച്ചു. അവിടെ വെച്ച്‌, ഞാൻ ഒരു കൂട്ടം കുറ്റവാ​ളി​കൾ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു പ്രത്യേക സമൂഹ​ത്തി​ന്റെ അതായത്‌ ജയിലി​ലെ​തന്നെ ഒരു ഉപസം​സ്‌കാ​ര​ത്തി​ന്റെ ഭാഗമാ​യി തീർന്നു.

എന്നിരു​ന്നാ​ലും, ഞാൻ മുമ്പു പറഞ്ഞതു പോലെ, എന്റെ പിതാവ്‌ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളോ​ടൊ​ത്തു ബൈബിൾ പഠിക്കു​ന്നു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. പിന്നീട്‌ അദ്ദേഹം സ്‌നാ​പ​ന​മേൽക്കു​ക​യും ഹാർലേ​മി​ലെ ഒരു സഭയിൽ മൂപ്പനാ​യി സേവി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. ഞാൻ തടവിൽ ആയിരുന്ന സമയങ്ങ​ളി​ലെ​ല്ലാം അദ്ദേഹം കൂടെ​ക്കൂ​ടെ എന്നെ സന്ദർശി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. അപ്പോ​ഴൊ​ക്കെ, ദൈവ​ത്തെ​യും അവന്റെ നാമ​ത്തെ​യും ഉദ്ദേശ്യ​ത്തെ​യും കുറിച്ച്‌ അദ്ദേഹം എന്നോടു പറയു​മാ​യി​രു​ന്നു.

ഡാനി​മോ​റ​യിൽ തടവിൽ കഴിഞ്ഞി​രുന്ന സമയത്താണ്‌ ഞാൻ കൊള്ള പലിശ​യ്‌ക്കു പണം കടം കൊടു​ത്തി​രുന്ന ഒരു സംഘത്തി​ലെ അംഗമാ​യത്‌. ഈ സമയത്ത്‌, അതായത്‌ 1971-ൽ, ന്യൂ​യോർക്ക്‌ സംസ്ഥാ​ന​ത്തി​ലെ ആറ്റിക്ക കറക്ഷണൽ ഫെസി​ലി​റ്റി എന്ന മറ്റൊരു ജയിലിൽ ഒരു ലഹള പൊട്ടി​പ്പു​റ​പ്പെട്ടു. അനവധി പത്രത്ത​ല​ക്കെ​ട്ടു​ക​ളിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ച ഒരു സംഭവ​മാ​യി​രു​ന്നു അത്‌. മാത്രമല്ല, റേഡി​യോ​യും ടെലി​വി​ഷ​നും ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി ഇതു പ്രക്ഷേ​പണം ചെയ്യു​ക​യും ചെയ്‌തു. ആ ലഹളയ്‌ക്കു ശേഷം, ഇതേ സംഭവം ഡാനി​മോ​റ​യി​ലും ആവർത്തി​ക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ വേണ്ടി, തടവു​കാ​രെ മോശ​മാ​യി സ്വാധീ​നി​ച്ചേ​ക്കാൻ സാധ്യ​ത​യുള്ള ജയിൽപ്പു​ള്ളി​കളെ പ്രത്യേ​കം തിരഞ്ഞു മാറ്റാൻ ജയിൽ വാർഡൻ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. അങ്ങനെ ഉള്ളവരെ അദ്ദേഹം പ്രത്യേക പാർപ്പിട യൂണി​റ്റു​ക​ളി​ലേക്കു മാറ്റു​ക​യു​ണ്ടാ​യി.

2,200 തടവു​കാ​രിൽ നിന്ന്‌ ഞങ്ങൾ ഏകദേശം 200 പേരെ അവർ വേർതി​രി​ച്ചു. കഠിന​മാ​യി പ്രഹരി​ക്കു​ന്ന​തി​നു വേണ്ടി ഈ 200 പേരിൽ നിന്ന്‌ അവർ പിന്നെ​യും കുറച്ചു പേരെ തിരഞ്ഞു മാറ്റി. ഇതും​കൂ​ടാ​തെ, “സ്വഭാവം നന്നാക്കൽ ചികിത്സ” എന്ന്‌ അവർ വിളി​ച്ച​തി​ന്റെ ഭാഗമാ​യി ഞങ്ങൾക്ക്‌ ആഹാര​ത്തിൽ മരുന്നു കലർത്തി നൽകാ​നും തുടങ്ങി.

താന്തോ​ന്നി​ത്തം കാണി​ച്ച​തിന്‌ എന്നെ പ്രത്യേ​കം മാറ്റി പാർപ്പി​ക്കു​ന്നത്‌ ആദ്യമാ​യൊ​ന്നും ആയിരു​ന്നില്ല. എന്നാൽ, ഞാൻ ഇതു​പോ​ലെ ഒരു ക്രൂര​ത​യ്‌ക്ക്‌ ഇരയാ​കു​ന്നത്‌ ആദ്യമാ​യി​ട്ടാ​യി​രു​ന്നു. അത്‌ എന്നിൽ ഒരു കനത്ത ആഘാത​മേൽപ്പി​ച്ചു. അവർ എന്റെ കൈയി​ലും കാലി​ലു​മെ​ല്ലാം വിലങ്ങി​ട്ടു. എന്നിട്ട്‌, ഗാർഡു​കൾ പലപ്പോ​ഴാ​യി എന്നെ തല്ലിച്ച​തച്ചു. ഇതിന്റെ കൂടെ പോർട്ട​റി​ക്കോ​ക്കാ​ര​നാ​യ​തി​ന്റെ പേരിൽ എനിക്കു വളരെ​യ​ധി​കം വർഗീയ അധി​ക്ഷേ​പ​ങ്ങ​ളും സഹി​ക്കേണ്ടി വന്നു. ഇതി​നോ​ടെ​ല്ലാം ഉള്ള പ്രതി​ഷേ​ധ​സൂ​ച​ക​മാ​യി എന്നെ മാറ്റി പാർപ്പി​ച്ചി​രുന്ന സമയമ​ത്ര​യും, ഏതാണ്ട്‌ മൂന്നു​മാ​സ​ത്തോ​ളം, ഞാൻ ഒന്നും തന്നെ കഴിച്ചി​രു​ന്നില്ല. അങ്ങനെ, ഈ കാലയ​ള​വിൽ എന്റെ തൂക്കം 25 കിലോ​യോ​ളം കുറഞ്ഞു.

എന്റെ ആരോ​ഗ്യം ക്ഷയിച്ചു വരുന്ന​തി​നെ കുറിച്ച്‌ പിതാവു നടത്തിയ അന്വേ​ഷ​ണങ്ങൾ ജയിൽ അധികൃ​തർ പാടേ അവഗണി​ച്ചു കളഞ്ഞു. അതോടെ എന്റെ സർവ പ്രതീ​ക്ഷ​ക​ളും അസ്‌ത​മി​ച്ചു. എനിക്കു സഹി​ക്കേണ്ടി വന്ന ഈ അന്യാ​യ​ത്തിന്‌ എതിരെ പ്രതി​ക​രി​ക്കു​ന്ന​തി​നു സഹായം അഭ്യർഥി​ച്ചു കൊണ്ടു ഞാൻ രാഷ്‌ട്രീയ പ്രവർത്ത​കർക്ക്‌ എഴുതി.

പ്രത്യേക പാർപ്പിട യൂണി​റ്റു​ക​ളി​ലെ അന്തേവാ​സി​കൾക്കു മരുന്നു കലർത്തിയ ആഹാരം നൽകു​ന്ന​തി​നും അവരെ അവഹേ​ളി​ക്കു​ന്ന​തി​നും തല്ലിച്ച​ത​ക്കു​ന്ന​തി​നു​മൊ​ക്കെ എതിരെ ശബ്ദമു​യർത്താൻ എന്റെ പിതാവ്‌ പലപ്രാ​വ​ശ്യം പത്രങ്ങളെ സമീപി​ച്ചു. എന്നാൽ ആംസ്റ്റർഡാം ന്യൂസ്‌ എന്ന ഒരു പത്രം മാത്ര​മാണ്‌ പ്രതി​ക​രി​ച്ചത്‌. തടവിലെ പരിതാ​പ​ക​ര​മായ അവസ്ഥ വർണിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഒരു ലേഖനം ആ പത്രത്തിൽ അച്ചടിച്ചു വരിക​യു​ണ്ടാ​യി. ന്യൂ​യോർക്കി​ലെ അൽബെ​നി​യിൽ ഉള്ള കറക്ഷൻസ്‌ കമ്മീഷ​ണ​റെ​യും പിതാവു പലപ്രാ​വ​ശ്യം ചെന്നു കണ്ടു. എന്നാൽ അപ്പോ​ഴെ​ല്ലാം അദ്ദേഹ​ത്തി​നു ലഭിച്ച മറുപടി എന്നെ സാധാരണ തടവറ​യിൽ ആണ്‌ ഇട്ടിരി​ക്കു​ന്നത്‌ എന്നാണ്‌. തടവിലെ അവസ്ഥയെ കുറിച്ചു വിവരി​ച്ചു കൊണ്ടു ഞാൻ രാഷ്‌ട്രീയ പ്രവർത്ത​കർക്ക്‌ എഴുതി​യ​തി​നും ഒരു ഫലവും ഉണ്ടായില്ല. സഹായ​ത്തി​നാ​യി മുട്ടി​വി​ളി​ക്കാൻ ഒരു വാതിൽ പോലും ശേഷി​ച്ചി​ട്ടില്ല എന്ന്‌ എനിക്കു തോന്നി. ഞാൻ ആകെ തകർന്നു പോയി.

പിതാവ്‌ എന്നോട്‌ പറയു​മാ​യി​രുന്ന ചില കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ അപ്പോ​ഴാണ്‌ ഓർത്തത്‌. സഹായ​ത്തി​നാ​യി ദൈവ​ത്തോ​ടു പ്രാർഥി​ക്കാൻ തന്നെ ഞാൻ ഉറപ്പിച്ചു.

ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു തിരി​യു​ന്നു

പ്രാർഥി​ക്കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌, പിതാവ്‌ എന്നോട്‌ എപ്പോ​ഴും പറയാ​റു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ഒരു സംഗതി ഞാൻ ഓർത്തു. യഹോ​വ​യെന്നു പേരുള്ള, യേശു​വി​ന്റെ പിതാ​വി​നോട്‌—അല്ലാതെ യേശു​വി​നോട്‌ അല്ല—പ്രാർഥി​ക്കാൻ അദ്ദേഹം എന്നെ നിരന്തരം പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു. ജയിൽമു​റി​യി​ലെ തറയിൽ സാഷ്ടാം​ഗം വീണ്‌, ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ പകുതി​യി​ല​ധി​ക​വും ജയിലിൽ കഴിച്ചു​കൂ​ട്ടാൻ കാരണ​മായ ഒരു ജീവി​ത​ഗതി തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ത്ത​തി​നെ കുറിച്ചു ഞാൻ ആഴമായ പശ്ചാത്താ​പം പ്രകടി​പ്പി​ച്ചു. ഈ സാഹച​ര്യ​ത്തിൽ നിന്നു കരകയ​റാൻ എന്നെ സഹായി​ക്കേ​ണ്ട​തി​നു ഞാൻ യഹോ​വ​യോ​ടു മുട്ടി​പ്പാ​യി അപേക്ഷി​ച്ചു. കാരണം, അവനു മാത്ര​മാണ്‌ ഈ വിഷമ​സ്ഥി​തി​യിൽ നിന്ന്‌ എന്നെ വിടു​വി​ക്കാ​നുള്ള ശക്തിയു​ള്ളത്‌ എന്നു ഞാൻ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു.

എത്ര നേരം പ്രാർഥി​ച്ചു എന്ന്‌ എനിക്കു തന്നെ അറിയില്ല. പക്ഷേ, എന്റെ കഴിഞ്ഞ​കാല ജീവി​തത്തെ കുറി​ച്ചെ​ല്ലാം ഞാൻ അവനോ​ടു പറഞ്ഞു. എനിക്കു മാപ്പു​ത​രേ​ണമേ എന്നു പശ്ചാത്താ​പ​വി​വ​ശ​മായ ഹൃദയ​ത്തോ​ടെ ഞാൻ യഹോ​വ​യോ​ടു യാചിച്ചു. മാത്രമല്ല, അവനെ കുറിച്ചു കൂടുതൽ പഠിക്കാൻ ശ്രമം നടത്തു​മെന്നു ഞാൻ അവനു വാക്കു​കൊ​ടു​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. അതിനു​ശേഷം താമസി​യാ​തെ, ഇരുട്ട​റ​പോ​ലുള്ള ആ ജയിൽമു​റി​യി​ലെ ഏകാന്ത​വാ​സ​ത്തിൽ നിന്ന്‌ എന്നെ സാധാരണ ജയിലി​ലേക്കു മാറ്റി. അതോടെ ഞാൻ എന്റെ നിരാ​ഹാര സത്യാ​ഗ്ര​ഹ​വും അവസാ​നി​പ്പി​ച്ചു.

യഹോ​വ​യെ കുറിച്ചു കൂടുതൽ പഠിക്കാൻ ശ്രമി​ക്കു​മെന്ന എന്റെ വാക്കിനു ചേർച്ച​യിൽ ഞാൻ വിശുദ്ധ തിരു​വെ​ഴു​ത്തു​ക​ളു​ടെ പുതിയ ലോക ഭാഷാ​ന്തരം വായി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. ബൈബി​ളി​ന്റെ ഈ പരിഭാ​ഷ​യു​ടെ കാര്യ​ത്തിൽ എനിക്ക്‌ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു സംഗതി അതിന്റെ പച്ച നിറത്തി​ലുള്ള കവറാണ്‌. ഈ നിറം എനിക്ക്‌ ഇഷ്ടമാ​യ​തിന്‌ ഒരു കാരണ​മുണ്ട്‌. ജയിലി​ലെ വസ്‌ത്ര​ങ്ങൾക്കും മുറി​കൾക്കും ചുമരു​കൾക്കും ഇടനാ​ഴി​കൾക്കും എല്ലാം ഒരു നരച്ച നിറമാ​യി​രു​ന്നു, മനസ്സു​മ​ടു​പ്പി​ക്കുന്ന നരച്ച നിറം. എന്നാൽ, പിന്നീട്‌ ഇതി​ന്റെ​യെ​ല്ലാം നിറം കാനന പച്ചയാക്കി മാറ്റി​യത്‌ എന്നെ തെല്ലൊ​ന്നു​മല്ല അതിശ​യി​പ്പി​ച്ചത്‌. ആറ്റിക്ക ജയിലി​ലെ കലാപ​ത്തി​നു ശേഷമാണ്‌ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ്‌ ഓഫ്‌ കറക്ഷൻസ്‌ ഈ നിറം ഉപയോ​ഗി​ക്കാൻ തുടങ്ങി​യത്‌.

വീക്ഷാ​ഗോ​പു​രം, ഉണരുക! മാസി​ക​ക​ളി​ലെ ലേഖന​ങ്ങ​ളും ഞാൻ വായി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. പിതാവ്‌ എനിക്ക്‌ അവ എത്തിച്ചു തരാനുള്ള ക്രമീ​ക​ര​ണങ്ങൾ ചെയ്‌തി​രു​ന്നു. തങ്ങളുടെ വിശ്വാ​സം ഉപേക്ഷി​ക്കാൻ തയ്യാറ​ല്ലാ​തി​രു​ന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം ജയിലിൽ കഴി​യേണ്ടി വന്ന, എന്നെക്കാൾ കഠോ​ര​മായ യാതനകൾ സഹിച്ച യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളിൽ പെട്ട അനേക​രു​ടെ​യും അനുഭ​വങ്ങൾ എന്റെ ഹൃദയത്തെ ആഴത്തിൽ സ്‌പർശി​ച്ചു. യാതൊ​രു കുറ്റകൃ​ത്യ​വും ചെയ്യാത്ത, ദൈവ​ത്തോ​ടു വിശ്വ​സ്‌തത കാട്ടി​യ​തി​ന്റെ പേരിൽ മാത്രം അന്യായം സഹി​ക്കേണ്ടി വന്ന ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ. എന്നാൽ ഞാനോ, ചെയ്‌ത തെറ്റിന്റെ ശിക്ഷ മാത്രമേ അനുഭ​വി​ച്ചു​ള്ളൂ താനും. അവരുടെ അനുഭ​വങ്ങൾ എന്റെ ഹൃദയത്തെ തൊട്ടു​ണർത്തി. യഹോ​വ​യെ​യും അവന്റെ ജനത്തെ​യും കുറിച്ചു കൂടുതൽ അറിയാൻ അവ എനിക്കു പ്രചോ​ദനം പകർന്നു തന്നു.

ഒരു വർഷത്തി​നു ശേഷം ഞാൻ പരോൾ ബോർഡി​നു മുമ്പാകെ ഹാജരാ​യി. എന്റെ കേസ്‌ അവർ പുനർവി​ചാ​ര​ണ​യ്‌ക്കെ​ടു​ത്തു. പ്രത്യേക പാർപ്പിട യൂണി​റ്റിൽ ആയിരു​ന്ന​പ്പോൾ എനിക്കു സഹി​ക്കേണ്ടി വന്ന മൃഗീയ പീഡന​ങ്ങ​ളും അവർ പരിഗ​ണി​ക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി. ഒടുവിൽ, 1972-ൽ എന്നെ പരോ​ളിൽ വിടാൻ വിധി​യാ​യി.

പരോ​ളിൽ ഇറങ്ങി രണ്ടാഴ്‌ചക്കു ശേഷം, സ്‌പാ​നീഷ്‌ ഹാർലേ​മി​ലെ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ പ്രാ​ദേ​ശിക രാജ്യ​ഹാ​ളിൽ ഞാൻ ഹാജരാ​യി. പക്ഷേ, യഹോ​വ​യു​ടെ ജനത്തോ​ടൊ​പ്പം സഹവസി​ക്കാൻ തെല്ലും യോഗ്യ​ത​യി​ല്ലാ​ത്ത​താ​യി എനിക്ക്‌ അനുഭ​വ​പ്പെട്ടു. യഹോ​വയെ കുറി​ച്ചും അവന്റെ സംഘട​ന​യെ​യും ജനത്തെ​യും കുറി​ച്ചും എനിക്കു പിന്നെ​യും ധാരാളം പഠി​ക്കേ​ണ്ട​തു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു താനും. കൂടാതെ, ജീവി​ത​ത്തി​ന്റെ ഒരു നല്ല ഭാഗം ജയിലിൽ ചെലവ​ഴി​ച്ച​തു​കൊണ്ട്‌ സമൂഹ​വു​മാ​യി വീണ്ടും ഇണങ്ങു​ന്ന​തി​നും എനിക്കു സമയം ആവശ്യ​മാ​യി​രു​ന്നു.

എന്നാൽ, സങ്കടക​ര​മെന്നു പറയട്ടെ, എന്റെ പഴയജീ​വിത രീതികൾ ഉപേക്ഷി​ക്കാൻ എനിക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. മയക്കു​മ​രു​ന്നും കുറ്റകൃ​ത്യ​വും എന്റെ ജീവി​ത​ത്തിൽ വീണ്ടും സ്ഥാനം പിടിച്ചു. ദൈവ​ഭ​യ​മി​ല്ലാത്ത പഴയ ജീവി​ത​ഗ​തി​യി​ലേക്കു തന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും കൂപ്പു​കു​ത്തി. വീണ്ടും ഒരു 15 വർഷത്തെ ജയിൽശിക്ഷ കൂടി എനിക്കു ലഭിക്കു​ന്ന​തി​ലേക്കു കാര്യങ്ങൾ നീണ്ടു. ഇങ്ങനെ ഒക്കെ ആയിരു​ന്നി​ട്ടും, എന്റെ ഹൃദയ​ത്തിൽ എന്തോ നന്മ കണ്ടിട്ടാ​കണം, യഹോവ ഒരിക്ക​ലും എന്നെ കൈവി​ട്ടില്ല. എന്തായാ​ലും ഒരു കാര്യം എനിക്ക്‌ ഉറപ്പാണ്‌, തടവി​ലാ​ണെ​ങ്കി​ലും അല്ലെങ്കി​ലും, യഹോ​വയെ കുറിച്ചു പഠിക്കാൻ ചായ്‌വു കാണി​ക്കു​ന്ന​വരെ അവൻ ഒരിക്ക​ലും ഉപേക്ഷി​ക്കു​ക​യോ തള്ളിക്ക​ള​യു​ക​യോ ചെയ്യില്ല.

ജയിലിൽ വെച്ചു ബൈബിൾ പഠിക്കു​ന്നു

വീണ്ടും ഡാനി​മോ​റ​യി​ലെ ജയിലി​ലായ ഞാൻ ഇത്തവണ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളിൽ പെട്ട ഒരു ശുശ്രൂ​ഷ​ക​നോ​ടൊ​പ്പം വാരം തോറും ബൈബിൾ പഠിക്കാ​നുള്ള അവസരം പ്രയോ​ജ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തി. പിന്നീട്‌, അവർ എന്നെ മിഡ്‌-ഓറഞ്ച്‌ കറക്ഷണൽ ഫെസി​ലി​റ്റി​യി​ലേക്ക്‌ മാറ്റി. വടക്കൻ ന്യൂ​യോർക്കി​ലെ സാധാരണ സുരക്ഷാ​സം​വി​ധാ​ന​ങ്ങ​ളോ​ടു കൂടിയ ഒരു ജയിലാണ്‌ അത്‌. ഡാനി​മോ​റ​യി​ലെ കനത്ത കാവലുള്ള ജയിലി​ലെ അന്തരീ​ക്ഷ​ത്തിൽ നിന്നും ഒരു മാറ്റം തന്നെ ആയിരു​ന്നു ഇത്‌.

മിഡ്‌-ഓറഞ്ച്‌ കറക്ഷണൽ ഫെസി​ലി​റ്റി​യി​ലെ ഒരു അന്തേവാ​സി ജയില​ധി​കൃ​ത​രു​ടെ സമ്മത​ത്തോ​ടെ ബൈബിൾ പഠിക്കു​ന്നു​ണ്ടാ​യി​രു​ന്നു. യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളിൽ പെട്ട അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ അമ്മയാണ്‌ അതിനു വേണ്ട ക്രമീ​ക​ര​ണങ്ങൾ ചെയ്‌തു കൊടു​ത്തത്‌. അവി​ടെ​യെത്തി രണ്ടു വർഷത്തി​നു ശേഷം ഞാനും അതിൽ സജീവ​മാ​യി പങ്കെടു​ക്കാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ അവസാനം, ബൈബിൾ പരിജ്ഞാ​നം നേടു​ന്ന​തിൽ തുടർന്നു​കൊ​ണ്ടും പഠിക്കുന്ന തത്ത്വങ്ങൾ ബാധക​മാ​ക്കി​ക്കൊ​ണ്ടും ഞാൻ ആത്മീയ​മാ​യി പുരോ​ഗ​മി​ക്കാൻ തുടങ്ങി.

പരോ​ളിൽ ഇറങ്ങാൻ ഏഴു തവണ ശ്രമി​ച്ചി​ട്ടും എനിക്ക്‌ അനുമതി ലഭിച്ചില്ല. ഒടുവിൽ എട്ടാമത്തെ തവണ, മനസ്സി​ല്ലാ​മ​ന​സ്സോ​ടെ അവർ എനിക്ക്‌ അനുമതി നൽകി. പരോ​ളിൽ ഇറങ്ങാൻ എന്നെ അനുവ​ദി​ക്കാ​ഞ്ഞ​തി​ന്റെ കാരണ​മാ​യി അവർ പറഞ്ഞത്‌ “കുറ്റകൃ​ത്യ​ത്തോ​ടുള്ള” എന്റെ “അതിശ​ക്ത​മായ വാസന”യാണ്‌. 15 വർഷത്തെ തടവാണു വിധി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌ എങ്കിലും ഒടുവിൽ 8 വർഷത്തി​നു ശേഷം എനിക്കു സ്വാത​ന്ത്ര്യ​ത്തി​ന്റെ ശുദ്ധവാ​യു ശ്വസി​ക്കാ​നാ​യി.

ഒടുവിൽ വെളി​ച്ച​ത്തി​ലേക്ക്‌

ജയിൽ മോചി​ത​നായ ഞാൻ പിന്നെ​യും തെറ്റായ വഴിക​ളി​ലേക്കു പതിയെ പിന്തി​രി​യാൻ തുടങ്ങി. കുറച്ചു കാല​ത്തേക്കു ഞാൻ മയക്കു​മ​രു​ന്നി​നും അടിമ​യാ​യി തീർന്നു. നിയമ​പ​ര​മാ​യി വിവാഹം ചെയ്യാത്ത ഒരു സത്രീ​യോ​ടൊ​പ്പം ആയിരു​ന്നു ഞാൻ താമസി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌. 1972 മുതൽ തുടങ്ങിയ ഒരു ബന്ധമാ​യി​രു​ന്നു അത്‌. 1983-ൽ ഞാൻ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളോ​ടൊ​ത്തു വീണ്ടും ബൈബിൾ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇത്തവണ ക്രിസ്‌തീയ യോഗ​ങ്ങൾക്കു മുടങ്ങാ​തെ ഹാജരാ​കു​ന്ന​തിൽ ഞാൻ ശ്രദ്ധ​വെച്ചു. പഠനം പുനരാ​രം​ഭി​ക്കു​ന്ന​തി​നും യോഗ​ങ്ങൾക്കു ഹാജരാ​കാൻ തുടങ്ങു​ന്ന​തി​നും മുമ്പ്‌ ഞാൻ മയക്കു​മ​രു​ന്നി​ന്റെ ഉപയോ​ഗ​വും പുകവ​ലി​യും പാടേ ഉപേക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നു.

എങ്കിലും, വിവാ​ഹത്തെ സംബന്ധിച്ച ദൈവിക നിയമ​ങ്ങൾക്കു വിരു​ദ്ധ​മാ​യി ഞാൻ നിയമ​പ​ര​മാ​യി വിവാഹം ചെയ്‌തി​ട്ടി​ല്ലാത്ത ആ സ്‌ത്രീ​യു​ടെ ഒപ്പം തന്നെയാ​യി​രു​ന്നു അപ്പോ​ഴും താമസി​ച്ചി​രു​ന്നത്‌. ഇത്‌ എന്റെ മനസ്സാ​ക്ഷി​യെ വല്ലാതെ അലട്ടി. അതു​കൊണ്ട്‌ ഒരു ബൈബി​ള​ധ്യ​യനം സ്വീക​രി​ക്കാൻ ഞാൻ അവളെ പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ച്ചു. കൂടാതെ ഞങ്ങളുടെ ബന്ധം നിയമ​പ​ര​മാ​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ വിവാ​ഹി​ത​രാ​കാ​നും ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ, ബൈബിൾ മനുഷ്യ​ന്റെ ഗ്രന്ഥമാ​ണെ​ന്നും അതു സ്‌ത്രീ​കളെ ചൊൽപ്പ​ടി​യിൽ നിറു​ത്തു​ന്ന​തി​നു പുരു​ഷ​ന്മാർ ഉണ്ടാക്കി​യ​താ​ണെ​ന്നും വിവാ​ഹ​ത്തി​ന്റെ ആവശ്യ​മു​ണ്ടെന്ന്‌ തനിക്കു തോന്നു​ന്നി​ല്ലെ​ന്നും ആയിരു​ന്നു അവളുടെ പ്രതി​ക​രണം.

വിവാഹം സംബന്ധിച്ച ദൈവിക നിയമങ്ങൾ മാനി​ക്കാത്ത ഒരു സ്‌ത്രീ​യു​മാ​യി അധാർമി​ക​മായ ഒരു ബന്ധം തുടർന്നു കൊണ്ടു പോകാൻ എനിക്ക്‌ ആവി​ല്ലെന്നു ഞാൻ തിരി​ച്ച​റി​ഞ്ഞു. അതു​കൊണ്ട്‌ ഞങ്ങളുടെ ബന്ധം എന്നെ​ന്നേ​ക്കു​മാ​യി അവസാ​നി​പ്പി​ച്ചിട്ട്‌ ഞാൻ ബ്രുക്ലി​നി​ലേക്കു താമസം മാറ്റി. സ്വന്തം കാര്യാ​ദി​കൾ ദൈവിക നിയമ​ത്തി​നു ചേർച്ച​യിൽ അല്ലാത്ത​പക്ഷം ദൈവ​ത്തെ​യോ അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യ​ത്തെ​യോ കുറിച്ചു മറ്റുള്ള​വ​രോ​ടു പറയാൻ പറ്റിയ സ്ഥാനത്തല്ല ഞാൻ എന്ന്‌ എനിക്ക്‌ അറിയാ​മാ​യി​രു​ന്നു.

മൂന്നു​വർഷം ബൈബിൾ പഠിക്കു​ക​യും തിരു​വെ​ഴു​ത്തു വിരു​ദ്ധ​മായ നടത്തകൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷി​ക്കു​ക​യും ചെയ്‌ത ശേഷം ഒരു ശുദ്ധ മനസ്സാ​ക്ഷി​യോ​ടെ ദൈ​വേഷ്ടം ചെയ്യാ​നാ​യി എന്റെ ജീവിതം ഞാൻ സമർപ്പി​ച്ചു. യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​ക​ളു​ടെ ഒരു കൺ​വെൻ​ഷ​നിൽ വെച്ചു സ്‌നാ​പ​ന​മേ​റ്റു​കൊണ്ട്‌ ഞാൻ ആ സമർപ്പണം പ്രതീ​ക​പ്പെ​ടു​ത്തി. എന്റെ പിതാവ്‌ കൂടെ​ക്കൂ​ടെ പറയാ​റു​ണ്ടാ​യി​രുന്ന ദൈവത്തെ കുറിച്ച്‌, യഹോ​വ​യെ​ക്കു​റിച്ച്‌, അറിയാൻ ശ്രമി​ക്കു​മെന്ന വാക്കിനെ പ്രതി എനിക്ക്‌ ഒരിക്ക​ലും പശ്ചാത്ത​പി​ക്കേണ്ടി വന്നിട്ടില്ല. ഡാനി​മോ​റ​യി​ലെ ജയിലി​ലുള്ള ഇരുട്ട​റ​യിൽ കഴിഞ്ഞി​രു​ന്ന​പ്പോൾ യഹോ​വ​യ്‌ക്കു കൊടുത്ത വാക്കു പാലി​ക്കു​ന്ന​തി​നു ഞാൻ കഠിന​മാ​യി ശ്രമി​ക്കും, തന്റെ വചനത്തിൽ അവൻ വാഗ്‌ദാ​നം ചെയ്‌തി​രി​ക്കുന്ന അനേകം അനു​ഗ്ര​ഹങ്ങൾ യാഥാർഥ്യ​മാ​യി​ത്തീ​രു​ന്നതു വരെ.

പറുദീ​സ​യി​ലേക്കു മിഴികൾ നട്ടു​കൊണ്ട്‌

യഹോ​വ​യാം ദൈവം മുഴു​ഭൂ​മി​യെ​യും ഒരു മനോ​ഹ​ര​മായ പറുദീ​സ​യാ​ക്കുന്ന ആ നാളുകൾ വന്നണയു​ന്ന​തി​നു ഞാൻ ആകാം​ക്ഷ​യോ​ടെ നോക്കി​പ്പാർത്തി​രി​ക്കു​ക​യാണ്‌. (സങ്കീർത്തനം 37:11, 29; ലൂക്കൊസ്‌ 23:43) ദൈവ​ത്തി​ന്റെ മറ്റൊരു വാഗ്‌ദാന നിവൃ​ത്തി​ക്കാ​യും ഞാൻ കാത്തി​രി​ക്കു​ന്നു—പുനരു​ത്ഥാ​ന​ത്തി​ലൂ​ടെ മരിച്ച​വരെ ഈ ഭൂമി​യിൽ എന്നേക്കു​മുള്ള ജീവനി​ലേക്കു തിരികെ വരുത്തു​മെന്ന വാഗ്‌ദാ​നം. (യോഹ​ന്നാൻ 5:28, 29; പ്രവൃ​ത്തി​കൾ 24:15) എന്റെ പിതാ​വി​നെ​യും കുഞ്ഞനു​ജ​നെ​യും അകാല​ത്തിൽ മൃതി​യടഞ്ഞ മറ്റുള്ള​വ​രെ​യും ശവക്കു​ഴി​യിൽനി​ന്നു തിരികെ സ്വാഗതം ചെയ്യാ​നാ​കുന്ന ആ സമയം എത്ര മഹത്തര​മാ​യി​രി​ക്കും! ഈ പ്രത്യാ​ശയെ കുറിച്ച്‌ ഞാൻ കൂടെ​ക്കൂ​ടെ ചിന്തി​ക്കാ​റുണ്ട്‌. എനിക്കു വളരെ​യേറെ സന്തോഷം പകർന്നു തരുന്ന ഒരു കാര്യ​മാണ്‌ ഇത്‌. എന്നെ സന്തോ​ഷി​പ്പി​ക്കുന്ന മറ്റൊരു സംഗതി, എന്റെ രണ്ടു സഹോ​ദ​രി​മാ​രും അവരുടെ മക്കളിൽ ചിലരും യഹോ​വ​യ്‌ക്കു തങ്ങളുടെ ജീവിതം സമർപ്പി​ക്കു​ക​യും സ്‌നാ​പ​ന​മേൽക്കു​ക​യും ചെയ്‌തി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നതാണ്‌.

ഇപ്പോൾ, എന്റെ വിശ്വാ​സ​വും ജീവി​താ​നു​ഭ​വ​ങ്ങ​ളു​മെ​ല്ലാം മറ്റുള്ള​വ​രു​മാ​യി പങ്കു​വെ​ക്കവെ, സങ്കീർത്തനം 72:12-14-ലെ സാന്ത്വ​ന​ദാ​യ​ക​മായ വാക്കുകൾ കൂടി കൂട്ടി​ച്ചേർക്കാ​തി​രി​ക്കാൻ എനിക്കു കഴിയു​ന്നില്ല. അവിടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നു: “അവൻ നിലവി​ളി​ക്കുന്ന ദരി​ദ്ര​നെ​യും സഹായ​മി​ല്ലാത്ത എളിയ​വ​നെ​യും വിടു​വി​ക്കു​മ​ല്ലോ. എളിയ​വ​നെ​യും ദരി​ദ്ര​നെ​യും അവൻ ആദരി​ക്കും; ദരി​ദ്ര​ന്മാ​രു​ടെ ജീവനെ അവൻ രക്ഷിക്കും. അവരുടെ പ്രാണനെ അവൻ പീഡയിൽനി​ന്നും സാഹസ​ത്തിൽനി​ന്നും വീണ്ടെ​ടു​ക്കും; അവരുടെ രക്തം അവന്നു വില​യേ​റി​യ​താ​യി​രി​ക്കും.”

യഹോവ എന്നോടു പ്രകട​മാ​ക്കിയ ദീർഘക്ഷമ എന്റെ ഹൃദയത്തെ ആഴത്തിൽ സ്‌പർശി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു. തന്റെ ജനത്തിന്‌ ഉണ്ടായി​രി​ക്കാൻ അവൻ പ്രതീ​ക്ഷി​ക്കുന്ന സ്വഭാവ സവി​ശേ​ഷ​തകൾ എന്തെല്ലാ​മാ​ണെന്നു പഠിക്കാ​നും അവ വളർത്തി​യെ​ടു​ക്കാ​നും ഇത്‌ എനിക്കു കുറ​ച്ചൊ​ന്നു​മല്ല പ്രചോ​ദനം നൽകി​യി​ട്ടു​ള്ളത്‌. അലറുന്ന സിംഹത്തെ പോലെ അല്ല മറിച്ച്‌ ഒരു കുഞ്ഞാ​ടി​ന്റെ പോലെ ശാന്തവും കരുണാർദ്ര​വും സൗമ്യ​വു​മായ പ്രകൃ​ത​മാണ്‌ അവൻ തന്റെ ജനത്തിൽ നിന്നു പ്രതീ​ക്ഷി​ക്കു​ന്നത്‌. ഈ ഗുണങ്ങൾ നട്ടുവ​ളർത്തേ​ണ്ടത്‌ ആവശ്യ​മാണ്‌. കാരണം “എളിയ​വർക്കോ [“സൗമ്യ​ത​യു​ള്ള​വർക്കോ,” NW] അവൻ കൃപ നല്‌കു​ന്നു” എന്നാണ്‌ ദൈവ​വ​ചനം പറയു​ന്നത്‌.—സദൃശ​വാ​ക്യ​ങ്ങൾ 3:34.

[12-ാം പേജിലെ ആകർഷ​ക​വാ​ക്യം]

“കുത്തി​ക്ക​വർച്ച നടത്തി​യ​തിന്‌ എനിക്കു വീണ്ടും അഴി​യെ​ണ്ണേണ്ടി വന്നു. ന്യൂ​യോർക്ക്‌ നഗരത്തി​ലെ റൈ​ക്കേ​ഴ്‌സ്‌ ദ്വീപി​ലുള്ള ഒരു ജയിലിൽ എന്നെ രണ്ടു വർഷ​ത്തേക്കു തടവി​ലി​ട്ടു. 1965-ൽ ജയിൽമോ​ചി​ത​നാ​യി എങ്കിലും അതേ വർഷം തന്നെ കൊല​ക്കു​റ്റ​ത്തി​നു വീണ്ടും അറസ്റ്റി​ലാ​യി. ശരിക്കും ഒരു ക്രൂര​സിം​ഹ​ത്തി​ന്റെ സ്വഭാവം ആയിരു​ന്നു എന്റേത്‌!”

[13-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

ഞാൻ സ്‌നാ​പ​ന​മേറ്റ ദിവസം