കൊമി​നി​യസ്‌—ആധുനിക വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ മുത്തച്ഛൻ

ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലി​ക്കി​ലെ ഉണരുക! ലേഖകൻ

അധ്യാ​പകൻ എന്ന നിലയിൽ, താൻ ജോലി ചെയ്‌തി​രുന്ന 17-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ സ്‌കൂൾ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ സമ്പ്രദാ​യ​ത്തി​ന്റെ പോരാ​യ്‌മ​കളെ കുറിച്ചു യോഹാൻ കൊമി​നി​യ​സി​നു നന്നായി അറിയാ​മാ​യി​രു​ന്നു. വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ സമ്പ്രദാ​യ​ങ്ങ​ളൊ​ന്നും ഒരിക്ക​ലും പിഴവ​റ്റത്‌ ആയിരു​ന്നി​ട്ടില്ല എന്നതു ശരിതന്നെ. എന്നുവ​രി​കി​ലും, 17-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടിൽ യൂറോ​പ്പി​ലെ സ്‌കൂൾ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ സമ്പ്രദാ​യം അങ്ങേയറ്റം പരിതാ​പ​ക​ര​മായ അവസ്ഥയിൽ ആയിരു​ന്നു.

വെറുതെ കയ്യും​കെട്ടി നിന്നു പരാതി​പ്പെ​ടു​ക​യോ ആരോ​പ​ണങ്ങൾ ഉന്നയി​ക്കു​ക​യോ ചെയ്യാതെ അതു സംബന്ധി​ച്ചു ക്രിയാ​ത്മ​ക​മാ​യി എന്തെങ്കി​ലും ചെയ്യാൻ കൊമി​നി​യസ്‌ തീരു​മാ​നി​ച്ചു. അദ്ദേഹം എന്താണു ചെയ്‌തത്‌? അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കാരണം എന്താണ്‌? കൂടാതെ, ആധുനിക വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ മുത്തച്ഛൻ എന്നു വിളി​ക്ക​പ്പെ​ടുന്ന അദ്ദേഹ​ത്തിൽ നിന്നു നമുക്ക്‌ എന്തു പഠിക്കാൻ സാധി​ക്കും?

വളർന്നു​വന്ന വിധവും വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​വും

1592 മാർച്ച്‌ 28-ന്‌ മൊ​റേ​വി​യ​യിൽ—ഇന്ന്‌ ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌ എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ടു​ന്നി​ടത്തെ ഒരു പ്രദേ​ശത്ത്‌—ആണ്‌ യോഹാൻ ആമോസ്‌ കൊമി​നി​യസ്‌ (അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ മാതൃ​ഭാഷ ആയിരുന്ന ചെക്കിൽ യാൻ ആമോസ്‌ കൊ​മെൻസ്‌കി) പിറന്നത്‌. സാമാ​ന്യം സാമ്പത്തിക ശേഷി​യുള്ള ഒരു കർഷക കുടും​ബ​ത്തി​ലെ ദമ്പതി​കൾക്കു പിറന്ന അഞ്ചു മക്കളിൽ ഇളയവ​നും ഏക മകനും ആയിരു​ന്നു അദ്ദേഹം.

അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ മാതാ​പി​താ​ക്കൾ യൂണിറ്റി ഓഫ്‌ ബ്രദറൻ സഭയിലെ (ബോഹീ​മി​യൻ ബ്രദറൻ അഥവാ മൊ​റേ​വി​യൻ സഭ എന്നു പിന്നീട്‌ അറിയ​പ്പെട്ടു) അംഗങ്ങൾ ആയിരു​ന്നു. 15-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ന്റെ മധ്യത്തിൽ, വാൾഡെൻസു​കാ​രു​ടെ​യും പീറ്റർ ചെൽചി​ഡ്‌സ്‌കി​യെ പോലുള്ള മറ്റു മതനവീ​ക​ര​ണ​ക്കാ​രു​ടെ​യും സ്വാധീന ഫലമായി രൂപം​കൊണ്ട ഒരു മതവി​ഭാ​ഗ​മാണ്‌ അത്‌. ജർമനി​യിൽ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സം പൂർത്തി​യാ​ക്കിയ ശേഷം കൊമി​നി​യസ്‌ തന്റെ ജന്മനാ​ട്ടി​ലേക്കു മടങ്ങി. പിന്നീട്‌, 24-ാമത്തെ വയസ്സിൽ അദ്ദേഹ​ത്തിന്‌ യൂണിറ്റി ഓഫ്‌ ബ്രദറ​നിൽ പുരോ​ഹിത പട്ടം കിട്ടി.

അദ്ദേഹം പ്രവാ​സ​ത്തി​ലേക്കു പോയ​തി​നു കാരണം

1618-ൽ, പ്രാഗിൽ നിന്ന്‌ ഏതാണ്ട്‌ 240 കിലോ​മീ​റ്റർ കിഴക്ക്‌, ഫൂൾനെ​ക്കി​ലുള്ള ഒരു ചെറിയ ഇടവക​യു​ടെ വികാ​രി​യാ​യി കൊമി​നി​യസ്‌ ശുശ്രൂഷ ആരംഭി​ച്ചു. ആ കാലഘ​ട്ട​ത്തിൽ, പ്രൊ​ട്ട​സ്റ്റ​ന്റ്‌കാർക്ക്‌ എതി​രെ​യുള്ള കത്തോ​ലി​ക്കാ എതിർ-നവീകരണ പ്രവർത്തനം യൂറോ​പ്പിൽ ഊർജി​ത​പ്പെട്ടു വരുക​യാ​യി​രു​ന്നു. കത്തോ​ലി​ക്കർക്കും പ്രൊ​ട്ട​സ്റ്റ​ന്റു​കാർക്കും ഇടയിൽ അനുദി​നം വർധിച്ചു വന്ന പ്രക്ഷു​ബ്ധാ​വസ്ഥ ഒടുവിൽ, മുപ്പതു വർഷ യുദ്ധത്തി​നു (1618-48) വഴി​തെ​ളി​ച്ചു.

ഒരു ദശാബ്ദ​ക്കാ​ലത്തെ പോരാ​ട്ട​ത്തി​നു ശേഷം, മൊ​റേ​വി​യ​യിൽ നിയമ അംഗീ​കാ​ര​മുള്ള ഏക മതം റോമൻ കത്തോ​ലി​ക്കാ മതം ആണെന്നു പ്രഖ്യാ​പി​ക്ക​പ്പെട്ടു. കൊമി​നി​യ​സി​നും സമൂഹ​ത്തി​ലെ ഉന്നതർക്കും ഒരു തിര​ഞ്ഞെ​ടു​പ്പി​നുള്ള അവസരം നൽക​പ്പെട്ടു—ഒന്നുകിൽ കത്തോ​ലി​ക്കാ മതം സ്വീക​രി​ക്കുക അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യം വിടുക. മതപരി​വർത്ത​ന​ത്തി​നു തയ്യാറ​ല്ലാഞ്ഞ കൊമി​നി​യസ്‌, വിദേശ രാജ്യ​മായ പോള​ണ്ടി​ലെ യൂണിറ്റി ഓഫ്‌ ബ്രദറൻ സഭയുടെ പ്രവർത്ത​ന​ത്തി​ന്റെ ഒരു പ്രമുഖ കേന്ദ്രം ആയിരുന്ന ലെഷ്‌നോ എന്ന കൊച്ചു പട്ടണത്തി​ലേക്കു കുടുംബ സമേതം താമസം മാറ്റി. 42 വർഷം നീണ്ടു നിന്ന പ്രവാ​സ​ത്തിന്‌ അതു നാന്ദി കുറിച്ചു. പിന്നീ​ടൊ​രി​ക്ക​ലും അദ്ദേഹം തന്റെ ജന്മദേ​ശത്തു സ്ഥിരതാ​മ​സ​മാ​ക്കി​യില്ല.

“മനസ്സിന്റെ കശാപ്പു​ശാല”

ലെഷ്‌നോ ജിം​നേ​ഷ്യം എന്ന്‌ അറിയ​പ്പെ​ട്ടി​രുന്ന, കോ​ളെജ്‌ വിദ്യാർഥി​കൾക്കാ​യുള്ള ഒരു പരിശീ​ലന വിദ്യാ​ല​യ​ത്തിൽ ലത്തീൻ അധ്യാ​പ​ക​നാ​യി കൊമി​നി​യ​സി​നു ജോലി കിട്ടി. എന്നാൽ, ചുരു​ങ്ങിയ കാലം​കൊണ്ട്‌ അവിടത്തെ അനുചി​ത​മായ അധ്യാപന രീതി​ക​ളിൽ അദ്ദേഹം അതൃപ്‌ത​നാ​യി. അതിനു തക്ക കാരണ​വും ഉണ്ടായി​രു​ന്നു.

കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ നാളിലെ സ്‌കൂൾ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ സമ്പ്രദാ​യം ശോച​നീയ അവസ്ഥയിൽ ആയിരു​ന്നു. ആണായി പിറന്ന​വർക്കേ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സം നേടു​ന്ന​തി​നു യോഗ്യത ഉണ്ടായി​രു​ന്നു​ള്ളൂ. എന്നുവ​രി​കി​ലും, ദരിദ്ര കുടും​ബ​ത്തിൽ പിറന്ന​വർക്ക്‌ അതിനുള്ള അർഹത ഇല്ലായി​രു​ന്നു. ലത്തീൻ പദങ്ങളും വാക്യ​ങ്ങ​ളും പദവി​ന്യാ​സ​വും വിദ്യാർഥി​ക​ളു​ടെ തലയിൽ കുത്തി​നി​റ​യ്‌ക്കുക ആയിരു​ന്നു അധ്യാ​പ​ക​രു​ടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. കാരണം? മധ്യയു​ഗ​ത്തി​ലെ മിക്ക സ്‌കൂ​ളു​ക​ളും, പ്രാർഥനാ ക്രമങ്ങൾ ലത്തീനിൽ ആയിരുന്ന കത്തോ​ലി​ക്കാ സഭയുടെ നിയ​ന്ത്ര​ണ​ത്തിൽ ആയിരു​ന്നു. തന്നിമി​ത്തം, പൗരോ​ഹി​ത്യ​ത്തി​നു വേണ്ടി ക്രമമാ​യി ആളുകളെ ലഭ്യമാ​ക്കേ​ണ്ട​തി​നു ലത്തീൻ പഠിപ്പി​ക്കു​ന്നത്‌ അനിവാ​ര്യം ആയിരു​ന്നു.

പഠനത്തിൽ സുനി​ശ്ചിത ലക്ഷ്യങ്ങൾ വെക്കുന്ന കാര്യ​ത്തിൽ യാതൊ​രു പരിഗ​ണ​ന​യും നൽകി​യി​രു​ന്നില്ല. ലളിത​മായ ആശയങ്ങ​ളിൽ നിന്നു പടിപ​ടി​യാ​യി സങ്കീർണ​മായ ആശയങ്ങൾ ഗ്രഹി​ക്കു​ന്ന​തി​നു വിദ്യാർഥി​കളെ സഹായി​ക്കുന്ന വിധത്തി​ലും ആയിരു​ന്നില്ല അധ്യാപന രീതികൾ. ശിക്ഷണം കർശനം—ചില​പ്പോ​ഴൊ​ക്കെ മൃഗീ​യ​വും—ആയിരു​ന്നു. ധാർമിക അന്തരീക്ഷം ആണെങ്കി​ലോ, അങ്ങേയറ്റം അധഃപ​തി​ച്ച​തും.

സ്‌കോ​ട്ടിഷ്‌ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ വിചക്ഷ​ണ​നായ സൈമൺ ലോറി ഒരിക്കൽ, 17-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ വിദ്യാ​ല​യ​ങ്ങളെ “അങ്ങേയറ്റം കുത്തഴി​ഞ്ഞത്‌” എന്നും “വിരസ​ത​യു​ള​വാ​ക്കു​ന്നത്‌” എന്നും വർണി​ച്ച​തിൽ തെല്ലും അതിശ​യി​ക്കാ​നില്ല. കൊമി​നി​യസ്‌ കുറേ​ക്കൂ​ടി കൃത്യ​മായ ഭാഷയിൽ, “മനസ്സിന്റെ കശാപ്പു​ശാല” എന്നു വിദ്യാ​ല​യ​ങ്ങളെ നാമക​രണം ചെയ്‌തു.

പുതിയ അധ്യാപന രീതി​യു​ടെ രംഗ​പ്ര​വേ​ശം

വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ പരിഷ്‌ക​ര​ണ​ത്തി​ന്റെ ആവശ്യത്തെ കുറിച്ച്‌ ആദ്യമാ​യി തുറന്നു സംസാ​രി​ച്ചതു കൊമി​നി​യസ്‌ ആയിരു​ന്നില്ല. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഫ്രാൻസിസ്‌ ബേക്കൺ, ലത്തീൻ പഠനത്തിന്‌ ഊന്നൽ നൽകു​ന്ന​തി​നെ ശക്തമായി അപലപി​ക്കു​ക​യും പ്രകൃ​തി​യെ കുറിച്ചു പഠിക്കു​ന്ന​തി​ലേക്കു മടങ്ങാൻ ആഹ്വാനം നൽകു​ക​യും ചെയ്‌തി​രു​ന്നു. ജർമനി​യി​ലുള്ള വൊൾഫ്‌ഗാങ്‌ റാട്‌കെ​യും യോഹാൻ വാലെ​ന്റിൻ ആൻ​ഡ്രേ​യെ​യും മറ്റു ചിലരും വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ രംഗത്ത്‌ പരിഷ്‌കാ​രങ്ങൾ വരുത്താൻ മുതിർന്നു. എന്നുവ​രി​കി​ലും, തങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾക്ക്‌ ഔദ്യോ​ഗിക പിന്തുണ നേടാൻ അവർക്കാർക്കും സാധി​ച്ചില്ല.

മുഷി​പ്പു​ള​വാ​ക്കു​ന്ന​തി​നു പകരം, പഠനം രസകര​മാ​ക്കി തീർക്കുന്ന ഒരു സമ്പ്രദാ​യം കൊമി​നി​യസ്‌ നിർദേ​ശി​ച്ചു. തന്റെ പാഠ്യ​പ​ദ്ധ​തി​യെ അദ്ദേഹം പാം​പെ​ദി​യാ എന്നു നാമക​രണം ചെയ്‌തു—“സാർവ​ലൗ​കിക വിദ്യാ​ഭ്യാ​സം” എന്നാണ്‌ അതിന്‌ അർഥം. സകലർക്കും ആസ്വദി​ക്കാ​വുന്ന തരത്തി​ലുള്ള പുരോ​ഗ​മ​നാ​ത്മ​ക​മായ അധ്യയന സമ്പ്രദാ​യം നടപ്പാ​ക്കുക ആയിരു​ന്നു അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ലക്ഷ്യം. ലാളി​ത്യ​ത്തിൽ നിന്നു സങ്കീർണ​ത​യി​ലേക്കു സ്വാഭാ​വി​ക​മാ​യും നയിക്ക​ത്ത​ക്ക​വണ്ണം കുട്ടി​കളെ കാര്യങ്ങൾ പടിപ​ടി​യാ​യി പഠിപ്പി​ക്കണം എന്ന്‌ അദ്ദേഹം അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെട്ടു. വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ ആദ്യത്തെ ഏതാനും വർഷങ്ങൾ ലത്തീൻ ഭാഷയ്‌ക്കു പകരം മാതൃ​ഭാഷ ഉപയോ​ഗി​ക്കാ​നും കൊമി​നി​യസ്‌ പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ച്ചു.

വിദ്യാ​ഭ്യാ​സം കൗമാ​ര​ത്തോ​ടെ നിലച്ചു​കൂ​ടാ, മറിച്ച്‌ ഒരുവന്റെ ജീവി​ത​ത്തിൽ ഉടനീളം അതു തുട​രേ​ണ്ട​തുണ്ട്‌. പഠനം “തികച്ചും പ്രാ​യോ​ഗി​ക​വും അത്യന്തം ഉല്ലാസ​പ്ര​ദ​വും വിനോ​ദം പോലും ആയിരി​ക്കണം” എന്ന്‌ “അതായത്‌, നമ്മുടെ മുഴു ജീവി​ത​ത്തി​നും ഹൃദ്യ​മായ നാന്ദി കുറി​ക്കുന്ന ഒന്ന്‌ ആയിരി​ക്കണം” എന്ന്‌ കൊമി​നി​യസ്‌ എഴുതി. കേവലം മനസ്സി​നെയല്ല, മുഴു വ്യക്തി​യെ​യും പ്രബോ​ധി​പ്പി​ക്കു​ന്ന​തിൽ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ സമ്പ്രദാ​യം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീ​ക​രി​ക്കണം—അതായത്‌, അതിൽ ധാർമി​ക​വും ആത്മീയ​വു​മായ പ്രബോ​ധനം ഉൾപ്പെ​ടു​ത്തണം—എന്ന്‌ അദ്ദേഹം വിശ്വ​സി​ച്ചു.

യോഹാൻ കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ

അധ്യാപന രംഗത്തെ കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ ആദ്യത്തെ ഗ്രന്ഥം 1630-ൽ പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രിച്ച ദ സ്‌കൂൾ ഓഫ്‌ ഇൻഫൻസി ആണ്‌.a അതു കുട്ടി​കളെ വീട്ടിൽ ഇരുത്തി പഠിപ്പി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ അമ്മമാ​രെ​യും ആയമാ​രെ​യും സഹായി​ക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യ​പ്പെ​ട്ടത്‌ ആയിരു​ന്നു. തുടർന്ന്‌, 1631-ൽ ദ ഗേറ്റ്‌ ഓഫ്‌ ലാങ്വേ​ജസ്‌ അൺലോ​ക്‌ട്‌ എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രി​ക്ക​പ്പട്ടു. അതു ലത്തീൻ ഭാഷാ​ധ്യാ​പ​ന​ത്തിൽ അക്ഷരീ​യ​മാ​യും വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു. സമാന്തര കോള​ങ്ങ​ളിൽ ചെക്ക്‌ ഭാഷയി​ലും ലത്തീൻ ഭാഷയി​ലും വിവരങ്ങൾ ക്രമീ​ക​രി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടാണ്‌ അദ്ദേഹം ആ ഗ്രന്ഥം രചിച്ചത്‌. തന്മൂലം, രണ്ടു ഭാഷക​ളും നിഷ്‌പ്ര​യാ​സം താരത​മ്യം ചെയ്യാൻ സാധി​ച്ചു​വെന്നു മാത്രമല്ല അതു പഠനം സുഗമ​വു​മാ​ക്കി. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ഈ അധ്യാപന സഹായി​യു​ടെ പരിഷ്‌ക​രിച്ച പതിപ്പ്‌ പരക്കെ സ്വീകാ​ര്യ​മാ​യ​തി​ന്റെ ഫലമായി ഒടുവിൽ അത്‌ 16 ഭാഷക​ളി​ലേക്കു വിവർത്തനം ചെയ്യ​പ്പെട്ടു.

കൊമി​നി​യസ്‌ രചിച്ച ഗ്രന്ഥങ്ങ​ളിൽ ഏറ്റവും പുകഴ്‌പെ​റ്റ​തും ഒരുപക്ഷേ ഏറ്റവും ലാളി​ത്യ​മാർന്ന​തും ദൃശ്യ ലോകം (ഇംഗ്ലീഷ്‌) എന്ന ഗ്രന്ഥമാണ്‌. കുട്ടി​കൾക്കു​വേണ്ടി രചിക്ക​പ്പെട്ട അതു ചിത്ര​ങ്ങ​ളും വിവര​ണ​ങ്ങ​ളും സഹിത​മുള്ള വായനാ സഹായി​യാണ്‌. അതും വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ ചരി​ത്ര​ത്തി​ലെ ഒരു നാഴി​ക​ക്കല്ല്‌ ആയിരു​ന്നു. അത്‌ “യൂറോ​പ്പിൽ നൂറ്റി​പ്പ​തി​നഞ്ചു വർഷ​ത്തോ​ളം പ്രതി​യോ​ഗി ഇല്ലാതെ നില​കൊ​ണ്ടു; ഇരുന്നൂ​റോ​ളം വർഷം പ്രാഥ​മിക പാഠപു​സ്‌ത​ക​മാ​യി [അത്‌] ഉപയോ​ഗി​ച്ചു പോന്നു” എന്ന്‌ 20-ാം നൂറ്റാ​ണ്ടി​ലെ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ പ്രൊ​ഫ​സ​റായ എൽവുഡ്‌ കബെർലി പറയുന്നു. വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ, ഇന്നത്തെ മിക്ക സചിത്ര പാഠപു​സ്‌ത​ക​ങ്ങ​ളും ചിത്രങ്ങൾ അധ്യാപന സഹായി​ക​ളാ​യി ഉപയോ​ഗി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ രചനാ ശൈലി പിന്തു​ട​രു​ന്നു.

പെട്ടെ​ന്നു​ത​ന്നെ കൊമി​നി​യസ്‌ ഒരു പ്രതി​ഭ​യാ​യി പ്രകീർത്തി​ക്ക​പ്പെട്ടു. യൂറോ​പ്പിൽ എമ്പാടു​മുള്ള പണ്ഡിത​ന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ നേതൃ​സ്ഥാ​നത്ത്‌ ഇരുത്തി അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ഉപദേശം തേടി. മാഗ്നാൽയാ ക്രിസ്റ്റി ആമെരി​ക്കാ​നാ എന്ന ഗ്രന്ഥം പറയു​ന്ന​ത​നു​സ​രിച്ച്‌, മസാച്ചു​സെ​റ്റ്‌സി​ലെ കേം​ബ്രി​ഡ്‌ജി​ലുള്ള ഹാർവാർഡ്‌ യൂണി​വേ​ഴ്‌സി​റ്റി​യു​ടെ പ്രസി​ഡന്റ്‌ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠി​ക്കാൻ 1654-ൽ കൊമി​നി​യ​സി​നെ ക്ഷണിക്കു​മാറ്‌ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ പ്രശസ്‌തി എമ്പാടും വ്യാപി​ച്ചു. എന്നാൽ, പ്രശസ്‌തി​യോ മഹിമ​യോ ഉന്നതസ്ഥാ​ന​മോ കാംക്ഷി​ക്കാഞ്ഞ കൊമി​നി​യസ്‌ ആ ക്ഷണം നിരസി​ച്ചു.

അദ്ദേഹ​ത്തി​നു പ്രചോ​ദ​ന​മേ​കി​യത്‌ എന്താണ്‌?

കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ ജീവിത ഗതി പരി​ശോ​ധി​ക്കുന്ന ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തെ പ്രചോ​ദി​പ്പി​ച്ചത്‌ എന്താ​ണെന്ന്‌ അറിയാൻ സ്വാഭാ​വി​ക​മാ​യും ആഗ്രഹി​ക്കും. മനുഷ്യ​വർഗത്തെ ഏകീഭ​വി​പ്പി​ക്കുന്ന ഒരു ശക്തിയാ​യി കൊമി​നി​യസ്‌ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സത്തെ വീക്ഷിച്ചു. സാർവ​ലൗ​കിക വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​ലൂ​ടെ ലോക സമാധാ​നം നിലനിർത്താ​നാ​കും എന്ന്‌ അദ്ദേഹം തറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.

കൊമി​നി​യസ്‌ അറിവി​നെ ഭക്തിയു​മാ​യും ബന്ധപ്പെ​ടു​ത്തി. അറിവു സമ്പാദി​ക്കു​ന്ന​തി​ലൂ​ടെ മനുഷ്യ​വർഗം ആത്യന്തി​ക​മാ​യി ദൈവ​ത്തി​ലേക്കു നയിക്ക​പ്പെ​ടും എന്ന്‌ അദ്ദേഹം വിശ്വ​സി​ച്ചു. ഒരുപക്ഷേ അതായി​രു​ന്നി​രി​ക്കണം അദ്ദേഹ​ത്തി​നു പ്രചോ​ദ​ന​മേ​കിയ പ്രമുഖ ഘടകം.

വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തെ കുറിച്ച്‌ ഉൾക്കാഴ്‌ച നൽകുന്ന കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ വീക്ഷണങ്ങൾ ഇന്നും മൂല്യ​വ​ത്താ​യി തുടരു​ന്നു. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ ക്രമാ​നു​ഗത അധ്യാപന രീതികൾ—ദൃശ്യ ഉപാധി​ക​ളു​ടെ ഉപയോ​ഗം ഉൾപ്പെടെ—ലോക​വ്യാ​പ​ക​മാ​യി പ്രാബ​ല്യ​ത്തിൽ ഉണ്ട്‌. വാച്ച്‌ ടവർ ബൈബിൾ ആൻഡ്‌ ട്രാക്‌റ്റ്‌ സൊ​സൈറ്റി പ്രസി​ദ്ധീ​ക​രി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന സാഹി​ത്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ കാര്യ​ത്തി​ലും ഇതു ശരിയാണ്‌. വ്യക്തി​പ​ര​മാ​യി ബൈബിൾ പഠിക്കു​മ്പോ​ഴോ കുടുംബ ബൈബിൾ അധ്യയനം നടത്തു​മ്പോ​ഴോ ഒക്കെ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ രീതികൾ പിൻപ​റ്റു​ന്ന​തി​ലൂ​ടെ നമുക്ക്‌ ഓരോ​രു​ത്തർക്കും വ്യക്തി​പ​ര​മാ​യി പ്രയോ​ജനം അനുഭ​വി​ക്കാ​നാ​കും. അതെങ്ങനെ?

“കുട്ടി​ക​ളു​ടെ പ്രായ​ത്തി​നും ഗ്രഹണ​പ്രാ​പ്‌തി​ക്കും സ്ഥിതി​ഗ​തി​കൾക്കും ചുറ്റു​പാ​ടു​കൾക്കും നിരക്കാത്ത വിധത്തിൽ വിവരങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്‌തു​കൊണ്ട്‌ അവരെ ഭാര​പ്പെ​ടു​ത്ത​രുത്‌” എന്നു കൊമി​നി​യസ്‌ എഴുതി. തന്മൂലം, മക്കളെ ബൈബി​ളോ മറ്റേ​തെ​ങ്കി​ലും വിഷയ​ങ്ങ​ളോ പഠിപ്പി​ക്കു​മ്പോൾ പാഠങ്ങൾ അവർക്ക്‌ അനു​യോ​ജ്യ​മാ​ക്കാൻ ശ്രമി​ക്കുക. ഒരു ഔപചാ​രിക ചോ​ദ്യോ​ത്തര ചർച്ചയ്‌ക്കു പകരം ബൈബിൾ കഥാപാ​ത്ര​ങ്ങളെ കുറി​ച്ചുള്ള കഥകൾ കുട്ടി​കൾക്കു പറഞ്ഞു​കൊ​ടു​ക്ക​രു​തോ? ബൈബിൾ സംഭവ​ങ്ങ​ളു​ടെ ചിത്രങ്ങൾ വരയ്‌ക്കാ​നോ ബൈബിൾ നാടകങ്ങൾ അഭിന​യി​ച്ചു കാട്ടാ​നോ പ്രോ​ത്സാ​ഹി​പ്പി​ച്ചു കൊണ്ട്‌ അവരെ അതിൽ ഉൾപ്പെ​ടു​ത്തുക. നിങ്ങളു​ടെ ഭാവനാ​ശക്തി ഉപയോ​ഗി​ക്കുക! അതു കൈവ​രു​ത്തുന്ന ഫലങ്ങൾ ശ്രമത്തി​നു തക്ക മൂല്യ​മു​ള്ള​താ​യി​രി​ക്കും.—സദൃശ​വാ​ക്യ​ങ്ങൾ 22:6.

കൂടാതെ, പുരോ​ഗ​മ​നാ​ത്മ​ക​മായ വിധത്തിൽ കുട്ടി​കൾക്കും യുവജ​ന​ങ്ങൾക്കും പ്രബോ​ധ​ന​മേ​കാൻ പ്രത്യേ​കം രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തി​രി​ക്കുന്ന എന്റെ ബൈബിൾ കഥാ പുസ്‌തകം, യുവജ​നങ്ങൾ ചോദി​ക്കുന്ന ചോദ്യ​ങ്ങ​ളും പ്രാ​യോ​ഗി​ക​മായ ഉത്തരങ്ങളുംb എന്നിങ്ങ​നെ​യുള്ള സചിത്ര സാഹി​ത്യ​ങ്ങ​ളും പരമാ​വധി പ്രയോ​ജ​ന​പ്പെ​ടു​ത്തുക. ഏതൊരു പ്രായ​ത്തി​ലു​മുള്ള ബൈബിൾ വിദ്യാർഥി​കളെ പഠിപ്പി​ക്കു​മ്പോ​ഴും പ്രസ്‌തുത അനുഭവം അവർക്ക്‌ “തികച്ചും പ്രാ​യോ​ഗി​ക​വും അത്യന്തം ഉല്ലാസ​പ്ര​ദ​വും” ആക്കിത്തീർക്കാൻ മുൻകൈ എടുക്കുക.

നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു പൈതൃ​കം

1656-ൽ ലെഷ്‌നോ പട്ടണം അഗ്നിക്ക്‌ ഇരയാ​യ​പ്പോൾ കൊമി​നി​യ​സിന്‌ സ്വന്തമാ​യി ഉണ്ടായി​രുന്ന എല്ലാം​തന്നെ നഷ്ടമായി. എങ്കിലും, അദ്ദേഹം മറ്റൊരു വിധത്തി​ലുള്ള സമ്പത്തു കരുതി​വെ​ച്ച​തിൽ നമുക്കു നന്ദി ഉള്ളവർ ആയിരി​ക്കാ​നാ​കും. വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ ഒരു ഹ്രസ്വ ചരിത്രം (ഇംഗ്ലീഷ്‌) എന്ന പുസ്‌തകം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: “കൊമി​നി​യസ്‌ . . . അധ്യാ​പ​ന​ത്തിൽ വാക്കു​കൾക്കു പകരം വസ്‌തു​ത​കൾക്കാണ്‌ ഊന്നൽ നൽകി​യത്‌. ശാസ്‌ത്രീയ വസ്‌തു​ത​ക​ളു​ടെ​യും പ്രയോ​ജ​ന​പ്ര​ദ​മായ ലോക വിവര​ങ്ങ​ളു​ടെ​യും അധ്യാ​പ​ന​ത്തി​നു തന്റെ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങ​ളിൽ അദ്ദേഹം മുന്തിയ സ്ഥാനം നൽകി.”

വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തെ കൂടു​ത​ലും ശാസ്‌ത്രീ​യ​മായ ഒന്നാക്കി​യ​തി​ന്റെ ബഹുമതി കൊമി​നി​യ​സിന്‌ ഉള്ളതാ​ണെന്നു വസ്‌തു​നി​ഷ്‌ഠ​മാ​യും പറയാ​നാ​കും. അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ അധ്യാപന രീതികൾ സ്‌കൂൾ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ രംഗത്തു വിപ്ലവം സൃഷ്ടി​ക്കു​ക​തന്നെ ചെയ്‌തു. അമേരി​ക്കൻ വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ വിചക്ഷ​ണ​നായ നിക്കൊ​ളസ്‌ ബട്‌ലർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ ചരി​ത്ര​ത്തിൽ കൊമി​നി​യസ്‌ പരമ​പ്ര​ധാ​ന​മായ സ്ഥാനം വഹിക്കു​ന്നു. പ്രാഥ​മിക-സെക്കൻഡറി വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത​ല​ത്തി​ലെ ആധുനി​ക​വ​ത്‌ക​ര​ണ​ത്തി​നു മാർഗ​ദീ​പം കാട്ടു​ന്ന​തും ആധിപ​ത്യം പുലർത്തു​ന്ന​തും മറ്റാരു​മല്ല.” ബൈബി​ളി​ന്റെ ഉത്സുക പഠിതാ​ക്ക​ളായ യഹോ​വ​യു​ടെ സാക്ഷി​കൾക്കും ആധുനിക വിദ്യാ​ഭ്യാ​സ​ത്തി​ന്റെ മുത്തച്ഛ​നായ കൊമി​നി​യ​സി​നോ​ടു നന്ദി ഉള്ളവർ ആയിരി​ക്കാൻ നല്ല കാരണ​മുണ്ട്‌.

[അടിക്കു​റി​പ്പു​കൾ]

[23-ാം പേജിലെ ചതുരം/ചിത്രങ്ങൾ]

യോഹാൻ കൊമി​നി​യ​സി​ന്റെ ചില അധ്യാപന തത്ത്വങ്ങൾ

പാഠ്യ വിഷയ​ത്തി​ന്റെ അളവ്‌: “ഒരു അധ്യാ​പകൻ തനിക്കു പഠിപ്പി​ക്കാൻ കഴിയു​ന്നി​ട​ത്തോ​ളം അല്ല, മറിച്ച്‌ വിദ്യാർഥിക്ക്‌ ഉൾക്കൊ​ള്ളാൻ കഴിയു​ന്നി​ട​ത്തോ​ള​മാ​ണു പഠിപ്പി​ക്കേ​ണ്ടത്‌.”

അധ്യാപന രീതികൾ: “നന്നായി പഠിപ്പി​ക്കുക എന്നതിന്റെ അർഥം ദ്രുത​ഗ​തി​യിൽ, യുക്ത്യ​നു​സൃ​തം, സമ്പൂർണ​മാ​യി ഗ്രഹി​ക്ക​ത്ത​ക്ക​വണ്ണം വിദ്യാർഥി​യെ പഠിപ്പി​ക്കുക എന്നാണ്‌.”

“വിദ്യാർഥി​യു​ടെ അറിവി​ല്ലായ്‌മ ക്ഷമാപൂർവം സഹിച്ച്‌ ഫലപ്ര​ദ​മായ വിധത്തിൽ അതു ദൂരീ​ക​രി​ക്കു​ന്ന​വ​നാ​ണു സമർഥ​നായ അധ്യാ​പകൻ.”

“വ്യത്യസ്‌ത ഉദ്ദേശ്യ​ങ്ങ​ളി​ലും രൂപങ്ങ​ളി​ലും ഉത്ഭവങ്ങ​ളി​ലും കാര്യാ​ദി​കൾ ഒന്നി​നോ​ടൊ​ന്നു വ്യത്യാ​സ​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നത്‌ എങ്ങനെ എന്ന്‌ എടുത്തു കാണി​ക്കു​ന്ന​താണ്‌ അധ്യാ​പനം. . . . അതു​കൊണ്ട്‌, കാര്യാ​ദി​ക​ളു​ടെ വ്യത്യാ​സം നന്നായി വിശദീ​ക​രി​ക്കു​ന്നവൻ നന്നായി പഠിപ്പി​ക്കു​ന്നു.”

യുക്ത്യനുസൃതം ബന്ധിപ്പി​ക്കൽ: “അർഥശൂ​ന്യ​മായ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​നോ വിലയി​രു​ത്താ​നോ സാധ്യ​മ​ല്ലാ​ത്ത​തി​നാൽ അവ ഓർമ​യിൽ തങ്ങിനിൽക്കു​മെന്നു പ്രതീ​ക്ഷി​ക്കാ​നാ​കില്ല.”

“വിശദാം​ശങ്ങൾ ലഭ്യമ​ല്ലാ​ത്ത​പ്പോൾ ഒരു സംഗതി മനസ്സി​ലാ​ക്കാ​നോ മൂല്യ​നിർണയം ചെയ്യാ​നോ ഓർമ​യിൽ സൂക്ഷി​ക്കാ​നോ സാധ്യമല്ല.

കാര്യഗ്രഹണം: “ഏതെങ്കി​ലും ഒരു സംഗതി മനസ്സി​ലാ​ക്കു​ന്നത്‌ അധിക​വും, ആ സംഗതി മറ്റൊരു സംഗതി​യു​മാ​യി എങ്ങനെ, എന്തു​കൊ​ണ്ടു ബന്ധപ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നും സമാന​മായ മറ്റു സംഗതി​ക​ളിൽ നിന്ന്‌ അത്‌ എങ്ങനെ, എത്രമാ​ത്രം വ്യത്യാ​സ​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു എന്നും ഗ്രഹി​ക്കു​ന്ന​തി​നെ ആശ്രയി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു.”

“ഒരു സംഗതി​യിൽ എന്ത്‌ ഉൾക്കൊ​ള്ളു​ന്നു എന്നു കണ്ടെത്താൻ ആദ്യം നാം അതു വായി​ക്കണം; അതു മനസ്സി​ലാ​ക്കു​ന്ന​തി​നു രണ്ടാമ​തൊ​രു തവണ വായി​ക്കണം; ഓർമ​യിൽ സൂക്ഷി​ക്കാൻ മൂന്നാ​മ​തൊ​രു തവണ വായി​ക്കണം; പൂർണ​മാ​യി ഗ്രഹിച്ചു എന്ന്‌ ഉറപ്പു​വ​രു​ത്താൻ നാലാ​മ​തൊ​രു തവണ നിശ്ശബ്ദ​മാ​യി നാം അത്‌ ആവർത്തി​ക്കണം എന്നിങ്ങനെ പറയു​ന്ന​തി​നോ​ടു നമുക്കു പൂർണ​മാ​യി യോജി​ക്കാ​വു​ന്ന​താണ്‌.”

[ചിത്രം]

“ദൃശ്യ​ലോക”ത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പേജ്‌, 1883-ലെ പതിപ്പ്‌

[24-ാം പേജിലെ ചിത്രം]

കൊമിനിയസിന്റെ അധ്യാപന തത്ത്വങ്ങൾ അടങ്ങിയ, 1775-ലെ ഒരു ജർമൻ ബാലപാ​ഠം