പൂർവാ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ലെ “വിഡ്‌ഢി എക്‌സ്‌പ്രസ്‌”

കെനിയയിലെ ഉണരുക! ലേഖകൻ

നൂറിൽപ്പരം വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ്‌ പൂർവാ​ഫ്രി​ക്ക​യ്‌ക്കു കുറുകെ റെയിൽപ്പാത നിർമി​ക്കാ​നുള്ള ബ്രിട്ടന്റെ പദ്ധതി ലണ്ടൻ പാർല​മെ​ന്റി​ലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും അത്രകണ്ടു സ്വീകാ​ര്യം ആയിരു​ന്നില്ല. അതിനെ എതിർത്ത ഒരു വ്യക്തി പരിഹാ​സ​പൂർവം ഇങ്ങനെ എഴുതി:

“അതിനു വരുന്ന ചെലവ്‌ അവർണ​നീ​യ​മാണ്‌;

അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്താ​ണെന്ന്‌ ആർക്കും ഒരു എത്തും പിടി​യു​മില്ല;

അത്‌ എവിടെ നിന്നു തുടങ്ങു​മെന്ന്‌ ആർക്കും ഒരു തിട്ടവു​മില്ല;

അത്‌ എങ്ങോട്ടു പോകു​ന്നു​വെന്ന്‌ ആർക്കും അറിഞ്ഞു​കൂ​ടാ.

അതിന്റെ ഉപയോ​ഗം എന്താ​ണെന്ന്‌ ആർക്കും സങ്കൽപ്പി​ക്കാ​നാ​വില്ല;

അതിൽ എന്തു കൊണ്ടു​പോ​കും

എന്ന്‌ ആർക്കും വിശദീ​ക​രി​ക്കാ​നാ​വില്ല;

അതു തീർച്ച​യാ​യും ഒരു വിഡ്‌ഢി സംരംഭം തന്നെ.”

വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ, ആ പദ്ധതി മുകളിൽ പറഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നത്ര മോശ​മൊ​ന്നും ആയിരു​ന്നില്ല. ഇന്ത്യൻ മഹാസ​മു​ദ്ര​ത്തി​ലുള്ള കെനിയൻ തുറമു​ഖ​മായ മൊം​ബാ​സ​യിൽ നിന്ന്‌ വിക്ടോ​റിയ തടാകം വരെ ആ റെയിൽപ്പാ​ത​യ്‌ക്ക്‌ 1,000 കിലോ​മീ​റ്റർ നീളം പ്രതീ​ക്ഷി​ച്ചി​രു​ന്നു. അതിന്റെ നിർമാ​ണം പൂർത്തി​യാ​യാൽ അതു വാണി​ജ്യ​ത്തി​നും വികസ​ന​ത്തി​നും ഉതകു​മെ​ന്നും പ്രസ്‌തുത പ്രദേ​ശത്ത്‌ അടിമ​ത്ത​ത്തിന്‌ അന്ത്യം കുറി​ക്കു​മെ​ന്നും അതിനെ പിന്തു​ണ​ച്ചവർ തറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു. ആ റെയിൽപ്പാ​ത​യു​ടെ നിർമാ​ണ​ത്തിന്‌ 20 കോടി രൂപ—ബ്രിട്ടീ​ഷു​കാർ നികു​തി​യാ​യി നൽകുന്ന പണം—ചെലവാ​കു​മെന്നു കണക്കാ​ക്ക​പ്പെട്ടു. നിർമാ​ണം പൂർത്തി​യാ​കാൻ നാലഞ്ചു വർഷം എടുക്കു​മെ​ന്നും.

എങ്കിലും, വിശദാം​ശങ്ങൾ വ്യക്തമാ​യി​രു​ന്നില്ല. ചീഫ്‌ എഞ്ചിനീ​യ​റായ ജോർജ്‌ വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌ 1895 ഡിസം​ബ​റിൽ മൊം​ബാ​സ​യിൽ എത്തിയ​പ്പോൾ റെയിൽപ്പാത കടന്നു​പോ​കുന്ന മാർഗ​ത്തി​ന്റെ ഒരു രൂപരേഖ മാത്രമേ അദ്ദേഹ​ത്തി​ന്റെ കൈവശം ഉണ്ടായി​രു​ന്നു​ള്ളൂ. പിന്നീട്‌ വൈറ്റ്‌ഹൗ​സി​നു ലഭിച്ച വിവരങ്ങൾ അത്യന്തം ഭയജനകം ആയിരു​ന്നു. മൊം​ബാ​സ​യ്‌ക്കു തൊട്ടു പടിഞ്ഞാറ്‌ ചുട്ടു​പൊ​ള്ളുന്ന മരു​പ്ര​ദേശം. മിക്ക മരുയാ​ത്രി​ക​രും അതിലൂ​ടെ​യുള്ള യാത്ര ഒഴിവാ​ക്കി​യി​രു​ന്നു. അതു കഴിഞ്ഞുള്ള 500 കിലോ​മീ​റ്റ​റാ​കട്ടെ, പുൽമേ​ടു​ക​ളും ഇടതൂർന്നു വളരുന്ന കുറ്റി​ച്ചെ​ടി​ക​ളു​മുള്ള പ്രദേശം. അത്‌ അസംഖ്യം സിംഹ​ങ്ങ​ളു​ടെ വിഹാര സ്ഥലമാ​ണെന്നു മാത്രമല്ല, ധാരാളം സെസി ഈച്ചക​ളും കൊതു​കു​ക​ളും ഉള്ള പ്രദേശം ആയിരു​ന്നു. അതിന​പ്പു​റ​ത്താ​യി അഗ്നിപർവത മലമ്പ്ര​ദേ​ശ​മായ, 80 കിലോ​മീ​റ്റർ വീതി​യുള്ള, 600 മീറ്റർ കിഴു​ക്കാം തൂക്കായ ഭ്രംശ​താ​ഴ്‌വര. തടാക​ത്തി​ലേ​ക്കുള്ള അവസാ​നത്തെ ഏതാണ്ടു 150 കിലോ​മീ​റ്റർ നനഞ്ഞു​കു​ഴഞ്ഞ ചതുപ്പു​നി​ല​മാണ്‌. ആ റെയിൽപ്പാ​ത​യു​ടെ നിർമാ​ണം ആഫ്രി​ക്ക​യി​ലെ ഏറ്റവും രസകര​മായ ഒരു അത്ഭുത​ക​ഥ​യാ​യി തീരു​മാ​യി​രു​ന്ന​തിൽ തെല്ലും അതിശ​യി​ക്കാ​നില്ല.

ആദ്യകാല പ്രശ്‌ന​ങ്ങൾ

അത്തര​മൊ​രു വൻ പദ്ധതിക്കു നിരവധി ജോലി​ക്കാർ വേണ്ടി​യി​രു​ന്നു എന്നതു വ്യക്തമാണ്‌. മൊം​ബാ​സ​യിൽ ആളുകൾ കുറവാ​യി​രു​ന്ന​തി​നാൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നു ജോലി​ക്കാ​രെ കൊണ്ടു​വ​രു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. 1896-ൽ മാത്ര​മാ​യി 2,000 പേർ കപ്പലി​റങ്ങി. കല്ലു​വെ​ട്ടു​കാർ, ലോഹ​പ്പ​ണി​ക്കാർ, ആശാരി​മാർ, നിലം അളക്കു​ന്നവർ, പ്ലാൻ വരയ്‌ക്കു​ന്നവർ, ഗുമസ്‌തർ, തൊഴി​ലാ​ളി​കൾ എന്നിവ​രെ​ല്ലാം അവരിൽ ഉൾപ്പെ​ട്ടി​രു​ന്നു.

അടുത്ത​താ​യി, 1,000 കിലോ​മീ​റ്റർ വരുന്ന റെയിൽപ്പാത നിർമി​ക്കു​ന്ന​തിന്‌ ആവശ്യ​മായ നിരവധി ഉപകര​ണങ്ങൾ സൂക്ഷി​ക്കാൻ മൊം​ബാ​സ​യിൽ സൗകര്യ​ങ്ങൾ ഉണ്ടാ​ക്കേണ്ടി വന്നു. പാളമു​ണ്ടാ​ക്കാൻ മാത്ര​മാ​യി 9 മീറ്റർ നീളവും 200 കിലോ തൂക്കവു​മുള്ള 2,00,000 റെയ്‌ലു​കൾ ആവശ്യ​മാ​യി​വന്നു. അതിനു പുറമേ റെയിൽപ്പാ​ള​ങ്ങൾക്കു കുറുകെ ഇടുന്ന 12 ലക്ഷം സ്ലീപ്പറു​ക​ളും (കൂടു​ത​ലും ഉരുക്കു കൊണ്ടു​ള്ളത്‌) വേണ്ടി​വന്നു. റെയ്‌ലു​ക​ളും സ്ലീപ്പറു​ക​ളും സുരക്ഷി​ത​മാ​യി ഘടിപ്പി​ക്കേ​ണ്ട​തിന്‌ 2,00,000 ഫിഷ്‌പ്ലേ​റ്റു​ക​ളും 4,00,000 ഫിഷ്‌ബോൾട്ടു​ക​ളും 48 ലക്ഷം ലോഹ ആപ്പുക​ളും ഇറക്കു​മതി ചെയ്യേ​ണ്ടി​വന്നു. അതിനു പുറമേ, ലോ​ക്കോ​മോ​ട്ടീവ്‌ എന്ന തീവണ്ടി എൻജി​നു​ക​ളും ടെൻഡ​റു​ക​ളും (എൻജിനു തൊട്ടു പിന്നി​ലാ​യി കൽക്കരി​യും ജലവും സംഭരി​ക്കാൻ ഉള്ളത്‌) ബ്രേക്ക്‌ വാനു​ക​ളും ചരക്കു കൊണ്ടു​പോ​കാ​നും ആളുകളെ കയറ്റാ​നു​മുള്ള വ്യത്യസ്‌ത കോച്ചു​ക​ളും കൊണ്ടു​വ​രേ​ണ്ടി​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ, ആദ്യത്തെ പാളം ഇടുന്ന​തി​നു മുമ്പു​തന്നെ തുറക​ളും പണ്ടകശാ​ല​ക​ളും പണിക്കാർക്കുള്ള താമസ സൗകര്യ​ങ്ങ​ളും അറ്റകു​റ്റ​പ്പ​ണി​ശാ​ല​ക​ളും പണിപ്പു​ര​ക​ളും ഉണ്ടാ​ക്കേ​ണ്ടത്‌ ആവശ്യ​മാ​യി വന്നു. ശാന്തമാ​യി​രുന്ന തീരദേശ പട്ടണം ഒരു ആധുനിക തുറമു​ഖ​മാ​യി മാറി​യതു പെട്ടെ​ന്നാ​യി​രു​ന്നു.

ഉടൻതന്നെ, ജലപ്ര​തി​സന്ധി നേരി​ടേണ്ടി വരു​മെന്നു വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌ മനസ്സി​ലാ​ക്കി; മൊം​ബാ​സ​യി​ലെ ഏതാനും കിണറു​ക​ളി​ലെ വെള്ളം അവിടത്തെ നിവാ​സി​കൾക്കു പോലും തികയു​മാ​യി​രു​ന്നില്ല. എന്നാൽ, കുടി​ക്കാ​നും കുളി​ക്കാ​നും നിർമാണ പ്രവർത്ത​ന​ങ്ങൾക്കും ഒക്കെയാ​യി ധാരാളം വെള്ളം വേണ്ടി​വ​രു​മാ​യി​രു​ന്നു. “ഈ രാജ്യത്തു കണ്ടറിഞ്ഞ കാര്യ​ങ്ങ​ളു​ടെ അടിസ്ഥാ​ന​ത്തിൽ, ആദ്യത്തെ 150 കിലോ​മീ​റ്റർ ദൂരം തീവണ്ടി​യിൽ വെള്ളം കൊ​ണ്ടെ​ത്തി​ക്കു​ക​യ​ല്ലാ​തെ വേറെ മാർഗ​മൊ​ന്നും ഇല്ലെന്നാണ്‌ എനിക്കു തോന്നു​ന്നത്‌,” വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌ എഴുതി. ദിനം​പ്രതി 40,000 ലിറ്റർ വെള്ളം ട്രെയി​നിൽ കൊ​ണ്ടെ​ത്തി​ക്കേണ്ടി വരുമാ​യി​രു​ന്നു!

ആദ്യം, റെയിൽവേ എഞ്ചിനീ​യർമാർ ഒരു ആറിന്‌ അണകെ​ട്ടു​ക​യും മഴവെള്ളം സംഭരി​ക്കാൻ ഒരു ജലസം​ഭ​രണി പണിയു​ക​യും ചെയ്‌തു​കൊണ്ട്‌ വെള്ള​പ്ര​ശ്‌നം പരിഹ​രി​ച്ചു. പിന്നീട്‌, കടൽവെള്ളം ശുദ്ധീ​ക​രിച്ച്‌ എടുക്കാ​നുള്ള യന്ത്രങ്ങ​ളും കൊണ്ടു​വന്നു.

അങ്ങനെ നിർമാ​ണ​ത്തി​നു തുടക്കം കുറിച്ചു. 1896-ന്റെ അവസാനം, വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌ മൊം​ബാ​സ​യിൽ എത്തി ഒരു വർഷത്തി​നു ശേഷം, 40 കിലോ​മീ​റ്റർ ദൂരത്തിൽ പാളം പണി പൂർത്തി​യാ​യി. ഇത്ര​യൊ​ക്കെ നേട്ടങ്ങൾ കൈവ​രി​ച്ചി​ട്ടും, നിർമാണ പ്രവർത്തനം ത്വരി​ത​ഗ​തി​യിൽ നടക്കാ​ത്ത​പക്ഷം, 1920-കളുടെ ആരംഭ​ത്തി​ല​ല്ലാ​തെ തീര​ദേ​ശത്തു നിന്നു വിക്ടോ​റിയ തടാക​ത്തി​ലേക്ക്‌ ആദ്യത്തെ തീവണ്ടി യാത്ര പുറ​പ്പെ​ടില്ല എന്നായി​രു​ന്നു വിമർശ​ക​രു​ടെ അഭി​പ്രാ​യം!

താരു സമതലം കുറുകെ കടക്കൽ

അതിനി​ട​യിൽ, നിർമാണ പ്രവർത്ത​കർക്കു രോഗം പിടി​പെട്ടു. 1896 ഡിസം​ബ​റിൽ മലേറിയ, അതിസാ​രം, ഉഷ്‌ണ​മേ​ഖലാ വ്രണം, ന്യൂ​മോ​ണിയ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ ബാധിച്ച്‌ 500 ജോലി​ക്കാ​രെ തമ്പുക​ളിൽ കിടത്തി ചികി​ത്സി​ച്ചു. ഏതാനും ആഴ്‌ച​കൾക്കു ശേഷം ജോലി​ക്കാ​രിൽ പകുതി​യോ​ളം പേർ രോഗം ബാധിച്ചു കിടപ്പി​ലാ​യി.

എങ്കിലും, നിർമാണ പ്രവർത്തനം തുടർന്നു. മേയ്‌ മാസ​ത്തോ​ടെ 80 കിലോ​മീ​റ്റ​റി​ല​ധി​കം ദൂരത്തിൽ, വരണ്ട താരു സമതലം വരെയുള്ള പാളം പണി പൂർത്തി​യാ​യി. ഒറ്റനോ​ട്ട​ത്തിൽ താരു, സാധാരണ വേഗത്തിൽ നിർമാണ പ്രവർത്ത​നങ്ങൾ നടത്താൻ പറ്റിയ പ്രദേ​ശ​മാ​ണെന്നു തോന്നി​ച്ചേ​ക്കാം എങ്കിലും മനുഷ്യ​നോ​ളം പൊക്ക​ത്തിൽ, കൂർത്ത മുള്ളുള്ള ചെടികൾ ഇടതൂർന്നു വളരുന്ന കാടാ​യി​രു​ന്നു അത്‌. പണിക്കാർ ചെമ്മണ്ണിൽ കുളി​ച്ചി​രു​ന്നു. സൂര്യൻ കത്തിജ്വ​ലി​ച്ചു, നിലം ചുട്ടു​പ​ഴു​ത്തു; എവി​ടെ​യും മുൾച്ചെ​ടി​കൾ മാത്രം. രാത്രി​യിൽ പോലും വളരെ അപൂർവ​മാ​യി​ട്ടേ താപനില 40 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യ​സിൽ താഴെ​യാ​യു​ള്ളൂ. പ്രസ്‌തുത റെയിൽവേയെ കുറി​ച്ചുള്ള തന്റെ ഔദ്യോ​ഗിക ചരി​ത്ര​ഗ്ര​ന്ഥ​ത്തിൽ എം. എഫ്‌. ഹിൽ എന്ന എഴുത്തു​കാ​രൻ ഇങ്ങനെ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെട്ടു: “വെള്ളക്കാ​രന്റെ റെയിൽപ്പാ​ത​യു​ടെ കടന്നു​ക​യറ്റം ആഫ്രി​ക്കയെ അങ്ങേയറ്റം അലോ​സ​ര​പ്പെ​ടു​ത്തി​യ​താ​യി തോന്നു​ന്നു.”

സിംഹ​ങ്ങ​ളു​ടെ ഭീഷണി

1898-ന്റെ അവസാ​ന​ത്തോ​ടെ റെയിൽപ്പാത 195 കിലോ​മീ​റ്റർ ദൂരത്തിൽ, സാവോ നദി വരെ എത്തി. പ്രദേ​ശ​ത്തി​ന്റെ പ്രതി​കൂ​ല​മായ ഭൂപ്ര​കൃ​തി​ക്കു പുറമേ, മറ്റൊരു പ്രശ്‌ന​വും തലപൊ​ക്കി—രണ്ടു സിംഹങ്ങൾ ജോലി​ക്കാ​രെ ആക്രമി​ക്കാൻ തുടങ്ങി. മിക്ക സിംഹ​ങ്ങ​ളും മനുഷ്യ​രെ പിടി​ക്കാ​റില്ല. വളരെ പ്രായം ചെന്നതോ മൃഗങ്ങളെ പിടി​ക്കാൻ അശക്തരോ ആയ സിംഹ​ങ്ങളേ മനുഷ്യ​രെ ആക്രമി​ക്കാ​റു​ള്ളൂ. എന്നാൽ, സാവോ​യി​ലെ ആ രണ്ടു സിംഹങ്ങൾ—ഒരാണും ഒരു പെണ്ണും—അതിന്‌ അപവാ​ദ​മാ​യി​രു​ന്നു. അവ പ്രായം ചെന്നവ​യോ അശക്തരോ ആയിരു​ന്നില്ല. എന്നിട്ടും അവ രാത്രി​യിൽ പതുങ്ങി വന്ന്‌ മനുഷ്യ​രെ പിടി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു പോകു​മാ​യി​രു​ന്നു.

ഭയചകി​ത​രാ​യ തൊഴി​ലാ​ളി​കൾ സംരക്ഷ​ണാർഥം തങ്ങളുടെ തമ്പിനു ചുറ്റും മുൾവേലി കെട്ടു​ക​യും തുടർച്ച​യാ​യി തീ കത്തിക്കു​ക​യും ചെയ്‌തു. കൂടാതെ, മൃഗങ്ങളെ അകറ്റു​ന്ന​തി​നാ​യി കാലി​യായ എണ്ണ പാട്ടക​ളിൽ കൊട്ടി ശബ്ദം കേൾപ്പി​ക്കാൻ അവർ കാവൽക്കാ​രെ​യും ഏർപ്പെ​ടു​ത്തി. ഡിസംബർ ആയതോ​ടെ പണിക്കാർക്ക്‌ സിംഹത്തെ കൊണ്ടു പൊറു​തി​മു​ട്ടി. അവരിൽ ചിലർ ഭയന്ന്‌, പാളത്തി​ന്മേൽ കിടന്നു​കൊണ്ട്‌, മൊം​ബാ​സ​യി​ലേക്കു തിരിച്ചു പോകുന്ന ഒരു തീവണ്ടി നിർത്തി​ച്ചു. 500-ഓളം പേർ അതിൽ കയറി​പ്പോ​യി. ഏതാണ്ടു നാൽപ്പ​ത്തെട്ടു പണിക്കാ​രേ അവശേ​ഷി​ച്ചു​ള്ളൂ. അടുത്ത മൂന്നു വാരം പണിക്കാർ ‘സിംഹ രോധക’ കുടി​ലു​കൾ കെട്ടു​ന്ന​തി​ന്റെ തിരക്കിൽ ആയിരു​ന്ന​തി​നാൽ പണി​യൊ​ന്നും നടന്നില്ല.

ഒടുവിൽ, ആ സിംഹ​ങ്ങളെ കൊന്ന​തോ​ടെ പണി വീണ്ടും തുടങ്ങി.

മറ്റു ബുദ്ധി​മു​ട്ടു​കൾ

1899-ന്റെ മധ്യ​ത്തോ​ടെ പാളം നയ്‌റോ​ബി വരെ എത്തി. അവിടെ നിന്നു പാളം പടിഞ്ഞാ​റേക്കു നീണ്ടു. ചെങ്കു​ത്തായ ഭ്രംശ​താ​ഴ്‌വ​ര​യി​ലൂ​ടെ 400 മീറ്റർ വരെ താഴേ​ക്കി​റങ്ങി അതിന്റെ എതിർ ഭാഗത്തുള്ള ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളും അഗാധ​മായ മലയി​ടു​ക്കു​ക​ളും ഒക്കെ കടന്ന്‌ 2,600 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ അത്‌ മൗ പർവത​ത്തിൽ എത്തി.

നിമ്‌നോ​ന്ന​ത​മായ അത്തരം പ്രദേ​ശ​ത്തു​കൂ​ടെ ഒരു റെയിൽപ്പാത പണിയു​ന്നത്‌ ദുഷ്‌ക​ര​മായ ദൗത്യ​മാ​യി​രു​ന്നു. എന്നാൽ, വേറെ​യും പ്രശ്‌നങ്ങൾ ഉണ്ടായി​രു​ന്നു. ഉദാഹ​ര​ണ​ത്തിന്‌, പ്രാ​ദേ​ശിക യോദ്ധാ​ക്കൾ തമ്പി​ലേക്കു കടന്നു​വന്ന്‌ തങ്ങൾക്കു​വേണ്ട നിർമാണ സാമ​ഗ്രി​കൾ—ആഭരണങ്ങൾ പണിയാൻ ടെല​ഗ്രാഫ്‌ വയറു​ക​ളും ആയുധങ്ങൾ പണിയാൻ ബോൾട്ടു​ക​ളും ആണിക​ളും കമ്പിക​ളും—എടുത്തു​കൊ​ണ്ടു​പോ​യി. അതേക്കു​റിച്ച്‌ അഭി​പ്രാ​യ​പ്പെ​ട്ടു​കൊണ്ട്‌ പൂർവാ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ലെ ഒരു മുൻ കമ്മീഷണർ, സർ ചാൾസ്‌ ഇലി​യൊട്ട്‌ ഇങ്ങനെ എഴുതി: “ഒരു യൂറോ​പ്യൻ റെയിൽപ്പാ​ത​യി​ലെ ടെല​ഗ്രാഫ്‌ വയറുകൾ പവിഴ മാലക​ളും കമ്പികൾ ഒന്നാന്തരം കളി​ത്തോ​ക്കു​ക​ളും ആയിരു​ന്നെ​ങ്കിൽ . . . എത്രമാ​ത്രം മോഷ​ണങ്ങൾ നടക്കു​മാ​യി​രു​ന്നു എന്ന്‌ ഊഹി​ക്കാ​വു​ന്ന​തേ​യു​ള്ളൂ. ആ സ്ഥിതിക്ക്‌ [ഗോ​ത്ര​വർഗ​ക്കാർ] പ്രലോ​ഭ​ന​ത്തിന്‌ വശംവ​ദ​രാ​യ​തിൽ തെല്ലും അതിശ​യി​ക്കാ​നില്ല.”

അവസാന ഘട്ടം

വിക്ടോ​റിയ തടാക​ത്തി​ലേക്കു 10 കിലോ​മീ​റ്റർ ദൂരമേ അവശേ​ഷി​ച്ചി​രു​ന്നു​ള്ളൂ. അങ്ങനെ​യി​രി​ക്കെ, അതിസാ​ര​വും മലേറി​യ​യും പടർന്നു. ജോലി​ക്കാ​രിൽ പകുതി​പേർ രോഗ​ബാ​ധി​ത​രാ​യി. അതേസ​മയം തന്നെ മഴയും തുടങ്ങി. അതോടെ പണ്ടേ ചതുപ്പു​നി​ല​മാ​യി​രുന്ന പ്രദേശം കുഴമ്പു പരുവ​ത്തി​ലാ​യി. റെയിൽപ്പാ​ത​യ്‌ക്കാ​യി ഉയർത്തി കെട്ടിയ ഭാഗം മഴമൂലം തീരെ ഉറപ്പി​ല്ലാ​തെ ആയതി​നാൽ സാമ​ഗ്രി​കൾ കയറ്റി​ക്കൊ​ണ്ടു​വന്ന ട്രെയി​നു​കൾ നീങ്ങി​ക്കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കെ അവയിൽനി​ന്നു സാധനങ്ങൾ ഇറക്കേണ്ടി വന്നു. അല്ലാത്ത​പക്ഷം അവ മറിഞ്ഞ്‌ ചതുപ്പു​നി​ലത്തു താണു പോകു​മാ​യി​രു​ന്നു. അത്തര​മൊ​രു ട്രെയിൻ “സാവധാ​നം, സൂക്ഷിച്ച്‌, ആടിയാ​ടി, പ്രക്ഷു​ബ്ധ​മായ കടലിൽ തിരമാ​ല​യിൽപ്പെട്ട്‌ അങ്ങോ​ട്ടു​മി​ങ്ങോ​ട്ടും ഉലയുന്ന കപ്പൽ പോലെ, ഓരോ വശത്തും പത്തടി ദൂരത്തിൽ ചേറു തെറി​പ്പി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു വരുന്ന”ത്‌ ഒരു ജോലി​ക്കാ​രൻ വർണിച്ചു.

ഒടുവിൽ, 1901 ഡിസംബർ 21-ന്‌ വിക്ടോ​റിയ തടാക​ത്തി​ന്റെ തീരത്ത്‌, ഫ്‌ളോ​റൻസ്‌ തുറമു​ഖ​ത്തു​വെച്ച്‌ (ഇപ്പോ​ഴത്തെ കിസൂമൂ) അവസാ​നത്തെ പാളത്തിൽ ആപ്പു കയറ്റി. മൊത്തം 937 കിലോ​മീ​റ്റർ വരുന്ന റെയിൽപ്പാ​ത​യു​ടെ പണി പൂർത്തി​യാ​ക്കാൻ അഞ്ചു വർഷവും നാലു മാസവും എടുത്തു. ആകെ 36 കോടി 80 ലക്ഷം രൂപ ചെലവാ​യി. ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള 31,983 ജോലി​ക്കാ​രിൽ 2,000-ത്തിലധി​കം പേർ മൃതി​യ​ടഞ്ഞു. ചിലർ ഇന്ത്യയി​ലേക്കു മടങ്ങി. ശേഷിച്ച ആയിര​ക്ക​ണ​ക്കിന്‌ ആളുകൾ അവി​ടെ​തന്നെ താമസിച്ച്‌ പൂർവാ​ഫ്രി​ക്ക​യി​ലെ ഇന്നത്തെ വലിയ ഏഷ്യൻ ജനതതി ആയിത്തീർന്നു. നാൽപ്പ​ത്തി​മൂ​ന്നു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനു​ക​ളും 35 ആർച്ചു​പാ​ല​ങ്ങ​ളും 1,000-ത്തിൽപ്പരം സാധാരണ പാലങ്ങ​ളും കലുങ്കു​ക​ളും നിർമി​ക്കു​ക​യു​ണ്ടാ​യി.

“ലോക​ത്തി​ലേ​ക്കും ഏറ്റവും സാഹസി​ക​മായ റെയിൽപ്പാത” എന്ന്‌ എഴുത്തു​കാ​ര​നായ എൽസ്‌പെത്ത്‌ ഹക്‌സ്ലി അതിനെ വിശേ​ഷി​പ്പി​ച്ചു. എങ്കിലും ചോദ്യം വീണ്ടും അവശേ​ഷി​ക്കു​ന്നു, അതു ശ്രമത്തി​നു തക്ക മൂല്യ​മു​ള്ളത്‌ ആയിരു​ന്നോ? അതോ ആ റെയിൽപ്പാത വാസ്‌ത​വ​ത്തിൽ, വളരെ​യേറെ സമയവും പണവും ചെലവ​ഴി​ക്കേ​ണ്ടി​വന്ന, നിരവധി ജീവൻ ബലിക​ഴി​ക്കേണ്ടി വന്ന, ഒരു “വിഡ്‌ഢി സംരംഭം” ആയിരു​ന്നോ?

പ്രസ്‌തുത റെയിൽപ്പാത ഇന്ന്‌

പ്രാരംഭ പാളം നിർമിച്ച്‌ ഏതാണ്ട്‌ 100 വർഷത്തി​നു​ള്ളിൽ നടന്ന കാര്യങ്ങൾ പരിചി​ന്തി​ച്ചാൽ ആ ചോദ്യ​ത്തിന്‌ ഉത്തരം കണ്ടെത്താ​നാ​കും. വിറക്‌ ഇന്ധനമാ​യി ഉപയോ​ഗി​ച്ചു പ്രവർത്തി​ച്ചി​രുന്ന തീവണ്ടി​ക​ളു​ടെ സ്ഥാനം ഡീസൽകൊ​ണ്ടു പ്രവർത്തി​ക്കുന്ന ശക്തമായ 200-ലധികം ലോ​ക്കോ​മോ​ട്ടീ​വു​കൾ കയ്യടക്കി. കെനി​യ​യി​ലെ​യും ഉഗാണ്ട​യി​ലെ​യും ബഹുദശം പട്ടണങ്ങ​ളി​ലും നഗരങ്ങ​ളി​ലും എത്തി​പ്പെ​ടാൻ ആ റെയിൽപ്പാത വികസി​പ്പി​ക്ക​പ്പെട്ടു. നയ്‌റോ​ബി, കംബാല എന്നീ തലസ്ഥാന നഗരി​ക​ളു​ടെ വികസ​ന​ത്തിൽ അതു മർമ​പ്ര​ധാ​ന​മായ പങ്കു വഹിച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു.

ഇന്ന്‌ ആ റെയിൽപ്പാ​ത​യു​ടെ പങ്ക്‌ ദ്വിമു​ഖ​മാണ്‌. ഒന്നാമ​താ​യി, അത്‌ യാത്ര​ക്കാ​രെ ആശ്രയ​യോ​ഗ്യ​വും സുരക്ഷി​ത​വു​മാ​യി നിശ്ചിത സ്ഥാനങ്ങ​ളിൽ എത്തിക്കു​ന്നു. രണ്ടാമ​താ​യി, അത്‌ സിമന്റ്‌, കാപ്പി, യന്ത്രങ്ങൾ, തടികൾ, ഭക്ഷ്യവ​സ്‌തു​ക്കൾ തുടങ്ങിയ ചരക്കുകൾ കൊണ്ടു​പോ​കാൻ ഉതകുന്നു. കപ്പലിൽ കൊണ്ടു​വന്ന്‌ ഇറക്കിയ നിരവധി സംഭര​ണി​കൾ ഉൾപ്ര​ദേ​ശ​ങ്ങ​ളിൽ എത്തിക്കു​ന്ന​തും കെനിയൻ റെയിൽവേ​യു​ടെ ലാഭക​ര​മായ ബിസി​ന​സാണ്‌.

സ്‌പഷ്ട​മാ​യും, പ്രസ്‌തുത റെയിൽപ്പാത പൂർവാ​ഫ്രി​ക്ക​യ്‌ക്ക്‌ അങ്ങേയറ്റം മൂല്യ​വ​ത്താ​ണെന്നു തെളി​ഞ്ഞി​രി​ക്കു​ന്നു. ഒരിക്കൽ, “വിഡ്‌ഢി എക്‌സ്‌പ്രസ്‌” എന്ന്‌ അപലപിച്ച റെയിൽപ്പാ​ത​യി​ലൂ​ടെ ഉള്ള യാത്ര ഒരുപക്ഷേ നിങ്ങളും എന്നെങ്കി​ലും ആസ്വദി​ച്ചേ​ക്കാം.

[24-ാം പേജിലെ ചതുരം/ചിത്രം]

ട്രെയിൻ യാത്ര

വിനോദ സഞ്ചാരി​ക​ളും തദ്ദേശ​വാ​സി​ക​ളും ഒരു​പോ​ലെ തിര​ഞ്ഞെ​ടു​ക്കുന്ന ഗതാഗത മാർഗം ട്രെയി​നാണ്‌, പ്രത്യേ​കി​ച്ചും മൊം​ബാ​സ​യ്‌ക്കും നയ്‌റോ​ബി​ക്കും ഇടയിൽ. നയ്‌റോ​ബി​യിൽ നിന്നും മൊം​ബാ​സ​യിൽ നിന്നും വൈകിട്ട്‌ കൃത്യം 7 മണിക്ക്‌ യാത്ര​ക്കാ​രെ​യും കൊണ്ടു ട്രെയിൻ പുറ​പ്പെ​ടും. നിങ്ങൾ, യാത്ര ചെയ്യു​ന്നത്‌ ഒന്നാം ക്ലാസ്സി​ലോ രണ്ടാം ക്ലാസ്സി​ലോ ആണെങ്കിൽ, ട്രെയി​നിൽ കയറു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ നിങ്ങളു​ടെ കോച്ചും കമ്പാർട്ടു​മെ​ന്റും ഏതാ​ണെന്ന്‌ അറിയാൻ അവിടെ പതിപ്പി​ച്ചി​രി​ക്കുന്ന ചാർട്ടു​കൾ പരി​ശോ​ധി​ക്കു​ന്നു. സമീപ​ത്താ​യി നിൽക്കുന്ന ഒരു പരിചാ​രകൻ, നിങ്ങൾ 7:15-നാണോ അതോ 8.30-നാണോ അത്താഴം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹി​ക്കു​ന്നത്‌ എന്ന്‌ അന്വേ​ഷി​ക്കു​ന്നു. മറുപടി നൽകി കഴിയു​മ്പോൾ അദ്ദേഹം നിങ്ങളെ ഒരു കൂപ്പൺ ഏൽപ്പി​ക്കു​ന്നു.

നിങ്ങൾ ട്രെയി​നിൽ കയറു​ക​യാ​യി. ചൂളം വിളി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു വണ്ടി സ്റ്റേഷൻ വിടു​ന്ന​തോ​ടെ അതിനു​ള്ളിൽ സംഗീതം അലയടി​ക്കാൻ തുടങ്ങു​ന്നു.

അത്താഴ​ത്തി​നു നേരമാ​കു​മ്പോൾ, ഒരാൾ ഒരു ചെറിയ വാദ്യോ​പ​ക​രണം മുഴക്കി, ഭക്ഷണം തയ്യാറാ​യി എന്ന്‌ അറിയി​ച്ചു​കൊണ്ട്‌ ഇടുങ്ങിയ ഇടനാ​ഴി​യി​ലൂ​ടെ നടക്കുന്നു. ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്ന കോച്ചിൽ, നിങ്ങൾ മെനു​വിൽ നോക്കി ഭക്ഷണത്തിന്‌ ഓർഡർ നൽകുന്നു. ഭക്ഷണം കഴിച്ചു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കു​മ്പോൾ ഒരു പരിചാ​രകൻ നിങ്ങൾക്ക്‌ ഉറങ്ങാൻ മെത്ത തയ്യാറാ​ക്കു​ന്നു.

യാത്ര​യു​ടെ അധിക​പ​ങ്കും രാത്രി​യി​ലാണ്‌. കിടക്കു​ന്ന​തി​നു മുമ്പ്‌ നിങ്ങൾ കമ്പാർട്ടു​മെ​ന്റി​ലെ വിളക്ക​ണ​ച്ചിട്ട്‌ പുറ​ത്തേക്കു നോക്കി ഇങ്ങനെ ചിന്തി​ച്ചേ​ക്കാം: ‘നിലാ​വിൽ തെളി​യുന്ന ആ ഛായാ​രൂ​പ​ങ്ങ​ളും നിഴലു​ക​ളും ആനകളും സിംഹ​ങ്ങ​ളു​മാ​ണോ, അതോ വെറും കുറ്റി​ച്ചെ​ടി​ക​ളും മരങ്ങളു​മാ​ണോ? ഏതാണ്ടു നൂറു വർഷം മുമ്പ്‌, ഈ റെയിൽപ്പാത പണിതു​കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കെ ഇവിടെ കിടന്ന്‌ ഉറങ്ങു​ന്നത്‌ എങ്ങനെ​യുള്ള അനുഭവം ആയിരു​ന്നി​രി​ക്കണം? അന്ന്‌ അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ എനിക്കു ഭയം തോന്നു​മാ​യി​രു​ന്നോ? ഇപ്പോ​ഴോ?’

യാത്ര​യ്‌ക്കു മൊത്തം 14 മണിക്കൂ​റിൽ താഴെ സമയമേ എടുക്കു​ക​യു​ള്ളൂ. അതു​കൊണ്ട്‌, അരു​ണോ​ദയ കിരണങ്ങൾ ആഫ്രിക്കൻ പ്രകൃ​തി​വി​ലാ​സത്തെ പ്രകാ​ശ​മാ​നം ആക്കു​മ്പോൾ നിങ്ങളു​ടെ മുമ്പിൽ ഇതൾവി​രി​യുന്ന ഹരം പകരുന്ന നിരവധി ദൃശ്യങ്ങൾ വീക്ഷി​ക്കാൻ ചുരു​ങ്ങിയ സമയമേ അവശേ​ഷി​ക്കു​ന്നു​ള്ളൂ. മൊം​ബാ​സ​യി​ലേ​ക്കാ​ണു നിങ്ങളു​ടെ യാത്ര എന്നിരി​ക്കട്ടെ. മുൾക്കാ​ടു​കൾക്കു മുകളിൽ ചെഞ്ചായം പൂശി​ക്കൊണ്ട്‌ പ്രഭാത സൂര്യൻ ഉദിക്കു​ന്നു. തുടർന്ന്‌, വെട്ടി​നിർത്തി​യി​രി​ക്കുന്ന പുൽത്ത​കി​ടി​ക​ളും കുറ്റി​ച്ചെ​ടി​കൾ കൊണ്ടുള്ള വേലി​ക​ളും മൊം​ബാ​സ​യി​ലെ ആധുനിക കെട്ടി​ട​ങ്ങ​ളും ദൃശ്യ​മാ​കു​ന്നു. കർഷകർ വയലിൽ പണി​യെ​ടു​ക്കു​ന്നു. നഗ്നപാ​ദ​രായ കുട്ടികൾ ആവേശ​പൂർവം കൈവീ​ശി ട്രെയി​നി​ലെ യാത്ര​ക്കാ​രെ അഭിവാ​ദനം ചെയ്യുന്നു.

നിങ്ങൾ നയ്‌റോ​ബി​യി​ലേ​ക്കാ​ണു യാത്ര ചെയ്യു​ന്ന​തെ​ങ്കിൽ, വിശാ​ല​മായ സമതല​ത്തി​ലൂ​ടെ കടകട​ശ​ബ്ദ​ത്തോ​ടെ സഞ്ചരി​ക്കു​മ്പോ​ഴാ​ണു പ്രഭാതം പൊട്ടി​വി​ട​രു​ന്നത്‌. അവിടെ, പ്രത്യേ​കി​ച്ചും നയ്‌റോ​ബി ദേശീയ പാർക്കി​ലൂ​ടെ കടന്നു​പോ​കു​മ്പോൾ, മൃഗങ്ങളെ കാണാൻ എളുപ്പ​മാണ്‌.

തികച്ചും അനുപ​മ​മായ അനുഭ​വ​മാ​ണത്‌. വരയൻ കുതി​ര​ക​ളെ​യും മാനു​ക​ളെ​യും വീക്ഷി​ച്ചു​കൊ​ണ്ടു പ്രഭാ​ത​ഭ​ക്ഷണം കഴിക്കാൻ മറ്റേ​തൊ​രു ട്രെയി​നിൽ യാത്ര​ചെ​യ്യു​മ്പോ​ഴാ​ണു സാധി​ക്കുക?

[കടപ്പാട്‌]

Kenya Railways

[23-ാം പേജിലെ ഭൂപടം/ചിത്രങ്ങൾ]

കെനിയ

വിക്ടോറിയ തടാകം

കിസൂമൂ

നയ്‌റോബി

സാവോ

മൊംബാസ

ഇന്ത്യൻ മഹാസ​മു​ദ്രം

[കടപ്പാട്‌]

ഗ്ലോബ്‌: Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.

ഗ്ലോബിൽ കൊടു​ത്തി​രി​ക്കുന്ന ആഫ്രി​ക്ക​യു​ടെ ഭൂപടം: The Complete Encyclopedia of Illustration/J. G. Heck

ആൺ കുഡു​വും പെൺ കുഡുവും. Lydekker

ട്രെയിനുകൾ: Kenya Railways

പെൺ സിംഹം. Century Magazine