Ny taratasy ho an’ny Kolosiana, loharanon’ny torohevitra feno fahendrena momba ny finoana sy ny fitondrantena
INONA no laharan’i Jesosy Kristy ao amin’ny fandaharana voalamin’Andriamanitra? Tsy maintsy manaja fitandremana sasany na manaraka fampijalian-tena ve ny kristiana marina mba hanakekezana an’i Jehovah sy hahazoana ny famonjena? Inona avy ireo adidin’ny lehilahy manambady, ny vehivavy, ny ankizy sy izay rehetra mety ho olon-kafa maniry hiaina amim-pitiavam-pivavahana?
Ireo kristianina niaina tamin’ny taonjato voalohany tao amin’ny tanànan’i Kolosia, any Azia Minora, dia nila ny hahafantatra tokoa ny valin’ny fanontaniana toy izany. Marina tokoa fa voahodidin’ny tsy Jiosy mpanompo sampy nifikitra tamin’ny filozofian’ny fampijalian-tena izy ireo, ary koa Jiosy nifady sakafo sasantsasany ary nitandrina ireo fetiny tamin’ny daty tsy niova. Ankoatr’izany, tamin’ny fomba sasany dia nisy mpampianatra sandoka nitsofoka tao amin’ny kongregasiona.
Ny apostoly Paoly izay tsy mbola tany Kolosia mihitsy angamba dia nahazo filazana momba ireo rahalahiny kristiana nonina tao amin’io tanàna io raha mbola voatana an-tranomaizina tany Roma izy (Kolosiana 1:7, 8; 2:1). Tamin’ny lafiny sasantsasany dia nanana fihetsika tsara izy ireo. Kanefa ireo fampianarana namitaka natrehiny dia nahaforona fandrahonana ho an’ny ara-panahin’izy ireo, ary nanahirana mafy ny apostoly Paoly izany. Izany no antony nanoratany ho azy ireo, teo ambany fitarihan’ny tsindrimandrin’Andriamanitra, taratasy mampihetsi-po, tany amin’ny taona 60 na 61*. Ao amin’io taratasy io dia nampiseho torohevitra feno fahendrena momba ny finoana sy ny fitondrantena izy, tamin’ny famaliana araka ireo fanontaniana niseho ho zava-dehibe loatra tamin’zy ireo, toy ny maha-izy azy ho an’ireo kristiana amin’ny taonjato faha-20.
Ny laharana ambonin’ny Zanaka
Nandefa ny taratasiny ho an’ireo “olona masina” sy ny “rahalahy mahatoky ao amin’i Kristy” i Paoly, izany hoe ho an’ireo mpianatr’i Jesosy voahosotry ny fanahy masina izay any Kolosia. Tamin’ny alalan’ny vavaka, dia nisaotra an’Andriamanitra ilay apostoly noho ny finoan’izy ireo, ny fanantenany ary ny fitiavany. Ankoatr’izany, Paoly sy Timoty dia ‘tsy nitsahatra nivavaka mba hofenoina fahalalana tsara, fahendrena sy fahazavan-tsaina avy amin’ny Fanahy’ izy ireo. Noho fikendrena inona? ‘Mba hanaovana ny sitrapon’i Jehovah amin’ny zavatra rehetra.’—Kolosiana 1:1-12.
Ny ampahany lehibe amin’io fahalalana resahina io dia mahakasika ny Zanak’Andriamanitra. Tamin’ny alalany tokoa no nahazoan’ny kristiana ny fahafahany noho ny avotra sy ny famelana ny helok’izy ireo. Ny Zanak’Andriamanitra kao ambonin’izany no “lahimatoa talohan’izao zavatra ary rehetra izao”, ny fiandohan’ireo asan’i Jehovah ary izay tamin’ny alalany no nampisy ireo anjely na zanak’Andriamanitra izay miisa an-tapitrisany maro, izao rehetra izao sy ny tany, miaraka amin’ireo zavamaniry sy ireo zavaboary ao aminy. Ny Zanaka koa dia “Lahimatoa tamin’ny maty”, amin’ny heviny hoe nanokatra ny lalana izy mba hitsanganan’ireo mpiara-mandova aminy ka hanandramany ny tsy fahafatesana miaraka aminy any an-danitra. Ary ankoatra ny zavatraa hafa, Jesosy Kristy koa dia “Lohan’ny tena, dia ny fiangonana [kongregasiona, MN], satria izy mitana toerana ambony noho ny an’ireo mpianany voahosotry ny fanahy.—Kolosiana 1:13-18.
Ankoatr’izany, ‘sitrak’Andriamanitra ny hitoeran’ny fahafenoana rehetra ao amin’ny Zanany’. Eny, ny zanaka no fanehoana amin’ny tena izy mihitsy ireo toetran’Andriamanitra, ao anatin’izany ny fahendrena ary, avy amin’izany, dia naneho izay ilain’ny kristiana mba hahazoana fianarana sy torolalana izy. Ny fampianarany izay mifanaraka tanteraka amin’ny sisa amin’ny Soratra Masina dia tsy misy banga mihitsy. Amin’ny alalany, ny zavatra hafa rehetra any an-danitra sy eto an-tany dia hampihavanina amin’Andriamanitra. Ambonin’izany, ny sorona nataony dia namela ny fanambarana ny “zava-miafina” izay voafina hatramin’ny ela, ka io “zava-miafina” io dia ny fanantenana indrindra velomin’ny tsy Jiosy manomboka izao mba handraisana anjara amin’ny voninahitr’i Kristy any an-danitra. Kanefa ireo Kristiana dia tsy afaka mandray tombontsoa amin’izany fampihavanana izany raha tsy mijanona ho mafy orina, tsy miala amin’ny fanantenana ny vaovao tsara. Fa raha ny amin’i Paoly, dia niasa mafy izy tamin’ny naha-minisitr’io vaovao tsara mifantoka amin’i Kristy io, izay manana ny fahamboniana ao amin’ny fandaharan’Andriamanitra.—Kolosiana 1:19-29.
Fanoherana ireo fampianaran-diso
Raha ta-hahazo ny tombontsoa lehibe hanana fiainana toy ny an’i Jesosy any an-danitra ireo kristiana tany Kolosia dia tsy maintsy nitadidy fa ao amin’i Kristy no “iafenan’ny rakitry ny fahendrena sy ny fahalalana rehetra”. Noho izany izy ireo dia tsy maintsy niahiahy izay rehetra nandrahona ny ‘hahalasa azy ireo ho babony amin’ny filosofia sy ny famitahana foana, araka ny fampianarana voatolotry ny razana, araka ny abidiam-pianaran’izao tontolo izao, fa tsy araka an’i Kristy’. Hatramin’izay àry izy ireo dia hita o nanana andraikitra handa miaraka ireo hevitry ny Grika feno fanompoan-tsampy ary ireo foto-pampianarana tsy araka ny Baiboly avy tamin’ireo Jiosy. Toy izany koa ankehitriny, dia tena ilain’ny Vavolombelon’i Jehovah ny miaro tena amin’ny fampianaran-diso ary miandany tanteraka amin’ny fahamarinana.—Kolosiana 2:1-12.
Ao amin’ny tohin’ny taratasiny dia manatanjaka ireo Kolosiana hanohitra ireo mpanaraka ny jodaisma i Paoly. Soritany fa nesorin’Andriamanitra ny Lalàn’i Mosesy tamin’ny namatsihana izany tamin’ny hazo fijalian’i Jesosy. Izany no antony tsy tokony hamelan’izy ireo na iza na iza hitsara ny finoany sy ny fahamarinany noho ny raharaha momba ny fihinana, fisotro ary fitandremana manokana. Fa nahoana? Satria ireny zavatra ireny tsy mahaforona afa-tsy aloky ny zavatra ho avy, fa ny ”tenany dia an’i Kristy.”—Kolosiana 2:13-17.
Mba handresena fiheveran-diso hafa, dia nampitandrina ireo rahalahiny i Paoly tamin’ireo izay nifaly tamin’ny fanetren-tena sarintsariny ihany na feno fihatsarambelatsihy sy “ny fivavahana amin’ny anjely”. Araka ny miseho ivelany, ny Kolosiana sasany dia nihevitra fa nanao fanompoam-pivavahana toy ny fanaon’ny anjely, araka izay nosaintsainin’izy ireo, na dia tsy nivavaka nivantana tamin’ireo anjely aza izy ireo. Na ho inona na inona io endri-panompoam-pivavahana io, ary koa ny ‘fanetren-tena haitraitra’ sy ny fampijalian-tena na “fampahoriana ny tena”, araka ny nolazain’i Paoly, dia “tsy manan-kery akory hahasakana ny fampianarana ny nofo”. Toy izany koa ankehitriny, ny fifadiana, ny fanetren-tena ankosoka sy ny fanao hafa mitovy amin’izany dia tsy hahatonga antsika ho olona araka ny fanahy kokoa.—Kolosiana 2:18-23.
Mba hitazonana toetra ara-panahy mendrika io anarana io sy handresena ireo fanirian-dratsin’ny nofo, ireo mpianatr’i Jesosy voahosotra dia tokony ‘hisaina ny zavatra any ambony, fa tsy ny zavatra ety an-tany kosa. Amin’izany fepetra tokana izany ihany no ahafahan’izy ireo mamelona fanantenana ny hiseho miaraka amin’i Kristy ao amin’ny voninahiny any an-danitra. Toy izany koa ireo kristiana izay mamelona fanantenana ny ho eto an-tany dia tokony hampitodika ny fony ho amin’ireo zavatra ara-panahy.—Kolosiana 3:1-4; Matio 6:19-21.
Torohevitra tsara momba ny fitondrantena
Inona no hanampy antsika tokoa hanakaiky an’i Jehovah sy hahatongavana ho olona araka ny fanahy kokoa? Mamaly i Paoly hoe: ‘Vonoy ny momba ny tenanareo, dia fijangajangana, fahalotoana, firehetam-po, fanirian-dratsy ary fieremana’. Hohalavirintsika ihany koa ny fampiasana amin’ny fomba ratsy ny lelantsika amin’ny famelana ny fahatezerantsika hipoaka na amin’ny fanononana teny maloto na lainga. Toy izay nolazain’ny apostoly Paoly tamin’ireo Kolosiana, dia tokony ‘hanary ny toetra taloha isika ary hitafy ny toetra vaovao’. Isika ary dia tsy maintsy mitafy famindrampo, fahamoram-panahy, fanetren-tena, fahalemem-panahy, fandeferana ary fitiavana, ‘fehin’ny fahatanterahana [fatorana mampiray tanteraka, MN]’, raha izany no izy. Izany rehetra izany dia handray anjara, tsy ho an’ny fiadanantsika manokana fotsiny, fa ho an’ny kongregasiona iray manontolo koa.—Kolosiana 3:5-17.
Tahaka ireo kristiana tany Kolosia, ireo Vavolombelon’i Jehovah amin’ny andro ankehitriny dia afaka mandray soa amin’ireo torohevitra nomen’i Paoly momba ny andraikitra ara-pianakaviana sy ny hafa. Araka izany, ny vehivavy dia amporisihina mba hanaiky ny vadiny. Fa raha ny lehilahy manambady dia andraikiny ny ho tia ny vadiny sy ‘tsy ho sosotra aminy’. Ireo zanaka, etsy andanin’izany, dia tokony hankato ireo ray aman-dreniny, ary ireo ray, etsy ankilany dia hiahy ny tsy hampahasosotra ireo zanany “fandrao mamoy fo izy.”—Kolosiana 3:18-21.
Ireo mpanompo kristiana indray dia tokony ho mpankato; ankoatr’izany, ireo tompony mpino dia nanana adidy hiseho ho marina sy mahitsy amin’izy ireo. Filemona sy Onesimosy mpanompony dia nonina tany Kolosia, ary tsy isalasalana fa nandray ireo torohevitra ireo tamim-pankasitrahana lalina izy roa lahy (jereo pejy 26). Ankehitriny ireny fotopoto-pitsipika ireny dia tokony hifehy foana ny fifandraisana misy amin’ny mpiasa sy ny mpampiasa kristiana. Ambonin’izany, na inona na inona ataontsika dia tsara raha ‘atao amin’ny fo izany, tahaka ny ho an’i Jehovah’.—Kolosiana 3:18 ka hatramin’ny 4:1.
Niangavy ireo rahalahiny kristiana i Paoly mba haharitra amin’ny fivavahana, amin’ny fisaorana. Nasaina koa izy ireo hivavaka amin’Andriamanitra mba hamohany varavarana ho an’ny teny ho an’i Paoly sy ireo namany, mba hahafahan’izy ireo ‘hilaza ny zava-miafina izay an’i Kristy’. Marina tokoa fa tokony hanosika antsika koa izany hilaza ny fankasitrahantsika rehetra an’i Jehovah sy hangataka aminy mba hanao izay hampiroborobo ny asa fitoriana ny Fanjakana. Ankoatr’izany, mifanaraka amin’ny torohevitr’i Paoly, dia hiahy isika ny hanao fitenenana ho amin’ny fahasoavana, “ho mamy sira”. Ny teny mivoaka ny vavantsika dia tokony ho tsara, hahafinaritra ireo mpihaino ary hikendry ny hiaro ny ain’ireo maniry hihaino izany amim-pitandremana tsara.—Kolosiana 4:2-6.
Io taratasy sarobidy io dia mifarana amin’ny fanaovam-beloma sy fananarana natao ho an’olona manokana. Tykiko sy Onesimosy (izay araka ny tokony ho marina dia mpitondra ilay taratasy) no hiandraikitra ny hanomezana an’ireo Kolosiana, vaovao amin’ny antsipiriany kokoa momba an’i Paoly. Epafra, izay angamba nandray anjara tamin’ny famoronana ny kongregasionan’i Kolosia dia ‘nikely aina tamin’ny fangatahana ho azy ireo’. Ny tenan’i Paoly no namarana izany tamin’ny fanaovam-beloma manokana, sady nivavaka mba hahazoan’ireo nanoratana ny taratasy ny fankasitrahan’Andriamanitra amin’izay tsy mendrika akory.—Kolosiana 4:7-18.
Araka izany àry, ireo torohevitra nomen’i Paoly an’ireo kristiana tany Kolosia dia manampy antsika hahatakatra ny laharana ambony tanan’i Jesosy ao amin’ny fandaharana voaorin’Andriamanitra. Io taratasy io dia maneho amintsika izay tokony hataontsika, nefa koa izay tokony hohalavirintsika raha maniry hanakaiky an’i Jehovah sy hahazo ny famonjena isika. Manazava izay takin’Andriamanitra amin’ireo lehilahy manambady izy, amin’ireo vehivavy, zanaka ary izay rehetra maniry horaisina ao amin’ny fankasitrahan’Andriamanitra. Eny tokoa, ny taratasin’i Paoly ho an’ny Kolosiana dia mahaforona marina tokoa loharanon’ny torohevitra feno fahendrena momba ny finoana sy ny fitodrantena.
[Fanamarihana ambany pejy]
Jereo koa Auxiliaire pour une meilleure intelligence de la Bible, pejy 318-320; “Toute Ecriture est inspirée de Dieu et utile”, pejy 213-215. Ireo boky roa ireo dia natontan’ny Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.