Enn Sosyete Kot Tu Dimunn Egal—Eski Li Posib?

JOHN ADAMS, dezyem prezidan États-Unis, ti enn parmi bann ki ti siyn sa seleb Deklarasyon Lindepandans la. Dan sa deklarasyon la, ena bann zoli parol ki dir: “Pu nu sa bann verite la zot kler an zot mem, ki tu dimunn finn kre egal.” Me, John Adams limem pa ti krwar ki bann dimunn vremem egal, parski li finn ekrir: “Bondye pa finn fer Lespri ek Lekor egal, ek sa li telman etabli dan Konstitisyon Natir Imin ki okenn plan uswa lalwa pa kapav fer zot egal.” Par kont, dapre enn istoryin Angle, H. G. Wells, kapav ena enn sosyete kot tu dimunn egal, si li baze lor sa trwa kitsoz la: enn sel relizyon ki sin ek ki san defo pu tu dimunn, enn sel ledikasyon pu tu dimunn, ek okenn larme militer.

Ziska ler, zame dan listwar pa finn ena sa sosyete ki istoryin Wells ti pe mazine la, enn sosyete kot tu dimunn egal. Zordi, bann dimunn pa egal ditu; ankor tuzur ena bann klas sosyal dan lasosyete. Eski sa bann diferans ant klas sosyal la finn amenn kit lavantaz dan lasosyete? Non. Bann sistem klas sosyal okontrer diviz bann dimunn, sa provok zaluzi, laenn, sagrin, ek vers buku disan. Enn tan, an Afrique, Australie, ek Amérique du nord, ti konsider bann blan pli siperyer ki bann nwar. Bann ki pa blan finn pas buku mizer akoz sa—nu kapav sit par egzanp destriksyon total ras bann Aborizenn dan enn peyi ki ti apel Van Diemen (zordi Tasmanie). An Europe, letan finn konsider bann Zwif kuma enn klas inferyer, sa mem ki finn deklans sa gran masak ki apel Holocauste la. Gran rises bann aristokrat ek mekontantman ant klas ti dimunn ek bann dimunn klas mwayin, sa mem ki ti eklat Revolisyon Franse dan 18 em syek ek Revolisyon Bolsevik dan 20 em syek an Russie.

Byin lontan, enn zom saz ti ekrir: “Zom finn dominn zom pu so maler.” (Eklezyast 8:9) So bann parol vre, ek li aplik ar bann dimunn uswa bann klas ki fer dominer. Kan enn grup dimunn rod fer li paret pli siperyer ki enn lot grup, abe sa mem ki amenn lamizer ek sufrans.

Devan Lizye Bondye Tu Dimunn Egal

Eski ena sertin grup dimunn ki finn kre pli siperyer ki lezot? Pa devan lizye Bondye. Labib dir: “Avek enn sel zom [Bondye] finn fer tu bann nasyon dimunn, pu res lor later antye.” (Akt 17:26) Anplis, Kreater “pa finn fer preferans pu bann prins ek Li pa finn pran bann ki ena enn gran non plis kont ki bann ti dimunn, parski Li finn fer zot tu ar so lamin.” (Zob 34:19) Tu dimunn form enn sel fami, ek devan lizye Bondye zot tu finn ne egal.

Rapel usi ki mem ki kantite enn dimunn kapav pretann li siperyer ar lezot, kan li mor tusala fini. Me, bann Ezipsyin lepok lontan pa ti krwar sa. Kan enn Faraon ti mor, zot ti met bann lobze ki ena gran valer dan so tom pu ki li kapav zwir pandan ki li ti pu kontiyn gard so gran pozisyon dan enn lavi apre lamor. Eski li vre sa? Non. Laplipar sa bann rises la ti tom dan lamin bann voler ki kokin dan bann tom, ek bann lobze ki bann voler pa finn reysi kokin, zordi nu kapav truv zot dan bann mize.

Pwiski Faraon la ti mor, li ti nepli kapav servi sa bann lobze ki ena valer la. Dan lamor, pena ni klas siperyer ek inferyer, ni rises, ni lamizer. Labib dir: “Mem dimunn saz usi mor, dimunn bet ek ki’nn perdi larezon, zot tu mor . . . Purtan mem si enn zom gayn loner, li pa kapav kontiyn viv; li vremem kuma bann zanimo ki finn detrir.” (Psom 49:10, 12) Ki nu lerwa uswa esklav, sa bann parol inspire la aplik ar nu tu: “Me bann dimunn mor, zot pa konn nanyin ditu, zot nepli gayn okenn lapey . . . Pena ni travay, ni plan, ni konesans, ni sazes dan Seol, plas kot to pe ale.”—Eklezyast 9:5, 10.

Nu tu finn ne egal devan lizye Bondye, ek alafin nu tu vinn egal dan lamor. Alor, li vremem bet pu fer enn grup dimunn paret pli siperyer ki enn lot dan sa lavi byin kurt ki nu ena la!

Enn Sosyete Kot Tu Dimunn Egal—Kuma Sa Pu Arive?

Me, eski nu kapav atann ki enn zur pu ena enn sosyete dimunn kot bann klas sosyal pa pu ena linportans? Wi. Ena apepre 2,000 an, kan Zezi ti lor later, li ti zet enn baz pu sa kalite sosyete la. Zezi finn donn so lavi an sakrifis kuma enn ranson pu tu limanite ki krwar dan Bondye, pu ki “tu seki ena lafwa an li pa mor, me gayn lavi pu tuletan.”—Zan 3:16.

Zezi ti montre ki fode okenn so bann disip pa rod paret pli siperyer ki so kamarad. Li ti dir: “Zot, pa les lezot apel zot Rabi, parski zot ena enn sel anseynan, tandiki zot tu zot bann frer. Ni apel personn Papa lor later, parski zot ena sel Papa, Seki dan lesyel la. Pa les lezot apel zot ‘gid,’ parski zot ena enn sel Gid, Kris. Me seki pli gran parmi zot bizin vinn zot serviter. Seki rod grander, li pu abese.” (Matye 23:8-12) Devan lizye Bondye, tu bann vre disip Zezi zot egal dan vre lafwa.

Eski bann premye Kretyin ti konsider zot mem egal? Bann ki ti konpran lanseynman Zezi ti fer li. Zot ti konsider sakenn parmi zot egal dan lafwa. Dayer pu montre sa, sakenn ti pe apel so kamarad “frer.” (Filemon 1, 7, 20) Personn pa ti ankuraze pu konsider limem meyer ki lezot. Get, par egzanp, kuma Pyer dekrir limem avek limilite dan so dezyem let: “Simon Pyer, enn esklav ek zapot Zezi Kris, pu bann ki finn gayn enn lafwa, setadir mem privilez ki nu.” (2 Pyer 1:1) Pyer ti anseyne personelman par Zezi, ek antan ki enn zapot, li ti ena enn pozisyon inportan akoz so bann responsabilite. Me purtan, li finn konsider limem kuma enn esklav ek li ti rekonet ki bann lezot Kretyin ena bann mem privilez ki li an rapor avek laverite.

Sertin kapav dir ki sa prinsip ki dir ki tu dimunn bizin egal la, pa an akor avek seki Bondye ti fer avan lepok Kretyin. Eski Li pa ti fer Izrael vinn so nasyon spesyal? (Egzod 19:5, 6) Kitfwa sertin kapav dir ki sa li enn legzanp siperyorite rasyal. Me eski zot ena rezon? Li vre ki pwiski bann Izraelit ti bann desandan Abraam, zot ti zwir enn relasyon spesyal avek Bondye ek Li ti transmet zot so bann revelasyon. (Romin 3:1, 2) Me Bondye pa ti fer sa pu met zot pli ot ki bann lezot nasyon. Plito, Li finn fer sa pu ki ‘tu bann nasyon gayn benediksyon.’—Zenez 22:18; Galat 3:8.

Finalman, mazorite bann Izraelit pa finn imit lafwa zot anset Abraam. Zot pa finn res fidel ek zot pa finn aksepte Zezi kuma Mesi. Akoz sa, Bondye finn rezet zot. (Matye 21:43) Me, bann dimunn ki sumet pa finn rat bann bon kitsoz ki Bondye ti promet. Dan fet Lapantkot lane 33 N.L., kongregasyon Kretyin ti pran nesans. Bondye ti swazir sa bann Kretyin la avek so lespri sin. Dayer, ti apel zot “Izrael Bondye,” ek atraver zot ki bann benediksyon ti pu vini.—Galat 6:16.

Kan mem, sertin manb sa kongregasyon la ti bizin aprann pu konsider zot frer egal ar zot. Par egzanp disip Zak ti konsey bann ki ti pe donn bann Kretyin ris plis loner ki bann Kretyin pov. (Zak 2:1-4) Sa latitid la pa ti bon. Lapot Pol ti montre ki parmi bann Kretyin, bann ki pa ti Zwif pa ti inferyer ar bann Zwif, ek bann fam pa ti inferyer ar bann zom. Li ti ekrir: “Avredir, zot tu zot bann garson Bondye grasa zot lafwa dan Zezi Kris. Parski zot tu ki finn batize dan Kris pe imit so legzanp. Pena ni Zwif ni Grek, pena ni esklav ni zom lib, pena ni mal ni femel; parski zot tu zot enn sel personn dan linite avek Kris Zezi.”—Galat 3:26-28.

Enn Lepep Kot Tu Dimunn Egal Zordi

Zordi bann Temwin Zeova pe fer zefor pu viv an akor avek bann prinsip Labib. Zot rekonet ki bann klas sosyal pena okenn linportans devan lizye Bondye. Alor, zot pena divizyon pret/laik kot zot, ek zot pa les kuler lapo uswa rises diviz zot. Mem si sertin kapav ris, zot pa fer “letalaz bann kitsoz ki [zot] ena,” parski zot realize ki sa bann kitsoz la zot zis pu enn ti moman. (1 Zan 2:15-17) Plito, zot viv dan linite parski zot tu ador zot Suverin Liniver, Bondye Zeova.

Sak Temwin aksepte responsabilite pu partisip dan predikasyon labonn nuvel DiRwayom ar so prosin. Parey kuma Zezi, zot pran kont bann dimunn ki maltrete kan zot vizit sa bann dimunn la kot zot ek propoz pu anseyn zot Parol Bondye. Zot tu travay ansam, malgre ran sosyal ki zot ena dan lasosyete imin. Pu zot, bann kalite spirityel pli inportan ki bann ran sosyal. Parey kuma dan premye syek, zot tu zot bann frer ek ser dan lafwa.

Mem Ki Tu Dimunn Egal, Tu Dimunn Pa Parey

Byinsir, egalite pa vedir ki tu dimunn bizin parey. Dan lorganizasyon Kretyin ena tu sort kalite dimunn, zom ek fam, vye ek zenn. Zot sorti dan plizir ras ek nasyon, zot koz diferan lang, ek zot finn konn diferan sityasyon ekonomik. Sakenn ena diferan kapasite mantal ek fizik. Me sa bann diferans la pa fer personn paret siperyer uswa inferyer ar so kamarad. Okontrer, sa bann diferans la donn enn zoli varyete. Sa bann Kretyin la rekonet ki ninport ki talan zot ena, sa li enn don ki Bondye finn fer zot; alor, zot pena okenn rezon pu santi zot siperyer.

Bann klas sosyal egziste parski zom finn rod guverne par limem, san direksyon Bondye. Byinto, Rwayom Bondye pu tir bann guvernman imin ki pa finn donn limanite okenn lespwar. Bann klas sosyal ki zom finn kre ek tu bann lezot kitsoz ki finn fer limanite sufer pandan tutlong listwar, tusala pu fini. Lerla, vremem, ‘bann dimunn ki sumet pu gayn later.’ (Psom 37:11) Pa pu ena okenn rezon pu enn kikenn deklar li siperyer ki lezot. Zame ankor Bondye pa pu permet bann klas sosyal kas fraternite ki bizin ena ant bann imin.

[Zimaz lor paz 5]

Bann kalite spirityel pli inportan parmi bann vre Kretyin