Rĩ, Ũroria Bwegie Mesiya Nĩbũkũrikithia atĩ Jesũ Nĩwe Mesiya?
Ũrĩa Bibiria yugaga
Ĩĩ. Rĩrĩa Jesũ aarĩ nthĩgũrũne, noojũrĩrie mororia jamaingĩ jegie “mwiturirua-maguta, tawe munene,” ũrĩa ũrĩngĩĩthĩrwa arĩ “Mwonokia wa nthiguru.” (Danieli 9:25; 1 Johana 4:14) Na kinya nyuma ya gĩkũũ kĩawe, Jesũ neetĩre na mbere kũũjũria mororia jegie Mesiya.—Zaburi 110:1; Mathithio 2:34-36.
Kĩugo “Mesiya” nĩ kũũga atĩa?
Rĩ, ũroria bwegie Mesiya bũrĩngĩũjũrua nĩ antũ babaingĩ?
Rĩ, Mesiya arĩngĩĩja kaĩrĩ ĩgiita rĩĩjĩte?
Kũrĩna mororia jangʼana jegie Mesiya Bibiriene?
Jaja nĩjo mororia jegie Mesiya jarĩa joojũrĩrue nĩ Jesũ
Kĩugo “Mesiya” nĩ kũũga atĩa?
Kiugo gĩa kĩhĩbirania Ma·shiʹach (Mesiya) na gĩa Kĩgiriki kĩrĩa kĩngʼuanene nakĩo, Khri·stos (Kristũ) bionthe bionanagia “mwĩtũrĩrua maguta.” Kwou, riĩtwa “Jesũ Kristũ” rĩonanagia “Jesũ ũrĩa wetũũrĩrue magũta,” kana “Jesũ ũrĩa nĩwe Mesiya.”
Ĩgiita rĩa karaaja muntũ eetũragĩrua magũta kĩongo rĩrĩa akũthuurwa kaanyene kanna ka ũtongeeria. (Mantu ja Alawi 8:12; 1 Samweli 16:13) Jesũ naathuuri nĩ Mũrungu arĩ Mesiya, kaanya karĩa karĩ ka ĩgũrũ mono. (Mathithio 2:36) Kwou, mwaya na ũrĩa antũ beetũragĩrua maguta kĩongo, Mũrungu naathuurĩre Jesũ gũkũrũkĩĩra kĩrundu gĩkĩtheru .—Mathayo 3:16.
Rĩ, ũroria bwegie Mesiya bũrĩngĩũjũrua nĩ antũ babaingĩ?
Arĩ. O ta ũrĩa kĩrore kia njara kĩthagĩrwa kĩrĩ kĩa o muntũ ũmwe, nou ũroria bwa Bibiria bwegie Mesiya bwojũrĩrue nĩ muntũ ũmwe tawe Kristũ. Amwe nou, Bibiria nĩtũkanagia bwegie, “Kristo ba urongo, o na iroria bia urongo, nabo bakaringa biama biinene, na boonanie mantu ja kurigarania nikenda baatithia kinya antu baria ntaare, kethira buu bwombika.”—Mathayo 24:24.
Rĩ, Mesiya arĩngĩĩja kaĩrĩ ĩgiita rĩĩjĩte?
Arĩ. Bibiria nĩyaroretie atĩ Mesiya arĩngĩĩthĩrwa arĩ wa rũrĩjo rwa Daudi. (Zaburi 89:3, 4) Amwe nou, historĩ yegie rũrĩĩjo rwa Ayahudi mwanka ĩgiita rĩa Daudi, nĩyenyangĩrue rĩrĩa Aroma baithũkĩĩre ntũũra ya Jerusalemu 70 M.J.a Kuuma ĩgiita rĩu, gũtĩũmbĩkĩte kaĩrĩ kinya muntũ ũmwe kũrikithia atĩ wee nĩ ũmwe wa rũrĩjo rwa Daudi. Mwanya nou, kinya kethĩra historĩ ĩu nĩyaarĩ o ĩgiita rĩa Jesũ, anthũ baawe batoombĩre gũkana atĩ Jesũ ataarĩ wa rũrĩjo rwa Daudi.—Mathayo 22:41-46.
Kũrĩna mororia jangʼana jegie Mesiya Bibiriene?
Tĩ ũntũ bũbũũthũ kuuga nĩ mororia jangʼana jarĩ Bibiriene jegie Mesiya. Ngerekano, njĩra cia gũtara mororia jegie Mesiya no ciĩthĩrwe irĩ mwanya kũringana na tũcuncĩ tũrĩa tũrĩ Bibiriene. Gĩcuncĩ gĩkĩ kĩa Isaya 53:2-7, nĩkĩaragĩĩria mororia mwanya mwanya jegie Mesiya. Antũ bamwe no batare gĩcuncĩ gĩkĩ kĩa ũroria kĩrĩ ta kĩmwe, na bangĩ no boone gĩkari ta ũroria mwanya mwanya.
Jaja nĩjo mororia jegie Mesiya jarĩa joojũrĩrue nĩ Jesũ
Ũroria |
Bwonekaga kĩrĩ |
Kũũjũrua |
|---|---|---|
Rũciara rwa Iburahimu |
Kiambiriria 22:17, 18 |
Mathayo 1:1 |
Rũciara rwa Isaka |
Kiambiriria 17:19 |
Mathayo 1:2 |
Arĩngĩciarwa kuuma kĩrĩ mwĩrĩga jwa Juda |
Kiambiriria 49:10 |
Mathayo 1:1, 3 |
Kuuma kĩrĩ rũrĩĩjo rwa ũnene rwa Mũnene Daudi |
Isaya 9:7 |
Mathayo 1:1 |
Arĩngĩciarwa nĩ bikira |
Isaya 7:14 |
Mathayo 1:18, 22, 23 |
Arĩngĩciarĩrwa Bethilehemu |
Mika 5:2 |
Mathayo 2:1, 5, 6 |
Arĩngĩgwĩtwa Immanuelib |
Isaya 7:14 |
Mathayo 1:21-23 |
Arĩngĩciarĩrwa nja ĩtĩna into bibingĩ |
Isaya 53:2 |
Luka 2:7 |
Twana tũniini nĩtworagĩrwe nyuma ya gũciarwa kwawe |
Jeremia 31:15 |
Mathayo 2:16-18 |
Nĩbaamatũkĩĩre nthĩ ya Misiri |
Hosea 11:1 |
Mathayo 2:13-15 |
Neetĩrwe Mũnazaretic |
Isaya 11:1 |
Mathayo 2:23 |
Johana mũbatithania neejĩre mbere yaawe |
Malaki 3:1 |
Mathayo 11:7-10 |
Neetũrĩĩrue maguta aratuĩka Mesiya mwakene jwa 29 M.J.d |
Danieli 9:25 |
Mathayo 3:13-17 |
Mũrungu naamũmenyithanĩrie ta Mũtana waawe |
Zaburi 2:7 |
Mathithio 13:33, 34 |
Naarĩ na wĩru nyombene ya Mũrungu |
Zaburi 69:9 |
Johana 2:13-17 |
Mũtũmĩĩria wa nkuma ĩnjega |
Isaya 61:1 |
Luka 4:16-21 |
Ntũmĩĩri yaawe nĩyaaretere werũ narĩa Galili |
Isaya 9:1, 2 |
Mathayo 4:13-16 |
Naaringaga biama ta Musa |
Kuriikanithia Maathana 18:15 |
Mathithio 2:22 |
Naaragia nteto cia Mũrungu |
Kuriikanithia Maathana 18:18, 19 |
Johana 12:49 |
Noorerie mĩrimo ya antũ babaingĩ |
Isaya 53:4 |
Mathayo 8:16, 17 |
Ataithũgaanagĩria wengwa nkũrũki ya kĩthimi |
Isaya 42:2 |
Mathayo 12:17, 19 |
Oonanĩrie kĩao kwerekera barĩa baanyamarĩtue |
Isaya 42:3 |
Mathayo 12:9-20; Mariko 6:34 |
Noonanĩrie ĩota rĩa Mũrungu |
Isaya 42:1, 4 |
Mathayo 12:17-20 |
Naaejanaga ũtaaro bũbwega |
Isaya 9:6, 7 |
Johana 6:68 |
Naatũmĩrĩrie bwegie riĩtwa rĩa Jehova |
Zaburi 22:22 |
Johana 17:6 |
Naatumagĩra ngerekano kũritana |
Zaburi 78:2 |
Mathayo 13:34, 35 |
Aarĩ Mũtongeeria |
Danieli 9:25 |
Mathayo 23:10 |
Antũ babaingĩ batamwĩtĩkagia |
Isaya 53:1 |
Johana 12:37, 38 |
Antũ babaingĩ nĩbagitaragua nĩwe |
Isaya 8:14, 15 |
Mathayo 21:42-44 |
Antũ nĩbamũregere |
Zaburi 118:22, 23 |
Mathithio 4:10, 11 |
Antũ nĩbamũthũũrĩre ũtheri |
Zaburi 69:4 |
Johana 15:24, 25 |
Jesũ naakamatĩrwe nĩ ntigiri rĩrĩa atonyete Jerusaremu |
Zekaria 9:9 |
Mathayo 21:4-9 |
Naatumagĩra ĩgiita rĩawe amwe na aana |
Zaburi 8:2 |
Mathayo 21:15, 16 |
Neetanagĩrua na riĩtwa rĩa Jehova |
Zaburi 118:26 |
Johana 12:12, 13 |
Naakunyanĩĩrwe nĩ mũcoore wa akuĩ |
Zaburi 41:9 |
Johana 13:18 |
Neenderue na ũgũri bwa icuncĩ 30 bia fethae |
Zekaria 11:12, 13 |
Mathayo 26:14-16; 27:3-10 |
Acoore nĩbaamũtiganĩĩrie |
Zekaria 13:7 |
Mathayo 26:31, 56 |
Antũ nĩbaaritĩre ũkũũjĩ bwa ũrongo kũmwerekera |
Zaburi 35:11 |
Mathayo 26:59-61 |
Naakirĩre kii mbere ya agambithania |
Isaya 53:7 |
Mathayo 27:12-14 |
Nĩbaamũtwĩrĩre mata |
Isaya 50:6 |
Mathayo 26:67; 27:27, 30 |
Nĩbaamũringĩre mũtwe |
Mika 5:1 |
Mariko 15:19 |
Naaũrĩrwe |
Isaya 50:6 |
Johana 19:1 |
Atarigĩĩrĩrie barĩa baamũũraga |
Isaya 50:6 |
Johana 18:22, 23 |
Anene ba nthĩgũrũ nĩbagwatanĩĩre nĩkenda bamũthitanga |
Zaburi 2:2 |
Luka 23:10-12 |
Naaringĩĩrwe mĩcumarĩ njara na magũrũne jaawe |
Zaburi 22:16 |
Mathayo 27:35; Johana 20:25 |
Antũ nĩbaaringĩĩre nguo ciawe kuura |
Zaburi 22:18 |
Johana 19:23, 24 |
Naataranĩĩrue na eeyia |
Isaya 53:12 |
Mathayo 27:38 |
Naamenererue na ararumwa |
Zaburi 22:7, 8 |
Mathayo 27:39-43 |
Naathangĩkĩrue tontũ bwa eeyia |
Isaya 53:5, 6 |
1 Petero 2:23-25 |
Naakaraga teka atiganĩrĩtue nĩ Mũrungu |
Zaburi 22:1 |
Mariko 15:34 |
Nĩbaamũkundĩrie siki ĩringanĩĩri na nyongo |
Zaburi 69:21 |
Mathayo 27:34 |
Naaigĩrue nyonta mbere akua |
Zaburi 22:15 |
Johana 19:28, 29 |
Nainenkanĩĩre kĩrĩ Mũrungu |
Zaburi 31:5 |
Luka 23:46 |
Naaritĩre mwoyo jwawe |
Isaya 53:12 |
Mariko 15:37 |
Naaritĩre ĩkũũri rĩa kweberia meeyia |
Isaya 53:12 |
Mathayo 20:28 |
Mĩrũitũ yaawe ĩtaunangwa |
Zaburi 34:20 |
Johana 19:31-33, 36 |
Naamuntĩrwe na ĩtumo |
Zekaria 12:10 |
Johana 19:33-35, 37 |
Naathikĩrwe amwe na itonga |
Isaya 53:9 |
Mathayo 27:57-60 |
Naariũkĩrue kuuma kĩrĩ akuũ |
Zaburi 16:10 |
Mathithio 2:29-31 |
Kaanya ka mũkunyanĩri karajũkua nĩ muntũ ũngĩ |
Zaburi 109:8 |
Mathithio 1:15-20 |
Naakarĩre nthĩ njarene ya ũrĩo ya Mũrungu |
Zaburi 110:1 |
Mathithio 2:34-36 |
a McClintock na Strong’s Cyclopedia yugaga ũjũ: “Kũrĩna ũrikithia bũngʼanu atĩ mĩĩrĩga ya Daudi na nja ciao nĩciathirĩrue rĩrĩa Jerusalemu yaaithũkĩĩrwe na tĩ au mberene.”
b Riĩtwa rĩa Kĩhĩbirania Immanueli, rĩonanagia “Mũrungu Arĩ Amwe Natuĩ,” na nĩrĩgũtaarĩĩria ngũgĩ ya Jesũ arĩ Mesiya. Ngũgĩ irĩa aaritĩre rĩrĩa aarĩ aja nthĩgũrũne nĩcionanĩrie atĩ Mũrungu arĩ amwe na athathayia baawe.—Luka 2:27-32; 7:12-16.
c Kiugo “Mũnazareti” kiumanĩtie na riĩtwa rĩa Kĩhĩbirania neʹtser, rĩrĩa rĩonanagia ‘kuumĩra.’
d Nĩkenda wona ũtari bwa Bibiria bũrĩa bũkwonania Mesiya arĩngĩĩja mwakene jwa 29 M.J., tega gĩcuuncĩ “Ũrĩa Danieli Aaroretie Bwegie Mesiya.”
e Ũroria bũbũ bũrĩ kĩrĩ iuku rĩa Zekaria, amwe nou, Mathayo mwandĩki wa Bibiria aaugĩre ũjũ “nteto iria cia Jeremia uria wari kiroria iroojura.” (Mathayo 27:9) Nĩtũkwona atĩ magiita jamwe iuku rĩa Jeremia nĩrĩeki rĩrĩ ria mbere kĩrĩ mauku ja “iroria.” (Luka 24:44) Kwombĩka Mathayo aatumĩĩre iuku rĩa “Jeremia” kwarĩĩria mauku jonthe ja iroria kinya iuku rĩa Zekaria.