Iuku rĩa Ayubu Rĩomba Gũgũtethia Rĩrĩa Ũkwejana Ũtaaro

1-2. Nĩ mantũ jarĩkũ jakũmakania Elifazi, Bilidadi, Zofari na Elihu baacioneere?

Rĩrĩa ũtonga bunthe bwa Ayubu bwathirĩre antũ babaingĩ nĩbaakinyĩĩrwe nĩ nteto iu. Naaijĩkene mono gĩcigone kĩrĩa aakaraga. Rĩrĩa Elifazi, Bilidadi, na Zofari baaigĩrue mantũ jau, nĩbeejĩre mwanka Uzi kũmũboreria. Ĩndĩ nĩbaaringĩkĩre mono bakwona mantũ jarĩa jaamũgwete.

² Ũthũgaanĩria mantũ jarĩa baacioneere. Ngʼondu, ngʼombe, nkamĩĩra, ntigiri na into bionthe biawe nĩbiarĩ bikũthira. Aana baawe nĩbaarĩ bakũũragwa na kinya nthũmba ciawe inyiingĩ. Na nyomba ĩrĩa aana baawe baakaraga nĩyaarĩ ĩkũmomoka. Na nkũrũki, Ayubu naarĩ akũgwatwa nĩ mũrimo jũmũthũũku mono. Mwĩrĩ jwawe nĩjwojũri maũũtĩ jarĩ na rwakaĩ. Bagũkinya, nĩbaamwonere akari nthĩ mũjune aithikĩĩrĩte. Nĩatĩa baathithĩrie? Nĩbaakarĩre gĩntũ ta ntukũ mũgwaja bataaria nawe, kinya kethĩra nĩboonaga akĩthangĩka. (Ayu. 2:12, 13) Elihu, ũrĩa waarĩ ũmwĩthĩ kĩrĩbo akwĩja naakarĩre akuĩ nabo. Mũthiene Ayubu naarĩrie, araruma ntukũ ĩrĩa aciarĩrwe, na arauga nĩ kaba arĩngĩĩthĩrwa akuĩte. (Ayu. 3:1-3, 11) Kamma, naabataraga gwĩkĩrwa inya! Mantũ jarĩa baamwĩrĩre na ũrĩa baajaugĩre jagatũtethia kwona kethĩra nĩbaarĩ acoore baawe ba mma na kethĩra nĩbaamũmakagĩra.

3. Nĩmbi tũkaarĩĩria kĩthomone gĩkĩ?

³ Jehova naatumĩĩre Musa kwandĩka mantũ jarĩa Elihu na aboreria bathatũ ba Ayubu baaugĩre na barathithia. Nĩ teka mantũ jarĩa Elifazi aaragia jaumanĩtie na irundu bithũũku. Ĩndĩ, biugo bia Elihu biatongeretue nĩ Jehova. (Ayu. 4:12-16; 33:24, 25) Nĩkĩo iukune rĩa Ayubu twonaga motaaro jarĩa baaejanĩre kũrĩ jamwe jameega na jangĩ jamathũũku. Ũntũ bwa gĩtũmi bũrĩa tũũmba kwona kuumania na iuku rĩu, nĩ ũrĩa rĩũmba gũtũtethia rĩrĩa tũkũbatara kwejana ũtaaro. Mbere, gatwarĩĩrie ngerekano inthũũku cia aejani ũtaaro bathatũ ba Ayubu. Nyumene, tũkaarĩĩria ngerekano ĩnjega ya Elihu. Kĩrĩ ngerekano iu cionthe, tũkairitana ũrĩa Aisiraeli barĩngĩgunĩka kuumania na iuku rĩa Ayubu na ũrĩa tũũmba kũgunĩka ntukũne cietũ.

ŨRĨA ELIFAZI, BILDADI NA ZOFARI BAEERE AYUBU ŨTAARO

4. Nĩkĩ acoore bathatũ ba Ayubu batoombĩre kũmũboreria? (Tega kinya mbica.)

⁴ Bibiria yugaga antũ bau bathatũ nĩbeetĩre kũboreria Ayubu nyuma ya kwigua mantũ jamathũũku jarĩa aakũrũkĩĩrĩte. (Ayu. 2:11) Ĩndĩ, batoombĩre kũmũboreria. Nĩkĩ? Tontũ bwa itũmi bibi bithatũ. Mbere, bataajũkĩrie kaanya ga kũmũthikĩĩra kenda baciũkĩrwa nĩ jarĩa aakũrũkagĩra. Ngerekano, nĩbaathũgaanĩrie atĩ Ayubu gaakanũkagua tontũ bwa meeyia jarĩa aathithĩtie.a (Ayu. 4:7; 11:14) Bwa jaĩrĩ, bataamweere ũtaaro na njĩra ya kĩao, na ũtaaro bũu nĩbwamwigithĩrie bũbũũĩ, na bũtaamũtetherie. Ngerekano, mantũ jarĩa bobathatũ baaugaga nĩjoonekaga teka jarĩ jameega ĩndĩ jataarĩ na mũsingi jwa mma. (Ayu. 13:12) Na njĩra ĩtĩ ya gĩtĩĩo, Bildadi neerĩre Ayubu maita jaĩrĩ atĩ naaragia mono. (Ayu. 8:2; 18:2) Na Zofari naagitarĩrie Ayubu akiaragia na aramwĩta ‘ngĩti’. (Ayu. 11:12) Bwa jathatũ, kinya kethĩra batamũgondokeere, njĩra yaao ya kwaria yaari ya kũmeneeria, ĩtĩna gĩtĩĩo kana wendo. (Ayu. 15:7-11) Nĩbeetĩre na mbere kwonania Ayubu neeĩtie antũ a kũmũboreria kana kũmwĩkĩra inya.

5. Nĩatĩa Ayubu aaigĩrue nyuma ya kwewa ũtaaro nĩ acoore baawe bathatũ?

⁵ Ũtaaro bũrĩa Elifazi, Bildadi na Zofari baaere Ayubu bũtaarĩ na maumĩĩra jameega. Biugo biao nĩbiamwigithirie bũthũũku nkũrũki ya au mberene. (Ayu. 19:2) O ũrĩa beetĩre na mbere kuuga neeĩtie, nou eetĩre na mbere gwiteteera akiugaga gũtĩ wĩyia aathithĩtie. Bũu nĩbwatũmĩre arethĩrwa na mwonere jũtĩagĩrĩte na araaria na njĩra ĩtĩ ya ũũme. (Ayu. 6:3, 26) Biugo bia acoore ba Ayubu bitaagwatanagĩra na njĩra ya Jehova ya kũthũgaania na bataamũthithĩĩrie na njĩra ya kĩao. Ta maumĩĩra, Shaitani naabatumĩĩre kuuna Ayubu nkoro. (Ayu. 2:4, 6) Nĩatĩa rũgono rũu rũrĩngĩtethia Aisiraeli na nĩatĩa rũũmba gũtũguna ntukũne cietũ?

6. Nĩmbi akũrũ ba Isiraeli barĩngĩiritana kuumania na ngerekano ĩnthũũku ya acoore bathatũ ba Ayubu?

⁶ Ũrĩa Aisiraeli barĩngĩgunĩka. Rĩrĩa Jehova aaere Aisiraeli mawatho, naataarĩre antũ arũme barĩa bakwagĩra, nĩkenda babatujagĩra magamba na babatethia kũjathingata. (Kur. 1:15-18; 27:1) Nĩbaabuĩrĩte kũthikĩĩra bwega mbere ya kwejana ũtaaro kana kũgiita ĩgamba. (2 Kar. 19:6) Kinya nĩbaabataraga kũũria biũria antũ a gũciĩra nĩbaamenyaga ũmma bunthe bwa mantũ. (Kur. 19:18) Nĩbaabuĩrĩte kwarĩria antũ na njĩra ya kĩao rĩrĩa beeja kũbaromba ũtethio. Nĩkĩ? Tontũ kũrega kũthithia ũu kũrĩngĩrigĩĩria muntũ kũbeera jarĩa aakũrũkagĩĩra. (Kum. 22:22-24) Bibi nĩ ithomo bimwe birĩa akũrũ ba Isiraeli barĩngĩiritana kuumania na iuku rĩa Ayubu.

7. Nĩ baaũ bangĩ barĩngĩejana ũtaaro, na nĩatĩa barĩngĩgunĩka kuumania na rũgono rwa Ayubu? (Njuno 27:9)

⁷ Kamma, akũrũ ba Isiraeli tĩbo bonka baaejanaga ũtaaro. Antũ bonthe, baakũrũ, babeethĩ, antũ aka kana antũ arũme, gũtĩwe ũtĩngĩtetheeria mũcoore waawe rĩrĩa abatara ũtaaro nĩkenda agĩrithia ũthathayia bwawe kana mĩĩtĩre yaawe. (Zb. 141:5) Ũtaaro ta bũu bwa kuuma nkorone nĩbwoonanagia barĩ na ũcoore bwa mma. (Thoma Njuno 27:9.) Ngerekano ĩnthũũku ya acoore bathatũ ba Ayubu ĩrĩngĩtethia Aisiraeli kũmenya mantũ jarĩa baabuĩrĩte kuuga na jarĩa bataabuĩrĩte kũthithia rĩrĩa bakwejana ũtaaro.

8. Nĩ mantũ jarĩkũ tũbuĩrĩte gũciebania najo rĩrĩa tũkwejana ũtaaro? (Tega kinya mbica.)

⁸ Ũrĩa tũũmba kũgunĩka. Tũrĩ Akristũ nĩtwendete gũtethia ataana na aarĩ ba baaba rĩrĩa bagũkũrũkĩĩra mantũ jamoomũ. Ĩndĩ nĩkenda tũthithia ũu, no mwanka tũciebanie na mantũ jarĩa acoore bathatũ ba Ayubu baathithĩrie. Bwa mbere, nĩtũbuĩrĩte kwirigĩĩria tũtĩkagiite mantũ na mpwĩ na tũtigĩĩre jarĩa tũkuuga nĩ ja mma. Bwa jaĩrĩ, ũtaaro bwetũ bũbuĩrĩte kuumania na Bibiria, antũ a njĩra yeetũ ya kũthũgaania ta ũrĩa Elifazi aathithĩrie maita jamaingĩ. (Ayu. 4:8; 5:3, 27) Bwa jathatũ, nĩtũbuĩrĩte gũciebania na biugo birĩa biũmba kwigithia bangĩ bũbũũĩ. Riikana, Elifazi na acoore baawe nĩbaaugĩre mantũ jamwe ja mma na kinya nyumene mũtũmwa Paũlũ naatumĩĩre biugo biao bimwe. (Teganĩĩria Ayubu 5:13 na 1 Akorintho 3:19.) Amwe nou, Jehova naaugĩre bataarĩĩtie ũmma tontũ mantũ jamaingĩ jarĩa baaugĩre jamwegie jataarĩ ja mma na nĩjaatũmĩĩre Ayubu aigua bũbũũĩ. (Ayu. 42:7, 8) Rĩrĩa tũkwaa bangĩ ũtaaro nĩtũbuĩrĩte kwimenyeera tũtĩgatũme bona teka Mũrungu arĩ ũmũthũũku kana teka batĩũmba kũmũgwĩria. Nandĩ gatwarĩĩrie jarĩa tuũmba kwiritana kuumania na ngerekano ya Elihu.

URĨA ELIHU AAERE AYUBU ŨTAARO

9. Taarĩĩria nĩkĩ Ayubu aabataraga kũborerua acoore baawe bagũtiga kwaria nawe, na nĩatĩa Jehova aamũtetheerie.

⁹ Ayubu na acoore baawe nĩbaakararanĩrie ĩgiita rĩraaja. Mantũ jarĩa baarĩrie nĩjaandĩkĩrwe kĩrĩ mĩrango 28 ya iuku rĩa Ayubu, na jamaingĩ jaajo baarĩrie bathũũri na baunĩki nkoro. Bũu nĩbũgũtũtethia gũciũkĩrwa nĩkĩ batombĩre gũtethia Ayubu. Amwe nou, no aabataraga kũborerua na kwoneerua. Nĩatĩa Jehova aamũtetherie? Naatumĩĩre Elihu kũmwaa ũtaaro. Nĩkĩ Elihu aambĩre gũkira mbere ya kwaria? Aaugĩre ũjũ, ‘Ndĩ ũmwĩthĩ, nabuĩ bũrĩ baakũrũ. Nĩkĩo gĩgũtũmĩte nkira.’ (Ayu. 32:6, 7) Elihu naaijĩ atĩ kaingĩ antũ bakũrũ nĩbethagĩrwa na ũũme tontũ nĩbakarĩte ĩgiita rĩraaja, na nĩbacionerete mantũ jamaingĩ ũtũũrone bwao nkũrũki ya antũ babeethĩ. Ĩndĩ nyuma ya kũthikĩĩra Ayubu na acoore baawe bwega, Elihu ateetĩre na mbere gũkira. Aaugĩre: ‘Tĩ antũ baanene [akĩ] barĩ baboome, na tĩ bakũrũ [akĩ] baijĩ gũciũra magamba.’ (Ayu. 32:9) Nĩ mantũ jangĩ jarĩkũ Elihu aarĩrie na aajaugĩre na njĩra ĩrĩkũ?

10. Nĩatĩa Elihu aathithĩrie mbere ya kwaa Ayubu ũtaaro? (Ayubu 33:6,7)

¹⁰ Mbere Elihu aejana ũtaaro, neeterere mwanka Ayubu arakirĩĩria nĩkenda oomba kũmũthikĩĩra. Nĩatĩa aathithĩrie ũu? Mbere, naaigwatĩre atĩkaarie athũũri. Birĩa bigũtũtethia kũmenya ũu nĩ tontũ Bibiria yugaga mwambĩrĩrione naathũũri mono. (Ayu. 32:2-5) Amwe nou, gũtĩrĩo aamwarĩĩrie bũbũũĩ. Aaranĩĩrie nawe na njĩra ya kũmũboreria. Ngerekano, neerĩre Ayubu ũjũ: ‘Kinya ni ndĩ mbere ya Mũrungu, tagwe.’ (Thoma Ayubu 33:6, 7.) Elihu noonanĩrie atĩ, naarĩ akũmũthikĩĩra bwega. Na atĩraamba kũmwa ũtaaro, naagwetere mantũ ja gĩtũmi jarĩa Ayubu aaugĩte. (Ayu. 32:11; 33:8-11) Kinya naathithĩrie o ta ũu rĩrĩa aamwejaga ũtaaro kaĩrĩ.—Ayu. 34:5, 6, 9; 35:1-4.

11. Nĩatĩa Elihu aaere Ayubu ũtaaro? (Ayubu 33:1)

¹¹ Rĩrĩa Elihu aaejaga Ayubu ũtaaro naathithĩrie ũu na njĩra ya gĩtĩĩo. Ngerekano, naatumĩĩre riĩtwa rĩawe rĩrĩa aaragia nawe, mwanya na aaejani ũtaaro bau bangĩ. (Thoma Ayubu 33:1.) Rĩrĩa aamwejaga ũtaaro, naamweere kaanya ga kũmũcokeria akĩriikanaga ũrĩa we wengwa aarĩ na wendi bwa kwaria rĩrĩa Ayubu na acoore baawe baakararanagia. (Ayu. 32:4; 33:32) Elihu naamũtetherie kwona nĩkĩ mantũ jamwe jarĩa aaugĩte jataarĩ jameega na aramũriikania na njĩra ya kĩao ũũme bwa Jehova, inya, ĩota, na wendo bwawe bwa kwĩrĩgĩĩrĩka. (Ayu. 36:18, 21-26; 37:23, 24) Kwombĩka ũtaaro bũbwega bwa Elihu nĩbwatethererie Ayubu omba kũthikĩĩra ũtaaro nkũrũki kuuma kĩrĩ Jehova. (Ayu. 38:1-3) Nĩatĩa ngerekano ya Elihu ĩrĩngĩtethia Aisiraeli karaaja, na nĩatĩa yũũmba gũtũtethia ntukũne cietũ?

12. Nĩatĩa Jehova aatumĩĩre iroria gũtethia antũ baawe, na nĩatĩa Aisiraeli barĩngĩgunĩka na ngerekano ĩnjega ya Elihu?

¹² Ũrĩa Aisiraeli barĩngĩgunĩka. Kaingĩ Jehova naatumagĩra iroria, kũritana na kwoneeria Aisiraeli. Ngerekano, ĩgiita rĩa Aathũrani, Jehova naatumĩĩre Debora kwaa antũ baawe mwerekera jwa gĩkĩrundu, na aaratumĩra Samweli kuuma arĩ ũmwĩthĩ kwoneeria Aisiraeli. (Athu. 4:4-7; 5:7; 1 Sam. 3:19, 20) Na ĩgiita rĩa Anene, Jehova neetĩre na mbere gũtumĩra iroria gwĩkĩra antũ baawe inya na kwaa ũtaaro barĩa baatigĩĩte kũmwathĩkĩra. (2 Sam. 12:1-4; Atum. 3:24) Ngerekano ĩu ya Elihu ĩrĩngĩtethia antũ arũme na antũ aka bau etĩkua kũmenya mantũ jarĩa barĩngĩuga rĩrĩa bakwejana ũtaaro na ũrĩa barĩngĩthithia ũu na njĩra ya kĩao.

13. Nĩatĩa tũũmba gwĩkĩra inya barĩa tũthathaayia nabo?

¹³ Ũrĩa tũũmba kũgunĩka. O ta iroria biu, kinya tuĩ nĩtũtumagĩra Bibiria kũmenyithia antũ wendi bwa Mũrungu. Kinya nĩtũtumagĩra biugo bietũ kũboreria na gwĩkĩra inya barĩa tũthathaayia nabo. (1 Ako. 14:3) Rĩonthe akũrũ ba kĩũthũrano nĩbabuĩrĩte gũciũmia kwaria na njĩra ya kĩao na ya kũboreria kinya rĩrĩa bakwaa muntũ ũthũũri kana ũkwaria bũbũũĩ ũtaaro.—1 Athe. 5:14; Ayu. 6:3.

14-15. Taarĩĩria ũrĩa akũrũ ba kĩũthũrano bomba kwigerekania na Elihu rĩrĩa bakwejana ũtaaro.

¹⁴ Thũgaanĩria ũntũ bũbũ. Mũkũrũ wa kĩũthũrano akwona mwarĩ wa baaba aunĩki nkoro. Barĩ na mũkũrũ ũngĩ bamũriũngĩra nĩkenda bamwĩkĩra inya. Bakĩaragia nawe, abamenyithia atĩ kinya kethĩra nethĩrĩtwe agĩtũmĩĩria na gwĩta mĩcemanione, atĩna kũgwĩrua. Nĩatĩa akũrũ bau bakathithia?

¹⁵ Mbere, bagaciũmia gũciũkĩrwa bwega nĩkĩ akwigua ũu. Nĩkenda bathithia ũu, no mwanka bamũũrie biũria na bamũthikĩĩre bwega. Rĩ, kwombĩka gakwona teka Mũrungu atĩmwendete? Rĩ, kaunĩki nkoro ‘nĩgwatĩkwa’ nĩ mĩthangĩko? (Luk. 21:34) Bwa jaĩrĩ, bagaciũmia kũmũcokeria nkaatho tontũ bwa mantũ jameega jarĩa ethĩrĩtwe akĩthithia. Ngerekano, no bamũgwetere ũrĩa ethĩrĩtwe agĩciũmia gwĩta mĩcemanione na gũtũmĩĩria, kinya kethĩra bũtĩĩthĩrĩtwe bũrĩ bũbũũthũ. Na bwa jathatũ, bakageria gũciũkĩrwa bwega nĩ jarĩa mwarĩ wa baaba agũkũrũkĩĩra na kaumo kaajo, na baciũmie gũtumĩra Bibiria kũmũrikithĩria atĩ Jehova namwendete.—Gal. 2:20.

ĨTA NA MBERE KŨGUNĨKA KUUMANIA NA IUKU RĨA AYUBU

16. Nĩatĩa tũũmba gwĩta na mbere kũgunĩka kuumania na iuku rĩa Ayubu?

¹⁶ Kũrĩ na ithomo bibiingĩ tũũmba kwiritana twacũnkũũna iuku rĩa Ayubu! Kĩthomone kĩa 48, nĩtwairitanĩre nĩkĩ Mũrungu arekeretie mĩthangĩko na ũrĩa tũũmba kũũmĩĩria rĩrĩa tũkũthangĩka. Na kĩthomone gĩkĩ, tũkwiritana ũrĩa twinthe tũũmba kwejana ũtaaro bwega tũkiigerekanagia na Elihu, ĩndĩ tĩ na Elifazi, Bildadi, na Zofari. Rĩ, to wirikanie ithomo birĩa twairitana kuumania na iuku rĩa Ayubu mbere ya kwaa muntũ ũtaaro ĩgiita rĩĩjĩte? Na kethĩra ũtĩĩrĩgĩte kũthoma iuku rĩa Ayubu, ciĩkĩre mworoto jwa kũrĩthoma kaĩrĩ. Gũtĩ nkanja ũkairitana ithomo bibiingĩ na bia gĩtũmi kuumania narĩo.