Rĩ, Ntige Gwĩtithia Ngarĩ?

Mbuga nwĩtithĩtie ngarĩ kana bikibiki mĩaka ĩmiingĩ na nũgwĩragĩrua gwĩta nayo o naarĩa ũkwenda. Ĩndĩ antũ ba nja yaaku na acoore nĩbagũkĩra ũtonya ũgwatine na barĩngĩenda ũtiga kũmĩtithia. Kwombĩka ũtĩgũciũkĩrwa nĩkĩ bakwigua ũu.

Rĩ, nũgũkũrũkĩĩra ũntũ ta bũu? Kethĩra nĩu, nĩmbi bigagũtethia kũmenya kethĩra wĩte na mbere kũmĩtithia?

Nthĩgũrũne imwe, ndereba bagakinyia ũkũrũ bũnna no mwanka mbere bategeerwe nĩ ndagitarĩ nĩkenda betĩkĩĩrua gwĩtithia ngarĩ. Akristũ gũntũ ta kũu nĩbathĩkagĩra matua na mawatho jarĩa jeeki nĩ thirikarĩ. (Aro. 13:1) Kinya kethĩra gũtĩ na mawatho ta jau naarĩa ũkaraga, kũrĩ mantũ jarĩa ũũmba kũthithia nĩkenda ũcũnkũũna ũũmbi bwaku bwa gwĩtithia ngarĩ.

CŨNKŨŨNA MWĨTITHĨRIE JWAKU JWA NGARĨ

Kũringana na mendekithia ja webusaĩti ya National Institute on Aging (NIA) ya Amerika, no ũciũrie biũria bibi:

Rĩ, nĩnkũremwa kũmenya ndwano cia barabara kana kwona ũtukũ?
Rĩ nĩnkũremwa kũgarũka na mpwĩ, ntega bioni, na kwona nyuma na nteere cia ngarĩ bwega?
Rĩ, nĩnkũremwa kweberia kũgũrũ na mpwĩ magutene na gũkinya mburĩki?
Rĩ, nĩnkwingĩĩra ngarĩ ingĩ tontũ bwa gwĩtithia mpaari?
Rĩ, nĩmbĩthĩrĩtwe ndĩ akuĩ gũtonya mĩtinone, kana ngarĩ yaakwa yaringangwa na yangʼarangwa tontũ bwa gũtiranga into?
Rĩ, ndĩrarũngĩkwa nĩ borici tontũ bwa gwĩtithia bũbũũĩ?
Kwĩrĩo ndanthinka mbĩtithĩtie ngarĩ?
Rĩ, kũrĩ ndawa ntumagĩra ciũmba gũtũma ntĩgetithie ngarĩ bwega?
Rĩ, antũ ba nja kana acoore nĩbambĩĩrĩte batĩkũngʼanĩrwa nĩ mwĩtithĩrie jwakwa jwa ngarĩ?

Kethĩra wacokia ĩĩ kĩrĩ kĩũria kĩmwe kana biĩrĩ, kwombĩka nũkũbatara kũthithia mogarũrũku. Ngerekano, no ũtige gwĩtaga nayo kaingĩ ũtukũ. Menyeria gũcũnkũũna kethĩra no ũkũmĩtithia bwega. No ũũrie muntũ wa nja kana mũcoore arĩona atĩa mwĩtithĩrie jwaku jwa ngarĩ. Kwombĩka no ũrombe ũritanwe gwĩtithia wimenyeerete nkũrũki. Kethĩra wacokia ĩĩ kĩrĩ biũria nkũrũki ya biĩrĩ no ũthuure gũtiga gwĩtithia ngarĩ.a

TONGEERUA NĨ MORITANI JA BIBIRIA

No tũremwe gũciũkĩrwa atĩ tũtĩkũũmba gwĩtithia bwega ta au mberene. Kinya no twone bũrĩ bũbũũmũ gwĩtĩkĩĩria gũtiga nayo. Kwou, nĩatĩa Bibiria yũũmba gũgũtethia kũthũgaanĩria ũntũ bũu bwega na gũtua matua jameega? Ga twarĩĩrie mooritani jaja jaĩrĩ.

Ĩthĩrwa na Ũngaʼnĩĩru. (Nju. 11:2) O ũrĩa tũgũkũra, inya ya marũngo, na ũũmbi bwa kwona na bwa kwigua nĩbũnyiiaga. Ngerekano, antũ babaingĩ rĩrĩa bakũra nĩbatiganaga na mĩceetho mĩnna tontũ no ĩbatonyithie ũgwatine. No tũthingatĩĩre ũntũ ta bũu kinya kĩrĩ gwĩtithia ngarĩ kana bikibiki. Muntũ ũrĩna ũngʼanĩĩru agatigana nayo akeeja kwona no ĩmũtonyithie ũgwatine. (Nju. 22:3) Kinya akathikĩĩra bangĩ bamũriikania mantũ jarĩa akũbatara kwagĩrithia jegie mwĩtithĩrie jwawe.—Teganĩĩria 2 Samweli 21:15-17.

Menya ũtonyithia ũtũũro ũgwatine. (Kur. 22:8) Muntũ agetithia ngarĩ bũbũũĩ no aringe kana akoraga antũ. Ũrĩa wĩtaga na mbere gwĩtithia kinya nyuma ya ũtea bwawe kũnyiia no atonyithie ũtũũro bwawe kana bwa bangĩ ũgwatine. Akeeja gũtũma mũtino jũkarĩka, no ethĩrwe na ĩatia rĩa tharike.

Kethĩra ũkabatara gũtigana nayo buru, menya wona teka ũtĩewa gĩtĩĩo kana wonwa ũtĩ wa gĩtũmi. Riikana atĩ Jehova nakwendete tontũ bwa nkuma ciaku ĩnjega ta, ũngʼanĩĩru, winyiia, na kũmakĩra bangĩ. Neranĩte atĩ agakũboreria na agakũmenyeera. (Isa. 46:4) Gũtĩrĩo agagũtiganĩria. Kwou, mũrombe agũtethie gũtumĩra ũũme na ũtaaro bwa Bibiria nĩkenda ũũmba gũtua bwega kethĩra ũtige gwĩtithia ngarĩ kana bikibiki.

Ũrĩa Bangĩ Bomba Gũtethia

Kaingĩ, antũ ba nja nĩbo barĩ na kaanya gakeega nkũrũki ga kwarĩa na muntũ waao ũmũkũrũ bwegie gwĩtithia ngarĩ kana bikibiki. Kethĩra ũrĩ mũcoore wa ndereba ũu na nwigĩtue bangĩ bakĩmakĩra ũrĩa etithagia ngarĩ, bathikĩĩre bwega na ũjũkie ĩtagaaria. No ũmũrombe etĩthie bũrĩ amwe. Kwabatarĩka aranĩria nawe bwegie ũrĩa agwĩtithia. Rĩrĩa ũkũthithia ũu, ciĩkĩre ĩratũne biawe. Ĩthĩrwa na kĩao ĩndĩ ũmwĩre ũmma. Bũkĩaria, inyĩĩria mono bwegie ũtea bwawe bwa gwĩtithia na tĩ ũkũrũ bwawe. Antũ a kũmwĩra “Nũrakũrĩre na ũtĩkũũmba gwĩtithia bwega,” no ũmwĩre “Birĩa nkũmakĩra mono nĩ ũtĩgatonye ũgwatine rĩrĩa wĩtithĩtie.” Mũriikanie wendo bwawe kwerekera mooritani ja Bibiria jarĩa jagweti gĩcuncĩne gĩkĩ.

Twinthe nĩtũbuĩrĩte kwonia muntũ ũmũkũrũ kĩao rĩrĩa atiga gwĩtithia ngarĩ kana kinya bikibiki. No aigue teka atunywa wiciathi kana arigĩĩrua gwĩta naarĩa akwenda. Nĩatĩa ũũmba kũmũtethia? Mũthithĩrie na njĩra ya kĩao na ũmũtethie ũrĩa ũkũũmba. (Nju. 17:17) Menya weteera mwanka akũromba ũtethio, tontũ omba kwona teka agũgũcumbũra. Kinya no bũbanganie bũrĩ amwe nĩkenda rĩonthe kwĩthĩrwa na muntũ wa kũmwikia mĩcemanio, ũtungatĩri, kũgũra into, na kwona ndagitarĩ. Mũrikithĩrie atĩ nũkwenda kũmũtethia na nũkũgwĩrĩrua gũtumĩra kaanya amwe nawe.—Aro. 1:11, 12.

a Nĩkenda woona mantũ nkũrũki, tega gĩcuncĩ kĩrĩ na kĩongo “Aksidenti za Magari Je, U Salama?” kĩrĩ Amkeni! ya Agasti 22, 2002.