‘Jehova Chungah Chuan Lâwm Rawh’
“LALPA chungah chuan lâwm bawk rawh; tichuan i thinlung duhzawngte chu a pe ang che.”—SAM 37:4.
1, 2. Tunge eng thâwlna Hnâr dik tak chu ni a, Lal Davida’n engtin nge a târ lan?
“RILRUA retheite chu an eng a thâwl e, . . . mi khawngaih thei takte chu an eng a thâwl e, . . . remna siamtute chu an eng a thâwl e.” Hêngte leh mi eng thâwl sawina dang parukte chu, Chanchin Ṭha Matthaia ziakin a chhinchhiah angin, Tlâng Chunga Isua Thusawi hmingthang tak thuhmahruai a ni. (Matthaia 5:3-11) Isua thu chuan eng thâwlna emaw, lâwmna emaw chu kan neih phâk a nihzia a tichiang a ni.
2 Hmân lai Israel lal, Lal Davida phuah fakna hla chuan eng thâwlna dik tak Hnâr, Jehova lamah ngaihtuahna a kuaipêng a. Davida chuan: “LALPA chungah chuan lâwm bawk rawh; tichuan i thinlung duhzawngte chu a pe ang che,” a ti. (Sâm 37:4) Mahse, engin nge Jehova leh a mize hrang hrangte hriatna chu ‘lâwmna’ nihtîr thei? Engtin nge a thiltih tawhte leh a thiltum a la tih tûrte ngaihtuahna chuan “i thinlung duhzawng” dawng tûra beiseina a pêk che? Sâm 37, châng 1 aṭanga 11-na ngun taka ngaihtuahna chuan a chhânna a pe a ni.
“Awt Hek Suh”
3, 4. Sâm 37:1-a chhinchhiah angin, Davida’n eng thurâwn nge a pêk a, chu mi ngaihsak chu engvâng nge tûn laiah inâwm tak a nih?
3 “Hun khirh takte” hunah kan chêng a, suahsualna a tam êm êm a ni. Tirhkoh Paula thu: “Mi sual leh tidertute erawh chu mi bum leh buma awmin an sual zual deuh deuh ang,” tih hi a dikzia kan hmu a ni. (2 Timothea 3:1, 13) Hlawhtling leh hmuingîl ang taka lang mi suaksualte nghawnga awm chu a va awl tak êm! Chûng zawng zawng chuan min tibuai theiin, kan thlarau lam khaw hmuhna a hliah thei a ni. Sâm bung 37 châng bul inṭannain he thil hlauhawm min hriattîr dân hi chhinchhiah teh: “Thil ṭha lo titute avângin intilungngai duh suh la, fel lo taka tite chu awt hek suh,” tih hian.
4 Khawvêla rorêl dik lohna chanchinte chuan nî tinin min dêng reng a. Sumdâwngtu rinawm lote chuan man chhuah si lovin mi an bum a. Dân bawhchhetu mi sualte chuan mi derthâwngte chungah remchâng an la a. Tualthattute chu zawn hmuh loh emaw, hrem loh emawin an awm a ni. Chutiang rorêl dik lohzia entîrna zawng zawngte chuan thinurna a chawkchhuakin, kan rilru a tibuai thei a. Thil sual titute hlawhtling tak anga an lanna chuan, awhna rilru a tichhuak thei bawk. Mahse, kan lung nih lohna chuan dinhmun chu a tiṭha deuh dâwn em? Mi suaksualte hmuingîlna awhna chuan a sawhkhâwk an tawn tûr chu a tidanglam em? A tidanglam lo rêng rêng! Tin, kan lo ‘intihlungngaih’ a ngai lo rêng rêng a ni. Engvângin nge?
5. Engvângin nge thil sual titute chu hnim nêna tehkhin an nih?
5 Fakna hla phuahtu chuan: “Hlobet angin ah thlûkin an awm thuai ang a, hnim hring angin an vuai dâwn si a,” tiin a chhâng a ni. (Sâm 37:2) Hnim hring chawr thar chu a mawi hle mai thei; mahse, a hnahte chu a vuai thuaiin, a thi nghâl thuai ṭhîn. Chutiang chu thil ṭha lo titute awm dân tûr chu a ni. Hausa ang taka an lanna chuan rei a daih dâwn lo a ni. An thih hian, dik lo taka an thil neihte chuan a ṭanpui dâwn lo va. Mi tinin a tâwpah rorêl dikna an tawng ṭhîn a ni. Paula chuan: “Sual man chu thihna a ni,” tiin a ziak a. (Rom 6:23) Thil sual titute leh mi fel lote chuan a tâwpah an sual “man” chu a dawngin an boral ngei ngei ang. Hlâwkna a va awm lo tak êm!—Sâm 37:35, 36; 49:16, 17.
6. Sâm 37:1, 2 aṭangin eng nge kan zir theih?
6 Anih leh, thil sual titute hausak thutna chu kan intihbuaitîr tûr a ni em? Sâm 37-na a hawnna châng hnihte aṭanga zir tûr chu hei hi a ni: An hmuingîlna chuan i nun kawng thlan Jehova rawngbâwlna ata pêntîr che suh se. Chu ai chuan, thlarau lam malsâwmnate leh thiltumte chu ngaihsak zâwk rawh.—Thufingte 23:17.
“Lalpa Chu Ring La, Thil Ṭha Ti Rawh”
7. Engvângin nge Jehova kan rinchhan ang?
7 “Lalpa chu ring la, thil ṭha ti rawh,” tiin fakna hla phuahtu chuan min fuih a. (Sâm 37:3a) Lungkhamna emaw, rinhlelhna emawin min tlâk buak hian, Jehova chu kan rin ngheh tlat a ngai a. Ani chu thlarau lam himna famkim petu a ni. “Chungnungbera bihrûkna hmuna awma chu engkimtitheia hlimah chuan a awm reng ang,” tiin Mosia chuan a ziak a. (Sâm 91:1) He khawvêl dân bawhchhiatna pungcho zelin min tihbuai hunah, Jehova chunga kan innghah lehzual a ngai a ni. Kheimit kan tihulh hun a, ṭhiante’n min ṭanpui hian kan lâwm hle a. Chutiang bawkin, rinawm taka awm kan tum hunah Jehova ṭanpuina kan mamawh a ni.—Isaia 50:10.
8. Engtin nge Kristian rawngbâwlnaa telna chuan thil sual titute hmuingîlna avânga a lutuka buaina pumpelh tûrin min ṭanpui?
8 Thil sual titute hmuingîlna avânga buaina tihreh dân kawng khat chu, Jehova thiltum hriatna dik an neih theih nâna berâm ang mite zawn leh ṭanpuina kawnga buai reng hi a ni. Suahsualna a pun zêl avângin, mi dangte ṭanpuiin kan ṭûl hle tûr a ni a. Tirhkoh Paula chuan: “Thil tihṭhat leh thilphal hi theihnghilh suh u; chutiang inthawina chungah chuan Pathian a lungni êm êm si a,” a ti a. Mi dangte chunga kan “thil tihṭhat” theih nasa ber chu Pathian Lalram chanchin ṭha ropui tak hrilh hi a ni. Kan vântlâng thuhrilhna hi “fakna inthawina” a ni tak zet a ni.—Hebrai 13:15, 16; Galatia 6:10.
9. Davida fuihna thu “he ramah hian awm la,” tih chu hrilhfiah rawh.
9 “He ramah hian awm la, rinawmna ûm zêl rawh,” tiin Davida chuan a sawi zawm a. (Sâm 37:3b) Davida hun laia “ram” chu Jehova’n Israelte a pêk ram, Ram Tiam kha a ni a. Lal Solomona’n ro a rêl lai chuan, Ram Tiam ramri chu hmâr lama Dan aṭangin chhim lama Beer-seba khaw thleng a ni a. Chu chu Israelte awmna hmun a ni. (2 Lalte 4:25) Tûn laiah chuan, kan awmna hmun apiangah, leilung zawng zawng felna khawvêl thara lei paradis a lo nih hun tûr chu kan thlîr reng a. Chu mi hma chuan, thlarau lam hmun himah kan awm a ni.—Isaia 65:13, 14.
10. ‘Rinawmna kan ûm zêl’ hian eng nge a rah chhuah?
10 ‘Rinawmna kan ûm zêl’ chuan, eng nge a rahchhuah dâwn? Thâwk khum thufing thu chuan: “Mi rinawm chuan malsâwmna a ngah ang,” tih min hriattîr a ni. (Thufingte 28:20) Kan awmna apiang leh kan theih apiangte hnêna chanchin ṭha rinawm taka hrilhna chuan Jehova malsâwmna a thlen a ni. Entîr nân, Frank-a leh a nupui Rose-i chuan tûn hma kum 40 aṭang khân Scotland ram hmâr lam khaw pakhatah pioneer an thawk a. Chuta thutak ngaihventu mi ṭhenkhat chu an lo tawlh bo tawh a ni. Lunghnual mai lovin, chu pioneer nupa chuan thu hrilh leh zirtîr siam hna chu an thawk ṭan ta a. Tûnah chuan chu mite khuaah chuan kohhran chak tak a ding tawh a ni. He nupa tuak rinawmna chu Jehova’n mal a sâwm tak zet a ni. Frank-a chuan inngaitlâwm takin: “Malsâwmna nasa ber chu tûn thlenga thutaka kan la awm leh Jehova’n min la hmang hi a ni,” tiin a hrilhfiah a. Ni e, ‘rinawmna kan ûm zêl’ hian malsâwmna tam tak kan dawng ṭhîn a ni.
‘Lalpa Chungah Chuan Lâwm Rawh’
11, 12. (a) Engtin nge ‘LALPA chungah kan lâwm’ theih ang? (b) Mi mala inzirna chungchângah eng tum nge kan insiam theih a, eng nge a rah chhuah theih tûr chu ni?
11 Jehova nêna kan inlaichînna tinghet tûr leh amah rinchhan reng tûrin, ‘Lalpa chungah chuan kan lâwm’ tûr a ni. (Sâm 37:4a) Chu chu engtin nge kan tih ang? Mahni dinhmuna buai reng ai chuan, a harsat deuh chung pawhin, Jehova chu kan ngaihsak a ni. Chutianga kan tihtheih dân kawng khat chu a Thu chhiar nâna hun insiam hi a ni. (Sâm 1:1, 2) I Bible chhiar chuan a tilâwm che em? Jehova chungchâng zir belh tumna nêna i chhiar chuan a tilâwm ngei ang che. Thu ṭhenkhat i chhiar hnuah chawl hlekin, ‘He thu hian Jehova chungchâng eng nge min zirtîr?’ tiin engvângin nge mahni i inzawh loh vang? Bible i chhiar hunah notebook emaw, lehkha phêk emaw neih chu a ṭangkai i ti mai thei a. I chhiar thute ngaihtuah tûra i chawlh apiangin, Pathian mize duhawm tak hriat chhuahtîrtu thu ṭhenkhat chu ziak chhuak rawh. Fakna hla dangah, Davida chu: “Aw LALPA, ka lungpui leh mi tlantu, ka kâa thu chhuakte leh ka thinlunga ngaihtuahnate hi i mithmuhah lawmtlâk takin awm rawh se,” tiin a zai a. (Sâm 19:14) He Pathian Thu kan ngaihtuahna hi Jehova tân “lawmtlâk” a niin kan tân pawh a hlimawm a ni.
12 Engtin nge kan zirna leh rilrua chhût ngunna aṭangin hlimna kan hmuh theih ang? Jehova leh a kawngte chungchâng chu a tam thei ang bera zir kan tum thei a. Thu leh hla chhuah, The Greatest Man Who Ever Lived leh Draw Close to Jehovaha angte chuan, rilrua lâwmna nêna kan ngaihtuah tûr thu tam tak min pe a ni. Tichuan, Davida chuan mi rinawmte chu Jehova’n an ‘thinlung duhzawngte a pe dâwn’ tih a tiam a ni. (Sâm 37:4b) Hetiang chi rin tlatna hian a ni, tirhkoh Johana chu: “Hei hi ama chunga kan huaina chu a ni, engpawh a duhzâwng anga kan dîl chuan anin min ngaihthlâksak ṭhin hi; tichuan engpawh kan dîl apiang min ngaihthlâksak tih kan hriat chuan a hnêna kan thil dîla chu kan hmu tawh tih kan hria a ni,” tia ziak tûra tur chu ni.—1 Johana 5:14, 15.
13. Tûn hnai mai khân, ram tam takah Lalram thuhrilhna tihpunna eng nge hmuh a nih?
13 Rinawmna vawngtu kan nih angin, kan hlimna ber chu Jehova lalchungnunna thiamchantîra a awm hi a ni a. (Thufingte 27:11) Pâwl khat chauh emaw, mi pakhat chauh emawin ro a rêlna rama kan unaute’n thuhrilh rawngbâwlna ropui taka an thawhte kan hriatin kan thinlung chu hlimnain a khat liam a ni lâwm ni? He kalhmangte tâwp hma hian zalênna nasa zâwk chu kan beisei tlat a. Khawthlang lam rama awm Jehova chhiahhlawh tam takte chuan zirlaite, râltlânte, leh chûng rama rei lo te chhûng awmte hnênah thu an hril ṭâng ṭâng a, zalên taka sakhaw biak theihna chu an chên a ni. Kan duh ber chu chûng mite’n an in lama an haw hunah, thim chhut tlang theih loh khawpa a lanna hmun, kan rawngbâwlna khap behna hmunah pawh thutak êng an êntîr reng hi a ni.—Matthaia 5:14-16.
“I Awm Dân Tûr Chu LALPA Chungah Nghat La”
14. Jehova chungah kan innghat thei tih fiahna eng nge awm?
14 Kan mangannate leh kan rit phurhte paihthlâk theih a ni tih hriat chu a va hahdamthlâk tak êm! Engtin nge paihthlâk theih a nih? Davida chuan: “I awm dân tûr chu LALPA chungah nghat la,” a ti a; tin, “Amah chu ring la, aman a ti vek ang,” a tihbelh bawk. (Sâm 37:5) Kan kohhranahte hian, Jehova ṭanpuina kan rinchhan theihzia finfiahna tam tak a awm a. (Sâm 55:22) Pioneer angte, bial kantu angte, missionary angte, a nih loh leh Bethel-a mahni inpea hna thawk angtea hun bikima rawngbâwltute chuan Jehova min ngaihsakna a rin tlâkzia chu an fiah thei ṭheuh a ni. An zînga i hriat tupawh chu Jehova’n a ṭanpui dân hriat nân engvângin nge i zawh loh vang? Rinhlelh rual lohvin, hun harsa tak tawh hunah pawh Jehova’n a ṭanpui lo ngai lo tih târ langtu thiltawn tam tak i hria ang. Ani chuan nuna mamawh châkkhaite chu a pe reng a ni.—Sâm 37:25; Matthaia 6:25-34.
15. Engtin nge Pathian mite felna chu a ên chhuah?
15 Jehova chu kan rin a, kan rinchhan tlat chuan, fakna hla phuahtu thusawi zawm ang hi kan tawng thei ang: “I felzia chu êng angin a chhuahtîr ang a, i thiam chanzia pawh chhûn lai ang maiin,” tih chu. (Sâm 37:6) Jehova Thuhretute kan nih angin, sawichhiat kan ni ṭhîn a. Mahse, kan vântlâng rawgbâwlna hi Jehova leh ṭhenawmte hmangaihnaa chêttîr a nihzia hre thiam tûrin Jehova chuan mi thinlung ṭhate mit chu a tihvâr sak a ni. Chutih rualin, mite’n min sawichhe ṭhîn mah se, kan nungchang ṭha chu thup theih rual a ni lo. Dodâlna leh tihduhdahna zawng zawng lakah Jehova chuan min chhawmdâwl a ni. Chuvângin, Pathian mite felna chu chhûn lai ang maiin a êng chhuak a ni.—2 Petera 2:12.
“Châwl La . . . Nghâk Fan Fan Rawh”
16, 17. Sâm 37:7 nêna inmilin, tûn hi eng tih hun nge ni a, engvâng nge?
16 A dawta fakna hla phuahtu thute chuan: “LALPA-ah chuan châwl la, amah chu nghâk fan fan rawh; a awm dâna vânneihna dawngtu avângin intilungngai duh suh, ngaihtuahna sualte puitlintu avâng chuan,” a ti a. (Sâm 37:7) Hetah hian Davida chuan Jehova chêt hun dawhthei taka nghah fan fan a ṭulzia a sawi uar a ni. He kalhmang tâwpna hun a lo la thleng lo chu phunnawi nachhan tûr a ni lo. Jehova zahngaihna leh dawhtheihna chu tûn hma zawng aia nasain kan hmu a ni lâwm ni? Keini pawhin tâwpna a lo thlen hmain chanchin ṭha hrilhnaa intibuaiin, dawhthei taka kan nghah fan fanzia kan târ lang ve thei em? (Marka 13:10) Tûn hi kan hlimna leh kan thlarau lam himna min rûk bosak thei a biling a balanga thiltih hun a ni lo. Tûn hi Setana khawvêl thununna bawlhhlawhte chak lehzuala do hun a ni zâwk a. Tin, tûn hi Jehova hmaa kan felna dinhmun chu tichhe lo va, nungchang thianghlimna vawn hun a ni bawk. Ngaihtuahna bawlhhlawhte leh kan mipat hmeichhiatpuite leh pui lote chunga chêt dân mawi lo chu i paih bo zêl ang u.—Kolossa 3:5.
17 Davida chuan: “Thinur hi bânsan la, thinrim hi sim rawh. Intilungngai duh suh—thil tihsualah a lo tlâk mai ṭhîn a ni. Thil ṭha lo titute chu tihboralin an awm dâwn si a: LALPA nghâktute erawh chuan ram hi an luah ang,” tiin min zilh a. (Sâm 37:8, 9) Ni e, thil ṭha lo titute leh chuta mawhphurtute chu lei aṭanga a tihboral hun chu ngaihngam takin kan nghâk thei a—chu hun chu a hnai tawh hle a ni.
“Rei Lo Tê Achinah”
18, 19. Sâm 37:10 aṭangin eng fuihna thu nge i dawn?
18 “Rei lo tê achinah mi suaksual chu a awm tawh dâwn si lo: A ni, a awmna hmun chu en en mah la, a awm tawh lo vang.” (Sâm 37:10) He kalhmang tâwpna hun leh Jehova hnên aṭanga inlâk hranna rah chhuah ṭha lo sosân lai ber kan hnaih hian, hêng thute hian min va tichak tak êm! Mihring siam eng sawrkâr emaw, thuneihna emaw chu a hlawhtling lo hulhual a ni. Tûnah chuan Isua Krista kut hnuaia Jehova Lalram, Pathian rorêlna theocracy dik taka kîr leh hun chu kan hnaih tawh hle. Chu chuan khawvêl thilte chu a thunun vek tawh ang a, Pathian Lalram dodâltute chu a tibo vek ang.—Daniela 2:44.
19 Pathian Lalram hnuaia khawvêl tharah chuan, “mi suaksual” chu zawng zawng mah la i hmu tawh lo vang. Chutih hunah chuan Jehova laka hel apiangte chu tihboral nghâl an ni ang a. Chutah chuan a lalchungnunna dotu emaw, Pathian thuneihna hnuaia intulût duh lote emaw chu an awm lo vang. I ṭhenawm zawng zawngte chuan Jehova tihlâwm duhna rilru an nei ṭheuh vang. Chu Lalramin a rawn thlen tûr chu himna a va ni dâwn êm! Tala te, kawngka leh tukverha luh theih loh nâna kham neih te a ngai tawh lo vang a, rinna leh hlimna pumhlûm chu engmahin a tihmêlhem tawh lo vang!—Isaia 65:20; Malakia 4:4; 2 Petera 3:13.
20, 21. (a) Sâm 37:11-a “thuhnuairawlhte” chu tute nge ni a, khawiah nge “remna” nasa tak an hmuh? (b) Davida Ropui zâwk kan entawn chuan eng malsâwmna nge kan neih ang?
20 Tichuan, “thuhnuairawlhte . . . chuan ram hi an luah ang.” (Sâm 37:11a) A nih leh tute nge “thuhnuairawlhte” chu? “Thuhnuairawlh” tia lehlin thumal hi “hrehawm tuar, tlâwmtîr, hnehchhiah” tihte lo chhuahna thumal aṭanga lo piang a ni. Ni e, “thuhnuairawlhte” chu rorêl dik lohna an tawrh zawng zawngte siam ṭha tûra inngaitlâwm taka Jehova nghâktute an ni. Anni chu “remna chênin an hmuingîl ang.” (Sâm 37:11b) Tûnah ngei pawh hian, Kristian dik kohhran nêna inkûngkaih thlarau lam paradis-ah remna nasa tak kan chên mêk a ni.
21 Hrehawm tawrhnate tihreh la ni rih lo mah se, kan inṭanpui tawnin, lungngaite kan thlamuan a ni. Chuvângin, Jehova mite zîngah chhûngrila lungawina dik tak a awm a ni. Berâm vêngtu atâna ruat unaupate chuan hmangaih takin kan thlarau lam mamawhah—leh taksa lam mamawhah pawh—rawng min bâwlsak a, felna avânga hrehawmnate min tawrhtîr thei a ni. (1 Thessalonika 2:7, 11; 1 Petera 5:2, 3) He remna hi a va hlu tak êm! Chu bâkah, kan hma lawka lo thleng tûr remna Paradis-ah chatuana nun beiseina kan nei bawk a. Tichuan, Jehova tâna ṭhahnem a ngaihna avânga a tâwp thlenga rinawm taka rawngbâwltu Davida ropui zâwk, Isua Krista chu i entawn ang u. (2 Petera 2:21) Chutianga kan tihin, kan lâwm zêl anga, kan lâwmna Pathian, Jehova chu kan fak zêl ang. (w03 12/01)
[Footnote]
a Jehova Thuhretute chhuah.
I Chhâng Thei Em?
• Sâm 37:1, 2 aṭangin eng nge i zir?
• Engtin nge ‘LALPA chungah chuan i lâwm’ theih ang?
• Jehova chunga kan innghah theihzia fiahna eng nge awm?
[Phêk 9-naa milem]
Kristiante chuan ‘fel lo taka titute chu an awt lo’
[Phêk 10-naa milem]
“Lalpa chu ring la, thil ṭha ti rawh”
[Phêk 11-naa milem]
A chanchin i theih tâwka zirin, Jehova chungah “lâwm” rawh
[Phêk 12-naa thu lâk chhuah]
“Thuhnuairawlhte . . . chuan ram hi an luah ang”