Hmangaihnaa Siam Ṭhat Ni Ang Che
“Lalpa i Pathian chu i thinlung zawng zawngin, i thlarau zawng zawngin i rilru zawng zawngin i hmangaih tûr a ni,”—MATTHAIA 22:37.
1. (a) Kristianin a chhawm nun thil ṭhenkhatte chu eng nge ni? (b) Kristian mize pawimawh ber chu eng nge ni a, engvâng nge?
KRISTIAN chuan rawngbâwltu hlawhtling tak a nih nân, thil tam tak a chhawmnung ṭhîn. Thufingte bu chuan hriatna te, hriatthiam theihna te, leh finna te hlutzia a sawi nasa hle a ni. (Thufingte 2:1-10) Tirhkoh Paula’n rinna leh beiseina nghet tak pawimawhzia a sawi a. (Rom 1:16, 17; Kolossa 1:3-5; Hebrai 10:39) Chhelna leh insûm theihna pawh a pawimawh hle bawk a ni. (Tirhkohte 24:25; Hebrai 10:36) Amaherawhchu, thil pakhat, a tel lo chuan thil dang zawng zawng pawh engmah lo maia chantîr thei a awm a. Chu chu hmangaihna a ni.—1 Korinth 13:1-3, 13.
2. Hmangaihna pawimawhzia chu Isua’n engtin nge a lantîr a, chu chuan eng zawhnate nge awmtîr?
2 Isua chuan: “In inhmangaih chuan mi zawng zawngin ka zirtîrte in ni tih chu miah chuan an hria ang,” a tih khân hmangaihna pawimawhzia a târ lang a ni. (Johana 13:35) Hmangaihna hi Kristian dik chhinchhiahna a nih avângin, hetiang zawhnate hi kan inzawh a ngai dâwn a ni: Hmangaihna chu eng nge ni? Isua’n a zirtîrte chu eng dang zawng aiin, hmangaihnaa chhinchhiah an ni a ti a, engvângin nge hmangaihna chu chutiang taka a pawimawh êm êm? Engtin nge hmangaihna chu kan neih theih ang? Tunge kan hmangaih ang? tihte chu. He zawhnate hi i ngaihtuahho vang u.
Hmangaihna Chu Eng Nge Ni?
3. Hmangaihna chu eng anga hrilhfiah theih nge ni a, engvângin nge chu mi-ah chuan rilru leh thinlung a tel?
3 Hmangaihna chu ‘mi dang nêna mi mal inzawmna ṭha tak neih emaw, mi lainatna thûk tak neih emaw; mi dang ngainatna emaw, duhna emaw hi a ni’ tih hi a hrilhfiah dân chi khat a ni a. Mi dangte ṭhat nâna thil ti tûra mite chêttîrtu mizia a ni. Chutianga ti tûrin a châng chuan mahni ṭhatna tûr thil chân huama tih hial pawh a ngai ṭhîn. Bible sawi hmangaihnaah chuan rilru leh thinlung a tel a. Rilru a tel chhan chu, miin amah leh mi dang a hmangaihte’n mize duhawm tak a nei mai ni lovin, chak lohnate pawh a nei tih hre reng chunga a hmangaih tlat vâng a ni. Kristianin Bible a chhiarna aṭangin mi dangte hmangaih chu Pathian duhzâwng a ni tih a hria a, chu mi avângin a rîlrem zâwng ni lote pawh a hmangaih tel a ni. Chuvângin, Bible sawi hmangaihnaah erawh hi chuan thinlung mai ni lovin, rilru a tel thûk hle a ni. (Matthaia 5:44; 1 Korinth 16:14) Mahse, hmangaihna lo chhuahna bul chu thinlung hi a ni a. Bible târ lan angin, hmangaihna dik tak chu rilrua ngaihtuahna mai a ni lo. Rilrua ngaihtuahna leh thinlunga tih tak zetna a tel a ni.—1 Petera 1:22.
4. Eng kawngin nge hmangaihna chu phuarna nghet tak a nih?
4 Hmangaihna nei mi chuan a ṭhatna tûr ai mahin mi dangte ṭhatna tûr a dah pawimawh zâwk avângin, mahni hmasial mi chuan mi dang nên inlaichînna duhawm tak a nei khât hle. (Philippi 2:2-4) Englo inpêk hi hmangaihna avânga tih a nih chuan, Isua thu, “Englo lâk aiin pêkin lukhâwng a nei zâwk,” tih hi a dik lehzual a ni. (Tirhkohte 20:35) Hmangaihna chu phuar famkimna nghet tak a ni. (Kolossa 3:14) Hmangaihnaah chuan inṭhianna a tel fo va; mahse, hmangaihna chu inṭhianna aiin a nghet zâwk a ni. Nupa inkâra inngaihzâwnna chu hmangaihna anga sawi a ni nâ a, Bible-in nei tûra min fuih hmangaihna chu tisa inhîpna ai mahin a nasa zâwk a. Nupate chu an inhmangaih tak zet a nih chuan, kum upatna avânga dam loh vâng emaw, tuemaw zâwkin fel lohna a neih vâng emawa tisa lam inlaichînna a neih theih tawh loh hnuah pawh an khawsa dûn zêl ang.
Hmangaihna —Mize Pawimawh Tak Chu
5. Engvângin nge hmangaihna chu Kristian tân mize pawimawh tak a nih?
5 Engvângin nge Kristiante tân hmangaihna chu mize pawimawh tak a nih? A hmasa berah chuan, Isua’n a hnungzuitute chu inhmangaih tawn tûra thu a pêk vâng a ni. Ani chuan: “Thu ka pêk apiang che u in tih chuan ka ṭhiante in ni ang. In inhmangaih theih nân hêng thu hi ka pe a che u,” a ti a. (Johana 15:14, 17) A pahnihnaah chuan, Jehova chu hmangaihna lantîrtu a ni a, amah chibai bûktu kan nih angin kan entawn tûr a ni. (Ephesi 5:1; 1 Johana 4:16) Bible chuan Jehova leh Isua hriatna dik neih chu chatuan nunna a ni a ti a. Amah ang nih kan tum loh chuan engtin nge Pathian kan hria kan tih theih ang? Tirhkoh Johana chuan heti hian a ngaihtuah: “Hmangaihna nei lo chuan Pathian a hre lo; Pathian chu hmangaihna a ni si a,” tiin.—1 Johana 4:8.
6. Hmangaihnain engtin nge kan nun kawng chi hrang hrang a inbûk tâwktîr theih?
6 Hmangaihna pawimawhna a pathumna chu: Kan nun kawng chi hrang hrangte a inbûk tâwktîr a, kan thiltihah ngaihtuahna ṭha a belhchhah a ni. Entîr nân, Pathian Thu hriatna lâk luh belh zêl chu a pawimawh a, chu chu chaw ang a ni. Chu chuan, puitling lam pana ṭhang chho tûrin leh Pathian duhzâwng mila thil ti tûrin a ṭanpui a ni. (Sâm 119:105; Matthaia 4:4; 2 Timothea 3:14-16) Amaherawhchu, Paula chuan: “Hriatna zawngin mi a uantîr ṭhîn a, hmangaihna erawh chuan mi a siam ṭha ṭhîn,” tiin mi vaukhân a ni. (1 Korinth 8:1) Hriatna dik chu a sual tihna a ni hauh lo. Harsatna chu keimahniah a ni—rilru ngaihtuahna sual kan neih avângin. (Genesis 8:21) Inbûk tâwktîrtu hmangaihna a awm loh chuan, hriatna chuan mi a uantîr ṭhîn a, mi dang aia ṭha zâwkah a inngaihtîr ṭhîn a ni. Hmangaihnaa chêttîr a nih chuan, chutiang chu a thleng hauh lo vang. “Hmangaihnain . . . a infak lo va, a uang lo va.” (1 Korinth 13:4) Hmangaihnaa chêttîr Kristian chuan hriatna thûk tak nei mah se, chu a hriatna chu a chapopui lo. Hmangaihna chuan a inngaihtlâwmtîr a, ama ropuina tûr a zawntîr lo.—Sâm 138:6; Jakoba 4:6.
7, 8. Engtin nge hmangaihna chuan thil pawimawh zualte ngaihtuah tûrin min ṭanpui?
7 Paula chuan Philippi unaute hnênah heti hian lehkha a thawn a: “In hmangaihna chu hriatna dik leh hriatthiam theihnaa a pun deuh deuh theih nân ka ṭawngṭai ṭhîn; thil pawimawh zualte in fiah theih nân,” tiin. (Philippi 1:9, 10, NW) Kristian hmangaihna chuan he thil pawimawh zualte fiah tûra fuihna zâwm tûrin min ṭanpui ang. Entîr nân, Timothea hnêna Paula thu kha ngaihtuah rawh: “Tupawh kohhran hotua ṭan duh chuan hnathawh ṭha a duh a ni,” tih thu kha. (1 Timothea 3:1) Kum 2000 rawngbâwl kum chhûng chuan khawvêl pum puiah kohhran 1,502-in a pung a, a vaiin kohhran 91,487 a awm tawh a ni. Chuvângin, kohhran upa nasa taka mamawh a ni a, chutiang dinhmun chelh theite chu fak tlâk an ni.
8 Amaherawhchu, chutiang enkawlna chanvo chelh thei tute chuan chanvovin a tum chu an hriat reng phawt chuan inbûk tâwkna ṭha tak an nei thei ang. Thuneihna chelh emaw, challanna emaw ringawt chu thil pawimawh ber a ni lo. Jehova tilâwm upate chu Pathian leh an unaute an hmangaihna avânga chêttîr an ni zâwk a. Thuneihna emaw, challanna emaw chu an ûm lo. Rilru put hmang ṭha nei tûra kohhran upate a fuih hnuah tirhkoh Petera chuan ‘thuhnuairawlhna’ a ṭûlzia a sawi uar a ni. Kohhran mi leh sa zawng zawngte chu: “Pathian kut chak tak hnuaiah chuan intihnuai ula,” tiin a fuih a ni. (1 Petera 5:1-6) Chuvângin, kohhran upa zawng zawngte chuan khawvêl pum puia upa tam tak an thawhrimna te, an inngaihtlâwmna te avânga kohhran malsâwmna thlentute entawn tûr siamte chu an ngaihtuah tûr a ni.—Hebrai 13:7.
Rilru Put Hmang Ṭha Chuan Chhel Tûrin Min Ṭanpui
9. Kristiante’n engvângin nge Jehova tiam malsâwmnate chu an rilru-ah an vawn reng ang?
9 Hmangaihnaa chêttîr nih a pawimawhzia chu kawng dangah a hmuh theih a. Hmangaihna avânga Pathian ngaihsakna ûmtute tân, Bible chuan tûn la laa malsâwmna leh nakin atân ngaihruat phâk loh malsâwmna ropui tak a tiam a ni. (1 Timothea 4:8) Hêng thutiamte leh Jehova chu amah “zawngtute hnêna lâwmman pêk hmang a ni” tih ring tlattu chu rinnaa ding nghet tûra ṭanpui a ni ṭhîn. (Hebrai 11:6) Kan zain Pathian thutiamte thlen famkim hun chu kan nghâkhlel a, tirhkoh Johana lunglênna thu chu kan tithangkhâwk a ni: “Amen. Lo kal ta che, Lalpa Isu,” tih chu. (Thu Puan 22:20) A ni, “a hmaa hlimna awm avâng chuan” Isua chu a chhel angin, kan rinawmna avânga kan dawn thuai tûr malsâwmnate ngaihtuahna chuan chhel tûrin min ṭanpui a ni.—Hebrai 12:1, 2.
10, 11. Hmangaihnaa chêttîr nihna chuan chhel tûrin engtin nge min ṭanpui?
10 Mahse, Jehova rawng kan bâwl chhan bul ber chu khawvêl thara nun kan châk vâng lek a nih chuan engtin nge ni ang? Chutiang a nih chuan hun harsa a lo thlen hunah emaw, kan beisei hun leh beisei dâna thil a lo thleng lo emaw a nih chuan kan dawh theihnain a tlin lo thuai mai ang. Tichuan, tawlh bo hlauhawm tak dinhmunah kan ding dâwn a ni. (Hebrai 2:1; 3:12) Paula chuan “tûn lai khawvêl a ngainat” avânga kalsantu Dema chanchin a sawi a. (2 Timothea 4:10) Mahni hmasial avânga Pathian rawngbâwltute tân Dema anga awm a hlauhawm a ni. Khawvêlin a pêk chanvo ṭhate thlêmthlûkin an awm nghâl thei a, nakina lo thleng tûr malsâwmna atâna lo inpêk chu an duh lo ṭhîn a ni.
11 Nakin hun malsâwmnate dawn leh harsatna kian hun beiseina neih chu a âwmin, thil pângngai tak ni mah se, hmangaihna chuan kan nuna dah pawimawh ber tûr kan hriatthiamna chu a siam ṭha a ni. Kan duhzâwng ni lovin, Jehova duhzâwng hi a ni, a pawimawh ber chu. (Luka 22:41, 42) Ni e, hmangaihna chuan mi a siam ṭha ṭhîn a ni. Chu chuan dawh thei takin kan Pathian chu min nghahtîr thei a, malsâwmna min pêk apiangah min tilungâwi bawk a; tin, a hun têah, min tiam zawng zawng leh thil dang tam tak kan dawng dâwn tih rin tlatna min pe bawk a ni. (Sâm 145:16; 2 Korinth 12:8, 9) Chu a thutiamte kan dawn hma chuan, ‘hmangaihnain . . . mahni hma a sial loh’ avângin, hmasial lova rawngbâwl reng tûrin min ṭanpui a ni.—1 Korinth 13:4, 5.
Kristiante Hmangaih Tûr Chu Tute Nge Ni?
12. Isua sawi dân chuan tute nge kan hmangaih tûr?
12 Isua’n Mosia Dân pahnih la chhuakin kan hmangaih tûrte chungchângah dân tlângpui min pe a. “Lalpa i Pathian chu i thinlung zawng zawngin, i thlarau zawng zawngin i rilru zawng zawngin i hmangaih tûr a ni, . . . Nangmah i inhmangaih angin i vêngte pawh i hmangaih tûr a ni,” tiin.—Matthaia 22:37-39.
13. Hmu thei lo mah ila, Jehova hmangaih dân chu engtin nge kan zir theih?
13 Isua thu aṭangin, a hmasa ber leh a pawimawh berah chuan Jehova kan hmangaih tûr a ni. Amaherawhchu, Jehova hmangaihna neisain kan piang lo. Chu chu kan zir tûr a ni. A chanchin kan hriat tirh chuan, kan thu hriattea hîpin kan awm a. Zâwi zâwiin, mihringte tâna leilung a buaisaih dân kan zir a. (Genesis 2:5-23) Mihringte a dâwr dân, suala an tlûk ve leh hnar thla mai lova, chhanchhuak zâwk tûra hma a lâk dânte kan zir bawk a. (Genesis 3:1-5, 15) Mi rinawmte chu zahngai takin a dâwr a, a tâwpah chuan kan sualte ngaihdam nân a fapa mal neih chhun min pe a ni. (Johana 3:16, 36) Chu hriatnaa ṭhanlenna chuan Jehova kan ngaihsânna a tipung a. (Isaia 25:1) Lal Davida chuan Jehova ngaihsakna avângin Amah a hmangaih thu a sawi a ni. (Sâm 116:1-9) Tûn laiah pawh Jehova chuan, min ngaihsak a, min kaihruai bawk a, min tichak bawkin, min fuih bawk a ni. A chanchin kan zir tam poh leh kan hmangaihna a zual zêl a ni.—Sâm 31:23; Zephania 3:17; Rom 8:28.
Kan Hmangaihzia Engtin Nge Kan Lantîr Ang?
14. Pathian kan hmangaihna a tak a ni tih eng kawngin nge kan lantîr theih?
14 Dik takin, khawvêl hmun tina mi tam takte chuan Pathian hmangaih angin an inchhâl a; mahse, an thiltih chuan an inchâlna chu a kalh tlat si a ni. Jehova kan hmangaih tak zet tih engtin nge kan hriat theih? Ṭawngṭaina hmangin kan be thei a, kan ngaihtuahnate kan thlen thei a ni. Tin, kan hmangaihna lantîr thei zâwngin kan khawsa thei bawk. Tirhkoh Johana chuan: “Tupawh [Pathian] thu pawm erawh chu amahah chuan Pathian a hmangaihna a famkim tak zet tawh a ni. Amahah kan awm tih he miah hian kan inhria a ni,” tiin a sawi a ni. (1 Johana 2:5; 5:3) Thil dang tam takte zîngah Pathian thu chuan inkâwmkhâwm a, nungchang thianghlim tak vawng tûrin min hrilh a. Vervêk taka thusawite kan pumpelh a, thutak kan sawi a; tin, kan ngaihtuahna kan tithianghlim a ni. (2 Korinth 7:1; Ephesi 4:15; 1 Timothea 1:5; Hebrai 10:23-25) Khawvêl lam thil mamawhte hnêna pêkna hmangin hmangaihna kan lantîr a. (1 Johana 3:17, 18) Tin, mi dangte hnêna Jehova chanchin hrilh kan bâng lo. Chu mi-ah chuan khawvêl pum puia Lalram chanchin ṭha hrilhnaa chanvo neih vena a tel a ni. (Matthaia 24:14; Rom 10:10) Chûng thila Pathian Thu zawmna chu Jehova kan hmangaihna a takzia lantîrna a ni.
15, 16. Kum kaltaah mi tam takte nun chu Jehova hmangaihna hian engtin nge a nghawng?
15 Jehova hmangaihna chuan thutlûkna ṭha siam tûrin mite chu a ṭanpui a. Kum kalta chuan, chutiang hmangaihna chuan mi 288,907-te chu a hnêna an inpumpêk a, an thutlûkna chu tuia baptisma channa hmangin an entîr a ni. (Matthaia 28:19, 20) An inpumpêkna chuan awmzia a nei hle. Chu chu an nun inthlâkthlengna a ni. Entîr nân, Gazmend-a chu Albania ram basketball thiamte zînga mi lâr tak a ni a. Kum engemaw tichhûng chu amah leh a nupui chuan Bible an zir a, a tâwpah chuan Lalram thuchhuahtu an ni thei ta a. Nikum khân Gazmend-a chuan baptisma a chang a, kum 2000 rawngbâwl kum chhûnga Albania rama baptisma chang zât 366-te zîngah a tel a ni. A chanchin chu chanchinbu pakhat chuan heti hian a ziak a ni: “A nun hian tum a nei a, chu mi avâng chuan amah leh a chhûngkua chuan an dam chhûnga an hlim ber lai nite chu an chên a ni. A tân chuan, sum lâk luh tam lam chu a pawimawh tawh lo va, mi dangte ṭanpui nâna a inpêk tam theih lam chu a pawimawh tawh zâwk a ni,” tiin.
16 Chutiang bawkin, Guam rama baptisma chang thar hlim unaunu, oil company-a kum tam tak thawk chuan sâwmna ît awm tak mai a dawng a ni. Chu chu an company-a hmeichhe vice president hmasa ber ni tûra sâwmna a ni. Mahse, a nun chu Jehova hnênah a pumpêk tawh si a. Chuvângin, a pasal nêna thil awm dân an sawiho hnuah, unaunu thar chuan sâwmna chu hnâwlin, hunbi kima rawngbâwltu, pioneer a nih theih nân hnunbi nei hna dang thawk tûrin ruahmanna a siam ta zâwk a ni. Jehova a hmangaihna chuan khawvêl lam hausakna ûm aiin, pioneer thawka a rawngbâwl zâwk tûrin a chêttîr a ni. Khawvêl pumah chutiang hmangaihna chuan mi 805,205-te chu kum 2000 rawngbâwl kum chhûngin pioneer hmêlhmang chi hrang hranga rawngbâwlnaa tel tûrin a chêttîr a ni. Chûng pioneer-te chuan hmangaihna leh rinna an va lantîr nasa tak êm!
Isua Hmangaih Tûra Chêttîra Awmin
17. Isua-ah hmangaihna kawnga entawn tûr ṭha eng nge kan hmuh?
17 Isua chu hmangaihnaa chêttîra awmte zîngah entawn tûr ṭha ber a ni. Mihring a nih hma chuan a Pa leh mihringte chu a hmangaih a ni. Fina anga insawiin, ani chuan: “Chutih lai chuan mi themthiam angin [Jehova] kiangah ka awm a, ni tin a lâwmna ka ni a. A bulah ka hlim êm êm bawk ṭhîn. Chên theihna a leilungah hlim taka awmin ka lâwmna chu mihring fate chungah a ni,” a ti a. (Thufingte 8:30, 31) Isua hmangaihna chuan a vân in nuam kalsan a, engmah tithei lo nausên anga lo piang tûrin a chêttîr a ni. Dawhthei tak leh zahngai takin mi inngaitlâwmte leh mi chhiate chu a dâwr a, Jehova hmêlmate kut a tuar a ni. A tâwpah chuan, mi zawng zawng tân nghaisakna banah a nun a hlân ta a ni. (Johana 3:35; 14:30, 31; 15:12, 13; Philippi 2:5-11) Chêttîrtu dik neihna kawngah chuan entawn tûr ṭha a va ni êm!
18. (a) Isua hmangaihna engtin nge kan neih theih? (b) Isua kan hmangaihzia eng kawngin nge kan lantîr?
18 Mi rilru dikte’n Chanchin Ṭha ziaka Isua nun kawng chanchinte an chhiar a, a rinawmnain a thlen malsâwmnate an ngaihtuah hian, anmahniah Isua hmangaihna nasa takin a pung a ni. Tûn laia awm keini chu, tirhkoh Petera’n: “Amah [Isua] chu hmu ngai lo pawhin in hmangaih a,” tih a hrilhte zînga tel ang kan ni. (1 Petera 1:8) Amaha rinna kan lantîr a, a inpêkna nun kawng kan zir hian hmangaihna kan lantîr tihna a ni. (1 Korinth 11:1; 1 Thessalonika 1:6; 1 Petera 2:21-25) April 19, 2000 khân, belhkhâwmin mi 14,872,086-te chu kum tina a thih Hriatrengnaah kal khâwmin, Isua kan hmangaih chhan tûr chu hriattîr an ni. An va han tam êm! Mi tam takin Isua inthawina zâra chhandamna neih an châk tih hriatna chuan min va tichak tak êm! Jehova leh Isua min hmangaihna leh anni kan hmangaihnaa siam ṭhatin kan awm tak zet a ni.
19. Hmangaihna chungchâng eng zawhnate nge thuziak dawt lehah sawiho ni dâwn?
19 Isua chuan Jehova chu kan thinlung zawng zawng, kan thlarau zawng zawng, kan rilru zawng zawng, leh kan chakna zawng zawngin kan hmangaih tûr a ni a ti a. Tin, keimahni kan inhmangaih ang bawkin kan vêngte pawh kan hmangaih tûr a ni tih a sawi bawk. (Marka 12:29-31) Kan vêngte zîngah tute nge tel? Vêngte hmangaihna chuan inbûk tâwkna ṭha leh rilru put hmang ṭha nei tûrin engtin nge min ṭanpui? Thuziak dawt lehah hêng zawhnate hi sawiho a ni ang. (w01 1/1)
I Hre Thei Em?
• Engvângin nge hmangaihna chu mize pawimawh tak a nih?
• Jehova hmangaih dân engtin nge kan zir theih?
• Kan nungchang chuan Jehova kan hmangaihzia engtin nge a târ lan?
• Isua kan hmangaihna chu engtin nge kan lantîr?
[Phêk 10-naa milem]
Hmangaihna chuan dawhthei taka inchhâwk zângkhaina hun nghâk tûrin min ṭanpui
[Phêk 12-naa milem]
Isua inpêkna ropui tak chuan amah hmangaih tûrin min chêttîr