“Lawm Tak Hlîrin In Awm Dâwn Nia”
“LALPA . . . tân . . . in kût tûr a ni; . . . lâwm tak hlîrin in awm dâwn nia.”—DEUTERONOMY 16:15.
1. (a) Eng thu buai nge Setana’n a chawh chhuah? (b) Adama leh Evi te an hel hnuah Jehova’n eng nge a sawi lâwk?
SETANA’N Adama leh Evi chu anmahni Siamtu laka a heltîr khân, thu buai pawimawh tak pahnih a chawk chhuak a. Pakhatnaah chuan, Jehova rorêl dikna leh felna chu a cho va. Pahnihnaah, Setana chuan mihringte’n mahni hmasial vâng chauhvin Pathian rawng an bâwl dâwn niin a sawi a ni. He thu buai hnuhnûng zâwk hi Joba hun lai khân chiang taka sawi lan a ni. (Genesis 3:1-6; Joba 1:9, 10; 2:4, 5) Nimahsela, Jehova chu dinhmun chingfel tûrin a che vat a. Adama leh Evi Eden huana an la awm lai ngeiin Jehova chuan chu thu buai A chinfel dân tûr chu a lo hrilh lâwk tawh a ni. Ani chuan a ke artui tihthitlina a awm hnua Setana lû tithitlingtu tûr “thlah,” a lo pian tûr thu a sawi lâwk a ni.—Genesis 3:15.
2. Jehova’n Genesis 3:15-a chhinchhiah hrilh lâwkna lo thlen famkim dân tûr chungchângah hriatthiamna eng nge a pêk?
2 Hun a han liam zêl chuan, Jehova chuan chu hrilh lâwkna thu hriatthiamna a tihpun belh zêl a; chutiang chuan, a thleng famkim ngei dâwn tih a târ lang a ni. Entîr nân, Pathianin Abrahama hnênah chu “thlah” chu ama thlah aṭanga a lo lan tûr thu a hrilh a. (Genesis 22:15-18) Abrahama tupa Jakoba chu Israel hnam 12-te pa a lo ni ta a. B.C.E 1513-a chûng hnamte chu chi khat an lo nih khân, Jehova chuan dân thuthlung a pe a, chutah chuan kum tina hman tûr kût chi hrang hrang a tel a ni. Tirhkoh Paula chuan chûng kûtte chu “thil lo thleng tûrte hlim” a nih thu a sawi a. (Kolossa 2:16, 17; Hebrai 10:1) Chûngah chuan thlah atâna Jehova thiltum entîr lâwkna a tel a ni. Chûng kûtte chuan Israel ramah hlimna nasa tak a thlen a. Chûng kûtte tâwi tea ngaihtuahna chuan Jehova thutiamte rin tlâkzia kan rinna chu a tichak sauh vang.
Thlah A Lo Lang Ta
3. Tunge thutiam Thlah chu ni a, engtin nge a ke artui chu tihthitlin a nih?
3 Jehova’n atîra hrilh lâwkna thu a sawi hnu kum 4,000 aia tam a ral hnuah, thutiam Thlah chu a lo lang ta a. Chu thlah chu Isua hi a ni. (Galatia 3:16) Mi ṭha famkim a nih angin, Isua chuan a rinawmna chu thih thlengin a vawng a, Setana puhna dik lohzia chu a finfiah ta a. Chu bâkah, Isua chu sual nei lo a nih avângin, a thihna chuan hlutna nasa tak a nei a ni. Chu mi hmang chuan, Isua chuan Adama leh Evi thlah mi rinawmte chu sual leh thihna aṭangin a chhan chhuak a. Nghaisakna bana Isua thihna chu thutiam Thlah ‘ke artui tihthitlinna’ a ni.—Hebrai 9:11-14.
4. Isua nun inhlanna chu eng anga entîr lâwk nge a nih?
4 Isua chu Nisan ni 14, C.E. 33-ah a thi a.a Israel ramah chuan, Nisan ni 14 chu Kalhlên Kût hlimawm tak hmanna nî a ni. Kum tin chu mi nîah chuan, chhûngkuate’n ruai an kîl ho va, chutah chuan berâm tuai sawisêlbo sa chu an ei tel ṭhîn a. Chutiang chuan, thihna vântirhkohvin Aigupta mite fatîr a thah lai, Nisan ni 14, B.C.E. 1513-a Israel fatîrte chhan chhuah nâna berâm no thisenin hmun a luah chu an hre chhuak a ni. (Exodus 12:1-14) Kalhlên Kût berâm no chuan tirhkoh Paula’n: “Kan Kalhlên Kûtna tûr pawh an talh tawh si a, Krista ngei chu,” a tih angin Isua chu a lo entîr lâwk a ni. (1 Korinth 5:7) Kalhlên Kût berâm no thisen ang maiin, Isua thisen chhuak chuan mi tam tak chhandamna a pe a ni.—Johana 3:16, 36.
‘Muhîlte Thawh Hmahruaitu’
5, 6. (a) Engtik khân nge Isua chu kaihthawh a nih a, engtin nge chu thilthleng chu Dânah entîr lâwk a nih? (b) Engtin nge Isua thawhlehna chuan Genesis 3:15 thu chu a thlen famkimtîr theih?
5 Isua chu a Pa hnêna a inthawina hlutna hlân tûrin a ni thum nîah kaih thawh leh a ni a. (Hebrai 9:24) A thawh lehna chu kût dang chuan a entîr lâwk a ni. Nisan ni 15 chu Chhang Dawidim Telh Loh Kût inṭan nî a ni a. Ni 16-ah chuan, Israelte chuan buh thar hmasa ber phal khat chu Jehova hmâa thên thilhlan atân an rawn keng a ni. (Leviticus 23:6-14) C.E. kum 33, Nisan ni 16 vêkah Jehova’n a “thu hretu rinawm leh dik taka” chu Setana’n chatuana tihhlum a tumna a tihbahlahsak chu a va inâwm tak êm! Nisan ni 16, C.E. 33-ah, Jehova chuan Isua chu thihna ata thi thei lo nun neiin a kaitho a ni.—Thu Puan 3:14; 1 Petera 3:18.
6 Isua chu thihnaa “muhîlte thawh hmahruaitu” a lo ni a. (1 Korinth 15:20) A hmaa kaihthawh tawh mi dangte ang lo takin, Isua chu a thi nawn ve lo. Jehova ding lama awm tûrin vânah a lâwn zâwk a, chutah chuan Jehova van lam Lalrama Lalbera siam a nih hma loh chuan a nghâk ta reng a ni. (Sâm 110:1; Tirhkohte 2:32, 33; Hebrai 10:12, 13) Lalbera siam a nih aṭangin, Isua chu hmêlma lian ber Setana thlah kumkhuaa tiboral tûra a lû tithitling thei dinhmunah a ding reng tawh a ni.—Thu Puan 11:15, 18; 20:1-3, 10.
Abrahama Thlah Tam Zâwkte
7. Chawlhkâr Kût chu eng nge ni?
7 Isua chu Eden huana thlah lo awm tûra tiam chu a ni a, amah hmangin Jehova’n ‘Diabola hna thawhte a tiboral’ dâwn a ni. (1 Johana 3:8) Amaherawhchu, Jehova’n Abrahama a biak lai khân, Ani chuan Abrahama “thlah” chu mi pakhat mai aia tam an nih tûr thu a lo kawhhmuh a. Chu thlah chu ‘vâna arsi zât leh tuifinriat kama ṭiau vaivut zât’ a ni dâwn a ni. (Genesis 22:17) “Thlah” dangte lo lanna chu kût ni hlimawm tak dangte chuan an lo entîr lâwk leh zêl a. Nisan ni 16 aṭanga a ni sawmnganaah, Israelte chuan Chawlhkâr Kût chu an lâwm a. He mi chungchângah Dân chuan heti hian a sawi: “Chawlhni vawi sarihna tûk aṭang chuan ni sawmnga in chhiar ang a, LALPA hnênah chhangphut thar thilhlan in hlân tûr a ni. In awmna hmun aṭangin epha hmun sâwma ṭhen hmun hniha siam, chhang hlâwm thên tûr pahnih, chhangphut dip mi, dawidim nêna awm, LALPA tâna siam hmasak ber hlan tûr in rawn keng tûr a ni,” tiin.b—Leviticus 23:16, 17, 20.
8. Pentikost C.E. 33 khân eng thil danglam tak nge thleng?
8 He leia Isua a awm lai khân, Chawlhkâr Kût chu Pentikost tia hriat a ni a (Grik thu mal “sawmngana” tihna aṭanga lâk a ni). Pentikost C.E. 33-ah, Puithiam Lal ropui zâwk, tholeh Isua Krista chuan thlarau thianghlim chu Jerusalema awm khâwm zirtîr tlêm tê, 120-te chungah a leih a. Tichuan, chung zirtîrte chu Pathian hriak thih fate leh Isua Krista unaute an lo ni ta a ni. (Rom 8:15-17) Anni chu hnam thar, “Pathian Israelte” an lo ni ta bawk. (Galatia 6:16) Tlêm tê aṭanga inṭanin, chu hnam chu a tâwpah chuan 1,44,000 lai an ni ang.—Thu Puan 7:1-4.
9, 10. Pentikost nîah khân, hriak thih Kristian kohhran chu eng anga entîr lâwk nge a nih?
9 Hriak thih Kristian kohhran chu Pentikost nî apianga Jehova hmâa thên chhang hlâwm dawidim telh pahnih hian a lo entîr lâwk a. Chhang dawidim telh chuan hriak thih Kristiante’n sual rochun dawidim chu an la nei rih dâwn tih a târ lang. Amaherawhchu, Isua tlanna inthawina ṭanchhanin, Jehova chu an pan thei a ni. (Rom 5:1, 2) Engvângin nge chhang hlâwm pahnih kher a nih? Chu chuan Pathian hriak thih fate chu pâwl pahnih—Juda mi dik takte leh a hnuah Jentailte zîng ata thlan khâwm an nih tûrzia a kâwk a nih ngei a rinawm.—Galatia 3:26-29; Ephesi 2:13-18.
10 Pentikost nia chhang hlâwm pahnih hlan chu an buh seng hmasak ber aṭanga siam a ni a. Chutiang chuan, chûng thlarau fa Kristiante chu “thil siamte hmahruaitu” tia koh an ni. (Jakoba 1:18) Anni chu Isua thisen chhuaka an sual ngaihdam hmasak ber tûrte an ni a, chu chuan Isua nêna a Lalrama rorêl tûra vâna thih theih lohna nun a neihtîr thei a ni. (1 Korinth 15:53; Philippi 3:20, 21; Thu Puan 20:6) Chutiang an nih avângin, kan hma lawkah hian, anni chuan, “[hnam tin chungah] thir tiangin an ro an rêlsak ang” a, ‘an kephah hnuaia Setana rah perha awm chu’ an hmu ang. (Thu Puan 2:26, 27; Rom 16:20) Tirhkoh Johana chuan heti hian a sawi a: “Chûng chu Berâm No a kalna apianga zuitute chu an ni. Chûng chu Pathian tân leh berâm No tân rah hmasa ber ni tûrin mihring zîng ata tlan an ni,” tiin.—Thu Puan 14:4.
Chhan Chhuahna Sawi Uarna Nî Chu
11, 12. (a) Inremna Nîah chuan eng thil nge thleng? (b) Bâwngpa tuai leh kêlte hlanna aṭangin Israelte’n eng hlâwkna nge an neih?
11 Ethanim (a hnua Tishri tia koh)c a ni sâwmnaah, Israelte chuan Isua tlanna inthawina hlâwkpui a nih dân tûr lo entîr lâwktu kût chu an hmang a. Chu mi nîah chuan Israel zawng zawngte chu Inremna Nî hmang tûr leh an sualte khuh nâna inthâwina hlân tûrin an lo kal khâwm a ni.—Leviticus 16:29, 30.
12 Inremna Nîah chuan, puithiam lal chuan bâwngpa tuai chu a talh a, Hmun Thianghlim Berah chu mi thisen chu Bâwm khuhna hmaah chuan vawi sarih a theh a, chu chu Jehova hmaa thisen hlanna ang a ni. Chu thilhlan chu puithiam lal leh “a chhûngte,” puithiam hnuaia awmte leh Levia chite thil sual tih atâna hlan a ni a. Tichuan, puithiam lal chuan kêl pahnih a la a. Pakhat ‘mipui puala’ sual thawi nân a talh a. Chu mi thisen ṭhenkhat chu Hmun Thianghlim Bera Bâwm khuhna hmâa theh a ni bawk. Chu mi hnuah chuan, puithiam lal chuan kêl pahnihna lu chungah chuan a kut a nghat a, Israel fate thiltih sualte chu a puang a. Tichuan, Israel hnamte sualna kal bopui tih entîrna atân kêl chu thlalêrah a hruai chhuak ta a ni.—Leviticus 16:3-16, 21, 22.
13. Engtin nge Inremna Nîa thilthleng chuan Isua dinhmun luah chu a entîr lâwk?
13 Hêng thiltihte hian a lo entîr lâwk tawh angin, Puithiam Lal ropui Isua chuan a nunna thisen hlu ngei chu sual ngaihdam nân a rawn hmang a. A hmasain, a thisen hlu chu ‘thlarau lam in’ hriak thih Kristian 1,44,000 tâna hman a ni a, chu chuan anni chu thiam a chantîrin Jehova hmâah dinhmun thianghlim a neihtîr a ni. (1 Petera 2:5; 1 Korinth 6:11) Hei hi bâwngpa tuaia inthâwina khân a lo entîr lâwk a. Tichuan, vâna an roluah tûr chu hmu tûrin an tân kawng a hawnsak a ni. A pahnihnaah chuan, kêla inthâwinain a lantîr angin, Isua thisen hlutna chu mi dang maktaduai tam tak, Kristaa rinna lantîr tute tân a ni leh a. Chûng mite chu Adama leh Evi’n an hloh tâk rochan, he leia chatuana nunna chu pêk an ni dâwn a ni. (Sâm 37:10, 11) Kêl nung laiin Israelte sual thlalêra a phurh bo angin, Isua chuan a thisen chhuahna hmangin, mihringte sual chu a phur bo a ni.—Isaia 53:4, 5.
Jehova Hmâah Hlimin
14, 15. Bâwkte Kût chhûng chuan eng thil nge thleng a, hei hian Israel mite chu eng nge a hriatnawntîr?
14 Inremna Ni zawhah, Israelte chuan Judate kuma kût hlimawm ber Bâwkte Kût chu an lâwm a. (Leviticus 23:34-43) Chu kût chu Ethanim ni 15 aṭanga 21 thlenga lawm a ni a, ni 22-a inkhâwmna urhsûn tak hmanga tihtâwp a ni. Chu chuan buh sengna hun a tâwp tawh tih leh Pathian ṭhatna nasa tak avânga a hnêna lâwmthu hrilh hun a ni tawh tih a hril a ni. Chu mi avâng chuan, Jehova chuan kût lâwmtute hnênah heti hian a sawi: “LALPA in Pathian in thil haw zawng zawngah leh in kutkawih zawng zawngah te mal a sâwm ang che u a, lâwm tak hlîrin in awm dawn nia,” tiin. (Deuteronomy 16:15) Chu chu hun hlimawm tak a va ni dâwn êm!
15 Chu kût hman lai chuan, Israel mite chu ni sarih chhûng bâwktê khawhin an awm a. Chu chuan tûn hmain thlalêrah bâwktê khawhin an lo awm tawh tih a hriatnawntîr a ni. Chu kût chuan Jehova’n pa anga a enkawlna ngaihtuahna hun tam tak a pe a. (Deuteronomy 8:15, 16) Tin, mi rethei leh hausate chu bâwkte inang khat veka an awm avângin, he kût hunah hian an vaiin an intluk tlâng vek a ni tih a hriattîr bawk a ni.—Nehemia 8:14-16.
16. Bâwkte Kût chuan eng nge a entîr lâwk?
16 Bâwkte Kût chu buhseng kût a ni a, thlaite lâkkhâwmna hun hlimawm tak a ni; tin, chu chuan Isua Kristaa rinna lantîrtute lâkkhâwmna hlimawm tak chu a lo entîr lâwk a. Chu lâkkhâwmna chu C.E. 33 Pentikost nîah a inṭan a, chu mi nî chuan Isua zirtîr 120 te chu “puithiam thianghlimho” zîngah an tel a ni. Israelte ni rei lo te chhûng bâwktê khawha an awm ang chiahin, hriak thihte chuan he Pathian ngaihsak lote awmna khawvêlah hian “mikhual leh khualzin” mai an nihzia an hria a. An beiseina chu vân lam hi a ni. (1 Petera 2:5, 11) Chu hriak thih Kristiante lâkkhâwmna chuan 1,44,000 te zînga a hnuhnûng berte lâkkhâwmna he “ni hnuhnûngahte” hian a tâwp a thleng a ni.—2 Timothea 3:1.
17, 18. (a) Hriak thih Kristiante bâkah mi dangte pawhin Isua tlanna an hlâwkpui tih engin nge târ lang? (b) Tûn laia tute hian nge he Bâwkte Kûtin a entîr lâwk hi hlâwkpui a, engtikah nge chu kût hlimawmna chuan a vâwr tâwp a thlen ang?
17 Hêng hmân lai Bâwkte Kût neih chhûng hian bâwng 70 lai hlan a ni hi thil chhinchhiah tlâk tak a ni. (Number 29:12-34) Number 70 chu 7 hmun 10-a puntîr a ni a, chûng numberte chuan Bible-a vân lam leh lei lama famkimna chu a entîr a ni. Hei vâng hian, Isua inthawina chu Nova thlah chhûngkaw 70 zînga mi rinawm zawng zawngte chuan an hlâwkpui dâwn a. (Genesis 10:1-29) Chu mi nêna inmil tak chuan, hnam tin zînga Isua ring apiang leh lei paradis-a nun beiseitu apiangte an tel theih nân kan hun laia lâkkhâwmna chu tihzauh a ni.
18 Tirhkoh Johana chuan he tûn lai huna lâkkhâwmna hi inlârnaah a lo hmu a. A hmasain 1,44,000 te chhinchhiah an nih tawh thu inpuang chhuak chu a hria a. Tichuan, “mipui tam tak tuma chhiar sên loh” Jehova leh Isua hmaa ‘tûmkau kenga’ an ding lai a hmu leh a. Hêng mite hi ‘hrehawm nasa tak ata chhuakin,’ khawvêl tharah an lût a ni. Anni pawh hi he khawvêl hluiah hian mikhual leh khualzin mai an ni a, ‘Berâm No chu anmahni vêngtu a nih a, nunna tuikhurahte a hruai’ hun tûr chu rinna nên nghâkhlel takin an thlîr a ni. Chutih hunah chuan, “Pathianin an mit ata mittui zawng zawng a hru fai tawh ang.” (Thu Puan 21:1-10, 14-17) Bâwkte Kûtin a entîr lâwk chu tho lehte ruala mipui tam takte hnêna chatuana nun pêk a nih hun, Krista Kum Sâng Rorêl tâwpah a vâwr tâwp a thleng ang.—Thu Puan 20:5.
19. Israel rama kût hmante ngaihtuahna chu engtin nge kan hlâwkpui?
19 Hêng hmân lai Judate kût awmzia ngun taka kan ngaihtuah hian, keini pawh ‘lâwm tak hlîrin kan awm thei’ a ni. Jehova’n Eden huana hrilh lâwkna a sawi a lo thlen famkim dân tûr entîr lâwkna a pêkte ngaihtuah chu a phûrawm hle a, a intah tâwl tê têa a lo thlen famkim chhoh dân hmuh chu a phûrawm hle bawk. Tûn laiah hian Thlah chu a lo lang tawh a, a ke artui pawh tihthitlin a ni tawh tih kan hria a. Tûnah hian, ani chu vân lam Lal a ni ta. Chu bâkah, 1,44,000 zînga a tam zâwkte chuan an rinawmna chu thih thlengin an vawng tawh bawk. Eng nge tih tûr la awm chu? Eng anga rangin nge hrilh lâwkna chu a vaia a lo thlen famkim dâwn? Hei hi a dawta thuziakah sawiho a ni ang. (w07 1/1)
[Footnote-te]
a Nisan thla chu kan kalendar hman laiah chuan March/April thla bâwr vêl a ni.
b He thên thilhlanah hian chhang hlâwm dawidim nêna siam hlâwm hnih chu puithiam chuan a kutphaha dahin, a bân chu a lek kâng a, chhang chu lehlam lehlamah a thên tawn a ni. Hetianga tihchêtna hian Jehova hnêna inthâwina hlante a pêkzia a entîr a ni.—Insight on the Scriptures, Volume 2, phêk 528, Jehova Thuhretute tihchhuah chu en rawh.
c Ethanim, a nih loh leh Tishri chu kan kalendar hman laiah September/October thla bâwr vêl hi a ni.
I Hrilhfiah Thei Em?
• Kalhlên Kût berâm no chuan eng nge a entîr lâwk?
• Pentikost Kût chuan eng lâkkhâwmna nge a lo entîr lâwk?
• Inremna Nî hmêlhmang eng hian nge Isua tlanna inthawina hman a nih dân kawhhmuh?
• Bâwkte Kût chuan eng kawngin nge Kristiante lâkkhâwmna chu a lo entîr lâwk?
[Phêk 24, 25-naa chart]
(A lan dân tûr dik tak hriat nân, a lehkhabu en rawh)
Kalhlên Kût
Nisan 14
Thilthleng:
Kalhlên Kût berâm no talh
A Entîr Lâwk:
Isua inthâwina
Chhang Dawidim Telh Loh Kût (Nisan 15-21)
Nisan 15
Thilthleng:
Sabbath
Nisan 16
Thilthleng:
Chhangphut thilhlan
A Entîr Lâwk:
Isua thawhlehna
Ni 50
Chawlhkâr Kût (Pentikost)
Sivan 6
Thilthleng:
Chhang hlâwm pahnih hlan
A Entîr Lâwk:
Isua’n Jehova hnênah hriak thih a unaute a hlân
Inremna Ni
Tishri 10
Thilthleng:
Bâwngpa pakhat leh kêl pahnih hlan
A Entîr Lâwk:
Isua’n mihring zawng zawngte tân a thisen hlutna chu a hlân
Bâwkte Kût (Lâkkhâwm, Biak Bûk)
Tishri 15-21
Thilthleng:
Israelte chu hlim takin bâwktêah chêngin buhsengnaah an hlim hle, bâwngpa 70 hlan a ni
A Entîr Lâwk:
Hriak thihte leh “mipui tam tak” lâk khâwmna
[Phêk 23-naa milemte]
Kalhlên Kût berâm no thisen angin, Isua thisen chhuak chuan mi tam takte a chhandam
[Phêk 24-naa milemte]
Nisan ni 16-a buh seng hmasak ber hlanna chuan Isua thawh lehna a entîr lâwk
[Phêk 25-naa milemte]
Pentikost nia chhang hlâwm pahnih hlanna chuan hriak thih Kristian kohhran a entîr lâwk
[Phêk 26-naa milemte]
Bâwkte Kût chuan hriak thihte leh “mipui tam tak” hnam tin aṭanga lâkkhâwmna hlimawm tak chu a entîr lâwk