In Kutte Tikhauh Rawh U
“Zâwlneite kâa thu chhuak, nangni tûna ngaithlatu hian in kutte tikhauh rawh u.”—ZAKARIA 8:9.
1, 2. Engvângin nge Hagaia leh Zakaria lehkhabute hian kan ngaihsak a phu?
HAGAIA leh Zakaria hrilh lâwkna chu kum 2,500 lai liam tawha ziah mah ni se, chûng thuziakte chuan i nunah pawimawhna a nei a. An thuziakte hi thawnthu mai a ni lo. Hêng hi ‘hmân laia ziak keimahni min zirtîrna tûra ziakte’ zînga mi a ni. (Rom 15:4) A chhûng thu kan chhiar tam takte hian, kum 1914-a vâna Lalram din a nih hnua dinhmun leh thilthleng dik takte chu min ngaihtuahtîr a ni.
2 Hmân laia Pathian mite thiltawn leh dinhmun chungchâng chu sawiin, tirhkoh Paula chuan: “Chûng chu entîrna tûrin an chungah a lo thleng a nih kha; keini, hun tâwp lo thlennate hi, min zilhna tûrin an ziak a ni bawk a,” tiin a sawi. (1 Korinth 10:11) Chuvângin, ‘Hagaia leh Zakaria lehkhabu hian kan hun atân eng hlutna nge a neih?’ tiin i ngaihtuah mai thei.
3. Hagaia leh Zakaria chuan eng nge an ngaihsak?
3 Thuziak hmasaa târ lan a nih tawh angin, Hagaia leh Zakaria hrilh lâwknaah chuan Judate Babulon sal tânna aṭanga chhuak a, biak in sa ṭha leh tûra Pathian pêk an rama an lo kîr leh hun chungchâng a tel a. Zâwlnei pahnihte hian biak in sak ṭhat lehna chu an ngaihsak a ni. B.C.E. 536-ah Judate chuan biak in lungphûm chu an phûm a. Juda mi putarho ṭhenkhatte chu tûn hma biak in ngaihtuahin lungngai mah se, a tlângpui thuin chutih lai chuan “lâwm avângin an au vak vak” a ni. Mahse, a nihna takah chuan kan hunah hian chu aia pawimawh zâwk daih thil engemaw chu a thleng a ni. Engtin nge?—Ezra 3:3-13.
4. Khawvêl Indopui I-na hnu lawkah eng thil nge thleng?
4 Khawvêl Indopui I-na hnu lâwkah chuan, Jehova hriak thihte chu Babulon Khaw Ropui sal tânna aṭangin an chhuak a. Chu chuan Jehova ṭanpuina a târ lang a ni. Chu mi hma chuan, sakhaw hruaitute leh politics lama an thawhpuite chuan Bible zirlaite thu hrilh leh zirtîrna hna chu an titâwp niin a lang a. (Ezra 4:8, 13, 21-24) Mahse, Jehova chuan Lalram thu hrilhna leh zirtîr siamna dâltute chu a thianfai a ni. Kum 1919 hnu lam kum sâwmbi-ahte chuan Lalram rawngbâwlna chu a duah a, hmasâwn lo tûrin engmahin a dangbet thei tawh lo.
5, 6. Zakaria 4:7 hian eng hlawhtlinna ropui tak nge a kawh?
5 Jehova thuâwih a chhiahhlawhte thu hrilhna leh zirtîrna chu Jehova ṭanpuina zârah thawh chhoh zêl a ni dâwn tih kan chiang thei a. Zakaria 4:7-ah, heti hian kan chhiar a ni: “Ani chuan a lung pawimawh ber chu a tâna malsâwmna nên, hlimna au aw nên a rawn thlen ang,” tiin. Hei hian kan huna eng hlawhtlinna ropui tak nge a kawh?
6 Zakaria 4:7 chuan Lal Chungnungber biakna dik chu a thlarau lam biak in lei lam hung chhûng kawtlaia tihfamkim a nih hun tûr a kâwk a. Chu biak in chu Isua Krista thupha chawina inthawina ṭanchhana amah chibai bûk nâna Jehova ruahmanna siam hi a ni. Thlarau lam biak in ropui chu C.E. kum zabi khatna aṭangin a awm ṭan ngei mai. Mahse, lei lam biak in hung chhûng kawtlaia biakna dik chu la tihfamkim tûr a ni. Tûnah betu mi maktaduai têlte chuan thlarau lam biak in lei lam hung chhûng kawtlaiah rawng an bâwl mêk a ni. Hêng mite leh tholeh tam takte chu Isua Krista Kum Sâng Rorêl chhûngin tihfamkim an ni ang a. Kum sâng khat tâwpah, lei thenfai tawhah chuan Pathian betu dikte chauh an bâng ang.
7. Kan hun laia biakna dik tihfamkimnaah Isua’n eng hmun nge a chan a, engvângin nge chu chuan min tihchak ang?
7 Ram Awptu Zerubabela leh Puithiam Lalber Josua te chuan B.C.E. 515-a biak in sak zawh chu an hmu a. Zakaria 6:12, 13 chuan biakna dik tihfamkimnaa Isua hmun chan pawimawh tak chu a sawi lâwk a ni: “Heti hian Sipaihote LALPA chuan a ti a ni: Ngai rawh, mi a hming Chawr no chu, ama hmun ata a lo ṭo chhuak ang a, LALPA biak in chu a rawn sa ang; . . . ropuina chu a khum ang a, a lalṭhutthlênga ṭhuin ro a rêl ang: a lalṭhutthlêngah chuan puithiam a ni ang,” tiin. Davida lal thlah kal zêl tûra chawrtîrtu vâna awm Isua chu thlarau lam biak ina Lalram hna ṭanpuitu a nih avângin, hna kal zêl tûr chu a duh apiangin an dan theih i ring em? Ring teh suh e! Hei hian nî tin lungkhamnate avânga kal pêng lova kan rawngbâwlna kalpui zêl tûrin min tichak tûr a ni lâwm ni?
Thil Pawimawh Berte
8. Engvângin nge thlarau lam biak ina hnathawh chu kan nuna kan dah hmasak ber ang?
8 Jehova ṭanpuina leh malsâwmna dawng tûr chuan, thlarau lam biak ina rawngbâwlna chu kan nunah kan dah pawimawh ber tûr a ni a. ‘A hun tûr chu a lo la thleng lo ve,’ titu Judate ang lo takin, tûn hi ‘ni hnuhnûng’ a ni tih kan hre reng tûr a ni. (Hagaia 1:2; 2 Timothea 3:1) Isua chuan a hnungzuitu mi rinawmte’n Ram chanchin ṭha hrilin, zirtîr an siam dâwn tih a sawi lâwk a. Kan rawngbâwlna chanvo hlu hi ngaihthah lo tûrin kan fîmkhur tûr a ni. Khawvêl dodâlnain rei lo tê a tihtâwp thu hrilh leh zirtîrna hna chu kum 1919-ah thawh zawm leh a ni a; mahse, thawh zawh a la ni lo. Amaherawhchu, thawh zawh a ni ngei dâwn tih i chiang thei a ni.
9, 10. Jehova malsâwmna chu engah nge a innghah a, kan tân eng awmzia nge a neih?
9 Tih tak zeta kan thawh dân azirin—a huho leh a mi malin—malsâwmna kan dawng ang. Chu mi min tiamtu Jehova thutiam chu lo chhinchhiah teh. Judate’n tih tak zeta biakna leh biak in lungphûm hna an chhunzawm aṭangin, Jehova’n heti hian a tiam a ni: “Vawiin ni aṭang hian mal ka sâwm ang che u,” tiin. (Hagaia 2:19) A duhsakna chu a kimin an dawng leh dâwn a ni. Tûnah hian Pathian thu tiama tel malsâwmna hi ngaihtuah teh: “Remna chi a awm dâwn tawh si a, grêp hruite chuan rah a chhuah ang a, leiin hlâwkna a chhuah bawk ang a, vânin daifîm a tlâktîr ang; hemi la awm chhunte hi chûng chu ka rochuntîr dâwn a ni,” tih hi.—Zakaria 8:9-13.
10 Jehova’n Judate chu thlarau lam leh tisa lama mal a sâwm angin, a hna min pêk chu taima tak leh lâwm taka kan thawh chuan mal min sâwm ve ang. Hêng malsâwmnaah hian, kan zînga inremna te, thlarau lama himna te, hmuingîlna te, leh ṭhan chhohna te a tel a. Mahse, Pathian malsâwm chhunzawm zêlna chu Jehova’n a thlarau lam biak ina hnathawh tûr min tuk chu a duh dân anga kan thawhnaah a innghat tih i hre thei a ni.
11. Engtin nge kan inbih chian ang?
11 Tûn hi ‘kan kawngte chhût ngun’ hun chu a ni. (Hagaia 1:5, 7) Kan nuna kan dah pawimawh berte chhût ngun nân hun kan inpe tûr a ni a. Jehova’n tûn laia mal min sâwmna chu, a hming kan chawimawi dânah leh a thlarau lam biak ina a rawng kan bâwl zêl dânah a innghat a ni. Heti hian i inzâwt thei: ‘Ka thil ngaih pawimawhte chu a inthlâk em? Jehova, a thutak, leh a hnaa ka ṭhahnemngaihna chu baptisma ka chan tirha mi nên khaikhinin engtin nge ni? Nuamsa taka nun ka duhna chuan Jehova leh a Lalram ka ngaihsakna a nghawng em? Mihring hlauhna—mi dangte min ngaih dân tûr lungkhamna—chuan eng emawti takin min dâl em?’ tiin.—Thu Puan 2:2-4.
12. Hagaia 1:6, 9-ah Judate dinhmun eng nge târ lan a nih?
12 A hming chawimawina hna kan ngaihthah avânga Jehova malsâwmna hloh chu kan duh lo va. Biak in sak hna ṭha taka an ṭan hnu chuan, Juda din thar lehte chu, Hagaia 1:9 sawi angin “mahni in lam pan ṭheuhvin an tlân haw thuai” a ni tih hria ang che. Mahni nî tin mamawh thilah leh nun dânah an buai ta hle a ni. Chutichuan, ‘tlêm tê seng a ni a,’ ei leh in tûr kham khawp a awm lo va, lum khawpa sin tûr lah an nei hek lo. (Hagaia 1:6) Jehova chuan a malsâwmna a la kîr a ni. Hetah hian kan tân zir tûr a awm em?
13, 14. Hagaia 1:6, 9 aṭanga zir tûr chu engtin nge kan nunpui theih ang a, engvângin nge chu chu a pawimawh?
13 Pathian malsâwmna dawng zêl tûr chuan, Jehova chawimawina ngaihthah khawpa mahni tâna thil zawn chu kan pumpelh tûr a ni tih i pawm lâwm ni? Min la pêngtu thiltih emaw, kan thil ngaihven emaw chu hausak ûmna emaw, hausak thutna ang chi thil emaw, he khawvêla hna ṭha neih nâna zir sân tumna emaw, a nih loh leh mahni lungawina emaw pawh ni se, chutiang chuan kan do zêl tûr a ni.
14 Chûngte chu amah mai chuan a sual hran lo thei a. Mahse, chatuan nunna aṭanga thlîr chuan, chûngte chu “thiltih thite” a ni tih i hria a ni lâwm ni? (Hebrai 9:14) Eng kawngin nge thiltih thi a nih? Chûng chu thlarau lama thi, thil sâwt lo, leh awmze nei lo an ni. Miin chutiang thil a ûm zêl chuan, chûng chuan thlarau lama thihna a thlen ang. Chu chu tirhkohte hun laiin hriak thih Kristian ṭhenkhat chungah a thleng dik a ni. (Philippi 3:17-19) Kan hunah pawh ṭhenkhat chungah chu chu a thleng a. Mi ṭhenkhat zâwi zâwia Kristian thiltihte leh kohhran kalsan; tûna Jehova rawngbâwl tûra lo kîr leh zai rêl lote chu i hre mai thei a. Chûng mite Jehova hnêna an lo kîrleh chu kan beisei a; mahse, “thiltih thite” ûmna chuan Jehova duhsakna leh malsâwmna min chântîr thei a ni. Chu mi lungchhiatthlâk dân chu i hmu thei a. Pathian thlarau rah chhuah hlimna leh remna chânna a ni dâwn a ni. Kristian inunauna duhawm taka tel loh chu chânna nasa tak a va ni dâwn êm!—Galatia 1:6; 5:7, 13, 22-24.
15. Engtin nge Hagaia 2:14 chuan kan biakna khûnkhânzia a târ lan?
15 Hei hi thil khûnkhân tak a ni a. Hagaia 2:14 aṭangin Jehova’n a biak in ngaihthah a, a ngial a ngan emaw, entîr nei emawa mahni in satute a thlîr dân hi lo chhinchhiah teh. “He mite hi chutiang tak chu an ni a, he hnam hi chutiang tak chuan ka hmâah an awm, tih hi LALPA thu chhuak a ni; an kut chhuak tinrêng pawh chutiang bawk chu a ni a, chuta an thil hlan pawh chu a thianghlim lo a ni.” Mipuiin biakna dik an ngaihthah chhûng chu Jerusalema maichâm nghet an neih hmaa a rûn dâla Judate thilhlan engpawh chu pawm tlâk a ni lo.—Ezra 3:3.
Ṭanpui Tûra Tiamkamna
16. Zakaria dawn inlârnate ṭanchhanin, Judate chuan eng nge an chian theih?
16 Zakaria dawn inlârna inzawm pariatte hmanga Pathianin a târ lan angin, biak in sak ṭhat lehnaa thawktu thuâwih Judate chuan Pathianin a ṭanpui ngei dâwn tih an ring tlat a ni. Inlârna hmasa chuan Judate’n thuâwih taka biak in sak hna an thawh zêl phawt chuan, biak in chu an sa zo ngei ang a, Jerusalem leh Judai ram chu a hmuingîl ang tih a tiam tlat a ni. (Zakaria 1:8-17) Inlârna pahnihna chuan biakna dik dodâltu sawrkâr zawng zawngte tâwpna chu a tiam a. (Zakaria 1:18-21) Inlârna dangte chuan biak in an sak laia Pathian vênhimna te, Jehova biak in sak zawh tawha hnam tin an lo luh tûr te, remna leh himna dik tak te, Pathian hna an thawhna dodâltu lian tak sut kianna te, suahsualna paih bo te, leh vântirhkoh enkawlna leh vênhimna te chu a tiam tlat a ni. (Zakaria 2:5, 11; 3:10; 4:7; 5:6-11; 6:1-8) Pathian ṭanpuina tiamtu chutiang intiamkamnate avângin, thuâwihte chuan an nun dân siam remin, Pathianin a chhan chhuah chhan hna lamah an rilru an pêk chhan chu i hre thiam thei a ni.
17. Tiamkamna kan neih han thlîr hian, eng nge mahni kan inzawh ang?
17 Chutiang bawkin, biakna dikin hnehna a chang dâwn tih tiamkamna chuan rawngbâwl tûra min chawk thovin, Jehova biak in chungchâng tih tak zeta ngaihtuah tûrin min chêttîr tûr a ni. Heti hian inzâwt rawh: ‘Tûn hi Ram chanchin ṭha hrilh hun leh zirtîr siam hun a ni tih ka rin chuan, ka thiltumte leh ka nun dân chuan chu ka rinna chu a mil em? Pathian hrilh lâwkna Thu zir nân te, ngaihtuah nân te, leh ka Kristianpuite leh ka mi tawnte hnêna hrilh nânte hun ka inpe tâwk em?’ tiin.
18. Zakaria bung 14-na sawi angin, nakinah eng thil nge lo thleng dâwn?
18 Zakaria chuan Armageddon indonain a zui tûr Babulon Khaw Ropui tihchhiatna chungchâng a sawi a. “Chumi nî chu LALPA chauhvin a hria. Chhûn ni lo, zân ni lo, tlai lamah erawh chuan êng a lo awm ang,” tiin kan chhiar a ni. Ni e, Jehova nî chu leia a hmêlmate tân chuan thimna leh khaw vawh nî a va ni dâwn tak êm! Mahse, Jehova betu rinawmte tân chuan êng leh duhsak rengna hun a ni ang. Zakaria chuan khawvêl tharah engkimin Pathian thianghlimna a puanchhuah dân tûr chu a târ lang bawk. Pathian thlarau lam biak in ropui taka awm biakna dik chu leia biakna awmchhun a ni tawh ang. (Zakaria 14:7, 16-19) Thutiam chhinchhiah tlâk a va ni êm! Hrilh lâwkna thlen famkimna chu kan tawngin, Jehova lalchungnunna thiam chantîrna chu kan hmu ang. Chu Jehova ni chu ni dang lam bîk a va ni dâwn êm!
Malsâwmna Kumhlunte
19, 20. Engvângin nge Zakaria 14:8, 9-na thu hian mi a tichak i tih?
19 Chu thil mak ropui tak a thlen hnu chuan, Setana leh a ramhuaiho chu an chêtchân theih lohna leilâwta khûng an ni ang. (Thu Puan 20:1-3, 7) Tichuan, Krista Kum Sâng Rorêl chhûng chuan malsâwmna chu lui tui angin a luang ang. Zakaria 14:8, 9; chuan heti hian a sawi: “Chumi nîah chuan heti hi a lo ni ang a, Jerusalem aṭangin tui nung a lo chhuak ang a; a zâtve chhak lam tuipuiah, a zâtve thlang lam tuipuiah: nipuiah leh thlasikah pawh chuti chu a ni ang. Tin, lei chung zawng zawngah LALPA chu lalber a lo ni ang: chumi nî-ah chuan LALPA chu pakhat a ni ang a, a hming pawh pakhat a ni ang,” tiin.
20 Jehova pêk nunna châwmtu “tui nung,” a nih loh leh “nunna tui lui” chu Messia Lalram aṭangin a luang reng ang. (Thu Puan 22:1, 2) Armageddon-a dam khawchhuak Jehova betu mipui tam tak chuan Adama thihnaa thiam loh chantîrna ata chhuahtîrna chu an hlâwkpui ang. Thi tawhte pawhin thawhlehna hmangin an hlâwkpui ang. Chutichuan, leilung zawng zawngah chuan Jehova rorêlna thar chu a inṭan ang. Leilunga mi zawng zawng chuan Jehova chu Lei leh Vâna Lal Chungnungber a ni tih leh amah chauh hi chibai bûk tûr a ni tih an pawm ang.
21. Eng nge tih kan tum ang?
21 Hagaia leh Zakaria hrilh lâwkna zawng zawng leh a thleng famkim tawh zawng zawngte ngaihtuah hian, Jehova’n a thlarau lam biak in lei lam hung chhûng kawtlaia thawh tûr min pêkte thawh zêl chhan tûr ṭha tak kan nei a ni. Chutianga biakna dik tihfamkim hma loh chuan, Lalram hmakhua dah hmasak zêl chu i tum tlat ang u. Zakaria 8:9 chuan: “Zâwlneite kâa thu chhuak, nangni tûna ngaithlatute hian in kutte tikhauh rawh u,” tiin min fuih si a. (w06 4/15)
I Hre Chhuak Em?
• Eng thilthleng inanna neite hian nge Hagaia leh Zakaria lehkhabua hrilh lâwkna chu tûn lai hun atân nihtîr?
• Hagaia leh Zakaria te chuan thil ngaih pawimawh berte chungchângah eng nge min zirtîr?
• Engvângin nge Hagaia leh Zakaria hrilh lâwkna zirnain nakin hun atân rin tlatna min pêk?
[Phêk 14-naa milem]
Hagaia leh Zakaria te chuan Judate chu hna tih tak zeta thawk a, chuta ṭanga malsâwmna dawng tûrin an fuih
[Phêk 15-naa milemte]
‘Mahni in lam pana tlân haw’ mi i ni em?