Krista’n A Kohhran A Hruai
“Ngai teh u, kei kumkhuain, khawvêl tâwp thleng pawhin, in hnênah ka awm zêl ang.”—MATTHAIA 28:20.
1, 2. (a) Kaihthawhleh Isua’n zirtîrte siam tûra thu a pêk khân, a hnungzuitute hnênah eng nge a tiam? (b) Engtin nge Isua’n Kristian kohhran hmasate kha ṭha taka a hruai?
VANA a lâwn hma khân, min Hruaitu, kaihthawh leh Isua Krista chu a zirtîrte hnênah inlârin, hetiang hian a hrilh a: “Lei leh vâna thuneihna zawng zawng ka hnênah pêk a ni tawh. Chutichuan kal ula, hnam tina mi zirtîrahte siam ula, Pa leh Fapa leh thlarau thianghlim hmingah chuan baptis ula, thu ka pêk zawng zawng che u pawm tûrin zirtîr rawh u. Tin, ngai teh u, kei kumkhuain, khawvêl tâwp thleng pawhin, in hnêna ka awm zêl ang,” tiin.—Matthaia 23:10; 28:18-20.
2 Isua chuan a zirtîrte chu nun chhanhimna hna, mi dangte zirtîra siamna chu a thawhtîr mai ni lovin, an hnêna awm zêl pawh a tiam a ni. Krista chuan a thuneihna chu kohhran din thar hlim kaihhruai nân a hmang a ni tih Tirhkohte bu-a Kristian hmasate chanchin chuan a târ lang chiang êm êm a ni. Ani chuan a tiam ngei “ṭanpuitu”—thlarau thianghlim—chu a hnungzuitute tichak tûr leh kaihruai tûrin a pe a. (Johana 16:7, NW; Tirhkohte 2:4, 33; 13:2-4; 16:6-10) Kaihthawhleh Isua chuan a zirtîrte ṭanpui nân vântirhkohte a hmang a. (Tirhkohte 5:19; 8:26; 10:3-8, 22; 12:7-11; 27:23, 24; 1 Petera 3:22) Chu bâkah, min Hruaitu chuan governing body-a ṭang tûra mi tlingte ruahmanin, kohhran hnênah kaihhruaina a pe bawk a ni.—Tirhkohte 1:20, 24-26; 6:1-6; 8:5, 14-17.
3. He thuziakah hian eng zawhnate nge sawikhâwm ni dâwn?
3 A nih leh, kan hun, “khawvêl tâwpna” hunah hian eng nge ni ve thung? Engtin nge Krista chuan tûn laia Kristian kohhrante chu a hruai? Chu a hruaina chu kan pawm a ni tih engtin nge kan lantîr theih?
Pu Chuan Bawi Rinawm A Nei
4. (a) “Bawi rinawm, fing tak,” chu tute hmanga siam nge ni? (b) Chu bawi chu a Puin eng nge a enkawltîr?
4 A lo awm lehna chhinchhiahna chungchâng a hrilhlâwknaah Isua chuan: “Bawi rinawm, fing tak, a puin a hun apianga an chaw chan tûr semsak tûrin a chhûngte chunga hotua a siama chu, tu ber nge ni ang le? A pu a lo kal huna bawi chutiang tia a rawn hmuha chu a eng a thâwl ang. Tih tak meuhvin ka hrilh a che u, a neih zawng zawng chungah hotuah a siam ang,” tih a sawi a ni. (Matthaia 24:45-47) “Pu” chu min Hruaitu, Isua Krista a ni a, ani chuan “bawi rinawm, fing tak”—he leia hriak thih Kristiante—chu leia a thil neih zawng zawngte enkawl tûrin a ruat a ni.
5, 6. (a) Tirhkoh Johana hmuh inlârnaa “rangkachak khâwnvâr dahna pasarihte” leh “arsi pasarih” khân eng nge a entîr? (b) Isua kut ding lama “arsi pasarih” awm hian eng nge a târ lan?
5 Bible-a Thu Puan bu chuan bawi rinawm, fing tak chu Isua Krista enkawlna hnuaia awm an nihzia a târ lang a. ‘Lalpa nî’ inlârnaah tirhkoh Johana chuan ‘rangkachak khâwnvâr dahna pasarih; khâwnvâr dahna zîngah chuan mi tu emaw mihring fa ang,’ ‘a kut dinglama arsi pasarih keng’ chu a hmu a. Chu inlârna chu Johana hnêna hrilhfiahin, Isua chuan: “Ka kut ding lama arsi pasarih awm i hmuhte leh rangkachak khâwnvâr dahna pasarihte thurûk chu. Arsi pasarih chu kohhran pasarihte tirhkoh [vântirhkoh] an ni a; khâwnvâr pasarih chu kohhran pasarihte chu an ni,” a ti.—Thu Puan 1:1, 10-20.
6 “Rangkachak khâwnvâr dahna pasarihte” chuan 1914-a inṭan ‘Lalpa nîa’ Kristian kohhran awm zawng zawngte a entîr a. A nih leh “arsi pasarih” chuan eng nge an entîr ve le? Atîr berah chuan, thlarauva hrin, kum zabi pakhatna kohhran enkawltu hriak thih zawng zawngte a entîr a ni.a Hotute hi Isua kut ding lam—a thununna leh a kaihhruaina hnuaia awm an ni. Ni e, Krista Isua chuan hêng chhiahhlawh pâwl hi a hruai a ni. Nimahsela, tûnah chuan hriak thih hotute hi an tlêm tawh hle a. Engtin nge Krista hruaina chu khawvêl pum puia Jehova Thuhretute kohhran 93,000 chuangte hnênah a thlen theih le?
7. (a) Engtin nge Isua chuan khawvêl pum puia kohhrante kaihruai tûrin Governing Body a hman? (b) Engvângin nge Kristian hotute chu thlarau thianghlima ruat an ni kan tih theih?
7 Kum zabi pakhatna lai ang bawkin, tûnah pawh hriak thihte zînga hotu nih tling mi tlêm tête chu Governing Body-ah an ṭang a, anni chuan bawi rinawm, fing tak ai chu an awh a ni. Min Hruaitu chuan, he Governing Body hi kohhran tina upa rawng bâwl tûra mi tlingte chu, thlarauva hriak thih an ni emaw, ni lo emaw pawh ni se, ruat tûrin a hmang a ni. He mi chungchângah hian Jehova’n hmang tûra Isua hnêna thuneihna a pêk, thlarau thianghlim chuan chanvo pawimawh tak a nei a ni. (Tirhkohte 2:32, 33) A hmasa berin, hêng hotute hian thlarau thianghlima thâwk khum, Pathian Thua thil phût târ lante hi an tlin ngei tûr a ni. (1 Timothea 3:1-7; Tita 1:5-9; 2 Petera 1:20, 21) Rawtna leh ruatna chu ṭawngṭaina neih thlap hnuah thlarau thianghlim kaihhruaina hnuaia neih a ni ṭhîn. Chu bâkah, mi ruatte chuan chu thlarau rah chu an lantîr a ni. (Galatia 5:22, 23) Chuvângin: “Pathian kohhranho, ama thisena a leite chu châwm tûrin, nangmahni leh in hote zawng zawng chungah chuan fîmkhur rawh u, thlarau thianghlimin an chunga hotuah a siam che u hi,” tia Paula fuihna hi hriak thih an ni emaw, ni lo emaw pawh ni se, hotu zawng zawngte tân a pawimawh dân a inang vek a ni. (Tirhkohte 20:28) Hêng mi ruatte hian Governing Body hnên aṭangin kaihhruaina an dawng a, châk takin kohhran an enkawl a ni. Hetiang hian, tûnah ngei hian Krista chu kan zîngah a awm a, kohhran hote chu phûr takin a hruai a ni.
8. Engtin nge Krista’n a hnungzuitute hruai nân vântirhkoh a hman?
8 Isua chuan tûn laia a hnungzuitute kaihruai tûrin vântirhkoh tak takte pawh a hmang bawk a. Buh lem leh buh tak tehkhin thuin a târ lan angin, buh seng hun chu “khawvêl tâwpna” hun a ni ang. Buh seng tûr hian Pu ber chuan tu nge a hman ang? “Buh âttute chu vântirhkohte an ni” Krista’n a ti. Hetiang hian a sawi belh a: “Mihring Fapa hian a vântirhkohte chu a tîr chhuak ang a, a ram ata tihsualtîrtute leh thil tisualtute zawng zawng chu an thiar chhuak ang,” tiin. (Matthaia 13:37-41) Chu bâkah, Ethiopia mi tilreh hmu tûra vântirhkohvin Philipa a kaihhruai ang khân, tûn laiah pawh thinlung ṭha pu mite zawng chhuak tûra Kristian dikte rawngbâwlna kaihruai tûrin Isua’n a vântirhkohte a hmang a ni tih târ langtu thiltawn tam tak a awm a ni.—Tirhkohte 8:26, 27; Thu Puan 14:6.
9. (a) Eng hmangin nge tûn laiah Krista’n Kristian kohhran a hruai? (b) Krista hruaina hlâwkpui kan duh chuan eng zawhnate nge kan ngaihtuah tûr?
9 Tûn laiah Isua Krista chuan Governing Body te, thlarau thianghlim te, leh vântirhkohte hmangin a zirtîrte hnênah inkaihhruaina a pe tih hriat chu a va thlamuan thlâk êm! Jehova chibai bûktu ṭhenkhat chu tihduhdahna leh chutiang thil dangte avângin Governing Body aṭanga lâkhran lailâwk ni mah se, Krista chuan thlarau thianghlim leh vântirhkohte ṭanpuina hmangin anni chu a la hruai tho tho va. Amaherawhchu, a hruaina kan pawm chauhvin chu chu kan hlâwkpui thei a ni. Engtin nge Krista hruaina kan pawmzia kan lantîr ang?
“Thu Awih Ula, . . . Intulût Rawh U”
10. Engtin nge kohhrana upate kan ngaihsakna kan lantîr theih?
10 Min Hruaitu chuan kohhran hnênah “mihringte hnêna thilpêkte” a pe a—“ṭhenkhat chu chanchin ṭha hriltu atân te, ṭhenkhat chu kohhran châwmtu leh zirtîrtu atânte a pe a.” (Ephesi 4:8, 11, 12) Chûng mite chunga kan rilru put hmang leh thiltihte chuan Krista hruaina kan pawm leh pawm loh a târ lang chiang hle a ni. Krista’n thlarau lama mi tlingte min pêk avânga ‘lâwm nachâng hriat’ chu kan tih tûr dik tak a ni. (Kolossa 3:15) Tin, anni chuan kan zah pawh an phu bawk. Tirhkoh Paula chuan: “Kohhran upa rorêl ṭhate chu a leh hniha chawimawi tlâka ngaih ni rawh se,” tiin a ziak a. (1 Timothea 5:17) Engtin nge kohhrana upate—hotute—chunga kan lâwmzia leh anmahni kan ngaihsânzia chu kan lantîr theih ang? Hetiang hian paula chuan min hrih: “In hotute thu âwih ula, an hnênah intulût rawh u,” tiin. (Hebrai 13:17, NW) Ni e, an thu âwih a, an hnêna intulût tûr, an thu thua awm tûr kan ni.
11. Engvângin nge upate ruahmanna zah chu kan baptisma channa mila kan nun leh nun loh tehna a nih?
11 Min Hruaitu chu a ṭha famkim a. Thilpêka min pêk mihringte erawh chu an ṭha famkim lo. Chuvângin, thil tihsual châng pawh an nei thei. Mahse, Krista ruahmannaa kan rinawm reng a pawimawh a ni. Kan inpumpêkna leh baptisma channa mila nung tih awmzia chu, kohhrana thlarauva ruat thuneihna kan pawm a, chu thuneihna hnuaia intukluh chu kan inhuam tihna a ni. ‘Thlarau thianghlim hminga’ baptisma kan chan hi Jehova thiltuma thlarau thianghlim chanvo kan pawmna leh thlarau thianghlim chu eng nge a nih kan hriatzia mipui hmaa kan puanchhuahna a ni. (Matthaia 28:19) Chutianga baptisma channa chuan thlarau chu kan thlâwp tlat a, Krista hnungzuitute zînga a hnathawh dang thei tûr thil engkim kan pumpelh tih a târ lang a ni. Upa ni tûrte rawtnaah leh ruatna kawngah chuan thlarau thianghlimin chanvo pawimawh tak a chelh avângin, kohhran upate ruahmanna kan thlâwp loh chuan kan inpumpêknaa rinawm kan ni thei dâwn em ni?
12. Thuneihna zah loh chungchângah eng entîrna nge Juda’n a târ chhuah a, chûngte chuan eng nge min zirtîr?
12 Pathian Lehkha Thuah chuan thu âwihna leh intukluhna hlutzia min zirtîr thei entîrnate a chuang a. Kohhrana mi ruatte sawichhetute chungchângah zirtîr Juda chuan hetiang hian vaukhânna entîrna pathum lai a sawi a: “An chung a pik e! Kaina kawng chu an zawh a, hlawh hmu tûrin Balaama sual kawngah chuan an tlân vak vak a, Kora hnialnaah chuan an boral tâk kha,” tiin. (Juda 11) Kaina chuan hmangaih taka Jehova zilhna chu hnâwlin, a duhthlannain tualthahna kawng chu a ûm a. (Genesis 4:4-8) Pathianin a vaukhân nawn fo chung pawhin, Balaama chuan sum hmuh nân Pathian mite ânchhia lawh a tum a. (Number 22:5-28, 32-34; Deuteronomy 23:5) Kora chuan Israel thlahte zîngah mawhphurhna sâng tak a chelh a; mahse, chu chu atân a tâwk lo. Tichuan, lei chunga mihring zawng zawnga zaidam ber, Pathian chhiahhlawh Mosia lakah a hel a ni. (Number 12:3; 16:1-3, 32, 33) Kaina te, Balaama te, leh Kora te chungah chuan chhiatna a thleng a ni. Hêng entîrnate hian mawhphurhna chelh tûra Jehova mi hmante thu chu âwih a, chawimawi tûr an nihzia min va zirtîr chiang tak êm!
13. Zâwlnei Isaia’n upa ruahmannaa intulûtte tân eng lâwmman nge a sawi?
13 Min Hruaituin Kristian kohhrana a din, enkawlna ropui tak aṭanga hlâwkna dawng duh lo tu nge awm tehrêng ang? Chu ruahmannain a thlen hlâwknate chu hetiang hian zâwlnei Isaia chuan a lo sawi a: “Ngai teh, fel taka rorêl tûr lal a lo awm ang a, dik taka tiṭhîn hotute an lo chhuak bawk ang. Thlipui laka bîkna hmun ang leh thlihrâng laka inhumhimna ang a ni ang; thlalêra lui luang ang leh ramrova lungpui lian tak hlim ang mai chu,” tiin. (Isaia 32:1, 2) Upa zawng zawng chu chutianga inhumhimna leh himna “hmun” an ni tûr a ni. Thuneihna hnuaia intukluh chu harsa ti hle mah ila, ṭawngṭaina nên tih tak zetin kohhrana Pathian thuneihna pêkte thu chu âwihin, i intulût tlat ang u.
Krista Hruainaa Upate Intukluh Dân
14, 15. Engtin nge kohhrana hruaitute’n Krista hruainaah an intulût tih an lantîr?
14 Kristian zawng zawng—a bîk takin upate—chuan Krista hruaina chu an zui ngei tûr a ni. Hotute, a nih loh leh upate chuan kohhranah thuneihna engemaw chen an chelh a. Mahse, an rin puite thunun tumna hmangin ‘an rinna chungah lalna neih’ an tum lo. (2 Korinth 1:24) Upate chuan he Isua thusawi: “Jentailte chunga rorêltute chu an chungah an lal êm êm ṭhîn a, an mi liante chuan an chungah thu an nei êm êm bawk ṭhîn tih in hria. Nimahsela, nangni zîngah zawng chutiang a ni lo vang,” tih hi an ngai pawimawh a ni. (Matthaia 20:25-27) Upate’n an mawhphurhna an hlen chhuahnaah rilru tak takin mi dangte rawng bâwlsak an tum a ni.
15 “In hotu . . . chu hre reng ula, an awm dâna thil chhuak chu ngaihtuahin an rin dân zir rawh u,” tiin Kristiante chu fuih an ni. (Hebrai 13:7) Hetianga tih a ngaih chhan hi upate chu hruaitu an nih vâng a ni lo. Isua chuan: “In Hruaitu chu pakhat chauh a ni, Krista chu,” a ti. (Matthaia 23:10) Upate chuan min Hruaitu tak tak, Krista chu an entawn avângin, an rinna chu a ni kan entawn tûr chu ni. (1 Korinth 11:1) Upate’n kohhrana mi dangte nêna an inlaichînnaah Krista ang nih tuma an beih hrâm dân kawng ṭhenkhatte ngaihtuah teh.
16. Thuneihna nasa tak nei mah se, Isua chuan engtin nge a hnungzuitute chu a cheibâwl?
16 Isua chu ṭha famkim lo mihringte lakah chuan kawng engkimin a chungnung zâwk a, a Pa hnên ata thuneihna sâng tak dawng mah se, a zirtîrte a dâwr dânah chuan a inngaitlâwm êm êm a ni. A hriatna nasatzia lantîrin a thu ngaithlatute chu a tizak ngai lo va. A hnungzuite lakah chuan khawngaihna leh zahngaihna a lantîr a, an mihring mamawhte chu a ngaihtuahsak bawk a ni. (Matthaia 15:32; 26.40, 41; Marka 6:31) A zirtîrte hnênah an pêk theih aia tam a phût ngai lo va, an tlin tâwk ai tam an kovah a nghat ngai hek lo. (Johana 16:12) Isua chu “thuhnuairawlh leh rilrua inngaitlâwm tak” a ni. Chuvângin, mi tam takin amaha hahdamna an hmu pawh hi thil mak a ni lo ve.—Matthaia 11:28-30.
17. Engtin nge upate chuan kohhrana mi dangte nêna an inlaichînnaah Krista neih ang inngaihtlâwmna an lantîr ang?
17 Hruaitu Krista mahin inngaihtlâwmna a lantîr chuan, kohhrana hruaitute chuan an lantîr nasa lehzual tûr a va ni êm! Ni e, thuneihna an neih rêng rêng chu dik lo taka hmang lo tûrin an fîmkhur hle a ni. Tin, mi dangte ngaihsân hlawh nân mite hnênah ‘thusawi ropui tak nên an kal’ lo. (1 Korinth 2:1, 2) Chutih ahnêkin, Pathian Lehkha Thu thutak chu fiah tak leh tih tak zeta sawi chu an tum zâwk a ni. Chumai bâkah, upate chuan mi dangte lakah beisei sâng lutuk lovin, an mamawhte chu ngaihtuahsak an tum zâwk a ni. (Philippi 4:5) Mi tin hian tlin tâwk kan nei ṭheuh tih an hriat avângin, an unaute an dâwrna kawngah an tlintâwkte chu hmangaihnain an hrethiam a ni. (1 Petera 4:8) Inngaitlâwm leh nunnêm upate chu hahdam sawng sawngna an ni lâwm ni? An ni na meuh mai.
18. Isua’n naupangte a cheibâwl dân aṭangin upate’n eng nge an zir theih?
18 Isua chu mi hnuaihnungte tân pawh pan a nuam êm êm a. A hnêna “naupang tête an rawn hruai” tûr a zirtîrte’n an dan laia Isua chhân dân kha ngaihtuah teh. “Naupang tête ka hnênah han kaltîr ula, hnar suh u,” a ti. Tichuan, “anmahni chu a kuangkuah a, an chungah a kut nghatin mal a sâwmsak ta a.” (Marka 10:13-16) Isua chu a nêlawmin, a ngilnei hle a, mite chu a hîp a ni. Mite chuan Isua chu an hlau ngai lo. A bula awm chu naupangte takngial pawhin nuam an ti hle a ni. Upate pawh pan an nuam a, hmangaihna leh ngilneihna an lantîr avângin, naupangte tiamin mi dangte pawhin an bula awm chu nuam an ti a ni.
19. “Krista rilru” neihnaah chuan eng nge tel a, thawhrimna eng nge ngai?
19 Upate’n Krista Isua an entawn dân tûr chu amah an hriat chian dânah a innghat a. “Tuin nge Lalpa rilru hre tawha amah chu zirtîr thei ang?” tiin Paula chuan zawhna a siam a. “Keini erawh chuan Krista rilru kan pu a ni,” a tih zawm bawk a ni. (1 Korinth 2:16) Krista rilru neihnaah chuan dinhmun engemaw bîk a hmachhawn dân tûr hre thei khawpa a mizia zawng zawng leh a ngaihtuah dân tûr hriat te a tel a ni. Chutiang khawpa chipchiar taka min Hruaitu hriat chian chu han ngaihtuah teh! Ni e, chutianga hre chiang tûr chuan Chanchin Ṭha ziakte ngun taka zir a, Isua nun leh entawn tûr a siamte hriatthiamnaa kan rilru tihkhah reng a ngai a ni. Chutiang khawpa Krista hruaina zui tuma upate’n theih tâwp an chhuah hian, kohhrana mite hian an rinna entawn chu an duh lehzual a ni. Tin, upate pawhin mi dangte’n hlim taka Hruaitu hniakhnung an zuinaah chuan lungawina an nei bawk a ni.
Krista Hruainaah Chuan Awm Zêl Rawh
20, 21. Thutiam lei thar chu kan beisei lai hian, eng nge kan tum tlat tûr chu?
20 Kan vaia Krista hruaina hnuaia awm zui zêl chu a pawimawh hle a ni. He khawvêl tâwpna kan hnaih hle tawh a, kan dinhmun chu B.C.E. 1473-a Moab Phaizâwla Israel mite dinhmun nên tehkhin theih a ni a. Anni chu Ram Tiam kawtkai maiah an awm tawh a, zâwlnei Mosia hmangin Pathian chuan Josua hnênah: “Hêng mite hi an pi leh pute Jehova’n chhechhama pêk a lo tiam tawh ramah chuan i hruai tûr a ni,” a ti a ni. (Deuteronomy 31:7, 8, NW) Josua chu hruaitu atâna ruat a ni a. Ram Tiama lût tûr chuan Israel mipuite chu Josua hruaina hnuaiah an intulût tûr a ni.
21 Bible chuan: “In Hruaitu chu pakhat chauh a ni, Krista chu,” tiin min hrilh a. Krista chauhvin thutiam lei thar, a chhûnga felna awmah chuan min hruai lût dâwn a ni. (2 Petera 3:13) Chuvângin, kan nun kawng engkimah a hruaina hnuaia intukluh chu i tum tlat ang u. (w02 3/15)
[Footnote-te]
a Heta “arsi” a sawi hian vântirhkoh tak tak a entîr lo. Isua chuan thlarau thilsiam hmuh theih lohte hnêna lehkha thawn tûrin mihring a hmang hauh lo vang. Chuvângin, “arsi” chuan Isua palai anga ngaih kohhran upate, a nih loh leh hotute a entîr a ni. Pasarih an nihna chuan Pathian tehnaa famkimna a entîr a ni.
I La Hria Em?
• Engtin nge Krista’n kohhran din hmasak ber chu a hruai?
• Engtin nge Krista’n tûn laia a kohhran chu a hruai?
• Engvângin nge kohhrana hma hruaitute hnênah kan intukluh ang?
• Eng kawngin nge upate chuan Krista chu an Hruaitu a nihzia an lantîr theih?
[Phêk 27-naa milem]
Krista chuan a kohhran a hruai a, hotute chu a kut ding lamin a chelh
[Phêk 28-naa milemte]
“In hotute thu âwih ula, an hnênah intulût rawh u”
[Phêk 30-naa milem]
Isua chu a nêlawmin, pan a nuam. Kristian upate pawhin amah ang nih an tum