Jehova’n A Kawng Min Hmuhtîr Avângin Hlim Rawh
“Pathian zawng a kawng chu a ṭha famkim a: LALPA [JEHOVA, NW] thu chu fiah a ni tawh.”—2 SAMUELA 22:31.
1, 2. (a)Mihring zawng zawngin eng atân nge mamawh bulpui an neih? (b) Tu entîrna nge kan entawn tûr?
MI zawng zawngin kaihruaina atâna mamawh bulpui an nei ṭheuhva. Kan nun hun chhûng min kaihhruai tûrin ṭanpuina kan ngai tak zet a ni. A dik a ni, dik takin, Jehova chuan thil dik lo aṭanga a dik hmu fiah tûra min ṭanpui tûrin chhia leh ṭha hriattheihna leh finna-in min thuam a. Nimahsela, kaihhruaina rinchhan tlâk ni tûr chuan kan chhia leh ṭha hriatna chu sâwizawi a ngai a ni. (Hebrai 5:14) Tin, kan ngaihtuahna hian hriattîrna hlut lamte chhûtchhuak thei tûrin sâwizawi a mamawh a—hriattîrna dik a mamawh ang bawkin. (Thufingte 2:1-5) Chutiang pawh chu ni sela, mihring nun mumal lo rin ngam awm loh tak avâng hian kan thu tihtlûknate chu duhthusâm-ah a thâmral mai thei a ni. (Thuhriltu 9:11) Keimahni-ah, hun lo thleng tûr chu hre tûrin nghahchhan tlâk kawng kan nei lo a ni.
2 Hêngte leh chhan dang tam takte avângin zâwlnei Jeremia chuan: “Aw LALPA [Jehova, NW], mihring awm dân chu, mahni thu mai a ni lo tih ka hre ta: Tungchhova kal mihringah hian, a pheikhai hruai tûr a awm lo,” tiin, a lo ziak a ni. (Jeremia 10:23) Nungdam tawh zînga mi ropui ber Isua Krista chuan kaihhruaina chu a pawm a. “Fapain mahniin engmah a ti thei lo, Pa thiltih a hmuh chauh lo chu; thil a tih ang apiang chu, Fapa pawhin a ti ve ṭhîn,” tiin, a sawi. (Johana 5:19) Kan ke pên hruaina-a min ṭanpui tûra Jehova beisei leh Isua entawn chu a va finthlâk tak em! Lal Davida pawh: “Pathian [dik] zawng a kawng chu a ṭha famkim a: LALPA [Jehova, NW] thu chu fiah a ni tawh; Amah ringtu zawng zawngte tân chuan ani chu phaw a ni,” tiin, a zai hial a ni. (2 Samuela 22:31) Keimahni finna ni lo va, Jehova kawnga kal tûra kan beih chuan kaihhruaina ṭha famkim chu kan nei dâwn a ni. Pathian kawng hnâwlna chuan hrehawmna-ah a hruai ṭhîn.
Jehova’n Kawng chu a Lantîr
3. Evi leh Adama kha engtin nge Jehova’n a kaihhruai a, eng hmabâk nge an tân a pêk?
3 Evi leh Adama chungchâng kha han ngaihtuah teh. Sualna nei lo an ni chung pawh khân, kaihhruaina an mamawh tho va ni. Eden huan mawi tak-ah khân Adama’n atâna thil a ruahman tûr rêng rêngah khân Jehova chuan a thlahthlam ngai lo va. Pathian-in hna thawh tûr a pe zâwk ṭhîn. A hmasa berin, Adama chuan ransate hming a sa a; chumi hnu-ah Jehova chuan Evi leh Adama chu hun rei tak thiltum a pe leh a ni. An thlahte nên lei hi tikhat a, an thu thu a awmtîr tûr leh leia ransate enkawl tûr an ni. (Genesis 1:28) Hei hi hna tam tak tûr chu a ni; nimahsela, a rah chhuah tûr chu mihring ṭha famkimte, thil siam ransate nêna inrem taka awma khawvêl pumpui paradis-a tihkhah chu a ni. Hmabâk mak tak chu a va han ni tehlul em! Chu mai bâkah, Evi leh Adama rinawm taka Jehova kawnga an kal lai chuan amah nên inzawmna an nei a ni. (Genesis 3:8 khaikhin rawh) Chutianga Siamtu nêna mimal taka inlaichînna tak tak neih chu—chanvo mak chungchuang a va han ni êm!
4. Engtin nge Evi leh Adama rinawm nghehna leh rinna tlachhama bum an nih a, eng rahchhuah râpthlâk tak nên nge?
4 Jehova chuan nupa hmasa berte kha Eden huana a chhia leh a ṭha hriatna thing rah an ei a khap a, hei hian an thuawihna lantîrna hun remchâng a pe nghâl bawk a—Jehova kawnga kal tûra an duhthlanna chu. (Genesis 2:17) Chutichuan, a hnu lawkah an rinna chu enchhin a ni ta a. An thuawihna vawng reng tûr chuan, Setana chu ngamthlêmna nêna a lo kal hun-in Jehova laka an rinawm nghehna leh a thutiamahte chuan rinna an neihzia lantîr chu an tân a pawimawh a ni. Nimahsela lungchhiatthlâk takin, rinawmna leh rinawm nghehna an thlachham ta a. Setana’n Jehova dik lo taka dâwt sawia a puh leh inlâkhranna Evi hnêna a sawi khân, Evi chu bum a ni ta a, Pathian thu a bawhchhe ta a. Adama chuan sualna-ah chuan a zui ta bawk a. (Genesis 3:1-6; 1 Timothea 2:14) An chânna rahchhuah chu a teha teh rual a ni lo. Jehova kawnga kalna chuan a duh zâwng hlena hmâ an sâwn chho zêl angin chatuana hlimna pung zêl chu a pe tûr a ni a. Mahse, an nun chu lungngaihna leh natnain an thih hma chu a ûm zui ta zâwk a ni.—Genesis 3:16-19; 5:1-5.
5. Jehova hma lam hun thui tak ruahman chu engnge ni a, chu thlenfamkimna hmu tûra mi rinawmte chu chu engtin nge a ṭanpui ṭhîn?
5 Nimahsela, Jehova chuan chu mi nî-a a thutiam engtikah emaw chuan he lei hi sualna nei lo, ṭha famkim mihringte tân paradis in nuam tak a la ni dâwn tih chu a thlâk chuang lo va ni. (Sâm 37:11, 29) Tin, tupawh a kawng a kal leh chu thutiam thlenfamkimna hmuh beiseitute chu kaihhruaina ṭha famkim pêk chu a ṭhelh ngai lo a ni. “Hei hi kawng a nih hi, tah hian kal rawh u,” ti a sawi a kan hnunga Jehova aw chu hre tûrin kan zâ-in beng kan nei a ni.—Isaia 30:21.
Jehova Kawnga Kal Mi Ṭhenkhatte
6. Hun hmasa-a Jehova kawnga kal mi pahnihte kha tute nge ni a, engnge a rahchhuah?
6 Bible-in a chhinchhiah dân-in, Evi leh Adama thlah tlêm zâwkte chauh Jehova kawngah an kal a. Hêng zîngah hian Abela chu a hmasa ber a ni. Hun lo takah thi mah sela, Jehova duhsakna leh a hun taka “mi felte . . . thawhlehna” a tho leh tûra beiseina chiang tak neiin a thi a ni. (Tirhkohte 24:15) Jehova’n mihringte leh leilung tâna a thu tiam ropui tak thlenfamkimna tâwp chu a hmu dâwn a ni. (Hebrai 11:4) Mi dang pakhat Jehova kawnga kal chu he thil kalhmangte tâwp hlenna chungchâng hrilhlâwkna Juda lehkhabu-a puang chhuaktu Enoka chu a ni. (Juda 14, 15) Enoka pawh-in a dam theih chhûng nun zawng zawng chu a hmang ral lo va ni. (Genesis 5:21-24) Chutichung chuan, “Pathian lâwmzâwng mi a ni tih an hriattîr rawh rêng a.” (Hebrai 11:5) Khawvêl a chhuahsan chuan Abela ang bawk a thawhlehna nghahfâk nghet tak neiin, Jehova thu tiamte famkimna hmu tûrte zînga mi a ni dâwn a ni.
7. Nova leh a chhûngte khân engtin nge Jehova laka an rinawm nghehna leh amah an rinna an lantîr?
7 Tui lêt hma-in khawvêl sualna-in a chîm pil thûk deuh deuhvin, Jehova thu zâwmtute rinawm nghehna enchhinna chu a nasa deuh deuh va. Khawvêl tâwp dâwn lamah phei chuan Jehova kawnga kal chu pâwl tlêmtê chauh an ni. Nova leh a chhûngte chuan Jehova chu ngaithla-in a thu sawite chu an ring a. An ni chuan chûng hun lai khawvêla thil chîn ṭha lo tak taka awhna chu hnâwlin an tih tûra ruatte chu rinawm takin an hlen chhuak a ni. (Genesis 6:5-7, 13-16; Hebrai 11:7; 2 Petera 2:5) An rinawm nghehna leh thuzawmna avâng chuan kan ngaisâng thei a ni. Chumi avâng chuan, Tuilêt-ah an dam khawchhuak-in kan thlahtu an lo ni ta a ni.—Genesis 6:22; 1 Petera 3:20.
8. Israel hnamte tân khân, Pathian kawnga kalna-ah khân engnge telve awm?
8 A hunah, mi rinawm Jakoba thlahte chungah thuthlung siamin Pathian hnam thlan bîk an lo ni ta a. (Exodus 19:5, 6) Jehova chuan a thuthlung mipuite chu Dân thu ziak te, puithiam te, kaltlangin kaihhruaina a pe a. Nimahsela, chu kaihhruaina zawm leh zawm loh chu anmahni Israel-te chungah a innghat a ni. “Ngai teh u, vawiinah hian in hmaah malsâwmna leh ânchhia ka dah a; LALPA [Jehova, NW] in Pathian thupêkte tûna ka pêk che u hi in zawm chuan, malsâwmna; LALPA [Jehova, NW] in Pathian thupêkte chu in zawm loh va, in hriat ngai loh pathian dangte be tûra ka thupêk che u in pênsan erawh chuan, ânchhia,” tiin, Israel mipuite hnênah a sawi a ni.—Deuteronomy 11:26-28.
Mi Ṭhenkhatten Jehova Kawng An Phatsan Chhan
9, 10. Eng dinhmun avângin nge Israel mite khân Jehova hnêna rinna nghah leh a laka rinawm nghehna vawn an mamawh?
9 Evi leh Adama ang thovin, thuawihna vawng reng tûr chuan Israel mite chuan Jehova hnêna rinna nghah leh a laka rinawm ngheh an mamawh a. Israel chu buaina siam chhuak thei ṭhenawm hnamten a hual vêl hman tê tak tê a ni a. Chhim thlang lamah chuan Aigupta leh Ethiopia an awm a. Hmâr chhak lamah chuan Suria leh Asuria an awm a. An ṭhenawm hnaivai berte chu Philistia, Ammon, Moab, leh Edom hnam te an ni. Hêng ramte hian chi khatin emaw, kawng dangin emaw Israel hmêlma nihna an lantîr a ni. Chu chang a ni lo, hêng mite hian sakhaw dik lo pathian lem biakna te, arsi chanchin zirna te, leh dinhmun ṭhenkhatah chuan mipat hmeichhiatna sakhaw serh leh sânga thâpna leh naupang nunrâwng taka hlanna ang chite an bia a ni. Israel ṭhenawm ramte chuan fa nauva malsâwmna te, buh bâl ṭhatna te, leh indona-a hnehna pe tûr te-in an pathian chu an beisei a ni.
10 Israelte chauhvin, Pathian pakhat an bia a—Jehova chu. A ni chuan a dânte an zawm phawt chuan fa nauva malsâwmna te, buh leh bâla hausak te, leh an hmêlmate beihna aṭanga vên him te a tiam a ni. (Deuteronomy 28:1-14) Lungchhiat thlâk tak maiin, Israel tam takte chu hemi tih hi an hlawhchham a ni. Tin, Jehova kawnga kal tam takte chu an rinawm nghehna avângin hrehawm tam tak an tuar a. Ṭhenkhatte chu hrehawm taka nghaisak te, diriam te, savun hruihruala vuak te, lung in tân te, lunga den te, leh an Israel puite thah te-in an awm a ni. (Tirhkohte 7:51, 52; Hebrai 11:35-38) Mi rinawm nihna tûra enchhinna chu a va ni êm! A nih leh, engatinge mi tam takte Jehova kawng aṭanga an pên ni? Israel-te chanchin aṭanga entîrna pahnihte hian an ngaihtuahna dik lo te hmu thiam tûrin min ṭanpui ang.
Ahaza Entîr Ṭha lo Tak
11, 12. (a) Suria-in an vau khân, Ahaza khân a tih tûr engnge a tih loh? (b) Ahaza khân vênhimna atân eng thil pahnih nge a thlîr?
11 B.C.E. pariatna-ah Ahaza chuan Juda chhim lam ram a awp a. A awpna chu a ralmuang lo hlê. Engemaw chângin, Suria leh Israel hmâr lam lalramte inthurual chuan amah chu an do a; tichuan, “a thinlung leh a khua leh tuite thinlung chu, . . . tihnghînin a lo awm ta a.” (Isaia 7:1, 2) Nimahsela, Jehova’n ṭanpui leh amah fiahna dîl tûra Ahaza a sâwm laiin a ni chuan a hnial nghâl zat a! (Isaia 7:10-12) Juda chuan indona chu an hlohva mi tam takte hliam tûar chu a rah chhuah a ni ta a ni—2 Chronicles 28:1-8.
12 Ahaza’n enchhin nâna a hnial lai khân, Assuria lal hnêna ṭanpuina zawhah chuan a fihlim chuang lo va ni. Juda chu a ṭhenawm ramte kut tuara awm chu a la inchhun zawm reng thova. Assuria’n ṭanpui tum a Ahaza lam a hawi pawhin “a timangang zâwk a”, lal chu “amah beitu Damaska-ho pathian hnênah te a inthawi a; ‘Suria lalte pathian chuan anmahni a puih avângin mi puih ve theih nân an hnênah ka inthawi dâwn a ni,’ te a ti a.”—2 Chronicles 28:20, 23.
13. Suria pathian lamte hawiin Ahaza’n engnge a lantîr?
13 Chumi hnû chuan, Jehova chuan Israelte hnênah: “Kei hi LALPA [Jehova, NW] in Pathian, in ṭhatna tûra nangmahni zirtîrtu, in kalna tûr kawnga hruaitu che u chu ka ni. Aw nangni hian ka thupêkte chu lo ngaithla ta ula chu aw! in chunga remna chu lui ang maia awmin, in felna chu tuifinriat fâwnte ang maiin a awm tûr,” tiin, a sawi a ni. (Isaia 48:17, 18) Suria pathiante lam hawiin, Ahaza chuan ‘a kalna tûr kawnga kalna’ a kalsan hlatzia a lantîr a ni. Jehova hnên ai-in an invênhimna ṭobul dik lo takte thlîrin hnamte ngaihtuahna chuan a Ahaza chu a hruai sual let tawp a ni.
14. Ahaza’n pathian dik lote lam a hawi khân engvângin nge chhuan lam a neih loh?
14 Hnamte pathian, Suria-ho pathian pawh telin, “hlutna nei lo pathiante” ti a hun rei tak lo lantîr a ni a. (Isaia 2:8, NW) Lal Davida lal hun chhûng tîr lamin Suria mi te Davida chhiahhlawha an ṭan khân Suria pathiante laka Jehova chungnunzia chiang takin a hmuh theih a ni. (1 Chronicles 18:5, 6) Jehova chauh chu “pathiante Pathian, hotute Hotu, Pathian ropui tak, chak tak, ṭihbaiawm tak,” venhimna tak tak pe thei chu a ni. (Deuteronomy 10:17) Chuti chung chuan, Ahaza chuan Jehova chu hawisanin venhimna atân hnamte pathian lam chu a hawi zâwk a ni. A rah chhuah chu Israel-te nasa taka chhiatna a ni ta a ni.—2 Chronicles 28:24, 25.
Aigupta-ah Jeremia Leh Juda-te
15. Jeremia hun laiin, Aigupta rama Juda mite kha engtiang kawngin nge an sual?
15 A mipuite rinawmlohna nasa tak avângin Jehova chuan B.C.E 607-ah Jerusalem leh biak in chu Babulon ho tihchhiat a phalsak ta a. Hnamte zînga a tam zâwk chu Babulon-ah sala hruai an ni a. Nimahsela, ṭhenkhat an hnutchhiahte zîngah chuan zâwlnei Jeremia pawh a tel a. Governor Gedalia thah a nih khân, he pâwlte hi Aigupta-ah tlânchhia-in an rualin Jeremia pawh an hruai tel ve a ni. (2 Lalte 25:22-26; Jeremia 43:5-7) Chutah chuan, pathian dik lote tân inthâwina hlan an ṭan a. Jeremia chuan chûng Juda rinawm lo hote chu tih tak zetin a hnial a; mahse, an luhlul lui tlat a ni. Jehova lam hawi chu hnâwlin leh “vân lalnu” hnêna thil hâl chu an tum tlat a ni. Engvângin nge? Hei hi anmahni leh an thlahtuten an lo tihchhan chu a ni ‘Juda khawpui-ah leh Jerusalem kawtthlêr-ahte an lo tih lai chuan an hmui-ngîl a, ei leh bâr tûr a tam a, chhiatna rêng an an hmuh ngai loh’ vângin. (Jeremia 44:16, 17) Juda-ho pawhin “vân lalnu hnêna thil hâl leh a hnêna in tûr thilhlan bun chhuah te kan bân chinah hian engkim kan tlachham ta zâwk a, khandaih leh ṭâm tea tihboralin kan awm ta a ni,” tiin, hnial fungah an nei a ni.—Jeremia 44:18.
16. Engvângin nge Aigupta rama Judate kha an thil chhûtah khân chiang taka an dik loh?
16 Thinlung ti kher kher chu a va ni êm! A nihna tak chu engte nge ni? Dik takin Juda-ho chu Jehova’n ram a pêkah ngei chuan pathian dik lote tân an inthâwi a. Engemaw châng, Ahaza hun lai-in, an rinna an phatsan avângin tawrhtîr an ni ṭhîn. Nimahsela, Jehova chu a thuthlung mipuite lakah chuan “thin nel” tak a ni. (Exodus 34:6; Sâm 86:15) Sim tûra zilh tûrin a zâwlnei te a tîr ṭhîn a ni. A tam zâwk chu rinawm lo mahsela, lal a rinawm lai chuan Jehova chuan malsâwmin, chu malsâwmna aṭang chuan mipui ten an hlâwkpui ṭhîn a ni. (2 Chronicles 20:29-33; 27:1-6) An rama an hlawhtlinna neih chen lêt leh zawng zawngte chu pathian dik lote hnên aṭanga an hmuh a ni ti a chhâl tûrin Aigupta-a Judate chungah eng thil dik lo nge awm ta!
17. Engvângin nge Juda ten an ram leh biak inte an hlauh?
17 B.C.E. 607 hma-in Jehova chuan Juda mipuite chu: “Ka aw ngaithla ula, in Pathian ka ni ang a, nangni pawh ka mite in ni ang; in ṭhat theihna tûrin in awm dân tûr ka hrilh zawng zawng che u zâwm rawh u,” tiin, a ngên a ni. (Jeremia 7:23) A kawnga kal tûra ‘Jehova thu pêk a kawng zawng zawng a’ kal tûr chu an hnâwl avângin Judate chuan an biak in leh ram neih chiah chiahte chu an hlauh va ni. Chutiang vânduaina thlen thei thil sual tihnate pumpelh tûr chuan i chiang ṭheuh ang u.
Jehova’n a Kawnga Kalte Mal a Sâwm Ṭhîn.
18. Jehova kawnga kalte chuan engnge an tih ngei tûr?
18 Hmân lai ang bâwkin tûn laiah pawh, Jehova kawnga kalna chuan rinawm nghehna a phût tlat a ni—ama rawng chauh bâwl tûra tum ruhna chu. Chu chuan rinna a ngiat a—Jehova thutiamte chu a rinawm a; tin, a thleng dik ngei dâwn tih rinna pumhlûm chu. Jehova kawnga kalna chuan thuawihna a ngiat bawk a—a tehna sâng chu vawng tlatin leh a dânte pensan lo va zuina chu. “LALPA [Jehova, NW] chu a fel si a; felna hi a ngaina ṭhîn a.”—Sâm 11:7.
19. Tûn laiah eng pathiante nge mi tam takin an biak a, engnge a rah chhuah?
19 Ahaza chuan vênhimna atân Suria pathiante lam a hawi a. Aigupta rama Israelte chu “vân lalnu te” beiseina-ah chuan a pawt hniam a—hmân lai Middle East-a pathian nute biakna darh zau tak—khawvêl thil vânneihna-a thlentu-ah chuan. Tûn laiah, pathian tam takte chu mi lem ngial ngan an ni lo va. Isua chuan Jehova aia “Sum” rawngbâwlna dodâl-in a vaukhân zâwk a ni. (Matthaia 6:24) Tirhkoh Paula chuan “duhâmna (duhâmna chu milem biakna a ni si a)” tih chungchâng a sawi a. (Kolossa 3:5) Tin, chûng ho “pathian chu an pum a ni,” tiin, a sawi bawk. (Philippi 3:19) Ni e, pawisa leh khawvêl thilte chu tûn laia an pathian biak ber te zîng a mi a ni. A nihna takah chuan, mi tam tak—sakhaw inzawmkhâwm tam takte pawh tiamin—’sum rinawm lovah hian an beiseina an nghat a ni.’ (1 Timothea 6:17) Hêng pathiante rawngbâwlna hna tam takte chu a hahthlâk tak zet a ni—chênna in ṭha tak te, thil man to tak tak hlimpuina te, leh ei leh in tuihnai tak tak eite hi. Nimahsela, chutiang hausakna chu mi zawng zawngin an chên vek lo. Chu bâkah, hêng ti tute pawh hian a tâwp atâwpah chuan an lungawina an hmu chuang lo a ni. An vai hian rinawm lo, reilote daih, leh thlarau lam mamawh phuhrûk lo thil an ni.—Matthaia 5:3.
20. Eng inchawih tâwk nge kan vawn reng ṭûl?
20 A dik a ni, he thil kalhmangte tâwpna hunah kan chên avângin a taka kan awm a ngai a ni. Khawvêl thila kan chhûngte châwm nân hma lâk kawng ro su tak kan neih a ngai a. Mahsela, sum leh pai ûmna, a nih loh leh chutiang thil dangte chu Pathian rawngbâwlna aia kan nuna kan dah chung nun chuan, milem biakna pêng chi khatah kan tlu lût theiin, Jehova kawngah kan kal chhunzawm thei lo va ni. (1 Timothea 6:9, 10) A nih leh hrisêlna chungchânga harsatna emaw, sum leh pai dinhmunah emaw, a nih loh leh harsatnate kan tawn-in engnge ni ang? Aigupta rama Juda mite an harsatna apianga Pathian rawngbâwlna mawhpuh zêltu ang kha chu i ni lo vang u. Chutiang ai chuan, Ahaza’n a tih tûr a tih loh tâk a kha enchhinna atân Jehova i nghat zâwk ang u. Kaihhruaina atân Pathian Jehova lam rinawm nghet takin hawi rawh. A kaihhruaina ring tak chungin hmang la, i din hmun hrang hrangte kengkawh thei tûrin chakna leh finna dîlin ṭawngṭai ang che. Tichuan, ring ngam takin Jehova malsâwmna chu nghâk tawh mai rawh che.
21. Jehova kawnga kalte hnênah Jehova malsâwmna engnge awm?
21 Israel chanchin hun chhûng a zawh chuan Jehova chuan a kawng a kalte chu nasa takin mal a sâwm a. Lal Davida chuan: “Aw LALPA [Jehova, NW] ka hmêlmate avâng hian i felna avâng chuan mi hruai la,” tiin, a lo zai a ni. (Sâm 5:8) Jehova chuan a ṭhenawm hnam a hnu-a Ahaza zarbuaitute chunga sipai hnehna chu a hnênah a pe a ni. Solomona hnuaiah, Israel chu remna leh hlawhtlinna, Aigupta rama Juda ten rei tak an lo nghah chuan mal sâwm a ni. Ahaza fapa Hezekia pawh Jehova chuan Assuria chak tak chungah chuan hnehna a pe bawk a. (Isaia 59:1) Ni e, a mi rinawm nghet, “mi sualte kawng pawha ding ngai lo” mahse, a lâwmna chu Pathian dân ni si te lamah chuan Jehova kut chu a tawi lo a ni. (Sâm 1:1, 2) Chu thu chu a la dik reng a ni. A nih leh engtin nge tûn laiah Jehova kawngah kan kal a ni tih kan chian theih ang? Hei hi zir leh tûra sawiho a ni ang.
I Hre Chhuak Thei Em?
◻ Jehova kawnga kan kal a nih chuan eng dinhmunte nge pawimawh ber?
◻ Engvângin nge Ahaza ngaihtuahna kha a dik loh?
◻ Aigupta-a Judate thinlungah khân engnge dik lo awm?
◻ Jehova kawnga kal tûra kan tumruhna chu engtin nge kan tihchak ang?
[Phêk 13-naa milem]
Ahaza chuan Jehova ai-in Suria pathiante lam a hawi zâwk a ni.