LUSUNTE TANA ṬANPUINA
LUNGNGAIHNA TAWRH THIAM DAN—TUNA I TIH THEIHTE
Lungaihna hmachhawn thei tûra ṭanpui theitu thurâwnte i zawng a nih chuan ngaih dân tam tak i hmu ngei ang a, ṭhenkhat chu a dangte aiin a ṭangkai lehzual thei a. A hmasaa kan târ lan tâk angin, mi zawng zawng tawrh dân chu a inang vek lo. Pakhat tâna ṭangkai tak pawh mi dang tân a ṭangkai lo thei a ni.
Mahse, mi tam tak tâna ṭangkai tak kaihhruaina thu bul ṭhenkhat a awm a. Lusûn chungchânga thurâwn petute’n an sawichhâwn fo, vawiin nî thlenga la ṭangkai reng thu bulte chu hmân lai finna lehkhabu, Bible-ah hmuh a ni.
1: CHHUNGTE LEH ṬHIANTE ṬANPUINA CHU PAWM RAWH
Mi thiam ṭhenkhat chuan lusûn avânga lungngaih lai hian ṭanpuina chu thil pawimawh tak niin an ngai a. Mahse, mahni chauhva awm duh châng i nei mai thei. Nangmah ṭanpui duhtute rilru tihrehawm niin i inhria pawh a ni thei. Chu chu thil pângngai tak a ni.
Englai pawha mi dang kâra awm reng tûrin inngai lo la; mahse, an lakah inla hrang pumhlûm suh. Dik tak chuan a hnuah an ṭanpuina i mamawh thei a ni. Mi dangte chu tûna i mamawhte leh i tih duh lohte chu ngilnei takin hriattîr ang che.
I mamawh dân azirin, inbûk tâwk takin mi dangte zînga awm hun leh mahni chauhva awm hun nei rawh.
THU BUL: “Pahnih chu pakhat ai chuan an ṭha zâwk, . . . an tlûk pawhin pakhat chuan a ṭhian chu a khaiding dâwn si a.”—Thuhriltu 4:9, 10.
2: CHAW ṬHATE EI LA, INSAWIZAWI ṬHIN RAWH
A âwm tâwka thil eina chuan lusûn avânga rilru hahnate chu a tiziaawm thei a. Thei chi hrang hrang te, thlai hnah leh thlai rahte, leh hriak tlêm si a, protein tamte ei rawh.
Tui in tam la, hrilsêlna atâna ṭha, thei tuite pawh in ang che.
I chaw ei a tui lo a nih chuan tlêm tlêmin a khât tâwkin ei reng la. Doctor te hnênah chaw ṭha chungchâng i zâwt thei bawk.a
Chak tak taka kal leh thil dang taksa insawizawinate chuan a ṭha lo zâwnga ngaihtuahna chu a tinêp thei a ni. Insawizawina chuan i chân tâkte ngaihtuah nân hun a pe thei che a, a nih loh leh ngaihtuah lo tûrin a ṭanpui thei bawk che a ni.
THU BUL: “Tu mân mahni tisa an haw ngai si lo va; an châwmin an duat zâwk ṭhîn a ni.”—Ephesi 5:29.
3: MUT KHAM RAWH
Muthîlh theih hi a pawimawh hle a, chu chu an chauh êm ṭhin avângin lusûnte tân a ni lehzual bîk a ni.
Thingpui fe, leh coffee ang chi min tihar rengtu caffeine, leh zu chu in tam lo la, chûng chuan muhîl thei lovin min siam thei a ni.
THU BUL: “A dik thei e, hahdama vei khat neih pawh hi buai phîlîa thawka vei hnih neih ai chuan a ṭha.”—Thuhriltu 4:6.
4: INSIAMREM RAWH
Lusûnna tawrh dân chu a inang vek lo va. I tâna ṭha ber tûr chu i thlan thiam a ngai ang.
Mi ṭhenkhain an tawrhnate an thup laiin, ṭhenkhat chuan lungnaihna lantîra rilru vei zâwngte sawichhuah chu ṭangkai an ti hle a. Mi thiamte chuan lungngaihnate thawi dam nâna rilru vei zâwng sawichhuah chu pawimawh tak a nih leh nih loh chungchângah ngaih dân chi hrang hrang an nei a. Chutianga sawichhuah chu i duh a; mahse, i sawi hreh a nih chuan ṭhian ṭha tak hnêna rilru vei zâwng tlêm azâwng sawi chhuah chu i tân a awlsam thei a ni.
Mi ṭhenkhat chuan an sûnna chu a ṭaha ṭah chhuahnain a ṭanpui nia an hriat laiin, ṭhenkhat chu tawrhna ziaawm deuh tûr pawhin an ṭap thei lo a ni.
THU BUL: “Kan lungngaihna chu mahni chauhvin kan hria.”—Thufingte 14:10, C.L. Re-edited.
5: MAHNI INTIHCHHIATNA CHU PUMPELH RAWH
Lusûn ṭhenkhat chuan an rilru natna tihziaawm nân zu leh ruih hlote an hmang a. Chutianga “tâl chhuah” tum chu mahni intihchhiatna mai a ni. Mi chuan rei lo tê chhûng chu ziaawm niin a inhre thei a; mahse, nghawng ṭha lo tak a thlen thei a ni. Lusûn avânga i rilru natna chu a pawi lo tûr zâwnga tihziaawm tum ang che.
THU BUL: “Tisa leh thlarau bawlhhlawhna zawng zawngah i intifai ang u.”—2 Korinth 7:1.
6: HUN HMANG THIAM RAWH
Mi tam takin lungngaihna an tawrh laiin (an thiltawnte leh rilru hahna an hmachhawnna) rei lote chhûng an ziaawm a (an hrehawm tawrhte rei lote chhûng chhâwktu thiltihte).
Ṭhian ṭha tak siam te, thiamna thar zir te, leh intihhlimnaa telnate chuan hrehawm tawrhna chu hun eng emawti chhûng a chhâwk thei a ni.
Hunte a liam zêl rualin, zawi zawiin i nunphung pângngaiah i kîr leh ngei ang. I rilru na thawi dam theitu thiltihte chu ti zawm zêl la, i lungngaihna chu a reh tial tial ang a, ngai i awh leh thei a ni.
THU BUL: “Engkim tân hian hun ruat a awm a, . . . ṭah hun a awm a, nuih hun a awm; sûn hun a awm a, lâm hun a awm.”—Thuhriltu 3:1, 4.
7: NI TINA I THAWH ṬHIN PANGNGAI CHU THAWK ZAWM RAWH
Nî tina i thiltih pângngai chu a rang thei ang berin ti ṭan leh ang che.
Mut hun te, hnathawh hun te, leh thiltih dangte chu i tih ṭhin dân pângngaia i tih chuan ngai i awh leh ngei a rinawm a ni.
Thil ṭha tihnaa inhman rengna chuan rilru natnate a thawi dam thei a ni.
THU BUL: “A dam chhûng nîte chu a hre mang dâwn si lo va, a thinlung lâwmnaah chuan Pathianin a chhân avângin.”—Thuhriltu 5:20.
8: THU TLUKNA LIAN TAK SIAM CHU HMAN HMAWH SUH
Hmangaih takte an chân hnua thu tlûkna lian tak siam nghâl vattute chu a hnuah an inchhîr leh ṭhîn a ni.
A theih chuan, insawn te, hnathawh thlâk danglam te, a nih loh leh mitthi ta thil neihte tih râl chu hmanhmawh suh.
THU BUL: “Mi taima ngaihtuahna chuan neihnunna lam chauh a pan a, mi thatchhia erawh chuan tlâkchhamna lam chuah a pan a ni.”—Thufingte 21:5.
9: I HMANGAIH TAK CHU HRE RENG RAWH
Lusûn tam tak chuan mitthi tate an hriat reng theih nâna thil tih chu an hlâwkpui hle niin an hria a.
Thlalâk te, anmahni hriat rengna thilte lâk khâwm leh amah hriat chhuah theihna thilthlengte chu ziaka chhinchhiahna chuan nasa takin a chhawkzângkhai tih an hmu a ni.
Hriat reng atâna ṭha thilte chu dah khâwm la, en leh tûra i inpeih hnuah en leh vek ang che.
THU BUL: “Hmasâng nîte chu hre reng la.”—Deuteronomy 32:7.
10: CHAWL HAHDAM RAWH
Chawlh i la thei a ni.
Hun rei tak chhûng chawlh lâk a rem loh chuan, ni khat emaw, ni hnih emaw chawlh lain, zân riaka khualzin te, museum tlawh te, leh motor khalhte ang chi i ti thei a ni.
Rei lo te chhûng inthlâk danglamna pawhin i lungngaihna hneh tûrin a ṭanpui thei che a ni.
THU BUL: “Nangmahniho ngawtin thlalêr hmunah a hrangin lo kal ula, châwl rih rawh u.”—Marka 6:31.
11: MI DANGTE ṬANPUI RAWH
Mi dangte ṭanpui nâna hun i pêk chuan i pêk ang hu zêlin nang pawhin i hlâwkpui ang.
Tihnaa hmangaih tak an chân avânga rilru hahna tawrhpui mamawhtu, ṭhian te, chhûng te, leh i hmangaih tak i chân avânga tawrhpuitu mi dangte chu ṭanpuiin i ṭan thei a ni.
Mi dangte ṭanpuina leh thlamuanna chuan hlimna thar leh i mamawh mai theih thiltumte pawh a pe thei che a ni.
THU BUL: “Englo lâk aiin pêkin lukhâwng a nei zâwk.”—Tirhkohte 20:35.
12: I THIL DAH PAWIMAWHTE CHU BIH CHIANG RAWH
Lusûntu chuan thil pawimawhte chungchângah hriat thar a nei thei a.
Nun i hman dân ngaihtuah chiang nân chu hun remchâng chu la ang che.
A mamawh dân azirin, i thil ngaih pawimawhte chu siamrem ang che.
THU BUL: “Lusûn ina kal a ṭha e, ruaiṭheh ina kal ai chuan; chu chu mi zawng zawng tâwpna a ni si; nungdamin thinlungah an vei chu.”—Thuhriltu 7:2.
Dik tak chuan, thil engmahin i tawrhna chu a nuai bo pumhlûm thei lo. Mahse, thihnaa hmangaih tak chângtu mi tam tak chu he thuziaka kan târ lan tâkte anga hma an lâkna chuan thlamuanna nei tûrin a ṭanpui a. Mahse, lusûn tawrhna chhâwk zangkhaitu zawng zawngte chu târ lang vek a ni lo. Thurâwn ṭhenkhat chu tihchhin i tum a nih chuan i hrehawm tawrh chu engemaw chenin a chhâwk thei che tih hmu ngei ang.
a Awake! chuan hrisêlna lama inenkawlna chi hrang hrang lâk chu a remti lo.