Khawiah Nge Beiseina Dik Tak I Hmuh Theih?
I SANA chu a kal tawh lo va, a chhia niin a lang. A siamna tûrah, duh thlan tûr tam tak i nei a. Sana siam ṭhatna chungchânga faknate chu a tam hle a, chûngte chuan an siam ṭhat theihzia an sawi a, mahse, chûng zînga ṭhenkhat chu an sawi ang an ni lo. Mahse, in vênga pa pakhat chu kum tam tak chhûng chutiang sana siamtu mi thiam tak a ni tih hre ta la, engtin nge ni ang? Chu bâkah, ani chuan a thlâwna siamsak che a duh tih i hria a. I tih tûr chu i hre chiang hle a ni lâwm ni?
Tûnah, chu i sana chu i beisei theihna nên han khaikhin teh. Buainaa khat he khawvêla mi tam tak angin, beiseina rêng i nei lo tih inhre ta la, khawiah nge ṭanpuina i zawn ang? Mi tam tak chuan buainate chingfel thei angin an insawi a; mahse, an thurâwn pêkte chu a ṭangkai lovin, a hman tlâk lo a ni. A nih chuan, engvângin nge beiseina nei theia mihringte Siamtu hnêna ṭanpuina i dîl loh vang? Bible-in, “ani chuan min hlat lo ṭheuh” bâkah, min ṭanpui a duh tak zet tih min hrilh a ni.—Tirhkohte 17:27; 1 Petera 5:7.
Beiseina Chungchâng Ril Zâwka Hrilhfiahna
Beiseina chungchânga Bible sawi chu tûn laia doctor te, scientist te, leh rilru lama mi thiamte sawi aiin hriatthiam a awlsam zâwkin, a ril zâwk a. “Beiseina” tia lehlin Bible-a hman atîra ṭawngkam chuan phur taka nghâk tih leh thil ṭha beisei tih a kâwk a. A tlângpui thuin, beiseina tih ṭawngkamah hian thil pahnih a tel a. Thil ṭha neih châkna a tel bâkah, chu thil ṭha chu neih theih a ni tih rinna tûr chhan a awm a ni. Bible-a târ lan beiseina chu duhthusam thil mai a ni lo. Chutah chuan thu dik leh finfiahna a tel a ni.
Hemi chungchângah hian, beiseina chu rin thu ni lovin, finfiahnaa innghat rinna nêna inanna nei a ni. (Hebrai 11:1) Mahse, Bible-in rinna leh beiseina chuan danglamna an neih thu pawh a sawi bawk.—1 Korinth 13:13.
Entîr nân: I ṭhian ṭha tak hnênah ṭanpuina i dil chuan, a ṭanpui ngei ang che tih i beisei a. I beiseina chu ani chu i rinchhan avâng, leh i ṭhian a nih vâng chauh ni lovin, ani chu i hre chiang a, tûn hma pawhin i chungah a ṭhain, ngil a neih bâkah, thilphal tak a nih vâng a ni. I rinna leh i beiseina chuan inzawmna a nei tlat a, dik tak chuan, an inrinchhan tawn a; mahse, thliar hran theih a ni. A nih chuan, engtin nge Pathian chungah chutiang beiseina chu i neih theih?
Beiseina Tâna Ṭanchhan
Pathian chu beiseina dik tak hnâr a ni a. Bible hun lai chuan, Jehova chu “Israelho nghahfâk,” tia koh a ni. (Jeremia 14:8) A mite neih beiseina rin tlâk rêng rêng chu a hnên aṭanga lo kal a ni a, chuvângin, ani chu an beiseina a ni. Chutiang beiseina chu duhthusâm thil mai a ni lo. Pathianin beiseina tûr chhan ṭha tak a pe a ni. Kum zabi tam tak chhûng Israela mite nêna an indawrnaah, Pathianin a thutiamte chu a hlen ṭhîn tih chhinchhiah a ni a . An hruaitu Josua chuan Israel mite hnênah: “LALPA in Pathianin in chungchâng a ṭha lam a lo sawi tawh zawng zawngte kha thlâwn pakhat mah a awm lo tih . . . in hria e,” tiin a sawi a ni.—Josua 23:14.
Kum sâng tam tak a liam hnuah pawh, chûng a thutiam thleng famkim tawhte chu a la awm reng a. Bible hi Pathian thutiam chhinchhiah tlâk takte leh a thlen famkimna chanchintein a khat a ni. A hrilh lâwk thutiamte chu a rinchhan tlâk êm avângin, chûng thute tiam a nih laia thleng famkim tawh anga târ lan châng pawh a awm a ni.
Chuvângin, Bible chu beiseina lehkhabu angin kan sawi thei ang. Pathianin mihringte a cheibâwl dân kan zir chian chuan, a chunga kan beiseina chu a nghet lehzual ang. Tirhkoh Paula chuan: “Pathian Lehkha Thua chhelna leh thlamuanna hmua beiseina kan neih theihna tûrin, hmânlaia ziak apiangte chu keimahni min zirtîrna turin ziak a ni si a,” tiin a ziak a ni.—Rom 15:4.
Pathianin Eng Beiseina Nge Min Pêk?
Eng hunah nge beiseina hi kan mawmawh tak zet? Thihna kan hmachhawn hunah a ni lâwm ni? Mahse, mi tam tak tân chuan thihnaa hmangaih takte an chân hian beiseina chu sawi fiah harsa ber niin a lang. Dik tak chuan, thihna aia beiseibo zâwk thil a awm thei dâwn em ni? Thihna chuan kan za hian min ûm reng a. Pumpelh kan châk hle a; mahse, tu man kan pumpelh thei si lo. Inâwm takin, Bible chuan thihna chu “hmêlma hnuhnûng ber,” tiin a sawi a ni.—1 Korinth 15:26.
A nih chuan, thihna kan hmachhawn hunah engtin nge beiseina kan neih theih? Thihna chu hmêlma hnuhnûng ber a ni tia sawihna Bible châng vêk chuan chu hmêlma chu ‘tihbovin a awm ang,’ tiin a sawi a ni. Pathian Jehova chu thihna aiin a chak zâwk a. Chutiang a nihzia vawi tam tak a finfiah tawh a ni. Engtin nge? Mitthite kaihthawhna hmangin. Bible chuan Pathianin a thiltihtheihna hmanga mitthite a kaihhtawh leh thu vawi kua a târ lang a ni.
Entîrna chiang tak pakhat chu, Jehova chuan a Fapa Isua chu a thihna ni li lai ni tawh, a ṭhian duh tak Lazara kaitho tûrin thiltihtheihna a pe a. Isua chuan mite hmuh lohvah ni lovin, hmutu tam tak hmaah ani chu a kaitho a ni.—Joh. 11:38-48, 53; 12:9, 10.
‘Engvângin nge mite chu an lo thawh leh? An tarin, a tâwpah an thi leh dâwn tho a ni lâwm ni?’ tiin i ngaihtuah mai thei a ni. Ni e, an thi leh ngei mai. Mahse, Lazara thawh lehna ang chi, rinchhan tlâk thawhlehna avângin, kan hmangaih thi tawhte chu tho leh se tih kan duh mai ni lovin, an tho leh ngei dâwn tih rinna tûr chhan kan nei a. Thu danga sawi chuan, beiseina dik tak kan nei a ni.
Isua chuan: “Kei hi thawhlehna leh nunna chu ka ni,” tiin a sawi a. (Joh. 11:25) Ani chu Jehova’n lei pumpuia thawhlehna thilmak ti tûra thiltihtheihna a pêka chu a ni. Isua chuan: “A hun a thleng dâwn ta, chutih hunah chuan thlâna awm zawng zawngin a [Krista] aw an hria ang a, an chhuak vek ang,” tiin a sawi a. (Joh. 5:28, 29) Ni e, thlâna muhîl zawng zawngte chuan lei paradis-a thawhleh beiseina an nei a ni.
Zâwlnei Isaia chuan he thawhlehna chungchâng hi mitthla thei tûrin heti hian mawi takin a sawi a: “I mitthite chu an nung leh ang a; ka mi ruangte chu an tho leh ang. Vaivuta awmte u, harh ula, hlim takin zai rawh u: i daifîm chu thlaite daifîm ang a ni a, lei hian mitthite chu a paih chhuak dâwn si a,” tiin.—Isaia 26:19.
A thlamuanthlâk hle a ni lâwm ni? Mitthite chu nu pum chhûnga awm nautê ang maiin, mitthla theih azawnga hmun him berah an awm a ni. Dik tak chuan, thlâna châwlte chu Engkimtithei Pathian hriatrengnaah him takin an awm a ni. (Luka 20:37, 38) Nau lo piang chu hmangaih tak leh hmuh châk taka chhûngkuaa an lo lâwm angin, nakin lawkah, anni chu he khawvêlah hlim leh lâwm taka lawm an ni ang! Chuvângin, thihna hmachhawn hunah pawh beiseina a awm a ni.
Beiseinain I Tâna A Tih Theih Chu
Paula chuan beiseina hlutzia min zirtîr nasa hle a. Ani chuan beiseina chu thlarau lam râlthuam zînga pawimawh tak pakhat—lukhum—angin a sawi a ni. (1 Thessalonika 5:8) Eng a sawi tumna nge ni? Bible hun lai chuan, sipaiin indonaah sahmul emaw, savun emaw chungah thîr lukhum chu an khum ṭhîn a. Chu lukhum avâng chuan, sipai lu an kah hunah pawh tlang lovin, a tlêu tlângpui ṭhîn a ni. Paula sawi tum chu eng nge ni? Lukhumin lu a vênghim ang bawkin, beiseinain kan ngaihtuahnate a vênghim a ni. Pathian thiltumte mila beiseina nghet tak i neih chuan, harsatnate i hmachhawn hunah rilru mangang tak leh thlabâr taka awm lovin rilru thlamuanna i nei thei a ni. Kan zîngah hian chutiang lukhum mamawh lo tu nge awm ang?
Paula chuan beiseina chu Pathian duh zâwng nêna thlun zawm nân tehkhin thu pawimawh dang a hmang a. Ani chuan: “Chu beiseina chu nunna thîrchakaiah kan nei a, rinawm leh nghet tak a ni,” tiin a ziak a ni. Lawng chhiatnaah vawi khat aia tam a dam khawchhuah avângin, Paula chuan thîrchakai hlutna chu a hre chiang hle a. Thlipui an hmachhawn hunah, lawng pute chuan thîrchakai an thlâk ṭhîn a. Thîrchakaiin nghet taka tuipui chhuat a man tawh chuan, lawng chu tui fâwn vawrh len avânga vaukama lungpui su tawh lovin, thlipui kârah eng emaw chen a him a ni.
Chutiang bawkin, Pathian thutiamte chu kan tâna beiseina “rinawm leh nghet tak” a nih chuan, chu beiseina chuan he hun khirh tak hi chhel taka paltlang thei tûrin min ṭanpui thei a. Jehova chuan indona te, dân bawhchhiatna te, lungnaihna te, a nih loh leh thihnate awm tawh loh hun a thleng thuai dâwn tih min tiam a ni. (Phêk 10-naa bâwm en rawh.) Chu beiseina vawn tlatna chuan tûn lai khawvêla hluar êm êm nungchang bawlhhlawhnate laka tlâwm lo tûr leh Pathian tehnate mila nung tûrin a ṭanpui ang che.
Jehova’n chu beiseina a pêkte zîngah chuan a mi mal takin i tel bawk a. A duh zâwng chu ‘mi zawng zawng chhandama awm’ hi a ni. Engtin nge chhandam kan nih theih? A hmasain, kan za hian ‘thutak kan hriat’ a ngai a. (1 Timothea 2:4) He magazine tichhuaktute hian nunna pe theitu Bible thutak hriatna nei tûrin an fuih che a ni. Pathian pêk beiseina chu he khawvêla i hmuh theih eng beiseina ai pawhin a ṭha chungchuang zâwk a ni.
Chutiang beiseina i neih avâng, leh Pathianin a duh zâwng mila thiltum i neih eng pawh hlen thei tûrin i mamawh chaknate a pêk theih che avângin beisei bo angin i inhre ngai lo vang. (2 Korinth 4:7; Philippi 4:13) Chu tak chu i mamawh beiseina a ni lâwm ni? Chuvângin, chu beiseina chu i mamawh a, i zawng a nih chuan, huaisen takin awm ang che. Beiseina chu ban phâk maiah a awm a. I hmu thei a ni!
[Thu lâk chhuate]
Beiseina Kan Neih Chhan
Hêng Bible chângte ngaihtuahna chuan beiseina nghet tak nei tûrin a ṭanpui thei che:
◼ Pathian tiam hma lam hun hlimawm tak.
Bible chuan leilung pum pum hi paradis a ni ang a, mite chu hlim tak leh inlungrual takin an chêng za tawh ang.—Sâm 37:11, 29; Isaia 25:8; Thu Puan 21:3, 4.
◼ Pathianin dâwt a sawi thei lo.
Pathian chuan dâwt sawina thiltih ang chi rêng rêng chu a hua a. Pathian thianghlim tak a nih avângin, a tân dâwisawi theih a ni lo.—Thufingte 6:16-19; Isaia 6:2, 3; Tita 1:2; Hebrai 6:18.
◼ Pathian chuan thiltihtheihna tiam chin nei lo a nei a.
Pathian Jehova chauh chu engkimthithei a ni a. Lei leh vânah hian a thutiamte hlen lo tûra dang thei tu mah an awm lo.—Exodus 15:11; Isaia 40:25, 26.
◼ Pathianin chatuana nung tûrin a duh che.
—Johana 3:16; 1 Timothea 2:3, 4.
◼ Pathianin kan chungah beiseina a nei.
Ani chuan kan dik lohna leh kan tlin lohnate chauh en lovin, kan mizia ṭhate leh theih tâwp kan chhuahnate chu a ngaihven tlat a. (Sâm 103:12-14; 130:3; Hebrai 6:10) Thil dik ti tûrin min beisei a, chutianga kan tih chuan a lâwm a ni.—Thufingte 27:11.
◼ Pathian chuan a thiltum mila i siam thiltumte hlen tûra ṭanpui che a tiam a ni.
A chhiahhlawhte chuan ṭanpuitu nei lo nia inhriatna an nei ngai lo. Pathian chuan a thlarau thianghlim chu hnianghnâr takin min pe a, chu chu min ṭanpuitu thiltih thei ber a ni.—Philippi 4:13.
◼ Pathiana beiseina nghah chu a sual ngai lo.
Ani chu inngahna tlâk leh rinchhan tlâk pumhlûm a nih avângin, beidawngin a awmtîr ngai lo vang che.—Sâm 25:3.
[Thu lâk chhuate]
Lukhumin lû a vênghim angin, beiseinain rilru a vênghim
[Thu lâk chhuate]
Thîrchakai angin, beiseina nghet tak chuan ding nghet tlat tûrin a ṭanpui thei che
[Credit Line]
Courtesy René Seindal/Su concessione del Museo Archeologico Regionale A. Salinas di Palermo