Watchtower LAYIBULALI YAHAINTANETI
Watchtower
LAYIBULALI YAHAINTANETI
Lunda
  • BAYIBOLU
  • NYIKANDA
  • KUPOMPA
  • w26 July mafu 2-7
  • Dizilenu Kudi aGibeyoni

Vidiyo yimwatonda hosi.

Atwanakeniku mwani, vidiyo yakañanya kwenzunuka.

  • Dizilenu Kudi aGibeyoni
  • Kaposhi Kakutalila Kanakubidika Wanta WaNzambi (Kakudiza)—2026
  • Tunyitu Twanyanya
  • Nsañu Yinadifwani
  • MUKUHWELELENUÑA YEHOA CHIKUPU NIKWIKALA ADIZOZA
  • MUTALILENUÑA YEHOVA SAMPU NOLOLI YUMA YEJIMA YAHEÑA
  • KWASHENUÑA KUDIFUKULA KWALALA NAKASHINSHI
  • Enigibeyoni Amaana 48
    Mukanda Wami waMpanji Jamu Bayibolu
  • Yuma Yitwadizilaña kuNsañu yawaGibeyoni
    Chihandilu niMudimu Wanetu AkwaKristu—Mukanda Wakupompa—2021
  • Yoshuwa nawaGibeyoni
    Yuma Yimunateli Kudiza muBayibolu
  • Malwihu Kufuma Kudi Antañi
    Kaposhi Kakutalila Kanakubidika Wanta WaNzambi (Kakudiza)—2022
Talenu nsañu yikwawu
Kaposhi Kakutalila Kanakubidika Wanta WaNzambi (Kakudiza)—2026
w26 July mafu 2-7

SEPTEMBER 7-13, 2026

KAMINA 88 Nleji Njila Jeyi

Dizilenu Kudi aGibeyoni

“Antu ashakamineña muGibeyoni [atiyañeni] chitiyañenu chakuwunda nawaIsarela nakutwalekahu kushakama mukachi kawu.”—YOSH. 10:1.

TUKUDIZA

Yuma yitukudizila kudi aGibeyoni nikudi Yehova kutalisha hachayikwashiliyi.

1-2. Muloñadi chichalemena kudiza nsañu yamuBayibolu yahosha hadi aGibeyoni?

MWADIÑA muchaaka cha 1473 B.C.E. Muza waIsarela washindili nakutambula Ituña daChikaninu dayikaniniwu. Yehova wayikwashili aIsarela kushinda munjita jazuñiliwu nawantu amuYeriku nimuAyi. Ilaña mukuhita kwampinji, kudi chuma chamwekeni chabulili kukuhwelelawu. Kwenjili izanvu dawantu ahosheleña nawu anafumi kwituña dakwakulehi nawa anakukeña kuleta kuwunda nawantu jaNzambi.

2 Awa antu ayiteneneña nawu aGibeyoni. Aka dikatachi kayitenawu aGibeyoni muBayibolu ilaña dikakukumishaku wanyi. Bayibolu yamwekeshaña nawu kufuma haniyi mpinji aGibeyoni atachikili kushakama nawaIsarela hadi yaaka yayivulu yalondelelihu. Kudi yuma yayiwahi yayivulu yitwatela kudizila kudi aGibeyoni, niyitwatela kudizila kuyilwilu yamwekesheliyi Yehova.

MUKUHWELELENUÑA YEHOA CHIKUPU NIKWIKALA ADIZOZA

3. (a) Lumbululenu chadiña aGibeyoni? (b) Muloñadi chayililiwu kudi aIsarela nawu aleti kuwunda?

3 AIsarela chatachikiliwu kapeni yakulukuka musumba waKenani, aGibeyoni ashakamineña muGibeyoni musumba wakiñewa. Afumini kumuza waHivi, wadiña hakachi kanyuza 7 yamuKenani yadiña nawantu amavulu nawa akola kubadika aIsarela. (Kuhit. 7:1) Dichi aGibeyoni adiña amashidika akola chikupu. (Yosh. 10:2) Hela chochu, afuukwilihu kwila chuma chambukaku nanyuza yikwawu yamuKenani muloña elukili nawu neyi adikaña nawaIsarela mukufuma yuma yomisha mbaña. Amweneña Yehova chazuñilileñaku antu jindi nawa elukili nawu wakanini nindi wakayitemunamu aKenani mudina ituña. (Kwid. 34:11; Yosh. 9:24) Dichi aIsarela chashindiliwu musumba waYeriku niwaAyi, aGibeyoni atemesheli izanvu dawantua kuya kudi Yoshuwa kuGiligali kulonda aleti kuwunda.

4. (a) Neyi chinamwekeshiwu haYoshuwa 9:​8-13, aGibeyoni ayidimbili ñahi aIsarela hakwila atiyañani nawu chitiyañenu chakuwunda? (Talenu nimwevulu.) (b) Chumanyi chamwekeni chelili makudi awu asoloki?

4 Tañenu Yoshuwa 9:​8-13. AGibeyoni atwambili nawu afumini kwituña dakwakulehi. Elukili nawu Yehova diyi wajilumwini amashidika awaEjipitu nikukwasha aIsarela munjita kushinda Sihoni niOgi, aNyanta awaAmori. Ilaña adiña asoñama chakwila hiyahosheli hayuma yamwekeneni Yeriku niAyiku, muloña hashimbwili wanyi kufuma hamwekeneni yumiyi, dichi nsañu hiyadi kutiyakana ‘kumatuña akwakulehi nankashiku.’ Añimeni jawaIsarela amwihwili wanyi Yehova chatela kwilawu ilaña ashikeneni kukuhwelela yuma yayilejeliwu kudi aGibeyoni nawa atiyañeni nawu chitiyañenu chakuwunda. (Yosh. 9:​14, 15) Hashimbwili wanyi makudi awaGibeyoni asolokeli, ilaña aIsarela atwalekelihu kuhemba chitiyañenu chatiyañeniwu nawaGibeyoni, muloña “adiña asanyika dehi kudi wena mwijina daYehova.” (Yosh. 9:​16-19) AGibeyoni ayinkeli mudimu wakehelamu wayilejeliwu nawu diwukuzatañawu hohu hayina mpinji, ekalili “akakuchaya nchawa niakakutehwina menji izaza dawantu niakameña kaYehova.”—Yosh. 9:27.

Amayala akuGibeyoni anafukami nawa anakulemba kudi Yoshuwa nikudi amashidika amakwawu awaIsarela. AGibeyoni anakuleja aIsarela yakuvwala yawu yataboka nimapakumuna avinyu.

AGibeyoni amudimbili Yoshuwa hakwila nawu yatiyañani nawu chitiyañenu chakuwunda (Talenu paragilafu 4)


5. AGibeyoni amwekesheli ñahi nawu amukuhweleleli Yehova?

5 Anyanta atanu awaAmori chatiyiliwu nawu aGibeyoni anatiyañani chitiyañenu chakuwunda nawaIsarela, adikasili hamu kulonda ayi nakulukuka musumba waGibeyoni. AGibeyoni ayili kudi Yoshuwa nakulemba nawu yayikwashi. (Yosh. 10:​3-7) Yoshuwa wayili nawaIsarela nakwamwina aGibeyoni nawa Nzambi wayikiswilili. Yehova wanokesheli ninvula yamalola yeneni nankashi hadi Amori nawa wemikili itena muchihayamisha hampinji yazuñileñawu. (Yosh. 10:​9-14) AGibeyoni chatiyañeniwu chitiyañenu nawaIsarela nikulemba kudi Yoshuwa nawu ayikwashi hakeñeleñawu kuyilukuka, amwekesheli nawu amukuhweleli Yehova chikupu nawu welaña yuma yinakaniyi nawa wukuyikiña.

6. Yumanyi yitunakudizila kudi Yehova kutalisha hachayikwashiliyi aGibeyoni?

6 Iyi nsañu yinakutudizisha yumanyi hachekalayi Yehova? Yinakutudizisha nawu Yehova wadizoza nawa wukweti luwi. Kunyima, Yehova wayilejeli aIsarela nindi “[akatemuni] antu ejima ashakamaña munidi ituña,” kushilahu niaGibeyoni. (Kuch. 33:​51, 52) Hela chochu, chineli aIsarela atiyañeni chitiyañenu chakuwunda nawena, Yehova wayitiyilili luwi aGibeyoni nawa ayijilumwini wanyi. Welili mwenimu hela chakwila aIsarela amwihwili wanyi henohu kanda atiyañani ichi chitiyañenu. Wayikwashili cheñi aIsarela kuhemba chitiyañenu chawu nawa wayipulwishili aGibeyoni muchihayamisha.—Yosh. 9:26; 11:19.

7. Tunateli kumwekesha ñahi chikuhwelelu nikudizoza neyi aGibeyoni? (Talenu nimwevulu.)

7 Tunateli kuyimbujola ñahi aGibeyoni? Kuhitila mukumukuhwelela Yehova chikupu. Chineli tweluka yuma yayivulu hadi Yehova kubadika yelukiliwu aGibeyoni hayina mpinji, twatela kumukuhwelela Yehova chikupu. (Mas. 40:​4, 5) Tunateli cheñi kuyimbujola aGibeyoni neyi tudihanaña kuzata nyidimu yakehelamu mukuloñesha kwaYehova. (Yosh. 9:​23, 27) Manakwetu wakansi Luke wakavulamena wanyi chuma chamwekeni chelili yamoni manakwetu wunazatili haBeteli hadi yaaka yayivulu nakuzata nyidimu yamuchidiwu. Hela chakwila iwu manakwetu wadiña nanyidimu yayivulu nawa yalema, chikwekalili mudimu wakutuña Itala dawu daWanta, wadihanini kuya wufuku nakuhemba yuma yazatishileñawu hakutuña. Luke wahosheli nindi: “Nadizili nami hitwatela hohu kutoñojoka netu twadizozaku. Ilaña kudizoza kwetu kwamwekenaña muyuma yitwelaña hela yitwabulaña kwila.” Dichi tutwalekenuhu kumukuhwelela Yehova mpinji yejima kuhitila mukumushindamena neyi tunakumona kukala nikuzata nakudizoza mudimu wudi wejima wunatwinkiwu mukuloñesha kwindi.

Nyevulu: Antu itwatela kwimbujola azatili nyidimu yakehelamu. 1. Muntu weyala wakuGibeyoni nasendi nsaba yamenji. 2. Manakwetu wakula dehi nakuzata mudimu wakuwahisha nkenu Hetala daWanta.

Imbujolenu aGibeyoni kuhitila mukudihana kuzata nyidimu yakehelamu (Talenu paragilafu 7)


MUTALILENUÑA YEHOVA SAMPU NOLOLI YUMA YEJIMA YAHEÑA

8. Mwanta Sawulu wayikoñeliyi aGibeyoni muloñanyi?

8 AGibeyoni ayiteneni cheñi muBayibolu chelili muhiti yaaka yayivulu nankashi. Mwanta Sawulu wayibalumukililimu aGibeyoni ashakamineña muIsarela. “Muloña weyena dadiñayi nadu hadi aIsarela niaYuda” wakeñeleña kuyijiyisha aGibeyoni ejima.b Chafuminimu, aGibeyoni amavulu ayijahili. (2 Sam. 21:​2, 5, 6) Sawulu welili chuma chatama nankashi! Wafumpili chitiyañenu chakuwunda chatiyañeniwu aIsarela nawaGibeyoni chashakamini hadi yaaka yayivulu.

9. Mpinjinyi Yehova yamwekesheliyi nindi watiyili kutama nachuma chayililiwu aGibeyoni?

9 Yehova hashikeneni kuyibabesha antu akabishileña aGibeyoniku. Hela chochu, Davidi chekaliliyi Mwanta muIsarela, Yehova wanokesheli wanyi nvula hadi yaaka yisatu mwituña. Chafuminimu, mwekalili nzala yeneni. Chelili Davidi yehuli kulonda yeluki chaletesheli kwiikali nzala yeneni, Yehova wamulejeli nindi Sawulu niamwitala dindi adiña namuloña wamashi muloña wakukabisha aGibeyoni yaaka yafuminihu.—2 Sam. 21:1.

10. Kwesekeja nachashimunawu ha 2 Samweli 21:​3-6, aGibeyoni amwekesheli ñahi nawu alemesheli Nshimbi jaNzambi nanochu chamwakwiliwu Davidi?

10 Tañenu 2 Samweli 21:​3-6. Dichi Davidi wayihwili aGibeyoni kulonda amuleji chuma chatela kwilayi hakwila yabuti hamuloña wayikoñeliwu kudi Sawulu. Amwakwili nawu “Etu hitunakukeña siliva hela [wuruku],” muloña kwesekeja naNshimbi kwosi ifutu danyiloña dateleleli kuhanawu kulonda akuuli muntu wunajahaniku. (Kuch. 35:​30, 31) Neyi akeñeleña adi kumuleja Davidi nawu yayifweti muloña wakubula kuzatilahu swayi haniwu muloña. Elukili cheñi nawu ateleleli wanyi kujaha muntu chakadi kuyinka lusesa. Nkumininaku, Davidi wayinkeli lusesa lwakujaha anyana kaSawulu 7 awamayala amukwashiliku Sawulu kujaha aGibeyoni amavulu. Mukuhita kwampinji, nvula yatachikili kunoka nawa hashimbwili wanyi nzala yamanini. Chumichi chamwekesheli nawu Yehova wayanakeneni aIsarela.—2 Sam. 21:​9, 10, 14.

11. Iyi nsañu yinakutudizisha yumanyi kutalisha hachekalayi Yehova?

11 Iyi nsañu yinakutudizisha yumanyi hachekalayi Yehova? Tunamoni wunsahu wawuvulu wunakumwekesha nawu Yehova hiNzambi wawuñanji. (Mas. 37:28) Wakeñaña nindi antu ejima tuyilileña yuma yayiwahi. Antu wenawa munabombeli antu akabishañawu muloña wakufuma kumatuña acheñi indi kwiji muloña wakwikala ambukaku. Hampinji yindi yatelela, Yehova wakolola yuma yejima yaheña yinakuyimwekena ambuñindi. Twadizaña cheñi netu Yehova wakeñaña nindi tuhembeña yikaninu yitwakanaña, neyi chakeñeleñayi nindi aIsarela ahembeña chikaninu chakuwunda chayikaniniwu aGibeyoni.—Esekejenu Amosi 1:9.

12. Tunateli kuyimbujola ñahi aGibeyoni neyi anatwili chuma chatama?

12 Tunateli kuyimbujola ñahi aGibeyoni? Hela chakwila anatwili chuma chatama kudi amanakwetu niahela, twatela kumutalilaña Yehova nakudiwunjika. Neyi twilaña mwenimu, tukumwekeshaña netu twamukuhwelela Yehova netu wakolola yuma hampinji yindi yatelela. Talenu chuma chamumwekeneni muhela Laura French. Watachikili kuzatila haBeteli yamuCanada mu 1926. Chimwahitili yaaka kwakwihi na 10, amwinkelimu muloña wachuma chabulili kwilayi. Amutwambilili nawu wadikundileña nezanvu dawakakusekesha nawa chumichi chaletesheli amufumishi haBeteli. Hela chakwila waneñeli, ilaña watoobelihu wanyi. Watwalekelihu kuzata wupayiniya hadi yaaka yiwana yalondelelihu. Mu 1940 wahayamini nawa wazañaleli chamutambikiliwu nawu yafunti nakuzatila haBeteli. Watwalekelihu kuzatila haBeteli nakashinshi hadi yaaka 50 kushika nichafwiliyi. Neyi cheliliyi muhela French, ninetu tunateli kuumika neyi anatwili chuma chatama kuhitila mukutwalekahu kwila yuma yaloña nikumutalila Yehova sampu nololi yuma hampinji yindi yatelela.—Isa. 26:​3, 4.

KWASHENUÑA KUDIFUKULA KWALALA NAKASHINSHI

13. “ANetini” adiña anyi, nawa mudimwinyi wazatileñawu hanyima yakuyifumisha aYudeya muwunkoli muBabiloni?

13 Chelili munahiti dehi yaaka kwakwihi na 500 kufuma hayuulileñayi Mwanta Davidi, aGibeyoni dihayiteneniwu cheñi muBayibolu. Yaaka 70 yashakaminiwu aYudeya wunkoli muBabiloni yamanini nawa mu 537 B.C.E., izanvu datachi dawaYudeya ankoli dafuntili kuYerusalema hamu nanguvulu Zerubabeli. (Ezera 2:​1, 2, 58) Kuhiñahu, mu 468 B.C.E., izanvu dikwawu dafuntili hamu naEzera, mukakukopolola. (Ezera 7:​1-7) Munawa mazanvu anyanya ejima ayedi awankoli afuntileña, mwadiña niyisaka ‘yawaAnetini.’ (Talenu tumazu twaheshina tudi haEzera 2:58 ni 7:7.) ANetini adiña anyi? Adiña “ambuña ahatembeli hela akakukalakala abula kwikala aIsarela,” nawa amavulu hakachi kawu afumini kumutaña wawaGibeyoni.—Talenu Kulumbulula Mazu amuBayibolu, “ANetini.”

14. AGibeyoni amwekesheli ñahi nawu ashinshika kudi Yehova? (1 Kushindulula 9:2 nitumazu twaheshina.)

14 Tañenu 1 Kushindulula 9:2 nitumazu twaheshina. “Ambuña ahatembeli” adiña hakachi kawaYudeya akusambila ankoli afuntili kuIsarela. Amwekesheli chikuhwelelu chikupu kubadika aYudeya amakwawu. AYudeya amavulu, chakadi nikujina, ekalili nachihandilu chachiwahi nankashi muBabiloni, nawa muloña wachumichi, akeñeleña wanyi kushiya yuma yadiñawu nayu kulonda afunti nakutuñulula mukala wawu wakisikili. Ilaña ankoli ashinshika, kushilahu niantu amakwawu akumutaña wawaGibeyoni, afwilileña kufuntisha kudifukula kwalala hatembeli muYerusalema, nawa azatili nañovu hakwila nawu afunti. Kwambukaku nawaYudeya, antu akumutaña wawaGibeyoni ayinkelihu wanyi iluña dawuswana muIsarela kulonda diikali dawu. Hela chochu, afuntili nakuzata nyidimu yawu yahatembeli nawa akwashañeni kutuñulula mpwembu jaYerusalema.—Nehe. 3:26.

15. Iyi nsañu yahosha hadi aGibeyoni yinakutudizisha yumanyi hachekalayi Yehova?

15 Iyi nsañu yinakutudizisha yumanyi hachekalayi Yehova? Twadizaña netu Nzambi yetu wayisakililaña chikupu antu adifukulaña kudi yena nakashinshi nawa wayakamenaña mpinji yejima. Hampinji yafuntileñawu aYudeya kufuma muwunkoli muBabiloni, hadiña hanahiti dehi yaaka kwakwihi na 1,000 kufuma hayamwininiyi Yehova aGibeyoni hampinji aIsarela yashindiliwu nakutambula Ituña daChikaninu. Hela chochu, watwalekelihu kuyikiswila. Antu akumutaña wawaGibeyoni ayamwinini hampinji yajilumwineñawu antu amuYuda nimuYerusalema mu 607 B.C.E. Chafuntiliwu kuIsarela kufuma muwunkoli, atwalakelihu kukwasha chikupu kudifukula kwalala kuhitila mukuzatila hamu nawaLevi hatembeli. Chakadi nikujina, aGibeyoni amakwawu ashakamineña kwakwihi natembeli. (Ezera 2:70; Nehe. 11:21) Nawa muloña wamudimu wawu wakuzatila hatembeli, hiyayitejeli kufweta nyisonkuku.—Ezera 7:24.

16. Tunateli kukwasha ñahi kudifukula kwetu neyi cheliliwu aGibeyoni?

16 Tunateli kuyimbujola ñahi aGibeyoni? Ninetu twakeñaña kuzata hakumina ñovu jetu hakwila nawu tukwasheña kudifukula kwalala. Dichi twadihanaña chakufuma hamuchima kulekahu yuma yimu kulonda tumukalakeleña Yehova muloña twamukeña nawa twakeñaña kumuzañalesha. Dichuma cheliliyi manakwetu Alwin wakuPhilippines. Wazatileña mudimu wamufweteleñawu mali amavulu nankashi. Ilaña wakeñeleña kudikita chikupu mumudimu waYehova. Mpinji yejima neyi nkoñi wañinza nendeli chipompelu chawu, Alwin walombeleña kudi akulumpi jindi amudimu kulonda yekali nampinji yeneni yakushimwina muniwu mulungu nawa chumichi chamuzañalesheleña nankashi. Chimwahitili mpinji nawa hanyima yakulombelahu kapampa kakavulu, wafuukwilihu kuleka mudimu wazatileñayi nawa wawanini mudimu wamukwashileña kuzata wupayiniya wampinji yejima. Kuniwu mudimu weñililiyi amufweteleña mali antesha. Hela chochu, wazañaleli muloña welili chuma chafwilileñayi. Ñodindi niyena watachikili wupayiniya, nawa wejima wawu hamu anakwashi antu 21 kudiza chalala. Chakadi nikujina, Yehova watiyaña kuwaha nankashi hachadikitañawu awa adisumbula. Ninetu twatela kukuhwelela netu Yehova watiyaña kuwaha nankashi hakudihana kudi kwejima kutwadihanaña hakwila tuzati mudimu windi. Nawa muloña wachumichi, wukutukwashaña mpinji yejima muyuma yitunakukaankila.—Mat. 6:33.

17. Yumanyi yitunadizili kunsañu yamuBayibolu yitunahanjekihu yahosha hadi aGibeyoni?

17 Nsañu yamuBayibolu yahosha hadi aGibeyoni yinatukwashi kwiluka chikupu yilwilu yaYehova yayiwahi. Wadizoza, wekala naluwi, wawuñanji nawa washinshika. Mpinji yejima wakiswilaña antu adifukulaña kudi yena nakashinshi. Kudi yuma yikwawu yalema yitunadizili kuniyi nsañu yamuBayibolu. Neyi cheliliwu aGibeyoni, twatela kumukuhwelela Yehova chikupu nakumushindamena hampinji yitunakumona yuma yakutiyisha woma. Chikuhwelelu chamuchidiwu, chikutusañumuna cheñi kuzata nakudizoza mudimu wudi wejima wutunatambwili mukuloñesha. Neyi anakutukabisha hela kutwila yuma yatama, twatela kuhembelela nakudiwunjika, nakukuhwelela netu katataka Yehova yololi yuma yejima hampinji yindi yatelela. Nawa tunakukeña kukwasha chikupu kudifukula kwalala nikwikala ashinshika. Dichi neyi twilaña mwenimu, tukumwekesha netu tunadizili yuma yalema kudi aGibeyoni.

YUMANYI YITUNADIZILI KUDI AGIBEYONI KUTALISHA . . .

  • hakumwekesha chikuhwelelu nikwikala adizoza?

  • hachitwatela kwila neyi anatwili yuma yatama?

  • hakukwasha kudifukula kwalala nakashinshi?

KAMINA 148 Yehova Diyi Wapulwishaña

a Ana amayala enjili nakuhosha nawaIsarela afumini kumusumba waGibeyoni nikuniyi nyisumba yikwawu yisatu, Kefira, Beyeroti niKiriyati Yeyarimi.—Yosh. 9:17.

b Bayibolu hiyahoshahu chuma chacheni chaletesheli Sawulu yakoñi iwu muloñaku. Antu amakwawu adiza chikupu ahoshaña nawu Sawulu welili chumichi muloña hakeñeleña añinza kwinza nakushakama muIsarelaku.

    Lunda Publications (2006-2026)
    Fumenumu
    Iñulenu
    • Lunda
    • Inkenuhu akwenu
    • Hakusetiñila
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nshimbi Jakulondela
    • Nshimbi Jakujinda
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Iñulenu
    Inkenuhu akwenu