VYOFUKA VYOKHUMELA WAALIMBO LERI
N’nga vivwelano vinli vyaongile Paulo va Agalatiya 4:24, ndi viivi?
Angamadhi onga vya Sara oi ali mwadhi Abrahamu thitho Agara oi ali namalabiwa wa-iyana, rumiwi Paulo atoonga ira: “Vyongo vyevi vitokaana vyothapulela vyopipirisa, namwasa oi a-iyanala anoimelela vwelano lavikhundu vinli.”(Agal. 4:22-24) Voroma nanoororomela ira ma vwelano menli, taimelela vwelano lipya thitho vwelano la Ilamulo. Mbwenye ningasakasakile modi-a mwasa wen’na, nitoona ira vanofuneela chinjiwa. Vinooneya ira Paulo kaaonga vya vwelano lipya, mbwenye vya ivwelano ya Abrahamu. Kathuulelani vifwanafwani-o vyo-arelavi.a
Paulo atoofwanafwani-edha namalaba Agara na mwango wa Sinai. (Agal. 4:25) Agara athapulela vwelano la Ilamulo lelo lakaathi-iwile vamwango wa Sinai mu yawa ya 1513 K.A. (Ekis. 19:5, 6) Kavali mutu o-olongomana aaode a-rela Ilamulo vo-odawi-a yongo iliyothene. Ee-no Ilamulo yanoothuucha Ayuda ira tali adhaari a vyodawa. Ivwelanwila yangakami-idhe thitho ziza la Aisraeli dhazindiyela Mesiya oi ndi liye baa-i afuna dha-arela ilamulo mo-odawi-a yongo iliyothene. Mesiya angavelenle ingumiyee yolongomana ira ikale sembe, atooiri-a ira vikale vyoodeya ira atu oi kai olongomana athathuliwe wudhaari wa vyodawa na wukwa. (Agal. 3:19, 24, 25) Yesu angakwakwaneli-idhe ifunelo ya Nlungwila, Ilamulo yatoo-iya laba basa.—Aroma. 10:4.
Paulo atoo-iyani-a Agara na Sara oi “ali i-yana wa ufulu” abanle dhela mwa yolanyedha. (Agal. 4:23) Yolanyedha yei ali vwelano la Abrahamu. (Agal. 3:29; 4:28, 30) Linofwanyeya va lemba la Maromelo 22:18, linoonga ira: “Dhela mwa mbumbaa, maziza othene availambo yavathi anodha fwanya maraeli-o namwasa oi utovwela madhwanga.”
Vwelano lairile Abrahamu linokhuza yolanyedha yairile Yohova mundani mwa Edeni. (Maro 3:15) Latoothonyi-edha ira “mbumba” yolanyedhiwa inodha khumela mu zele wa Abrahamu. Paulo atoonga ira ‘mbumbila’ yoroma inoimelela Yesu Kristu. Mbwenye a 144.000 oi ‘tali a Kristu,’ oi mbanofuna dhatonga vambo-i na Yesu dhulu, tali mbumba yavakhundu yen’na. (Agal. 3:16, 29; Apok. 14:1-3) Kwakwaneli-edhiwa wa yolanyedha yairile Yohova na Abrahamu, unodha iri-a ira atu anorumela thitho vwela Yesu tadhakaena maraeli-o manjinji.
Mwasiwa ngwan’ni Paulo atoo-indi-edha basa “madhu opipirisala”? Liye atoothonyi-edha ira Ayuda amuhoree tatoodhowanave kamelelanga lokota Ilamulo, aliwa tangadhowilenave kala adhaari ninga vyate Agara. Mbwenye aakale ira tatoorumela Yesu Kristu, oi ndi “mbumba” ya Abrahamu, tangakanlena ufulu ninga Sara. Aliwa tangathathuliwile wudhaari wa vyodawa na wukwa. (Ju. 8:32-34) Aakale ira aliwa tatoom’khonda Yesu, vyangathonyi-edhe ira katavwechechile ifunelo ya ivwelano ya Ilamulo yoi yanoasogolela wa Kristu.
Atu anjinji awu Galatiya Paulo aalembele liye karta katali Ayuda thitho tali ta-ana a-relevo Ilamulo. Atu enango tanoolimbi-a Makristau oi katali Ayuda ira ta-arelenga Ilamulo thangani-avo vyoi taineliwenga. Paulo atoothonyi-edha ira irana vyevi waakale a-thuulela pama. Aliwa katafwanela kala ‘adhaari’ namwasa oi tali wale vaufulu namwasa oi tali tangarumenle Kristu.—Agal. 5:1, 10-14.
a Vyevi vinochinja vili mu Nsanja ya Olonda ya 15 wa Março wa 2006, thakuru 10 fiyedha 12.