Lela Poumwos In Ku
“Lela poumwos in ku, komwos su long in len inge kas inge ke oalin met palu.”—ZEKARAIA 8:9.
1, 2. Efu ku buk lal Haggeai a Zekaraia fwal kut in nunku yok ka?
KAS palu nukemwa lal Haggeai a Zekaraia simusyukla ke yea 2,500 somla, tusruktu kas palu inge el yok sripe nu ke moul lom. Me sramsram puspus ke Baibel su oasr ke buk luo inge el tia me sramsram mukena ke pal somla. Ma inge el ipen “ma nu kemwa su simusla meet . . . in luti kut.” (Rom 15:4) Ma nukemwa su kut ridi ke buk lal Haggeai a Zekaraia oru kut in nunku yok ke oiya paye nukemwa su sikyak mutamwauk ke pal se oakiyuki Togusrai in kosrao in yea 1914.
2 In sramsramkin ke ma sikyak a oiya puspus su sun met kulansap lun God in pal meeta, met sap Poul el fwak: “A ma inge sikme nu selos tu in me srikasrak, a simla ma inge in kai kut, su pal safla summu nu fwes.” (1 Korint 10:11) Paenang kom ku in nunku ke, ‘Ma saok fuka oasr ke buk lal Haggeai a Zekaraia fwal nu ke pal lasr inge?
3. Haggeai a Zekaraia elos loang yok nu ke mea?
3 In oana ke ma akkalemyeyuk ke me lutlut meeta, kas palu nukemwa lal Haggeai a Zekaraia wekunang pal se ke met Ju elos folokla nu in an selos su God el sang nu selos tokin elos aksukosokyeyukla liki sruo lalos in an Babulon. Met palu luo inge elos sramsramkin yok ke sifwil musaiyukla lun temple. Met Ju elos filiye foundeson lun temple in yea 536 B.C.E. Fwinne kutu met matu sin met Ju elos loang yok ke pal somla, oasr “pusra ke engan” akkalemyeyuk sin met nukemwa. Tusruktu, akpayeyuk pa la oasr ma sikyak ke len lasr su yok sripe liki ma sikyak in pal sa. Ke inkanek fuka?—Ezra 3:3-13.
4. Mea sikyak tia pat tokin Meun Lulap 1?
4 Tia pat tokin Meun Lulap 1, met akmusrala nukemwa lun Jeova elos aksukosokyeyukla liki sruo lalos sin Babulon Lulap. Ma sikyak inge akkalemye ke sie me kasru yok lun Jeova. Meet liki pal se met kol puspus lun alu a kawuk lalos su met kol puspus lun anu elos suk in tulokinye inkanek nukemwa ke orekma lun Baibel Students in sulkakinelik a luti peng mwo nu sin met puspus. (Ezra 4:8, 13, 21-24) Tusruktu, Jeova el eisla me kutong nukemwa su orek nu ke orekma in luti a in oru met tuma lutlut. Ke yea puspus mutamwauk in yea 1919, orekma nukemwa lun Togusra el yokyokelik a wangin kutena ma ku in tulokinye kapkapek lun ma inge.
5, 6. Zekarai 4:7 el srusrngiye nu ke ma mwolena yok su sikyak ke oiya fuka?
5 Kut ku in lulalfongi la orekma in sulkakin a luti peng mwo lun met kulansap lun Jeova su lungse in aksol ke pal lasr inge fwa tia tui in orek meyen oasr me kasru lal nu ka. In Zekaraia 4:7, kut ku in rid: “El fwa wise eot su on lung wi sasa. Fwakang: ‘Kulang! Kulang, nu ka!’” Fuka ma mwolena yok su sikyak ke pal lasr fus se inge el srusrngiye?
6 Zekaraia 4:7 el srusrngiye nu ke pal se alu paye lun Leum Fulatlanu fwa akmwoyela inkanek nukemwa su on ke likin kalkal ke temple in ngun fwin fwalu. Temple se inge pa akwuk lun Jeova in alu nu sel ke inkanek su fwal nu ke me kise lun Kraist Jisus. Paye la, temple lulap in ngun el oasr tari mutamwauk in century se meet C.E. Tusruktu, alu paye fwin fwalu fwa akmwoyeyuk ke inkanek nukemwa. Million puspus su oru alu paye elos oru orekma in kulansap lalos ke pal inge likin kalkal ke temple in ngun fwin fwalu. Met inge nukemwa a met nukemwa su akmoulyeyukyak fwa kasreyuk in ekla met sumwosmwos ke lusen Tausan Sie Yea ke Kolyuk lun Jisus Kraist. Ke saflaiyen sie tausan yea, met nukemwa su alu nu sin God fwa muta fwin fwalu ke aknasnasyeyukla tari.
7. Mea kunokon lun Jisus in sang kasru in akmwoye inkanek nukemwa nu ke alu paye ke len lasr, a efu ku ma inge sie me akkeye nu sesr?
7 Governor Zerubbabel a Met Tol Fulat Josua elos oasr we a elos liye saflaiyen orekma in musa temple in yea 515 B.C.E. Zekaraia 6:12, 13 el palye ke kunokon lun Jisus in sang oiya mwomwo nu ke inkanek nukemwa ke alu paye: “Oinge Jeova lun un met meun El kaskas, fwakang: ‘Liye, met se su e Laa sa. A El fwa kapak liki an sel a El fwa musai tempel lun Jeova. A . . . el fwa wis mwolana, a fwa muta a leum fwin tron Lal, a El fwa sie met tol fwin tron Lal.’” In tuni nu ke akpayeye la el pa Jesus, su oasr in kosrao a oru togusra nu kemwa ke sruf lal Devid in kapkapek, el sang kasru nu ke orekma lun Togusrai ke temple lun ngun, ke sripe se inge ya kom nunku mu oasr kutena met su ku in tulokinye yokyokelik lun orekma se inge? Mo, wangin kutena met ku in oru ma inge! Ya ma inge tia akkeye kut in kaifweang ke orekma in luti peng mwo lasr, a tia akkolukyeyuk ke orekma in nunkela yok ke me enenu lun moul ke len nukemwa?
Ma Puspus Su Liyeyuk Oana Ma Yok Sripe Emeet
8. Efu kut enenu in oru meet ke moul lasr orekma nukemwa ke temple in ngun?
8 In eis me kasru a me insemwomwo lun Jeova, kut enenu in nunku pal nukemwa ke orekma nu ke temple in ngun la pa inge orekma se ma yok sripe emeet ke moul lasr. Tia oana sie nu sin met Ju su fwak: “Pal fwal sumwena tuku,” kut enenu in esam la kut moul ke lusen “len safla.” (Haggeai 1:2; 2 Timote 3:1) Jisus el palye tari la met kulansap oaru nukemwa lal fwa sulkakin peng mwo lun Togusrai a oru met tuma lutlut puspus. Kut enenu in taran ka in tia mulkunla orekma saok lasr in luti peng mwo. Orekma in sulkakin a luti peng mwo su tulokinyuk ke kitin pal ke sripen orekma in lain lun fwalu tu orek tusruktu orekma se inge sifwilpa tafweyukla in yea 1919 a orekma se inge soenna safla. Ne oinge, kom ku in lulalfongi la orekma se inge fwa aksafyeyukla!
9, 10. Me insemwomwo lun Jeova el fwal nu ke mea, a mea kalmen ma inge nu sesr?
9 Kut, oana sie u ku oana met se met se, kut ku in akinsemwomwoyeyuk kut fwin oru orekma lasr ke paye lun inse kemwa. Loang akmwoye nu ke mwolela lun Jeova su kut ku in eis me akkeye yok ka. Ke pal se met Ju elos sifwilpa oru orekma in alu lalos nu sel ke inse kemwa lalos a in sifwilpa oru ke inse kemwa lalos orekma in musai foundeson lun temple, Jeova el fwak: “Mutamwauk misenge Nga fwa akinsemwomwoye komwos.” (Haggeai 2:19) Elos eis me insemwomwo ke el sifwilpa akinsemwomwoyelos. Nunku inge ke me insemwomwo puspus su oasr ke mwolela lun God: “Tu a fwa oasr futen misla; sak fain fwa sang fwako la, a foko fwa sang ma laesla ka, a kosrao fwa sang aunfong; a Nga fwa oru met lula sin mutanfwal se inge in usrui ma inge nu kemwa.”—Zekaraia 8:9-13.
10 In oana ke oiya su Jeova el akinsemwomwoye met Ju ka in pal meeta ke ma lun ngun a ke ma puspus lun ikwe, el fwa akinsemwomwoye kut pa ke kut moniyuk, a akkalemye inse paye a engan, ke kut oru orekma su el sapkin kut in oru. Wekunang me insemwomwo inge pa misla inmasrlosr sifwana, wangin kutena ma koluk, moul mwomwo, a kapkapek in ngun. Tusruktu, kom ku in lulalfongi la me insemwomwo lun God oasr pal nukemwa fwin kut oru orekma ke temple in ngun ke inkanek su Jeova el lungse kut in oru nu ke ma inge.
11. Fuka kut ku in tuni ma yok sripe nu ke moul lasr?
11 Pa inge pal in ‘nunku ke inkanek lasr.’ (Haggeai 1:5, 7) Kais sie sesr enenu in orekmakin pal yok in tuni ke ma yok sripe nu ke moul lasr. Me insemwomwo lun God nu sin met kulansap lal ke pal inge ku in liyeyuk nu ke lupan kaifweang lasr in akmutalye inel a in kapkapek ke orekma lasr ke temple in ngun. Kom ku in siyuk sum sifwana: ‘Ya ma yok sripe ke moul luk ekyek? Fuka moniyuk luk ke pal inge nu sin Jeova, ke ma paye, a ke orekma lal fwin srikeyuk nu ke moniyuk su nga akkalemye ke pal se Nga eis baptais? Ya nunuk yok luk nu ke sie moul pengpeng a mwolana el akkolukye pal a oiya su Nga sang nu sin Jeova a ke Togusrai lal? Ya sangeng sin met—ku nunak yok ke ma metu elos fwak a nunku—sruokyuwi liki kutena oiya in sang kaksak luk nu sin Jeova a in akyokyelik orekma ke temple in ngun lal?’
12. Mea sikyak inmasrlon met Ju akkalemyeyuk in Haggeai 1:6, 9?
12 Kut srunga God el an tia ase me insemwomwo yok lal ke sripen kut tia oru orekma in akmutalye inel. Kut esam la tokin met elos akkalemye moniyuk paye lalos ke mutamweyen orekma in musai temple, met Ju nukemwa su folokla nu in an selos sifwana “kasrusr nu ke loom sel sifwana,” oana ma Haggeai 1:9 el akkalemye. Elos arulanu kafofo in suk me enenu lalos sifwana ke len nukemwa a ke inkanek in moul lalos. Ke sripe se inge, oasr “esani pu,” a srikla mongo mwomwo, me nim, a nuknuk fwosfwos. (Haggeai 1:6) Jeova el eisla me insemwomwo lal. Ya oasr me lutlut lun ma sikyak inge nu sesr?
13, 14. Fuka kut ku in orekmakin me lutlut su tuku ke Haggeai 1:6, 9, a efu ma inge yok sripe?
13 Ya kom tia insese nu ka la in engankin pal nukemwa me insemwomwo lun God, kut enenu in lain oiya lasr in suk ma puspus nu sesr sifwana ke kut tia oru orekma lasr in alu nu sin Jeova? Kut enenu in lain yok oiya koluk lasr inge ke kut oru orekma su ku in kufwusla nunak lasr nu ke orekma in suk me kasrup, inkanek in lumala ma mwo lun fwalu ku ke oiya se su oru in sa ekla met kasrup, lungse in eis kutupa lutlut fulat in ku in eis sie orekma mwomwo ke akwuk lun fwal se inge, ku kutena kain in program in akpayeye niyen sun lasr sifwana.
14 Ma nukemwa inge saap tia ma koluk. Tusruktu, ya kom tia akilen mu ke oiya nukemwa lun moul ma patpat, orekma nukemwa inge pa “orekma lun mise”? (Hibru 9:14) Ke oiya fuka? Ke oiyen orekma nukemwa lasr in alu nu sin Jeova a ke oiyen futoto lasr nu sel munasla oana in mise, ma lusrongten, a tia isus fwako. Fwin sie met el kaifweang yok in oru ma nukemwa inge, orekma inge ku in kol nu ke tula lun futoto lasr nu sin Jeova. Ma inge sikyak nu sin kutu met Kristian akmusrala in len lun met sap puspus. (Filippai 3:17-19) Ma inge sikyak pa nu sin kutu met lili wiyesr ke pal inge. Saap kom etu ke kutu sin met inge su akkolukyeyuk kais kutu srisrik ke orekma nukemwa lun met Kristian a ke congregation; ke pal inge elos tia akkalemye la elos lungse in folok nu ke orekma in kulansap nu sin Jeova. Paye la kut fwinsrak mu met nukemwa inge elos fwa sifwil foloku nu sin Jeova, tusruktu paye la in oru pal nukemwa “orekma lun mise” ku in kol nu ke tula lun insemwomwo lun Jeova a ma lane nukemwa su el fwa use. Kom ku in liye la sie me asor na paye fwin oasr ma inge sikyak. Ma inge ku in kalmekin nu ke wanginla lun engan a misla su ngun lun God el orala. A nunku ke lupan ma su tula inge fwin tia wi ke u lun met Kristian wiyesr su arulanu insemwomwo!—Galetia 1:6; 5:7, 13, 22-24.
15. Fuka Haggeai 2:14 el akkalemye ke yok sripaiyen alu paye lasr?
15 Ma inge el arulanu yok sripe. Loang akmwoye nu ke Haggeai 2:14 la fuka Jeova el liye met Ju su mulkunla loom in alu sel a oru orekma in akmwoye loom selos sifwana, fwin elos nawela mwo luen loom selos ke inkanek in pupulyuk ku ke inkanek na paye. “‘Oinge met inge, a oinge mutanfwal se inge ye mutuk,’ Jeova El fwak; ‘a oinge orekma lun paulos nu kemwa; a ma elos kisekin we. Tia nasnas.’” Kutena orekma ku me kise su tia yok sripe su met Ju ke inse luo lalos elos kisekin ma inge ke loang in an Jerusalem tia me akinsemwomwoye God ke sripen elos mulkunla in oru alu paye.—Ezra 3:3.
God el Mwulela in Kasru Met Kulansap Lal su Akos
16. Fwal nu ke aruruma puspus su Zekaraia el eis, mea met Ju elos ku in lulalfongi ka?
16 Met Ju nukemwa su lungse in akos a oru orekma in sifwilpa musaela temple lun God elos akkeyeyuk ke me kasru lun God, in oana ke ma akkalemyeyuk sin God ke inkanek lun aruruma oalkosr su Zekaraia el eis. Aruruma se meet el sang mwulela ka la temple fwa aksafyeyukla a ke moul mwomwo nu fwin an Jerusalem a an Juda fwin met Ju elos akkalemye oiyen akosten lalos in akpayeye orekma su elos enenu in oru. (Zekaraia 1:8-17) Aruruma se akluo el sang mwulela ka la oasr saflaiyen gufernment nukemwa su lain alu paye. (Zekaraia 1:18-21) Nu ke aruruma saye el sang me akpayeye nu ke me karunginyuk lun God ke orekma in musa, a la oasr met lun mutanfwal puspus su fwa tuku nu ke loom in alu lun Jeova su aksafyeyukla, oasr misla paye a moul mwomwo, mwulela in akwanginyela me kutong puspus su arulanu upa nu ke orekma su God el sapkin in orek, a ke orekma in akwanginyela ma koluk, a ke orekma in kol a karunginyuk lun lipufon puspus. (Zekaraia 2:5, 11; 3:10; 4:7; 5:6-11; 6:1-8) Kom ku in kalem ka la efu ku mwulela inge nukemwa ke kasru lun God, ku in oru met akosten nukemwa in aksumwosye oiyen moul lalos a ke elos loang yok nu ke orekma su God el aksukosokyelos nu ka in oru ke orekma inge.
17. In nunku ke me insemwomwo nukemwa su mwuleyukla nu sesr, mea kut enenu in siyuk sesr sifwana?
17 Ke oiya su oana sie, kain in mwulela su kut eis ke kutangla lun alu paye su enenu in akkeye kut in oru orekma a in mokle kut in nunku yok ke loom alu sin Jeova. Siyuk sum sifwana: ‘Fwin Nga lulalfongi la pa inge pal in oru orekma in sulkakin a luti peng mwo lun Togusrai a in oru met tuma lutlut, ya niyen sun nukemwa luk a inkanek nukemwa ke moul luk fwal nu ke ma nga lulalfongi ka inge? Ya Nga orekmakin pal fwal in lutlutkin Kas palu lun God, a Nga loang yok nu ka, a sramsramkin ma inge nu sin met lili Kristian puspus oayepa nu sin met puspus su nga osun nu se?’
18. Mea fwa sikyak ke pal fwasru, fwal nu ke Zekaraia sapta 14?
18 Zekaraia el sramsramkin kunanula lun Babulon Lulap a ke meun lun Armagedun. Kut rid: “A a fwa sie len su Jeova El etu. Tia len, a tia fong; a a fwa te oru, ke ekela a fwa oasr kalem.” Aok, len lun Jeova el sie len su arulanu losr, losr matoltol nu sin met lokwalok nukemwa lal fwin fwalu! Tusruktu kalmeyen ma inge nu sin met oaru nukemwa su alu nu sin Jeova la pa inge kalem su oasr pal nukemwa a me insemwomwo lal. Zekaraia el oayepa akkalemye la ma nukemwa fwalu fwa akkalemye oiyen mutal lun Jeova. Alu paye ke temple lulap in ngun sin Jeova pa alu sefwanna fwin fwalu. (Zekaraia 14:7, 16-19) Sie mwulela na mwomwo pa inge! Kut fwa pulakin ke akpayeyen ma nukemwa su palyeyuk tari a kut fwa liye orekma lun Jeova in akmutalye el sifwana oana God ku liki ku. Paye la len se inge su ma lun Jeova fwa wangin ma oana!
Ma Lane a Me Insemwomwo Puspus Sin Jeova su Oasr Pal Nukemwa
19, 20. Efu ku Zekaraia 14:8, 9 el sie me akkeye nu sum?
19 Tokin orekma mwolena lun Jeova in akmutalye el sifwana orek tari, Setan a dimon nukemwa lal fwa filiyuki nu in abyss a ke an se inge wangin kutena orekma elos ku in oru. (Fwakyuk 20:1-3, 7) Tokin ma inge ke Tausan Sie Yea Kolyuk lun Kraist e fwa oasr me insemwomwo puspus. Zekaraia 14:8, 9 el akkalemye: “A a fwa te oru in len sa, kof moul fwa surorla liki Jerusalem; tafwu nu ke mwea su on kutulap, a tafwu nu ke mwea su on roto. In pal fwol a in pal musris a fwa oinge. A Jeova El fwa togusra fwin fwalu nufon. In len sa a fwa oasr Jeova siefwanna, a el sefwanna.”
20 “Kof moul,” ku “sie infwal ke kof moul,” su lumeyuk nu ke akwuk lun God in sang kasru nu ke moul, e fwa suror na suror pal nukemwa liki an su Togusrai lun Messaia oasr we. (Fwakyuk 22:1, 2) Sie u lulap lun met nukemwa su alu nu sin Jeova, su moulla liki Armagedun, elos fwa eis me insemwomwo ke elos aksukosokyeyukla liki me selnga lun mise su Adam el usrueang nu sin metu. Fwinne met puspus su mise tari elos fwa eis me insemwomwo ke inkanek lun sifwil moulyuk. Ke ma inge oasr lusen sie pal sasu su mwolana ke kolyuk lun Jeova fwin fwalu fwa mutamwauk. Met nukemwa fwin fwalu elos fwa akilen Jeova oana God su Fulat Liki Ma Nukemwa in Kosrao a Fwalu, God sefwanna su fwal in orek alu nu se.
21. Sulela a lulalfongi fuka kut enenu in akkalemye?
21 In fwal nu ke ma nukemwa su Haggeai a Zekaraia elos palye tari a ke kas palu nukemwa su akpayeyuk tari, oasr sripe mwomwo lasr in tafwela in oru orekma su God el sapkin kut in oru ke likin kalkal ke temple in ngun lal fwin fwalu. Lela kut nukemwa in akkalemye kaifweang yok lasr in oru meet ma lun Togusrai, nu ke pal se su alu paye el akmwoyeyukla ke inkanek nukemwa. Zekaraia 8:9 el kaifwe kut: “Lela poumwos in ku, komwos su long in len inge kas inge ke oalin met palu.”
Ya Kom Esam?
• Mea ma sikyak su oapana ke me sramsram lun metu su oru buk lal Haggeai a Zekaraia in yok sripe ke pal inge?
• Buk lal Haggeai a Zekaraia akkalemye nu sesr ke me lutlut fuka ke ma yok sripe nu ke moul lasr?
• Efu ku in lutlutkin Haggeai a Zekaraia use nu sesr sripe mwomwo in lulalfongi ke pal fwasru?
[Petsa ke sra 28]
Haggeai a Zekaraia elos akkeye met Ju in oru orekma ke inse kemwa lalos a eis me insemwomwo
[Petsa ke sra 29]
Ya kom ‘kasrusr nu ke loom sum sifwana’ in akmwoye ma inge?
[Petsa ke sra 30]
Jeova el mwulela ke me insemwomwo, a el sang ma inge