Su Kom Akos—God Ku Metu?
“Mwo tu kut akos God yok liki metu.”—OREKMA 5:29.
1. (a) Ma simusla fuka orekmakinyuk nu ke me lutlut inge su oapana sifwen me lutlut inge? (b) Efu ku met sap puspus elos utukla nu in prison?
MET nununku puspus ke supreme court lun met Ju elos arulanu mulat. Meyen met prison puspus elos wanginla. Met prison puspus inge elos met sap lun Jisus Kraist, su nununkeyuk sin court fulat se inge a sapkinyuk in anwuki elos ke kutu wik meet liki pal se inge. Inge court se inge akola in sramsram pa a sang nununku nu sin met tuma lutlut puspus lal. Tusruktu ke pal se met topang elos som in eiselos, elos koneak la wangin met ke an in prison lalos, fwinne kaul srungul nukemwa. Tia pat met topang puspus inge elos konauk la met sap puspus inge elos oasr in temple in Jerusalem, wangin sangeng lalos ke elos luti met puspus kel Jisus Kraist—ke orekma sepana elos filiyuki ka in prison meet! Met topang puspus elos som sumwos nu in temple, a elos sifwilpa sruokye met sap puspus inge, a usalosla nu in court.—Orekma 5:17-25.
2. Mea lipufon el sapkin nu sin met sap puspus in oru?
2 Oasr sie lipufon el aksukosokyelosla liki loom in kalpous. Ya lipufon se inge oru ma inge in molelosla ke sripen kutupa me kalyai? Mo. Ma se inge orek tu met puspus su muta in an Jerusalem elos in ku in long peng mwo kel Jisus Kraist. Masap lun lipufon nu sin met sap puspus inge pa elos in tafwela “in kaskas nu sin metu kas nukemwa lun moul se inge.” (Orekma 5:19, 20) Paenang ke pal se met topang puspus elos tuku nu in temple, elos koneak la met sap puspus inge elos akos masap lun lipufon inge.
3, 4. (a) Oiya fuka Piter a Jon akkalemye ke elos sapkinyuk in tui ke orekma in luti? (b) Oiya fuka met sap saye nukemwa akkalemye?
3 Luo sin met luti puspus inge su arulanu lungse in akkalemye peng mwo inge, pa met sap Piter a Jon, elos sun tari court meet liki pal se inge, sie sin met kol lun met nununku inge, pa Josef Kaiafas, su sifwilpa sapkin nu selos ke inkanek upa. El fwak: “Kut arulanu fulak nu sumwos tu komwos in tia luti in E se inge, a liye, komwos nekla Jerusalem ke luti lomwos.” (Orekma 5:28) Kaiafas el tia enenu in lut in liyel Piter a Jon in sifwilpa oasr ke court. Ke pal se sapkinyuk elos in tui ke orekma in luti peng mwo ke pal se meet, met sap luo inge elos topuk: “Fwin fwal ye mutun God in poronge komwos yok liki God, komwos nununku. Tu ketal koflanu tia fwak ma ketal liye a long.” In oana met palu Jeremaia in pal meeta, Piter a Jon tia ku in tui in akpayeye ma kunelos in oru orekma in luti peng mwo.—Orekma 4:18-20; Jeremaia 20:9.
4 Inge, tia Piter a Jon mukena a met sap nukemwa—wekunang Mattaias su tufwana suleyukla—oasr pal mwo lalos in akkalemye ye mutun met puspus ke oiya a nunak lalos ke masap lun court. (Orekma 1:21-26) Ke elos sapkinyuk in tui in oru orekma in luti, elos nukemwa oana Piter a Jon elos pulaik in fwak: “Mwo tu kut akos God yok liki metu.”—Orekma 5:29.
Akos nu sin God ku Akos nu sin Met
5, 6. Efu ku met sap elos tia akos masap lun court?
5 Met sap nukemwa elos kain in met su pal nukemwa suk in akos masap lun court meyen elos lungse in akos masap. Tusruktu, wangin kutena met, fwinne el arulanu ku, ku in sapkin kutena met in seakos sie masap lun God. Jeova el “Fulatlanu fwin fwalu nu fon.” (Sam 83:18) God el tia “Met Nununku fwin fwalu nu fon” mukena a el God su orala pa Masap, a el Togusra ma patpat. Paenang kutena masap lun court su lain masap lun God ma inge wangin sripe nu sin God.—Genesis 18:25; Isaia 33:22.
6 Ma inge akilenyuk sin met puspus su arulanu etu masap lun anu. Ke sie me pupulyuk, sie met nununku su in century ak18 pangpang William Blackstone el simusla mu wangin masap lun met enenu in lain “masap lun God su akkalemyeyuk” in Baibel. Ke ma inge, court fulat in pal meeta pangpang Sanedrin el alukela ke orekmakinyen ku lal ke elos sapkin met sap puspus in tui ke orekma in luti. Paenang met sap nukemwa elos tia ku in akos masap lalos.
7. Efu ku orekma in luti peng mwo akkasrkusrakye met tol fulat puspus?
7 Sulela mwomwo lun met sap nukemwa in tafwela in luti akmulatye met tol fulat puspus. Met puspus su wi ke un met tol, wekunang Kaiafas sifwana, pa met Sadusi, su tia lulalfongi ke sifwil moulyuk. (Orekma 4:1, 2; 5:17) Tusruktu, met sap elos fwak pal nukemwa la Jisus el akmoulyeyukyak tari. In wekunang, kutu sin met tol elos arulanu kaifweang in eis insemwomwo lun met kol nukemwa lun an Rom. Ke pal se Jisus el kalyaiyuk, ke Pailat el sang pal mwomwo nu selos in eisel Jisus oana togusra lalos, met tol fulat elos fwak: “Wangin togusra lasr a Sisar mukena.” (Jon 19:15)a Met sap elos tia akkalemye mukena la Jisus el akmoulyeyukyak tari a elos luti pa la sayen inen Jisus, “wangin lango ke siena, tu wangin siena E ye kosrao eyeyung nu sin metu, tu kut fwa moul ka.” (Orekma 2:36; 4:12) Fwin metu elos mutamwauk in lulalfongi Jisus su akmoulyeyukyak tari oana Met Kol lalos, met tol puspus elos sangeng ku alolo, mu met Rom elos fwa tuku a saap elos eis ‘an a mutanfwal’ lun met kol lun met Ju.—Jon 11:48.
8. Me kai mwomwo fuka Gamaliel el fwak nu sin Sanedrin?
8 Ke pal tok tia mwo nu sin met sap puspus lun Jisus Kraist. Meyen met nununku puspus ke Sanedrin elos arulanu lungse in onelosla. (Orekma 5:33) Tusruktu, oasr sie oiya su ekulla ma nukemwa su sikyak in pal ingo. Gamaliel el sie met nununku su etu yok ke Masap, el tuyuk a sang kas in sensen nu sin met nununku puspus su welul in tia silaklak in oru kutena ma koluk. El fwak: “Tu papu se inge ku orekma se inge fwin ma sin metu, a fwa lungasyukla; a fwin ma sin God me, komwos koflanu kunausla.” Tokin ma inge, oasr ma yok sripe Gamaliel el fwak: “Saap konoiyukyak komwos in meun lain God.”—Orekma 5:34, 38, 39.
9. Me akpayeye fuka oasr la orekma lun met sap nukemwa ma tuku sin God?
9 Oasr sie me lut yok, meyen met nununku ke court inge elos porongo me kai lal Gamaliel. Met nununku inge su met Sanedrin elos “pangonmu met sap nu selos, elos srunglulos a fulak nu selos tu elos in tia kaskas in En Jisus, a fulelosla.” Tusruktu, met sap elos tia sangeng ka, a elos arulanu lungse in akos masap lun lipufon in luti. Ke ma inge, tokin fulfulla ku taltalla elos, “len nu kemwa, in tempel a yen selos, elos tia tari in luti a fwakulak Jisus tu El Kraist.” (Orekma 5:40, 42) Jeova el akinsemwomwoye kaifweang lalos. Nu ke lupa fuka? “A kas lun God, yokyokelik; a pisen met lutlut arulanu puselik in Jerusalem.” Ma simusla akkalemye pa la, “met puspus sin met tol elos akos ma lalalfongi.” (Orekma 6:7) Nu sin met tol puspus ma inge sie me akasorye na paye! Oasr me akpayeye su akkalemye: La orekma lun met sap nukemwa ma tuku sin God!
Met Nukemwa su Lain God Tia Ku In Kutangla
10. Ke liye lun metu efu ku Kaiafas el tia ku in sisila ke orekma lal, a efu ku lalalfongi lal tafongla?
10 In century se meet, met tol fulat puspus lun met Ju srusngiyuki ku pakiyuki sin met kol puspus lun an Rom. Met kasrup inge Josef Kaiafas el pakiyuki sin Valetius Gratus, a el sruokye ku orekma lal inge ke lusen pal loes liki pal lun kutena met tol nukemwa meet lukel. Saap Kaiafas el nunku mu oiya inge sikyak ke sripen oiya mwomwo lal oana sie met tutafpo mwo a ke oiyen kawuk lal sifwana nu sel Pailat a tia ke kasru ku orekma lun God. Ke kutena oiya, lulalfongi lal nu sin met oasr me akpayeye ka la tafongla. Yea tolu tokin met sap elos sikyak ye mutun met nununku puspus in Sanedrin, met kol puspus lun an Rom elos tila insemwomwo kel Kaiafas a el sisila liki an mwo lal oana sie met tol fulat.
11. Mea sikyak nu sel Pailat a nu ke akwuk nukemwa lun met Ju, a mea kom ku in fwak ke ma sikyak inge?
11 Akwuk ke masap in sisila Kaiafas liki kunokon lal tuku sin met kol se lal Pailat, su pangpang Lucius Vitellius, governor lun an Syria, a kawuk futoto se lal Kaiafas inge su Pailat el tia ku in kutongye masap se inge. Oasr me akpayeye nu ke akwuk se inge, tokin yea se ke Kaiafas el sisila liki orekma lal, Pailat el sisila pa liki orekma lal, a pangonyuk togusra in an Rom in sang me top lal nu ke ma koluk puspus su fwakyuk kel mu el oru. Nu sin met kol puspus lun met Ju su filiye lulalfongi lalos nu sin Sisar ke, ‘an mwo ku mwal lalos a mutanfwal selos’ itukla ma inge lukelos sin met Rom. Ma inge sikyak in yea 70 C.E. ke pal se met solse lun an Rom elos kunausla siti lun an Jerusalem, wekunang temple a loom lun Sanedrin. Kas lun met sim lun sam akpayeyuk ke oiya se inge: “Nik komwos filiye lalalfongi lomwos in met fwisrak, ku in tulik nutin met su wangin kasru yuro”!—Jon 11:48; Sam 146:3.
12. Fuka ma sikyak nu sel Jisus sang me akpayeye la akosten nu sin God pa inkanek mwo emeet?
12 Ke luma su tia oana sie, God el srusrngilya Jisus Kraist su akmoulyeyukyak tari oana sie Met Tol Fulat ke sie temple lun ngun. Wangin kutena met ku in kunausla akwuk se inge. Ma na paye se la “orekma lun met tol oasr yurol Jisus, tia ekyek.” (Hibru 2:9; 7:17, 24; 9:11) God el srusrngilya pa Jisus oana Met Nununku lun met moul a met mise. (1 Piter 4:5) Fwin el orekmakin kunokon lal, Jisus el fwa tuni a etu fwin oasr fwinsrak lal Josef Kaiafas a Pontius Pailat nu ke moul ke pal fwasru.—Mattu 23:33; Orekma 24:15.
Met Luti Puspus ke Peng Mwo lun Togusrai su Wangin Sangeng in Pal Inge
13. Ke pal inge, kain in orekma fuka kalem la ma tuku sin met, a orekma fuka arulanu kalem la ma tuku sin God? Kom etu fuka?
13 Ke pal lasr inge, oana in century se meet, oasr pa met puspus su ‘meun lain God.’ (Orekma 5:39) Ke sie me pupulyuk, oasr sie pal Met Lo lun Jeova fwin an Germany elos srunga in oru akfulat nu sel Adolph Hitler oana Führer ku met kol lalos, Hitler el orala fulak lal la el fwa kunauselosla nukemwa. (Mattu 23:10) Un met akmas lal arulanu ku a ku in uniye met kulansap nukemwa lun Jeova. Met solse lal eteyuk oana Nazi elos kutangla a sruokye tausen puspus sin Met Lo a usalosla nu in niyen prison su pangpang concentration camps. Elos uniye pa kutu sin Met Lo. Tusruktu met solse inge su pangpang Nazi elos kuf in kunausla sulela lun Met Lo puspus inge in alu nu sin Jeova mukena, a elos lip tia ku in uniye u lun met kulansap lun God. Orekma lun Met Kristian inge nukemwa ma tuku sin God, a tia sin met, a orekma lun God koflanu kunausyukla. Tokin yea onngoul, met kulansap oaru lun God su moulla liki me keok inge elos srakna kulansap nu sin Jeova ‘ke insielos kemwa a nunkelos kemwa a ngunalos kemwa,’ tusruktu Hitler a met solse lal nukemwa elos mise tari a esamyuk elos mukena ke orekma koluk lalos.—Mattu 22:37.
14. (a) Kaifweang fuka met lain elos oru in akkolukye met kulansap lun God ke kas kikiap lalos, a mea fwako lun orekma inge? (b) Ya kaifweang koluk inge ku in sang kutena me akkoluk nu sin met kulansap lun God pal nukemwa? (Hibru 13:5, 6)
14 Ke lusen yea puspus mutamwauk ke pal se Nazi el kaifweang in oru orekma in lain lal, oasr kutupa sin u lun met welulos elos kuf ke meun in lain Jeova a met kulansap lal. In mutanfwal puspus in an Europe, orekma kutasrik lun alu puspus a met puspus ke guferment elos kaifweang in akkolukye Met Lo lun Jeova oana “alu srisrik su koluk,’ oasr pa kas kikiap puspus su fwakyuk pa in lain met Kristian in century se meet. (Orekma 28:22) Tusruktu tia oinge, oana European Court of Human Rights elos akilen la Met Lo lun Jeova el sie alu su oasr met puspus wi ka, a tia sie alu srisrik su koluk. Wangin alolo la met lain puspus inge elos enenu in etu ma court inge el fwak. Ne oinge, elos srakna kaskaskin kas kikiap ke Met Lo. Oasr fwako koluk lun kaskas kikiap inge, su fwakak la kutu sin met Kristian inge elos sisila ke orekma lalos. Tulik puspus nutin Met Lo elos akkolukyeyuk ke loom lutlut. Ke sripen sangeng, paenang met puspus su lela loom selos in orekmakinyuk sin Met Lo in oru toeni lalos ku meeting lalos ke lusen pal loeloes elos kunausla contract lalos su orekla tari. Ke kutu sripe lun ma sikyak, guferment el srunga in sang sumwos ke citizenship nu sin met puspus ke sripen elos met Lo lun Jeova! Tusruktu, Met Lo elos tia munasla fwinne oasr kain in ma sikyak.
15, 16. Oiya fuka Met Lo lun Jeova in an France elos akkalemye ke orekma in lain orekma lalos oana met Kristian, a efu ku elos oru orekma in luti pal nukemwa?
15 Ke sie ma sikyuk, in an France, met puspus yen nukemwa oasr oiya mwo a nunak mwo lalos. Tusruktu, oasr kutu met lain su akkeye masap in tulokinye orekma in sulkakin peng mwo lun Togusrai. Oiya fuka Met Lo fwin an we elos akkalemye? Elos akyokyelik orekma lalos in luti peng mwo yok liki meeta a oasr fwako mwomwo ka. (Jemes 4:7) Sie me insemwomwo meyen ke lusen sie pal su oasr ke malem onkosr na, pisen met lutlut Baibel puseni ke percent 33 ke an se inge! Oiya inge ku in akkasrkusrakye na paye Devil in liye met puspus su oasr insemwomwo lalos in an France ke elos long peng mwo. (Fwakyuk 12:17) Met lili wiyesr in an France elos lulalfongi la kas lal Isaia akpayeyuk nu selos: “Wangin me meun su lumeyuk lain kom fwa kapkapek; a loa nu kemwa su fwa tuyuk lain kom in nununku kom fwa lusla.”—Isaia 54:17.
16 Met Lo lun Jeova elos tia insemwomwo ke elos kalyaiyuk. Tusruktu, in akkalemye akosten nu sin God ke masap lun God nu sin met Kristian nukemwa, elos kofla a fwa tia tui in kaskaskin ma puspus su elos long tari. Elos kaifweang in akkalemye la elos met mwo. Tusruktu, fwin oasr masap lun met su lain masap lun God, elos enenu in akos God meet oana met kol lalos.
Tia Sangeng Selos
17. Efu kut tia enenu in sangeng sin met lokwalok lasr, tusruktu oiya fuka kut enenu in akkalemye nu selos?
17 Met lokwalok lasr oasr ke me sensen. Elos meun lain God. Ke ma inge, in fwal nu ke masap lun Jisus, kut tia sangeng selos, a kut pre ke met puspus inge su kalyai kut. (Mattu 5:44) Kut pre la fwin oasr kutena met lain God ke sripen ninukin lalos, oana Soul lun an Tarsus in pal meeta, Jeova ke kulang lal el fwa ikasla mutalos in etu ma paye. (2 Korint 4:4) Soul el ekla met Kristian a in el ekla pangpang Poul a el sun me keok puspus ke poun met kol puspus in pal lal. Ne oinge, el tafwela in akesmakinye met lili nukemwa wiyel “elos in pusisel nu sin leum, nu sin met ku, a elos in akos, a akola nu ke orekma mwo nu kemwa, elos in tia kaskas koluk ke kutena met, in tia met akukuin, in okak, in fwakak fwokpap nu kemwa nu sin met nu kemwa.” (Taitus 3:1, 2) Met Lo lun Jeova in an France a yen nukemwa elos kaifweang in orekmakin ke insielos kas in kai inge.
18. Ke inkanek puspus fuka Jeova el ku in molela met kulansap lal, a mea fwa sikyak ke saflaiye?
18 God el fwak nu sel Jeremaia met palu: “Nga wi kom in molikomla.” (Jeremaia 1:8) Fuka Jeova el ku in molikutla liki me kalyai ke pal inge? El ku in orekmakin sie met nununku su oasr nunak mwo lal oana Gamaliel. Ku el ku in oru sie met kol mwomwo in aola sie met kol koluk. Tusruktu, oasr pal Jeova el ku in lela me kalyai in orek nu sin met kulansap nukemwa lal. (2 Timote 3:12) Fwin God el lela kut in kalyaiyuk, el fwa akkeye kut pal nukemwa in muteng ke me kalyai. (1 Korint 10:13) Fwinne God el lela kutena ma in sikyak, lela in wangin nunak luo lasr ke ma su fwa sikyak ke saflaiye: Elos su meun lain met kulansap lun God elos lain pa God, a met nukemwa su lain God elos fwa tia kutangla.
19. Mea yeartext nu ke yea 2006, a efu ma inge arulanu fwal?
19 Jisus el fwak nu sin met tuma lutlut lal la elos fwa sun me keok. (Jon 16:33) Ke ma inge, kas su simusyukla in Orekma 5:29 el arulanu fwal nu ke pal inge yok liki kutena pal: “Mwo tu kut akos God yok liki metu.” Ke sripe se inge, kas mwomwo inge suleyukla oana yeartext lun Met Lo lun Jeova nu ke yea 2006. Lela kut in oru sulela ke lusen yea fwasru a nu tok ma patpat in akos Jeova oana Met Kol lasr ke inkanek nukemwa fwinne oasr kutena ma upa sikyak!
[Footnote]
a “Sisar” se su met tol fulat puspus elos kasru in pal ingo pa met kol lun an Rom su pangpang Emperor Tiberius su met puspus elos srungal, el sie met mwosounkas a sie met akmas. Tiberius el eteyuk pa ke orekma koluk lal ke orekma lun kosro.—Daniel 11:15, 21.
Ya Kom Ku In Sang Me Top?
• Me srikasrak mwo fuka met sap puspus elos akkalemye nu sesr ke elos sun me kalyai?
• Efu kut enenu in akos God yok liki metu pal nukemwa?
• Met lokwalok nukemwa lasr elos lain na paye su?
• Ke saflaiye oiya fuka kut ku in fwinsrakin nu selos su muteng ke me kalyai?
[Blurb on page 21]
Yeartext nu ke yea 2006 pa: “Mwo tu kut akos God yok liki metu.”—Orekma 5:29.
[Petsa ke sra 18]
“Mwo tu kut akos God yok liki metu”
[Petsa ke sra 20]
Kaiafas el filiye lulalfongi lal nu sin met a tia nu sin God