Kolyaiyuk Ke Ma Sumwosmwos

“Insemwomwo elos su kolyaiyuk ke ma sumwosmwos.”​—MATTU 5:10.

1. Efu ku Jisus el tu ye mutal Pontius Pailat, a mea Jisus el fwak?

“KE ma inge Nga nu isusla, a ke ma inge Nga tuku nu fwalu, tu Nga fwa orek ma lo nu ke ma paye.” (Jon 18:37) Ke pal se Jisus el fwak kas inge, el tu ye mutal Pontius Pailat, Governor lun Rom in an Judia. Jisus el oasr we tia ke sripen sulela lal ku ke sripen Pailat el sulel. A, el oasr we ke sripen met kol lun alu lun met Ju elos kaskas kikiap a fwak la el sie met koluk su fwal in anwuki.​—Jon 18:29-31.

2. Kain in orekma fuka Jisus el oru, a ma inge kol nu ke mea?

² Jisus el etu la oasr ku lal Pailat in aksukosokyel ku unilye. (Jon 19:10) Tusruktu, ma inge tia kutongyel in tia sramsram ke pulaik nu sel Pailat ke Togusrai. Fwinne moul lal Jisus oasr ke me sensen yok, tusruktu el eis pal mwo inge in sang ma lo nu sin met lulap emeet ke guferment lun an’u. El fwinne sang ma lo inge, elos lisyukla a unilye Jisus, el sun kain in mise su arulanu ngal ke sak in keok ke sripen lalalfongi lal.​—Mattu 27:24-26; Mark 15:15; Luk 23:24, 25; Jon 19:13-16.

Met Sang Ma Lo ku Met Su Mise ke Lalalfongi?

3. Mea kalmen kas se inge “martyr” ku mensis in mise ke lalalfongi in pal meeta ke Baibel, tusruktu, mea kalmen ma inge in len lasr?

³ Nu sin met puspis ke len inge, elos nunku la sie met su mise ke lalalfongi lal el oupanu ke sie met su mise ke sripen moniyuk upa lal ke ma se, sie kain in orekma pa inge su alukela liki ma fwal. Met nu kemwa su akola in mise ke sripen lalalfongi lalos, yokna ke sripen lalalfongi ke alu, elos nunku pal nu kemwa ke met inge oanu met terrorists ku sie me sensen nu sin kutu met. Tusruktu, kas se inge martyr ku met su akola in mise ke lalalfongi lal, tuku ke kas Greek inge (marʹtys) su ku in kalmekin “met lo” in Baibel, sie met lo el sang ma lo, saap ke sie mwalin met papu, ke ma paye su el lalalfongi. Tok kutu, kas se inge ku in kalmekin “sie met su akola in mise ke sripen ma lo su el sang.

4. Ke inkanek fuka, yokna, Jisus el mise oanu sie martyr?

⁴ Jisus el sie met martyr ku sie met su mise ke lalalfongi lal fwal nu ke kalme se meet lun kas inge. Fwal nu ke ma el fwak nu sel Pailat, el tuku in “orek ma lo nu ke ma paye.” Arulanu purakak na paye met ke ma lo lal. Met srisrik puspis elos mokleyuk ke ma elos long a liye, a elos filiye lalalfongi lalos nu sin Jisus. (Jon 2:23; 8:30) U lulap lun met wekunang met kol lun alu elos ouyepa mokleyuk na paye​—tusruktu, ke inkanek koluk. Ke pal se Jisus el sramsram ke sou lal su tia lalalfongi el fwak: “Fwalu koflanu srunge komwos, a fwalu srunge yu, meyen Nga fwakak ka, tu orekma la koluk.” (Jon 7:7) Meyen el orek ma lo nu ke ma paye, paenang Jisus el purakak mulat lun met kol lun an’u, su ke saflaiye el kol nu ke mise lal sifwanu. Paye, el pa “met lo oaru a paye (marʹtys).”​—Fwakyuk 3:14.

“Met e Nu Kemwa Fwa Srunge Komwos”

5. Ke mutamweyen orekma lun forfor lal, Mea Jisus el fwak ke kolyai?

⁵ Jisus el tia sun keok mukena ke sripen kolyai upa, a el sang pa kas in sensen nu sin met tuma lutlut lal a akkalemye nu selos la elos ouyepa ku in sun ma upa su el sun. Ke mutamweyen orekma lun forfor lal, Jisus el fwak nu sin met su longol ke Me Sramsram lal Fwin Eol: “Insemwomwo elos su kolyaiyuk ke ma sumwosmwos, tu togusrai in kosrao ma lalos. Insemwomwo komwos ke met akangonye komwos, a kolyai komwos, a fwak kain in koluk nu kemwa lain komwos in kikiap, keik. Komwos in engunak a arulanu insemwomwo, tu yok ma lane lomwos in kosrao.”​—Mattu 5:10-12.

6. Kain in kas in sensen fuka Jisus el sang nu sin met sap 12 lal ke pal se el supwelosla?

⁶ Tok kutu, ke pal se el supwela met sap 12 lal, Jisus el fwak nu selos: “A sismouk metu; tu elos fwa eskomwosyung nu ke mwalin met papu, a elos fwa sringil komwos in imwen lolngok lalos. Aok, elos fwa wiskomwosyung nu ye mutun leum a togusra keik, tu in me fwakak nu selos a nu sin met pegan.” Tusruktu, tia met kol lun alu mukena pa akola in sang kolyai nu sin met tuma lutlut lun Jisus. Jisus el fwak pa: “A met lel fwa esung met lel nu ke mise, a papa, tulik nutul, a tulik elos fwa tuyuk lain papa nine in onelosla. A met e nu kemwa fwa srunge komwos ke ek; a el su muteng nu ke safla elnu fwa moul.” (Mattu 10:17, 18, 21, 22) Me sramsram lun met Kristian ke century se meet sie me akpayeye la kas se inge sikyuk na paye.

Sie Record ke Oaru in Muteng

7. Mea ma inge su kol nu ke mise lal Stefen oanu sie martyr?

⁷ Tia pat tokin mise lun Jisus, Stefen pa met Kristian se meet su anwuki ke sripen el orek ma lo nu ke ma paye. El “tingtinginu ke kulang a ku, el oru ma sakuruk lulap a me akul inmaslon metu.” Met lokwalok lal ke alu “elos tia ku in ikolye lalmetmet a ngun su el kaskas ka.” (Orekma 6:8, 10) Meyen elos tingtinginu ke sok, paenang elos srukilyel a wisella nu ke Sanhedrin, ku court fulat lun Met Ju, in an we el osun nu sin met nu kemwa su lainul a orek ma lo nu selos ke ku. Ke saflaiye, met lokwalok lal Stefen elos uniye met lo oaru inge.​—Orekma 7:59, 60.

8. Oiye fuka met tuma lutlut nu kemwa in an Jerusalem elos akkalemye ke kolyai su tuku nu selos tokin mise lal Stefen?

⁸ Tokin elos unilye Stefen, “sie kolyai lulap sikyuk lain congregation in an Jerusalem; a elos nu kemwa fwasrelik nu yen Judia a Samaria, sayen met sap.” (Orekma 8:1) Ya kolyai se inge aksafyela orek ma lo lun met Kristian? Mo, tia ou inge, me sramsram inge akkalemyeyuk nu sesr la “elos su fwasrelik, elos som yen nu kemwa a luti peng mwo ke kas.” (Orekma 8:4) Wangin alollo la elos pula ma met sap Piter el pula su el akkalemye meet liki ma inge sikyuk: “Mwo tu kut akos God yok liki metu.” (Orekma 5:29) Fwinne oasr kolyai, met tuma lutlut oaru a pulaik inge elos kaifweung na in orek ma lo nu ke ma paye, elos fwinne etu la ma inge ku in kol nu ke ma upa yok.​—Orekma 11:19-21.

9. Kain in kolyai fuka el tafwela na in tuku sin met tuma lutlut lun Jisus?

⁹ Paye, ma upa yokyokelik. Ma se meet, kut lotela la Saul​—mokul se su insese a liye pal in tatngal sel Stefen—​“el srakna momong in me aksangeng a me anwuk lain met lutlut lun Leum, a el som nu yurin met tol fulat a siyuk sel ke leta nu Damaskus nu imwen lolngok, tu, el fwin konoiyuk kutena ma su ma lun Inkanek Se Inge, fwin mokul ku mutan, el fwa kaprilosi a wiselosi nu Jerusalem.” (Orekma 9:1, 2) Na, apkurun nu ke yiu 44 C.E., “Herod togusra el asroela paul in akkeokye kutu sin met in congregation. El unilye Jemes ma lel Jon ke kutlas.”​—Orekma 12:1, 2.

10. Kain in record ke kolyai fuka kut ku in koneak in buk lun Orekma a Fwakyuk?

¹⁰ Koanon buk lun Orekma arulanu nenela ke record ke me srifwe, muta in kapur, a kolyai puspis su met oaru puspis oanu Poul elos muteng, el su met kolyai met meet su ekla met sap, su ke saflaiye el mise pa ke sripen orek ma lo lal, mise lal sapkinyuk sel Nero, Emperor lun an Rom in yiu 65 C.E. (2 Korint 11:23-27; 2 Timote 4:6-8) Ke saflaiye, in buk lun Fwakyuk su simusyukla ke saflaiyen century se meet, kut ku in koneak la met sap Jon su matou el muta kapuri ke sie tuka su pangpang Patmos “ke kas lun God a ma lo lun Jisus.” Fwakyuk el sramsram pa kel “Antipas, met lo oaru luk, su anwuki” in an Pergamum.​—Fwakyuk 1:9; 2:13.

11. Fuka ma sikyuk nu sin met Kristian in pal meeta sang me akpayeye la kas lun Jisus ke kolyai arulanu paye?

¹¹ Ma inge nu kemwa me akpayeye ke kas paye lun Jisus nu sin met tuma lutlut lal: “Elos fwin kolyai yu, elos fwa ouyepa kolyai komwos.” (Jon 15:20) Met Kristian oaru in pal meeta elos akola in sun me srifwe yok, ku mise​—me akkeok upa su tuku sin met, elos fwinne sisila nu ke kosro lemnak, ku ke kutupa oiye—​tu elos in ku in akpayeye kunokon lalos su tuku sin Leum Jisus Kraist: “A komwos fwa met orek lo keik in Jerusalem, a in fwal Judia na fon, a in Samaria, a nu ke yen loesilanu fwalu.”​—Orekma 1:8.

12. Efu ku kolyai nu sin met Kristian tia sikyuk mukena in pal meeta?

¹² Fwin oasr kutena met su nunku la me akkeok inge su met tuma lutlut lun Jisus elos sun in pal meeta ku in sikyuk mukena meet, el arulanu tafongla na paye ke nunuk lal. Oanu ma kut etu tari, Poul su mongfwusesr ke kain in ma upa puspis meet, el simusla: “Aok, a elos nu kemwa su lungse in moulkin moul mutal in Kraist Jisus, elos fwa keok ke kolyai.” (2 Timote 3:12) Fwin ke kolyai, Piter el fwak: “Tu pangonyuk kut nu ke ma inge, tu Kraist el ouyepa keok keyumwos, a likiye nu sumwos sie srikasrak, tu komwos in fwasr in fwalkel.” (1 Piter 2:21) Fwafwasru nu ke “len safla” lun akmwuk koluk se inge, met lun Jeova elos tafwela in sun srunga a orekma silolel lun kutu met. (2 Timote 3:1) In an nu kemwa fwin fwalu, ye koko lun guferment pangpang dictator a ke an puspis su muta ye koko lun democratic, Met Lo lun Jeova elos sun a keok ke kolyai ke kutu pal, ma inge sikyuk nu sin kais sie met ku nu sin Met Lo lun Jeova nu fon in kutu an inge.

Efu Elos Ekla Oanu Me Srungeyuk a Akkeokyeyuk ke Kolyai?

13. Mea met kulansap lun Jeova ke len inge elos enenu in esam ke kolyai?

¹³ Fwinne pus inmasloasr ke pal inge arulanu insemwomwo ke sukosok in luti a ke tukeni nu sie in misla, tusruktu, kut enenu in esam kas inge lun Baibel su akismakinye kut, “luma a ma sikyuk fwin fwalu ekla.” (1 Korints 7:31, NW.) Ma puspis ku in sa na ekla a kut fwin tia akola ke nunuk, pulakin, a ke ma lun ngun, kut ku in sa na tukulkul. Ke ma inge, mea kut enenu in oru in kurunganang moul lasr sifwanu? Sie me loeyuk fukoko pa, enenu in kalem ke nunuk lasr sripe’u efu ku met Kristian su lungse misla a akos ma sap elos ekla me srungeyuk a akkeokyeyuk ke kolyai.

14. Mea Piter el akkalemye ke sripen kolyai nu sin met Kristian?

¹⁴ Met sap Piter el sang comment lal ke ma se inge ke leta se meet lal, leta se inge el simusla apkurun nu ke yiu 62-64 C.E., ke pal se met Kristian nu kemwa ye koko lun Guferment lun Rom elos sun me srifwe a kolyai. El fwak: “Met kulu nik komwos nunku ke me srike oanu e inmaslomwos, su tuku nu fwomwos in akpayeye komwos, oanu me lut su sikyuk nu sumwos.” In akkalemye ma oasr ke nunuk lal, Piter el tafwela: “Tu tia lela kutu sumwos in keok oanu met akmas, ku met pusrapasr, ku met orek koluk, ku utuk in masrol, ke ma lun kutena met. A kutena met fwin keok oanu Kristian, lela lan tia mwekin, a lela lan akfulatye God in e se inge.” Piter el akkalemye la elos keok, tia ke sripen orekma koluk, a elos keok ke sripen elos met Kristian. Elos fwin “kasrusr in akpusye ma koluk” oanu met nu kemwa su raunelosla oru, na elos fwa tia sun keok, a met koluk inge nu kemwa arulanu lungselos. Tusruktu, tia pa inge ma sikyuk, aok elos nu kemwa keok meyen elos kaifweung in fwasr fwal nu ke kunokon lalos oanu met tuma lutlut lun Kraist. Luma a ma sikyuk inge arulanu paye pa nu sin met Kristian paye ke len inge.​—1 Piter 4:4, 12, 15, 16.

15. Mea ma inge su tia enenu in sikyuk tusruktu el sikyuk nu sin Met Lo lun Jeova ke len inge?

¹⁵ In an puspis fwin fwalu, Met Lo lun Jeova elos eis kaksak ye mutun met puspis ke sripen inse siefwunnu a akesrui lalos sie sin sie su elos akkalemye ke pal in toeni lulap a ke pal in musa lalos, ke oaru a moniyuk lalos, ke oiyen moul nasnas lalos a ke moul in sou, ke me yun mwomwo a ke mokuikui lalos.a Fwinne ou inge, orekma lalos tia sukosok ku oasr me kutong in an 28 ke pal in sim lun me rid inge, a pus sin Met Lo lun Jeova elos akkeokyeyuk ke sripen orekma silolel a ma puspis lalos tula ke sripen lalalfongi lalos. Efu ku Met Lo lun Jeova su arulanu pengpeng ke oiye mwomwo lalos elos sun kain in ma upa inge nu kemwa? A efu ku God el lela ma inge in sikyuk?

16. Mea sripe se yok emeet paenang God el lela met kulansap lal in keok ke kolyai?

¹⁶ Ma yok emeet, kut enenu in esam pal nu kemwa ma simusla in Soakas 27:11: “Mwen nutik, kom in lalmetmet, a akengunye insiuk, tu Nga fwa ku in topkul su angon yu.” Aok, ma inge sikyuk ke sripen me sramsram yok ke mutamwauk me ke sumwos lun God in kol in kosrao a fwalu. Fwinne oasr me akpayeye puspis tari ke lusen century puspis su tuku sin met pukanten su akkalemye oaru lalos nu sin Jeova, tusruktu, Setan el tia tui ke kas in angon lal nu sin Jeova oanu ma el oru in len lal Job sie met sumwos. (Job 1:9-11; 2:4, 5) Wangin alollo, Setan el arulanu fosrnga tari a arulanu kaifweung in eis me akpayeye ke ma el fwak, meyen ke pal inge Togusrai lun God oakiyuki tari, a oasr tari met oaru su muta ye koko lal a met su aolul fwin fwalu nu fon. Ya met inge nu kemwa ku in oaru nu sin God fwinne elos sun me keok a ma upa yok? Sie kusensiyuk pa inge su kais sie met kulansap lun Jeova elos enenu in topuk.​—Fwakyuk 12:12, 17.

17. Mea Jisus el lungse in akkalemye ke kas inge “a a fwa ma lo nu sumwos”?

¹⁷ Ke pal se el sramsram nu sin met tuma lutlut lal ke ma puspis su e fwa sikyuk ke lusen pal “safla lun akmwuk koluk inge,” Jisus el akkalemye siepa sripe efu Jeova el lela kolyai in sikyuk nu sin met kulansap lal. El fwak nu selos: “A wiskomwosla nu ye mutun togusra a gufernor ke ek. A a fwa ma lo nu sumwos.” (Mattu 24:3, 9; Luk 21:12, 13) Jisus el sifwanu orek ma lo nu sel Herod a Pontius Pailat. Met sap Poul el ouyepa “tu ye mutun togusra a gufernor.” Ye koko lun Leum Jisus Kraist, Poul el suk inkanek in sang ma lo nu sin met kol fukoko emeet in len lal ke pal se ma el fwak: “Nga pang nu sin Sisar!” (Orekma 23:11; 25:8-12) Oupanu in len lasr, pal nu kemwa, ma upa puspis kol nu ke sie pal mwo in orek ma lo nu sin met lulap lun guferment a nu sin met puspis.b

18, 19. (a) Fuka mongfwusesr lasr nu ke me srifwe ase nu sesr me lane? (b) Kain in kusensiyuk fuka kut akola in sramsramkin ke me lutlut toko?

¹⁸ Ke saflaiye, mongfwusesr ke me srifwe a kolyai wise me insemwomwo nu sin kais sie sesr. Ke inkanek fuka? Met tuma lutlut Jemes el akismakinye met lili Kristian wiel: “Met lili luk, komwos in oekla oanu me akengun nu kemwa, ke me sruf puspis apinkomwosla, a komwos etu tu me akpayeye lalalfongi lomwos orekma mongfwusesr.” Aok, kolyai el ku in akpayeye lalalfongi lasr a akkeye mongfwusesr lasr. Ke ma inge, kut tia enenu in sangeng alukela ma fwal ke kolyai, ku kut suk inkanek saye su tia fwal nu ke ma simusla tu kut in ku in fwasr liki ma inge. A, kut porongo ke kas in kai lal Jemes: “A lela orekma lun mongfwusesr in fwal, tu komwos fwa fwalna a fon a wangin ma komwos enenu.”​—Jemes 1:2-4, NW.

¹⁹ Fwinne Kas lun God el kasru kut in etu efu met kulansap oaru lun God elos akkeokyeyuk a efu ku God el lela ma inge, ma inge tia orala in fwusesr in muteng nu ke kolyai. Mea ku in akkeye kut tu kut in muteng nu ke ma inge? Mea kut enenu in oru ke pal se kut sun kolyai? Kut akola in sramsramkin ma saok puspis inge ke me lutlut lasr toko.

[Footnotes]

Ya Kom Ku In Aketeye?

• Yokna, ke inkanek fuka Jisus el sie martyr?

• Mea kolyai el oru nu sin met Kristian in century se meet?

• Oanu Piter el akkalemye, efu met Kristian in pal meeta elos sun kolyai?

• Ke sripe puspis fuka paenang Jeova el lela kolyai in sun met kulansap lal?

[Pictures on page 20, 21]

Met Kristian ke century se meet elos keok, tia ke sripen orekma koluk a ke sripen elos met Kristian

POUL

JON

ANTIPAS

JEMES

STEFEN