Kaifweung In Liye Kutu Met Oanu Jeova El Liye

“Tu God el tia liye oanu metu liye.”​—1 SAMUEL 16:7.

1, 2. Fuka liye lun Jeova nu sel Ilaiab siena liki liye lal Samuel, a mea kut ku in lotela ke ma se inge?

IN century ak11 B.C.E., Jeova el supwela met palu Samuel nu ke sie kunokon in lukma. El sapkin nu sin met palu inge in som nu ke loom sin mokul se inge pangpang Jesse a in moswela sie sin mwen nutul in ekla sie togusra lun Israel ke sie pal toko. Ke pal se Samuel el liye tulik se meet nutul Jesse pangpang Ilaiab, el lalalfongi la el koneak tari met se su God el sulela. Tusruktu, Jeova el fwak nu sel: “Nik kom suiye mutal, ku lusel, tu Nga srungesr kel. Tu Jeova el tia liye oanu metu liye, tu metu liye likin met, a Jeova el liye inse.” (1 Samuel 16:6, 7) Samuel el tia liye Ilaiab oanu Jeova el liye.a

² Arulanu fwusesr sin met in tafongla ke liye lalos nu sin kutu met! Saap, kut arulanu pwar sin met su arulanu kulang lik tusruktu arulanu koluk insiel. Ke inkanek saye, saap kut arulanu kou a upa nu sin kutu met fwinne elos oaru ke sripen kut tia lungse atel ku lumal.

3, 4. (a) Fwin oasr ma upa sikyuk inmaslon met Kristian luo, mea kais sie sin met Kristian luo inge enenu in kaifweung oru? (b) Kain in kusensiyuk fuka kut enenu in siyuk sesr sifwanu ke pal se oasr me fos yok sikyuk inmaslon kut a met lili wiesr?

³ Ma upa puspis ku in sikyuk ke pal se kut silaklak in orek nununku nu sin kutu met​—fwinne nu sin met su kut etu tari ke lusen yiu puspis. Saap oasr pal kom koskosruk nu sin sie met Kristian su kamwuk futoto lom in pal meeta. Ya kom lungse in sifwil oakiye futoto lom nu sel? Mea ma inge su ku in kasru kom in oru ou inge?

⁴ Efu ku kom tia nunku ke inkanek mwo, a in liye mwo, brother a sister Kristian wiom su kamwuk lom in pal meeta? A oru ou inge ke kasru lun kas lun Jisus inge: “Wangin sie met ku in fwasru nu yuruk, Papa su supeyume el fwin tia amakunul.” (Jon 6:44) Na, siyuk sum sifwanu: ‘Efu ku Jeova el amakin met inge nu sin Mwen nutul? Kain in oiye mwo puspis fuka oasr yurin met inge? Ya Nga tia loang ku pilesru oiye mwo lal inge? Efu ku kut ekla met kamwuk in pal meeta? Mea mokle yu in lungse met inge oanu met kamwuk luk?’ Ke mutamwauk, saap arulanu upa nu sum in koneak a nunku ke oiye mwo puspis, yokna kom fwin srukye mulat ke lusen sie pal. Tusruktu, pa inge step saok su kom enenu in oru kom fwin lungse in sifwil oakiye futoto inmaslomwos. In orekmakin me pupulyuk fuka in oru ou inge, lela kut in tuni oiye mwomwo lun mokul luo su ke sie pal tuniyuk fwal nu ke ma tafongla lalos. Elos inge pa met palu Jona a met sap Piter.

Liye Sumwos Sel Jona

5. Kain in kunokon fuka etukyung nu sel Jona, a oiye fuka el akkalemye?

⁵ Jona el kulansap oanu sie met palu lun togusrai lun Israel in an eir in len lal Togusra Jeroboam II, mwen nutul Joas. (2 Togusra 14:23-25) Sie len, Jeova el sapkin nu sel Jona in som liki Israel a fwasfwasyesr nu Nineve, pa inge siti lulap lun mutanfwal Assyria su arulanu ku. Mea kunokon lal? in sang kas in sensen nu sin met su muta we la siti lulap lalos e fwa musalla. (Jona 1:1, 2) Jona el tia akos ma God el sapkin nu sel el an oru, a el kaengla liki! El sroang nu ke oak soko a som nu Tarsis, liki an Nineve.​—Jona 1:3.

6. Efu ku Jeova el sulela Jona in som nu Nineve?

⁶ Mea ma inge su sikyuk ke nunuk lom ke pal se kom nunku kel Jona? Ya kom nunkel oanu sie met palu seakos? Kut fwin tia tuni mwo luman pa inge na ma kut e nunku kel. Tusruktu, ya God el pakiyel Jona oanu sie met palu meyen el seakos? Mo el tia! Kalem la oasr oiye mwo puspis lal Jona. Loang akmwoye ke recod lal oanu sie met palu

7. Ye kain in luma a ma sikyuk fuka Jona el kulansap nu sin Jeova in an Israel, a fuka etauk lom ke ma se inge purakak nunuk lom nu sel?

⁷ Jona el oru orekma yok ke oaru in an Israel, sie kain in territory pa inge su arulanu upa. Met palu Emos su moul pa in len lal Jona el akkalemye la met Israel in len lal elos arulanu lungse ma lun fwalu a me akengun.b Ma koluk upa sikyuk in an selos, tusruktu met Israel elos mensiskin ma inge. (Emos 3:13-15; 4:4; 6:4-6) Aok, len na len, Jona el oru kunokon lal in luti nu selos ke oaru. Kom fwin sie met sulkakin peng mwo, kom etu la arulanu upa na paye in sramsram nu sin met su tia enenu kutena ma a met srunga. Ke ma inge, fwinne kut akilen munas lun Jona, tusruktu, lela kut in tia pilesru oiye mwomwo lal ke oaru a mongfwusesr ke el luti nu sin met Israel su wangin lalalfongi.

8. Kain in ma upa fuka met palu Israel el akola in sun in an Nineve?

⁸ Kunokon in som nu Nineve el upa liki. In sun siti se inge, Jona el enenu in fwasr ke lusen mail 500​—sie fwafwasryesr upa pa inge ke lusen malem se. El fwin sun tari we, met palu Jona el enenu in luti nu sin met Assyria, su arulanu pengpeng ke orekma silolel. Orekma silolel in akkeokye kutu met el sie ipen akmwuk lalos ke meun. Elos konkun ke orekma silolel upa lalos. Tia me lut siti lun Nineve elos pangpang “siti su aksurorye sra”!​—Nehum 3:1, 7.

9. Ke pal se paka upa el filiye ke me sensen moul lun sailor puspis ke oak, kain in oiye mwo fuka Jona el akkalemye?

⁹ Meyen el alollo ke ma Jeova el sapkin nu sel, paenang Jona el sroang nu ke oak soko su wisella nu ke an loeloes, loes liki kunokon lal su el enenu in som nu we. Fwinne ou inge, Jeova el tia sisla lalalfongi nu sin met palu lal, ku el pakiye kutu met in aolul. A, Jeova el orekma in purakak Jona in sifwil nunku ke insiel. God el oru in oasr sie paka upa fwin mwea. A ou inge, oak su Jona el oasr we apkurun in musalla. Ke sripen ma Jona el oru, met puspis su wangin meta elos sensen in mise! (Jona 1:4) Mea Jona el oru? Meyen el srunga sailor nu kemwa su muta fwin oak in mise ke sripel, paenang Jona el fwak nu selos: “Srukyuyuk, a sisyula nu in mwea, ou inge mwea fwa mus nu sumwos.” (Jona 1:12) El tia enenu in nunku ke molela lun Jeova tokin sailor inge sisilla nu in mwea. (Jona 1:15) Tusruktu, Jona el insemwomwo in mise meyen el lungse in molela sailor inge nu kemwa. Ya kut tia liye oiye pulaik, inse pusisel, a lungse lal Jona ke ma el oru inge?

10. Mea sikyuk tokin Jeova el sifwil sang nu sel Jona kunokon lal?

¹⁰ Ke saflaiye, Jeova el molela Jona. Ya ma Jona el tufwanu oru orel lan sufwal in tia sifwil kulansap nu sin God oanu sie met tutafpo lal? Mo, Jeova el pakomutal a sifwil kalweni nu sel kunokon lal in luti met Nineve. Ke pal se Jona el sun an Nineve, el akkalemye ke pulaik nu sin met we la God el loang nu ke ma koluk lulap lalos a siti lalos e fwa musalla tokin len 40. (Jona 1:2; 3:4) Tokin elos long kas in sensen upa lal Jona, met Nineve nu kemwa elos auliyuk, a siti lalos tia musalla.

11. Mea akkalemye la Jona el lotela sie me lutlut yok?

¹¹ Jona el srakna srukye nunuk sesumwos. Tusruktu, ke inkanek in me pupulyuk, Jeova el akkalemye mongfwusesr in lotel Jona la El tia liye ma likin metu. El tuni insiel. (Jona 4:5-11) Kut ku in liye la oasr me lutlut saok su Jona el lotela meyen el simusla ma sikyuk na paye sel ke oaru. Insemwomwo lal in simusla ma tafongla lal sifwanu fwinne ma inge me mwekin nu sel sie me akpayeye ke inse pusisel lal. Sie oiye pulaik nu sin met in akkalemye la el tafongla!

12. (a) Fuka kut ku in etu la Jisus el welul Jeova ke ma el nunku nu sin met? (b) Kut nu kemwa akkeyeyuk in srukye kain in nunuk fuka nu sin met su kut luti nu sa ke peng mwo? (Srike liye box ke sra 12.)

¹² Tokin century puspis toko, Jisus Kraist el sramsram mwo ke ma sikyuk ke moul lal Jona. El fwak: “Tu oanu Jona el muta len tolu a fong tolu insien ik lulap, ou inge Mwen nutin Met El fwa muta len tolu a fong tolu insien fwalu.” (Mattu 12:40) Tokin sifwil moulyuk lal Jona, el e fwa etu la Jisus el pupulyukin pal a muta Lal sifwanu in kalyuk ke lusen pal in wangin orekma lun met palu se inge. Ya kut tia insemwomwo in kulansap nu sin God su tia fuleak nu sin met kulansap lal ke pal se elos oru ma tafongla? Met sim lun Sam el simusla: “Oanu sie Papa el pakomuta tulik nutul, ou inge Jeova el pakomutalos su sangeng sel. Tu el etu lumasr, el esam tu kut kutkut.” (Sam 103:13, 14) Aok, “kutkut” se inge​—wekunang met sesumwos ke len inge—​elos ku in akpayeye sie orekma yok ke kasru lun ngun mutal lun God!

Sie Nunuk Sumwos Kel Piter

13. Kain in oiye fuka lal Piter ku in sikyuk ke nunuk lasr, tusruktu, efu ku Jisus el sulela el an ekla sie met sap?

¹³ Inge lela kut in tuni me pupulyuk se akluo, pa inge me pupulyuk kel met sap Piter. Fwin siyukyuk nu sum in akkalemye oiyel Piter, ya kom silaklak in nunku ke oiye lal oanu sie met su lungse in oru ma nu kemwa ke pal sa, ku sie met su oru ma se fwinne wangin sumwos lal in oru ou inge? Aok, kutupal Piter el akkalemye na paye kain in oiye se inge. Tusruktu, ya Jisus el sulela Piter in wi ke met sap 12 lal el fwin sie met su silaklak in oru ma nu kemwa el fwinne tia nunku ku el fwin lungse in oru ma se fwinne wangin sumwos lal in oru ou inge? (Luk 6:12-14) Mo, el tia! Arulanu kalem la Jisus el pilesru munas lal inge a el akilen oiye mwomwo lal Piter.

14. (a) Mea me aketeye ke pulaik lal Piter in sramsram? (b) Efu kut ku in sang kulo ke pal se Piter el siyuk kusensiyuk pal nu kemwa?

¹⁴ Kutupal Piter el orekma oanu sie met kaskas lun kutu met sap. Kutu met elos nunku la ma inge oanu sie me akpayeye la Piter el inse fulat. Tusruktu, ya el ou inge na paye? Kutu met elos fwak la Piter el matu liki kutu met sap​—saap el matu liki Jisus. Fwin paye pa inge, ma inge sang aketeye nu sesr efu Piter pa kaskas meet pal nu kemwa. (Mattu 16:22) Tusruktu, oasr pa luma su kut enenu in tuni. Piter el su ma sin ngun. Meyen el malu ke etauk paenang ma inge moklel pal nu kemwa in siyuk kusensiyuk. Kusensiyuk puspis lal akinsemwomwoye kut. Jisus el aketeye ma puspis saok in sang topuk nu sel Piter, a ma inge nu kemwa simusyukla in Baibel. Ke sie me pupulyuk, Jisus el sramsram ke “met kulansap oaru” in sang topuk nu ke ma Piter el fwak. (Luk 12:41-44) A nunku ke kusensiyuk inge lal Piter: “Liye, kut filiye ma nu kemwa, a fwasr tukum; na mea kut fwa eis?” Kusensiyuk inge kol nu ke mwolela lal Jisus su me akkeye na paye: “A elos nu kemwa su filiye loomu, ku ma lel, ku ma loul, ku papa, ku nine, ku tulik, ku fwal ke Ek, fwa eis ke pal siefok, a fwa usru moul ma patpat.”​—Mattu 15:15; 18:21, 22; 19:27-29.

15. Efu sumwos in fwak la Piter el oaru na paye?

¹⁵ Oasr pa oiye mwo saye lal Piter​—el oaru. Ke pal se met tuma lutlut puspis lun Jisus elos som lukel meyen elos tia kalem ke sie me lutlut lal nu selos, Piter pa pulaik in sramsram in aol met sap 12 a fwak: “Leum, kut fwa som nu yurin su? Kas lun moul ma patpat oasr yurom.” (Jon 6:66-68) Paye, kas inge arulanu akinsemwomwoye insiel Jisus! Tok kutu, ke pal se un met koluk elos tuku in sroukelye Leum, apkurun met sap nu kemwa lal elos kaeng. Tusruktu, Piter el fwasr tokin u se inge el fwinne loes a el utyuk nu ke kalkal lun met tol fulat. Pulaik a tia sangengtot, pa moklel in som nu we. Ke pal se elos siyuk kusensiyuk puspis nu sel Jisus, Piter el wi tu sisken un met Ju su langlang ke e. Sie sin met kulansap lun met tol fulat el akilenyel a akkalemye la el sie sin met asrouki lun Jisus. Aok, Piter el lafwekin Leum, tusruktu lela kut in tia mulkunla la oaru a nunuk yok lal nu sel Jisus pa filiyel Piter nu ke me sensen yok inge, sie kain in me sensen su kutu sin met sap elos srunga in sun a pula.​—Jon 18:15-27.

16. Ke kain in sripe mwomwo fuka paenang kut sramsram ke oiye mwo puspis lal Jona a Piter?

¹⁶ Oiye mwomwo lal Piter alukela liki ma tafongla lal. Ma inge sikyuk pa nu sel Jona. Ke kut srukye nunuk sumwos nu sel Jona a Piter yok liki ma kut nunku pal nu kemwa seltal, kut enenu pa in akpaye kut sifwanu in srukye nunuk sumwos yok liki ma kut nunku meet nu sin met lili mokul a mutan wiesr in ngun. Kut fwin oru ou inge, ma inge ku in kasre kut in futoto nu selos. Efu ku oasr enenu yok ke ma se inge?

Orekmakinyen Me Lutlut ke Pal Inge

17, 18. (a) Efu ku ma upa ku me fos ku in sikyuk inmaslon met Kristian? (b) Kain in kai fuka ke Baibel ku in kasre kut in aksumwosye ma upa lasr nu sin met lili wiesr in lalalfongi?

¹⁷ Mokul, mutan, a tulik srisrik su wi ke kain in akmwuk nu kemwa lun moul, met kasrup, sikasrup, srik lutlut, yok lutlut, a kain in sruf nu kemwa, elos inse siefwunnu ke orekma lalos in kulansap nu sin Jeova. (Fwakyuk 7:9, 10) Kain in oiye a luma puspis lun met kut ku in liye na paye ke congregation lun met Kristian ke pal inge! Ke sripen kut kulansap nu sin God ke inkanek su enenu asrouki sie sin sie, paenang ma upa inmaslo ku in sikyuk kais kutu pal.​—Rom 12:10; Filippai 2:3.

¹⁸ Fwinne kut ku in liye munas a tafongla lun met lili wiesr, tusruktu, kut tia liksreni in loang yok nu ke ma inge. Kut kaifweung in etawi Jeova, met sim lun Sam el on Kel: “Jeova, kom fwin akilenye ma koluk, O Jeova, su e fwa tu?” (Sam 130:3) Lela kut in tia loang nu ke oiye lun met su ku in oru kut in kitakatelik, a “lela kut in fwasr tokin ma orala misla, a ma su kut ku in musaiyuk sie sin sie.” (Rom 14:19) Kut kaifweung in liye kais sie met oanu liye lun Jeova nu selos, kut pilesru ma munas lalos a kut loang yok nu ke ma mwo. Ke pal se kut oru ou inge, ma inge ku in kasre kut in “muteng nu sin sie sin sie.”​—Kolosse 3:13.

19. Akkalemye me kasru puspis su met Kristian el ku in oru in aksumwosye me fos yok.

¹⁹ A fuka fwin sie ma upa sikyuk su kut tia ku in aksumwosye a tafwela in aksupwarye insiesr? (Psalm 4:4) Ya oasr kutena ma upa inmaslon kom a met lili wiom? Efu kom tia srike in aksumwosye ma upa inge? (Genesis 32:13-15) Ma se meet, osun nu sin Jeova ke pre, siyuk ke kasru lal. Na, ke kom srukye ke nunuk lom oiye mwomwo lun met lili wiom, srike in sonol ke “moul mwo in efwal a lalmetmet.” (Jemes 3:13) Akkalemye nu sel la kom lungse in oasr misla inmaslomtel. Esam kas in kai lun God: “A lela tu met nu kemwa in sa in long, a pat in kaskas, a in mulat.” (Jemes 1:19) Kas se inge “pat in mulat” akkalemye la saap met ngie ku in oru ku fwak kas su ku in oru kom in mulat. Fwin ma inge sikyuk, siyuk sin Jeova in kasru kom in kaifweung in sifwanu leum fwom. (Galetia 5:22, 23) Lela met lili wiom in akkalemye ma su aksupwaryel, a srike in porongo. Nikmet kosroila kas lal fwinne kom tia insese ke ma el fwak nu fon. Saap tafongla ma el nunku, tusruktu kom enenu in akilen la pa inge ma el nunku a pula ke pal inge. Srike in liye ma upa fwal nu ke ma el nunku. Weang nu ke ma inge pa, kom oanu liye moul lom sifwanu fwal nu ke liye lun met lili wiom.​—Soakas 18:17.

20. Ke pal in aksumwosye ma upa inmaslon met, efu ku arulanu yok sripe in sa in long ke ma kutu met elos fwak meet liki kut sramsram?

²⁰ Fwin pal lom in sramsram, oru ou inge ke kulang. (Kolosse 4:6) Akkalemye nu sin met lili wiom ma kom lungse nu sel. Siyuk nunuk munas ke kutena ma kom oru su orala fos. Fwin kaifweung lom ke inse pusisel kol nu ke insese inmaslomtel, sang kulo nu sin Jeova. Fwin tia, kaifweung in siyuk ke kasru lun Jeova ke kom suk pal mwo saye in oakiye misla nu sel.​—Rom 12:18.

21. Fuka me sramsram inge kasru kom in liye kutu met oanu liye lun Jeova?

²¹ Jeova el lungse met kulansap lal nu kemwa. El insemwomwo in orekmakin kut nu kemwa ke orekma lal fwinne kut sesumwos. Ke kut lutlut yok ke liye lal nu sin kutu met, lungse lasr nu sin met lili wiesr fwa kapkapek. Fwin srikeni lungse lasr nu sin met lili Kristian wiesr, ma inge ku in sifwil akkeyeyuk. Kut fwa akola in eis me insemwomwo yok kut fwin kaifweung in akkalemye nunuk sumwos nu sin kutu met​—aok, in liyelos oanu liye lun Jeova!

[Footnotes]

Fuka Kom Topuk?

• Fuka nunuk lun Jeova ke ma tafongla lun met kulansap oaru lal?

• Kain in oiye mwo fuka lal Jona a Piter su kom ku in aketeye?

• Kain in liye fuka nu sin met lili Kristian wiom kom kaifweung in oru?

[Box on page 12]

Nunku Fuka God El Liye Kutu Met

Ke kom nunku ke me sramsram in Baibel kel Noa, ya kom liye me enenu nu sum in sifwil liye ke inkanek sasu met nu kemwa su kom luti ke peng mwo? Saap elos luman tia enenu kutena ma ku elos srunga, oanu met Israel, ku saap elos lain peng mwo lun God. Fwinne ou inge, fuka liye lun Jeova nu selos? Saap kutu met pengpeng lun fwal se inge elos ku in forla nu sin God ke sie len, oanu togusra lun Nineve su auliyuk ke sripen orekma in luti lal Jona.​—Jona 3:6, 7.

[Picture on page 8]

Ya kom liye kutu met oanu liye lun Jeova?

[Picture on page 10, 11]

Jisus el koneak ma mwomwo su el ku in fwak ke experience lal Jona