“Sano”!

“A ma Nga fwak nu sumwos Nga fwak nu sin nu kemwa, sano.”​—Mark 13:37.

1, 2. (a) Mea mokul se el lotela ke inkanek in kurunganang ma saok lal? (b) Ke me pupulyuk lun Jisus ke met pusrapasr, mea kut ku in lotela ke sano pal e nu kemwa?

JUAN el okanla ma saok puspis lal in loom. El filiye ma inge ye bed lal​—meyen pa inge ma el nunku oanu an mwomwo emeet in loom sel a wangin kutena me sensen su ku in tuku ka. Tusruktu, oasr sie eku, ke pal se el a mutan kiel motul, sie met pusrapasr el utyuk nu ke infwokil laltal. Arulanu kalem la, met pusrapasr el etu na paye an se ma el enenu in suk. El kakasrisrik in eisla ma saok nu kemwa ye bed’u wekunang mani nu kemwa su Juan el filiye ke drawer ke sie tebu sisken bed laltal. Ke lututeng, Juan el koneak la sie met pusrapasr el utyuk nu in loom sel. El tia ku in mulkunla me lutlut upa su el tufwanu lotela: Sie met su mutol el tia ku in kurunganang ma lal.

² Ma inge paye pa kut fwin sramsram ke ma lun ngun. Kut tia ku in kurunganang fwinsrak lasr a lalalfongi lasr kut fwin motul. Ke ma inge, kas in kai lal Poul pa: “Ke ma inge lela kut in tia motul oanu met lula, a lela kut in sano a efwal.” (1 Tessalonika 5:6) In akkalemye la arulanu yok sripe in sano, Jisus el orekmakin me pupulyuk ke sie met pusrapasr. El akkalemye ma sikyuk puspis su ku in kol nu ke tuku lal oanu sie Met Nununku, a el sang kas in sensen: “Ke ma inge sano, tu komwos tia etu in len su Leum lomwos fwa tuku. A komwos etu ma se inge, tu met kato lun loomu fwin etu in aur su met pusrapasr fwa tuku, el lukun sano, a tia lela loom sel in musalla. Ke ma inge komwos ouyepa ako, tu in sie aur komwos tia nunku ka Mwen nutin met el fwa tuku.” (Mattu 24:42-44) Sie met pusrapasr el efwa tia akkalemye pal in tuku lal. El lalalfongi la el fwin tuku met nu kemwa tia akola. In oupanu ma inge, oanu Jisus el fwak, saflaiyen akmwuk koluk inge efwa tuku ke ‘sie aur su kut tia nunku.’

“Komwos in Sano, Tu Ku in Lalalfongi”

3. Fuka Jisus el akkalemye ma saok su tuku ke sano pal e nu kemwa ke pal se el orekmakin me pupulyuk ke met kulansap su sano foloko lun leum lal su tuku ke sie kofwo in mare?

³ Ke me sramsram puspis su simusyukla nu ke Gospel lal Luk, Jisus el pupulyukin Met Kristian nu kemwa nu ke sie met kulansap su sano leum lalos in foloko tokin sie kofwo in mari. Elos enenu in sano meyen el fwin tuku elos tia motul, elos akola in esel paingnul. In oupanu, Jisus el fwak: “Mwen nutin met el a tuku in aur se su komwos tia nunku ka.” (Luk 12:40) Saap kutu met su kulansap nu sin Jeova ke lusen yiu puspis elos mulkunla pal in silaklak su kut muta inge. Saap elos mutamwauk in nunku la saflaiyen fwal koluk inge e srakna pat. Tusruktu, kain in nunuk inge ku in purakak nunuk lasr in tia nunku ke ma lun ngun a kut mutamwauk in nunku yok ke ma lun fwalu ku nien sun lun fwalu se inge, su ku in oru kut in mwetkal ke ma lun ngun.​—Luk 8:14; 21:34, 35.

4. Kain in kaifweung fuka enenu in mokle kut in sano pal e nu kemwa, a fuka Jisus el akkalemye ma inge?

⁴ Kut ku eis pa sie me lutlut ke me pupulyuk lun Jisus. Fwinne met kulansap nu kemwa elos tia etu aur in tuku lun leum lalos, tusruktu elos etu fong se el e tuku. Arulanu upa seltal in sano a tia motul ke fong se elos fwin etu la leum lalos el fwa tuku ke fong saye. Aok, elos etu na paye fong in tuku lal, paenang ma inge kasrelos in kaifweung a sano. In oanu me pupulyuk inge, kas palu lun Baibel akkalemye la kut moul misenge ke len safla; tusruktu el tia akkalemye nu sesr len a aur in safla. (Mattu 24:36) Lalalfongi lasr ke safla su e fwa tuku kasre kut in sano pal nu kemwa, aok, kut fwin lalalfongi na paye la len lun Jeova apkurun, na ma inge me purakak yok nu sesr in sano pal e nu kemwa.​—Zefenaia 1:14.

5. Fuka kut ku in sang topuk nu ke kas in kaifwe lal Poul ke “sano pal e nu kemwa”?

⁵ Leta lal Poul nu sin met Korint, el kaifwe ou inge: “Komwos in sano, tu ku in lalalfongi.” (1 Korint 16:13) Aok, in sano pal nu kemwa kapasr nu ke kaifweung lasr in tu ku ke lalalfongi lasr oanu met Kristian. Fuka kut ku in kaifweung na in sano? Kut ku in oru ou inge kut fwin eis etauk yok ke Kas lun God. (2 Timoti 3:14, 15) Schedule mwomwo ke lutlut a wi meeting pal nu kemwa ku in kasre kut in akkeyeyuk lalalfongi lasr, a in tia mulkunla len lun Jeova pa sie ip yok lun lalalfongi lasr. Ke ma inge, in kalweni pal nu kemwa me akpayeye in Baibel su akkalemye la kut apkurun nu ke saflaiyen akmwuk koluk inge ku in kasre kut in tia mulkunla ma paye saok ke safla inge su apkurun in tuku.a Sie me kasru pa in loang nu ke ma sikyuk puspis fwin fwalu su akpayeye kas palu lun Baibel. Sie brother fwin an Germany el simusla: “Pal nu kemwa Nga liye news​—ke meun, kusrusr, orekma silolel, a ke orekma in akfokfokye planet lasr—​ma inge nu kemwa akkalemye nu sik la arulanu apkurun na paye saflaiyen akmwuk koluk inge.”

6. Ke inkanek fuka Jisus el akkalemye la oasr me sensen nu sin met in tula oiyen silaklak lalos in ngun tokin sie pal loes?

⁶ In Mark sapter 13, kut ku in koneak siepa me sramsram ke kas in kaifwe lal Jisus nu sin met tuma lutlut lal in sano pal nu kemwa. Fwal nu ke aketeye lun sapter inge, Jisus el pupulyukin ma sikyuk nu selos ke sie met liaung ke srungal su sano len lal in foloko ke fwafwasyesr lal in an saye. Met liaung inge ke srungal el tia etu aur in foloko lun leum lal. El enenu in kaifweung na in sano. Jisus el sramsram ke inkanek akosr in tupang ke lusen fong in tuku lun leum. Inkanek in tupang akakosr mutamwauk ke aur tulo ke toang in lututeng nu ke pal in takak lun fwat. Ke inkanek in topang safla inge, totola a mwetkal na upa arulanu fwusesr in tuku nu sin met liaung ke srungal. Sie report akkalemye la, met meun puspis elos nunku la aur ekasr meet liki fwat el takak pa pal mwo emeet in srukye met lokwalok lalos su arulanu lut ke sripen elos tia etu pal in tuku lalos ke aur inge. In oupanu, ke aur safla inge ku ke len safla inge, ke pal inge su fwalu nu fon arulanu mutol in ngun, saap arulanu upa nu sesr in sano a kut enenu in kaifweung na paye in oru ou inge. (Rom 13:11, 12) Ke ma inge, ke me pupulyuk lal, Jisus el kaifweung in fwak nu sin met tuma lutlut lal: “Komwos liyekomwosyung, sano . . . Ke ma inge sano . . . A ma Nga fwak nu sumwos Nga fwak nu sin nu kemwa, Sano.”​—Mark 13:32-37.

7. Kain in me sensen fuka oasr, a ke kut nunku ma inge, kain in kas in akkeye fuka pal nu kemwa kut ku in rid in Baibel?

⁷ Ke lusen pal in orekma lun forfor lal, a tokin sifwil moulyuk lal, pal puspis Jisus el sapkin nu sin met tuma lutlut lal in kaifweung in sano. Aok, pal nu kemwa Baibel el sramsram ke saflaiyen akmwuk koluk inge, kut ku in koneak kas in sensen tu kut in sano, a kaifweung in sano.b (Luk 12:38, 40; Fwakyuk 3:2; 16:14-16) Arulanu kalem, sie me sensen na paye kut fwin mutol in ngun. Kut nu kemwa enenu kas in sensen inge nu kemwa!​—1 Korint 10:12; 1 Tessalonika 5:2, 6.

Met Sap Tulo Su Tia Ku In Sano

8. Ke imae lun Gethsemane, fuka met sap tulo lun Jisus elos topuk nu ke me siyuk lal nu selos in sano pal e nu kemwa?

⁸ Tia kalme la kom fwin srukye sie nunuk sumwos kom ku in sano na pal nu kemwa, ma inge kut ku in liye ke me srikasrak lal Piter, Jemes, a Jon. Met tulo inge su fukoko in ngun elos oaru na paye in fwasr tukul Jisus a elos arulanu lungse pa el. Fwinne ou inge, ke fong in Nisan 14, 33 C.E., elos tia kaifweung in ngetnget a tia motul. Tokin elos som liki infwokil lung su elos orekmakin in akfulatye Kofwen Alukela, met sap tulo inge elos welul Jisus ke imae lun Gethsemane. Fwin an we Jisus el fwak nu selos: “Ngunik arulanu toasr, aok nu ke mise. Komwos muta inge, a wi yu sano.” (Mattu 26:38) Pal tulo Jisus el sekalani in pre nu sin Papa tumal in kosrao, a pal tulo el folokla nu yurin met kamwuk lal, a liyelos la motul.​—Mattu 26:40, 43, 45.

9. Mea ma inge su orala met sap inge in motul?

⁹ Efu mokul tulo inge su oaru elos aksupwaryel Jisus ke fong sa? Sie sripeu pa meyen elos arulanu totola. Arle fongoini tari, saap alukela tari infwulwen fong, a “mutalos toasr” ke motul. (Mattu 26:43) Fwinne ou inge, Jisus el fwak: “Sano a pre, tu komwos tia ilyuk nu in me sruf. Paye ngun lungse, a ikwe munas.”​—Mattu 26:41.

10, 11. (a) El fwinne totola, mea kasrel Jisus in kaifweung in sano ke imae lun Gethsemane? (b) Mea kut ku in lotela ke ma sikyuk nu sin met sap tulo ke pal se ma Jisus el siyuk nu selos in kaifweung in sano?

¹⁰ Wangin alollo, Jisus el ouyepa totola ke fong se ingo. Tusruktu, el tia sulela in mutol, a el orekmakin pal in sukosok safla lal inge fwinne futoto in sekalani pre. Len ekasr meet liki pal inge, el kaifwe nu sin met tuma lutlut lal in pre, a fwak: “A komwos in sano pal e nu kemwa, a pre, tu komwos in ku in kaengla liki ma inge nu kemwa su fwa sikyuk, a in tu ye mutun Mwen nutin met.” (Luk 21:36; Efesus 6:18) Kut fwin porongo nu ke kas in kai lun Jisus a fwasr tokin me srikasrak lal ke pre, pre lasr ke inse kemwa nu sin Jeova fwa ku in kasre kut in sano pal e nu kemwa in ngun.

¹¹ Paye Jisus el etu​—tia oanu met tuma lutlut lal su tia etu—​la met lokwalok lal fwa tuku in esel a nununkel in mise. Me srifwe nu sel ku in kol nu ke me keok upa safla nu ke sak soko. Jisus el sang kas in sensen nu sin met tuma lutlut lal ke ma inge, tusruktu elos tia kalem ke ma el fwak inge nu selos. Ke ma inge, elos motul el fwinne tia motul a tafwela na in pre. (Mark 14:27-31; Luk 22:15-18) Oanu ma sikyuk nu sin met sap, ikwesr arulanu munas pa a oasr ma puspis su kut sonna etu. Fwinne ou inge, kut fwin mulkunla oiyen silaklak lun pal su kut muta inge, kut ku in ouyepa motul in ngun. Ke inkanek in kaifweung mukena a akola pa ku in kasre kut in sano a tia motul.

Oiye Mwo Tulo Su Arulanu Yok Sripe

12. Kain in oiye mwo tulo fuka Poul el kapsreni nu ke kaifweung lasr in sano?

¹² Fuka kut ku in srukye na nunuk in silaklak? Kut lotela tari ma yok sripe su tuku ke pre a ke ma enenu in esam len lun Jeova pal e nu kemwa. Sayen ma inge, Poul el sramsram ke oiye mwo tulo su arulanu yok sripe su kut nu kemwa enenu in akkapye. El fwak: “A meyen kut met in len, lela kut in efwal a nukomang me loeyuk lun lalalfongi a lungse, a fwinsrak lun molela.” (1 Tessalonika 5:8) Lela kut in tuni ke lusen pal futoto ip lun lalalfongi, fwinsrak, a lungse ke kaifweung lasr in sano a tia motul in ngun.

13. Mea ip lun lalalfongi ke kaifweung lasr in sano?

¹³ Enenu in oasr lalalfongi fukoko lasr la Jeova el oasr a “el met sang moul nu selos su sukol.” (Hibru 11:6) Akpayeye se meet lun kas palu lun Jisus ke len safla ke century se meet arulanu akkeye lalalfongi lasr ke akpayeye se tok ke lusen pal lasr su yok liki meet. A lalalfongi lasr kasre kut in sano pal nu kemwa ke len lun Jeova, a kut etu la ma inge e fwa tuku na paye. E tia pat.”​—Hebakkuk 2:3.

14. A fuka fwinsrak arulanu yok sripe ke kaifweung lasr in sano?

¹⁴ Fwinsrak paye lasr ku in oanu “angkor lun ngunasr” su kasre kut in muteng ke ma upa puspis fwinne kut enenu in sano ke akpayeyen mwolela nu kemwa lun God. (Hibru 6:18, 19) Margaret, sie sister akmusrala su yiu 90 kutu matwe su baptaisla ke yiu 70 kutu somla, el fwak: “Ke pal se mokul tumuk el apkurun in mise ke cancer in yiu 1963, Nga pula tu arulanu mwo fwin safla el sa na tuku. Tusruktu, ke pal inge Nga akilen la Nga nunku na ke ma lungse luk sifwanu. Kut tia ku in etu in pal meeta lupan kapkapek ke orekma lasr fwin fwalu nu fon. Fwinne ke pal inge, srakna oasr an puspis su orekma lasr tufwanu mutamwauk. Ke ma inge Nga arulanu engun meyen Jeova el akkalemye mongfwusesr lal.” Met sap Poul el akkeye kut: “A mongfwusesr orala srike; a srike orala fwinsrak, a fwinsrak tia me akmwekin.”​—Rom 5:3-5.

15. Fuka lungse ku in mokle kut fwinne kut luman sano tari ke lusen pal loeloes?

¹⁵ Lungse Kristian pa oiye mwo emeet meyen pa inge me purakak ke ma nu kemwa kut oru. Kut kulansap nu sin Jeova meyen kut lungse el, fwinne kut tia etu pal pakiyuki lal. Lungse nu sin met talan lasr mokle kut in luti ke peng mwo lun Togusrai, fwinne God el lungse kut in oru ou inge ke lusen pal loes, a fwinne kut enenu in foloko nu ke loom sepanu pal e nu kemwa. Oanu Poul el simusla, “a inge on lalalfongi, fwinsrak, a lungse, ma tolu inge; a ma yok selos lungse.” (1 Korint 13:13) Lungse el kasre kut in kaifweung in muteng a sano pal e nu kemwa. “[Lungse] el fwinsrak ke ma nu kemwa, el muteng in ma nu kemwa. Lungse el tianu wanginla.”​—1 Korint 13:7, 8.

“Kom in Srukye Ku Ma Su Oan Yurom”

16. Kain in oiye fuka kut enenu in akkapye, liki na in munasla?

¹⁶ Kut muta ke sie pal sakuruk su oru ma sikyuk nu kemwa fwin fwalu in akismakinye kut la kut moul ke saflaiyen len safla inge. (2 Timote 3:1-5) Tia pa inge pal in munasla a tia kafofo ke orekma, a pa inge pal in ‘srukye ku ma oasr yurosr tari.’ (Fwakyuk 3:11) Ke kut srukye “nunuk sumwos a sano ke pre” a ke kut musaiyuk lalafongi, fwinsrak, a lungse, kut ku in sang me akpayeye nu sesr sifwanu la kut akola tari ke aur in srifwe. (1 Piter 4:7) Oasr orekma pukanten lasr nu sin Leum. Kut fwin kafofo ke orekma mutal ma inge ku in kasre kut in akola a tia motul pal e nu kemwa.​—2 Piter 3:11.

17. (a) Efu me asor kais kutu pal tia akmunasye kut? (Srike liye pok ke sra 21.) (b) Fuka kut ku in etawi Jeova, a kain in me insemwomwo fuka sano met nu kemwa su oru ou inge?

¹⁷ “Jeova el ip luk,” Jeremaia el simusla, “ke ma inge Nga fwa fwinsrak in el. Jeova el mwo nu selos su sanol, nu sin ngun su sokol. Mwo tu sie met in fwinsrak a sano misla nu ke lango lun Jeova.” (Eoksra 3:24-26) Pus sin met inmaslosr elos sano ke lusen pal na futoto. Kutu sin met elos sano ke lusen yiu puspis in liye molela lun Jeova. Tusruktu, lusen pal in sano inge arulanu futoto kut fwin srikeye nu ke moul ma patpat ke pal fwasru! (2 Korint 4:16-18) A ke kut sano pal pakiyuki lun Jeova, kut ku in akkapye oiye mwo puspis lun met Kristian ke moul lasr a kut ku in kasru kutu met in eis pal mwo in loang nu ke mongfwusesr lun Jeova a in eis ma paye. Ke ma inge, lela kut nu kemwa in kaifweung sano. Lela kut in etawi Jeova a akkalemye mongfwusesr, a sang kulo nu ke fwinsrak su el ase nu sesr. A ke kut oaru in sano, lela kut in srukye ku fwinsrak lasr ke moul ma patpat. Ou inge, kas palu inge ke mwolela e fwa akpayeye na paye sesr: “[Jeova] El e fwa akfulatye kom in usru fwalu. Ke met koluk elos mwotla, kom fwa liye.”​—Sam 37:34.

[Footnotes]

Fuka Kom Topuk?

• Fuka kut ku in akkeye lalalfongi lasr la saflaiyen akmwuk inge apkurun?

• Mea kut ku in lotela ke me srikasrak lal Piter, Jemes, a Jon?

• Kain in oiye mwo tulo fuka ku in kasre kut in sano pal nu kemwa in ngun?

• Efu ku pa inge pal in ‘srukye ku ma su oan yurosr’?

[Box/Picture on page 29]

“Insemwomwo El Su Sano.”​—Daniel 12:12

Nunku ke sie luma, sie met tupang el nunku la sie met pusrapasr el akola in orek pusrapasr ke an se su el liaung. Ke pal in eku, met tupang inge el loang nu ke kutena wowon su akkalemye la met pusrapasr el tuku tari. Aur nu ke aur el orekmakin insral a mutal in tuni ma nu kemwa. Arulanu fwusesr in etu la kutena wowon kikiap tia ku in keapella​—fwinne pusren engyeng ke sak ku kisrik ngeow su sinukinye ma se.​—Luk 12:39, 40.

Kain in oiye se inge ku in sikyuk pa nu sin met nu kemwa su “tupan fwakyuk lun Leum lasr Jisus Kraist.” (1 Korint 1:7) Met sap nu kemwa elos lalalfongi la Jisus el ‘sifwil folokonang togusrai lun Israel’ tokin sifwil moulyuk lal. (Orekma 1:6) Yiu puspis toko, met Kristian nu kemwa fwin an Tessalonika enenu in akismakinyeyuk la oasr tari lal Jisus e fwa orek ke pal fwasru. (2 Tessalonika 2:3, 8) Aok, fwinne elos tafongla ke ma elos nunku ke len lun Jeova tusruktu met tuma lutlut inge nu kemwa lal Jisus in pal meeta elos tia som liki inkanek su kol nu ke moul.​—Mattu 7:13.

In len lasr misenge, me asor su tuku ke luman patla ke saflaiyen akmwuk koluk inge tia enenu in akmunasye kut ke kaifweung lasr in sano. Saap sie met tupang su akola pal nu kemwa ku in keapeyukla ke wowon kikiap, tusruktu el enenu na in sano pal nu kemwa! Pa inge orekma lal. Oupanu nu sin met Kristian.

[Picture on page 26]

Ya kom lalalfongi la len lun Jeova apkurun?

[Pictures on page 27]

Meeting nu kemwa, pre, a sie schedule mwomwo ke lutlut ku in kasru kut in sano pal e nu kemwa

[Picture on page 30]

Oanu Margaret, lela kut in mongfwusesr a kaifweung in sano pal nu kemwa