Engunkin Lutlut Lom Sifwanu Ke Kas Lun God
“Nga fwa nunkauk pa ke orekma lom nu kemwa, a nunku ke ma kom orala.”—SAM 77:12.
1, 2. (a) Efu kut enenu in pakiye pal in kalweni ke nunuk lasr me lutlut nu kemwa su kut lotela tari? (b) Mea kalmen “nunkauk” a “alken ka”?
OANU met tuma lutlut lun Jisus Kraist, kut enenu in nunku yok ke futoto lasr nu sin God a ke sripe efu kut kulansap nu Sel. Tusruktu, misenge, apkurun met nu kemwa elos arulanu kafofo a wanginla pal lalos in nunku yok ke me lutlut. Elos arulanu kafofo ke ma lun fwalu, a ke me akengun su wangin sripe. Fuka kut ku in fwasr liki kain in orekma nu kemwa su wangin sripe? Kut fwin pakiye pal in oru ma yok ke len nu kemwa, oanu pal in mongo a pal in mutol, na kut enenu pa in pakiye pal in kalweni ke nunuk lasr orekma nu kemwa lun Jeova.—Duteronomi 8:3; Mattu 4:4.
2 Ya oasr pal kom tui in kalweni ke nunuk lom me lutlut su kom lotela tari? Mea kalmen in kalweni ma kom lotela tari? Sie dictionary el sang kalmen kas inge oanu “in filiye nunuk ke ma se: nunku ka ku loang yok nu ke ma sa.” A kas se inge “loang” ku in kalmekin “in nunku ka: loang nu ka . . . in alken nu ka ku in sifwil kalweni ma inge ke nunuk lom ke insiom kemwa.” Mea kalmen ma inge nu sesr?
3. Kapkapek ke ma lun ngun kapsreni nu ke mea?
3 Ma se meet, ma inge akismakinye kut ke ma met sap Poul el simusla nu sin met kulansap wiel pangpang Timote: “Nu ke pal se Nga tuku kom in moniyuk in rid, in kaifwe, in luti. . . . Kom in alken in ma inge; a sifwanu eskomyung nu ka, tu kapkapek lom in kalem nu sin met e nu kemwa.” Aok, kut ku in lalalfongi ke kapek, a kas lun Poul akkalemye la alken ke ma lun ngun a kapkapek lun sie met arulanu futoto sie sin sie. Ma inge paye pa in len lasr. Kut fwin lungse in engunkin me insemwomwo su tuku ke kapkapek in ngun, kut srakna enenu in “alken” a “eskutyung” nu ke ma puspis su tuku ke Kas lun God.—1 Timote 4:13-15.
4. Kain in me kasru fuka kom ku in orekmakin in kasru kom in nunku ke Kas lun Jeova pal e nu kemwa?
4 Pal mwo lom in kalweni ma kom lotela tari oakiyuki nu ke akmwuk lom a akmwuk lun sou lom. Met puspis elos alken in tuni text ke Baibel toang in lututeng nu kemwa ke pal se elos ridi buk srisrik inge Examining the Scriptures Daily. Aok, len lun 20,000 kutu met volunteer ke Bethel homes fwin fwalu nu fon mutamwauk ke toeni lalos in sramsramkin koanon len ke lusen minit 15. Fwinne oasr met na ekasr ke Bethel su sang comment lalos ke kais sie lututeng, tusruktu met nu kemwa su wi ke toeni inge elos alken in loang nu ke me sramsram a ke ma elos ridi. Kutu sin Met Lo elos alken in nunku ke kas lun Jeova ke pal in fwasfwasryesr lalos som nu ke nien orekma. Elos long ke audiocassette lun Baibel a magasin inge Tauer In San a Awake! su orekla ke kain in kas pukanten. Mutan puspis su oru orekma lalos in loomu elos oru ou inge ke pal se elos oru orekma in loom selos. Paye, elos etawi met on pangpang Asaph, su simusla: “Nga fwa fwakak orekma lun Jeova; tu Nga fwa esam ma sakuruk lom omeeta. Nga fwa nunkauk pa ke orekma lom nu kemwa, a nunku ke ma kom orala.”—Sam 77:11, 12.
Oiye Sumwos Wise Fwako Mwomwo
5. Efu ku lutlut lasr sifwanu enenu in yok sripe nu sesr?
5 Ke pal inge su arulanu pukanten TV, video, a computer, akmwuk in ridi lun met arulanu munas na paye, ku arulanu upa nu selos in oru a apkurun met nu kemwa elos srungela in rid. Ma inge tia enenu in sikyuk nu sin Met Lo lun Jeova. Aok, ridi Baibel el oanu sie inkanek su kasru kut in futoto nu sin Jeova su sropon moul. Tausen yiu puspis somla, Josua el aolul Moses oanu sie met kol lun Israel. El fwin lungse in eis me insemwomwo lun Jeova, Josua el enenu in rid sifwanu Kas lun God. (Josua 1:8; Sam 1:1, 2) Ma inge srakpanu me enenu nu sesr ke pal inge. Tusruktu, saap ke sripen lutlut srik, kutu sin met elos tianu arle etu in rid ku kutu met elos koneak la arulanu upa in rid. Ke ma inge, mea ma inge su ku in kasre kut in lungse in rid a lutlut Kas lun God? Top ke kusensiyuk inge ku in konoiyukyuk ke kas lun Togusra Solomon su ku in konoiyukyuk in Soakas 2:1-6. Nunuk munas ikasla Baibel nutumwos a rid fus inge. Na kut fwa tukeni sramsramkin ma inge.
6. Kain in oiye fuka kut enenu in akkalemye ke etauk lun God?
6 Ke kas in mutamwauk lal kut ku in koneak kas in kaifwe inge: “Mwen nutik, kom fwin lungsum in eis kas luk, a elosak ma sap luk yurom, a ou inge in kolang srem nu ke lalmetmet, a sang insiom nu ke etauk; . . .” (Soakas 2:1, 2) Mea kut ku in lotela ke kas inge? La, oasr kunokon lun kais sie sesr in lutlut ke Kas lun God. Loang nu ke kas inge “kom fwin lungsum in eis kas inge.” Kas yok pa “fwin kom”, meyen apkurun met nu kemwa elos tia loang nu ke Kas lun God. Kut fwin lungse in koneak insemwomwo ke lutlut lasr ke Kas lun God, kut enenu in akkalemye insemwomwo in eis kas lun Jeova a nunku ma inge oanu sie ma saok su kut srunga in tula liki kut. Lela kut in tia fulela orekma lasr ke len nu kemwa in akkafofoye kut ku filiye nunuk lasr ke ma saye paenang kut mutamwauk in tia pwar ke lutlut lasr ke Kas lun God, ku kut mutamwauk in alollo nu ka.—Rom 3:3, 4.
7. Efu kut enenu in wi a loang nu ke meeting lun met Kristian pal e nu kemwa a ke ku lasr kemwa?
7 Ya kut “loang mwo” na paye a porongo ke pal se oasr aketeye ke Kas lun God ke meeting nu kemwa lasr oanu met Kristian? (Efesus 4:20, 21) Ya kut ‘ikasla insiesr’ in eis liyaten? Saap tia arulanu yok experience lun met sramsram, tusruktu ke pal se el orekmakin Kas lun God, arulanu fwal nu sesr kemwa in porongo. Paye, kut fwin lungse in porongo lalmetmet lun Jeova, kut enenu in wi meeting nu kemwa lun met Kristian pal nu kemwa ke ku lasr kemwa. (Soakas 18:1) Nunku ke me asor lulap lun kutena met su tia wi ke meeting ke infwokil lung in an Jerusalem ke pal in Pentecost 33 C.E.! Fwinne meeting nu kemwa lasr tia ma sakuruk oanu ma sikyuk ke pal ingo, tusruktu, buk lulap lasr, Baibel, pa kut orekmakin ke pal in sramsram. Ke ma inge meeting nu kemwa pa me insemwomwo in ngun nu sesr kut fwin loang mwo a rid Baibel nutusr ke pal in rid.—Orekma 2:1-4; Hibru 10:24, 25.
8, 9. (a) Mea lutlut lasr sifwanu el siyuk sesr in oru? (b) Fuka kom ku in srikeye lupan molin gold ke etauk lun God?
8 Kas toko lun Togusra lalmetmet fwa: “Aok, kom fwin pang nu ke ku in akilen, a srukak pusrem nu ke etauk, . . .” (Soakas 2:3) Kain in ngun fuka kas inge el lungse in akkalemye nu sesr? Aok, sie kena yok in akilen Kas lun Jeova! Ma inge akkalemye sie oiyen insemwomwo in lutlut wikin sie nien sun in eis liyaten, a in akilen ma lungse lun Jeova. Paye, ma inge enenu kaifweung, a ma inge ku in kol nu ke kas a me pupulyuk lal Solomon toko.—Efesus 5:15-17.
9 El tafwela in fwak: “Kom fwin sokol oanu silfer, a tuni oanu nu ke ma saok lukma, . . .” (Soakas 2:4) Ma inge mokle kut in nunku ke met puspis su pukunak ke lusen century puspis in sukok me saok lukma oanu silfer a gold. Metu elos uniye kutu met ke sripen gold. Kutu met elos orekmakin lusen moul lalos nu fon in sukok ma inge. Ma saok paye fuka ku in konoiyukyuk ke gold? Kom fwin tafongla ke yen mwesis a apkurun in mise ke sripen malu, piye kom sulela: sie bar ke gold ku sie glass ke kof? Fwinne ou inge, metu arulanu moniyuk in sukok gold, fwinne molin gold ekla pal e nu kemwa!a Ke ma inge fuka yokiyen moniyuk lasr in sukok etauk, lalmetmet, a liyaten lun God a ma lungse lal! Aok, kain in ma lane fuka tuku ke orekma in sukok inge?—Sam 19:7-10; Soakas 3:13-18.
10. Mea kut ku in koneak kut fwin lutlut ke Kas lun God?
10 Me sramsram lal Solomon el tafwela: “Na kom fwa etu sangeng sin Jeova, a konoiyukyuk etauk lun God.” (Soakas 2:5) Ma sakuruk na paye pa inge in nunkeyuk—kut nu kemwa su sesumwos ku in koneak “etauk lun God,” Jeova su Leum Ku Liki Ku in kosrao a fwalu! (Sam 73:28; Orekma 4:24) Met lalmetmet nu kemwa a met nu kemwa su ekin met pengpeng fwin fwalu elos srike ke lusen century puspis in suk ma lukma a ma sakuruk lun moul, lun fwalu a kosrao. Aok, elos tia kutangla in koneak “etauk lun God.” Efu? Meyen fwinne ma inge oasr tari in Baibel ke lusen tausen yiu puspis somla, elos nunku la arulanu fwusesr aketeye ka paenang elos srunga in eis a akilen ma inge.—1 Korint 1:18-21.
11. Mea kutu me lane su tuku ke lutlut lasr sifwanu?
11 Pa inge kutu aketeye pa lal Solomon: “Tu Jeova el se lalmetmet; etauk a liyaten tuku liki oalul.” (Soakas 2:6) Jeova el kulang a el insemwomwo in sang lalmetmet, etauk, a liyaten nu sin met nu kemwa su sun ma inge. Ke ma inge oasr sripe nu kemwa lasr in engunkin lutlut lasr sifwanu ke Kas lun God, fwinne ma inge el siyuk sesr ke kaifweung, in kai kut sifwanu, a in kisekin moul lasr in oru ou inge. Ke pal inge oasr tari yurosr Baibel a kut tia enenu in sifwil simusla in orala copy lasr, oanu met puspis elos oru in pal meeta!—Duteronomi 17:18, 19.
Fwafwasyesr Fwal nu Sin Jeova
12. Mea nien sun lasr ke kaifweung lasr in eis etauk lun God?
12 Efu kut oru lutlut sifwanu ke Baibel? Tu in mwo liki kutu met? In akkalemye la oasr lalmetmet yok lasr? Tu in ekla sie met su etu ma nu kemwa in Baibel? Mo. Nien sun lasr pa in fwafwasyesr, in sramsram, a in orekma oanu met Kristian, su akola pal nu kemwa in kasru kutu met in eis mongle in ngun lun Kraist. (Mattu 11:28-30) Met sap Poul el sang kas in sensen: “Etauk me akfulatye inse, a lungse me musai.” (1 Korint 8:1) Ke ma inge, kut enenu in srukye kain in nunuk su Moses el akkalemye ke pal se ma el fwak nu sin Jeova kas inge: “Luti nu sik inkanek lom, tu Nga fwa ku in ete kom, a tu Nga fwa ku in liye kulang ye mutom.” (Exodus 33:13) Aok, kut enenu in akkalemye lungse in eis etauk kut fwin lungse in akinsemwomwoye God, a tia met. Kut enenu in fwal, a met kulansap fwokpap lun God. Fuka kut ku in oru nien sun inge?
13. Mea eneneyuk nu sin sie met tu el an ekla fwal oanu met kulansap lun God?
13 Poul el akkalemye nu sel Timote fuka in akinsemwomwoye God, el fwak: “Kom in akkeye kom tu God lan liye kom mwo, sie met orekma su tia enenu in mwekin, su orekmakin sumwosna kas lun God.” (2 Timote 2:15) Kas se inge “orekmakin . . . sumwosna” tuku ke kas Greek verb su ku in kalmekin “pakiye sumwos,” ku ‘in laslas sumwos.’ (Kingdom Interlinear) Fwal nu ke kutu met sramsram, ma inge ku in pupulyukin nu ke sie met tuta su liseye nuknuk fwal nu ke sie pattern, ku sie met imae su plau laf lal ke imae, a kutupa ma saye. Ke kutena luma, saflaiyen orekma inge enenu in paye, ku sumwos. Ma yok pa, el fwin lungse in fwal a sie met kulansap su akinsemwomwoye God, Timote el enenu in ‘akkeyel sifwanu’ in oru me luti lal a orekma lal in sumwos nu ke kas lun ma paye.—1 Timote 4:16.
14. Fuka lutlut lasr sifwanu el orekma nu ke ma kut oru a fwak?
14 Poul el akkalemye pa ou inge ke pal se el kaifwe nu sin met lili Kristian wiel in an Kolosse in “fwafwasyesr fwal nu sin Jeova, nu ke akinsemwomwo nu kemwa” ke inkanek in “isus fwako in orekma mwo nu kemwa a kapek in etu God.” (Kolosse 1:10) Ke fus inge Poul el akkalemye la in fwal nu sin Jeova sie met el enenu in “isus fwako in orekma mwo nu kemwa” wekunang “in kapek in etu God.” In kas saye, Jeova el tia loang mukena ke oiye lasr in aksaokye etauk, a ma yok nu sin Jeova pa akos lasr nu ke Kas Lal ke ma nu kemwa kut oru a fwak. (Rom 2:21, 22) Kalmen ma inge pa, lutlut lasr sifwanu ke Baibel enenu in purakak nunuk lasr a oiyesr kut fwin lungse in akinsemwomwoye God.
15. Fuka kut ku in liaung a kurunganang nunuk lasr?
15 Ke len inge, Setan el kaifweung in kunausla ku lasr in ngun ke inkanek in sang alollo nu ke nunuk. (Rom 7:14-25) Ke ma inge, kut enenu in taran a kurunganang nunuk lasr kut fwin lungse in fwal nu sin God lasr, Jeova. Kofwen me meun su oasr pa “etauk lun God,” su oasr ku lal in “wis nunuk nu kemwa in sruo nu ke akos lun Kraist.” Pa inge sripe nu kemwa efu kut enenu in loang akmwoye ke lutlut lasr sifwanu ke Baibel len nu kemwa, ke kut lungse in sisla liki kut nunuk rapku, a kena lun ikwe nu kemwa.—2 Korint 10:5.
Me Kasru in Akilen
16. Fuka kut ku in akinsemwomwoye kut sifwanu ke pal se Jeova el luti kut?
16 Me luti nu kemwa lun Jeova wise me insemwomwo in ngun a ikwe. Ma inge sie me purakak mwo, a oasr sripe na paye. Ke ma inge, kut ku in rid: “Nga Jeova God lom, Su luti nu sum ma kom fwa insemwomwo ka, Su kol kom ke inkanek su fwal tu kom in fwasr we.” (Isaia 48:17) Fuka Jeova el kasru kut in fwasr ke inkanek fwal? Ma se meet, oasr yurosr Kas lal, pa Baibel. Pa inge buk saok emeet su kut orekmakin, a sropon me lutlut lasr pal nu kemwa. Papaenang arulanu mwo kut fwin ikasla a rid pa Baibel nutusr ke pal in rid ke meeting nu kemwa lun met Kristian. Ma lane puspis su kut ku in eis fwin kut oru ou inge ku in liyeyuk ke me sramsram ke mokul Itiopia yunuk, su simusyukla in Orekma sapter 8.
17. Mea sikyuk ke me sramsram ke met Itiopia yunuk, a mea ma inge el lungse in akkalemye?
17 Met Itiopia yunuk inge el ekulla alu lal nu ke alu lun met Ju. El moniyuk na paye ke lalalfongi lal nu sin God, a el lutlut ke Ma Simusla. Ke pal se el fwafwasyesr a muta fwin sariot a rid kas lal Isaia, Filip el kasrusr nu yurol a siyuk: “Ya kom etu ma kom rid?” Mea top lun met yunuk? “ ‘Nga ku fuka, fwin wangin met kol yu?’ A el kaifwe nu sel Filip tu lan sroak a muta yurol.” Na, Filip, ke kasru lun ngun mutal, el kasru met yunuk inge in akilen kas palu lun Isaia. (Orekma 8:27-35) Mea ma inge el lungse in akkalemye? La, ridi lasr sifwanu ke Baibel tia fwal. Jeova, ke inkanek lun ngun mutal lal, el orekmakin met kulansap oaru a lalmetmet in kasru kut in kalem ke Kas lal ke pal fwal. Fuka in oru ou inge?—Mattu 24:45-47; Luk 12:42.
18. Fuka un met kulansap oaru a lalmetmet elos kasre kut?
18 Fwinne met kulansap inge akkalemyeyuk oanu “met kulansap oaru,” tusruktu Jisus el tia fwak la elos tia ku in tafongla ke sulela lalos. Un met lili akmusrala inge su oaru elos met Kristian su srakna sesumwos. Elos fwinne nunku in oru ma nu kemwa ke inkanek sumwos, tusruktu elos ku in tafongla pa, oanu ma sikyuk nu sin kain in met inge in century se meet. (Orekma 10:9-15; Galetia 2:8, 11-14) Aok, elos tia nunku in keapela kutena met, a Jeova el orekmakinelos in kite kut ke me rid su tuku ke Baibel in akkeye lalalfongi lasr ke Kas lun God a ke mwolela lal. Me kasru mwomwo ke lutlut su met kulansap inge el wise pa New World Translation of the Holy Scriptures. Met nu kemwa elos ku in eis ip lun buk inge ku buk fon ke kas 42, a 114 million copy ke edition puspis orekla. Fuka kut ku in orekmakin ma inge ke ingkanek mwo ke lutlut lasr sifwanu?—2 Timote 3:14-17.
19. Mea kutu koanon New World Translation—With References su ku in kasru kut ke lutlut lasr sifwanu?
19 Ke sie me pupulyuk, loang nu ke buk inge New World Translation of the Holy Scriptures—With References. Oasr an lun cross-references, footnotes, a miniconcordance ke sie luma su pangpang “Bible Words Indexed” a “Footnote Words Indexed,” a sie Appendix su sramsramkin sifwe puspis su oasr ke 43, wekunang map a chart. Oasr pa kas in mutamwauk pangpang “Introduction,” wikin aketeye ke sropon ma puspis su orekmakinyuk nu ke leng mwomwo inge lun Baibel. Kom fwin ku in eis ma inge ke kas su kom kalem ka, orekmakin pal mwo lom in pala ka a kaifweung in orekmakin ma inge nu kemwa. Ke kutena luma a ma sikyuk, Baibel pa mutamweyen program lasr ke lutlut, a kut fwin orekmakin New World Translation, oasr yurosr kain in version su akkalemye na paye e mutal a kolyuk lun Togusrai lun God.—Sam 149:1-9; Daniel 2:44; Mattu 6:9, 10.
20. Kain in kusensiyuk puspis fuka ke lutlut lasr sifwanu ke pal inge enenu in eis topuk?
20 Inge, saap kut ku in fwak: ‘Mea pa kutu me kasru su kut enenu in kalem nu ke Baibel? Fuka kut ku in orala schedule ke lutlut lasr sifwanu? Fuka kut ku in oru lutlut lasr in arulanu mwo? Mea lutlut lasr el ku in oru nu sin kutu met?’ Me lutlut se toko e fwa sramsramkin me kasru puspis inge ke kapkapek lasr oanu sie met Kristian.
[Footnote]
a Mutamwauk 1979 molin gold ekla pal e nu kemwa yok nu ke srik, mutamwauk ke $850.00 per ounce ke 1980 nu ke $252.80 per ounce ke 1999.
Ya Kom Esam?
• Mea kalmen in “nunku” a in “alken”?
• Kain in oiye fuka kut enenu in akkalemye ke lutlut ke Kas lun God?
• Kain in nien sun fuka enenu in oasr yurosr ke pal se kut lutlut sifwanu?
• Kain in me kasru fuka in akilen Baibel oasr yurosr?
[Picture on page 23]
Met nu kemwa ke sou lun Bethel elos koneak la akmwuk lalos in tuni koanon len ke len nu kemwa me akkeye na paye in ngun
[Pictures on page 23]
Pal saok lasr kut ku in orekmakin kut fwin porongo ke cassette ke pal in fwafwasyesr lasr
[Picture on page 24]
Met puspis elos oru orekma upa ke lusen pal loes in suk gold. Fuka lupan kaifweung lom in lutlut ke Kas lun God?
[Credit Line]
Courtesy of California State Parks, 2002
[Pictures on page 25]
Baibel el sie me saok su ku in kol nu ke moul ma patpat