Fuka Lupan Saok Lun Ma Paye Nu Sum?
“A komwos fwa etu ma paye, a ma paye fwa aksukosokye komwos.”—JON 8:32.
1. Efu inkanek lal Pailat in orekmakin “ma paye” siena liki inkanek lal Jisus in orekmakin ma inge?
“MEA ma paye?” Ke pal se Pailat el siyuk kusensiyuk inge, el nunku yok ke ma paye lun ma nu kemwa. Tusruktu nu sin Jisus, ke inkanek saye, el fwak: “A ke ma inge Nga tuku nu fwalu, tu Nga fwa orek ma lo nu ke ma paye.” (Jon 18:37, 38) Tia oanu Pailat, Jisus el orekmakin oiye sumwosmwos a fwakak ke “ma paye.” El sramsramkin ke ma mutal paye su tuku sin God.
Oiye lun Fwal Se Inge nu ke Ma Paye
2. Kain in kas fuka lal Jisus akkalemye ma saok lun ma paye?
2 Poul el fwak: “Tia met e nu kemwa lalalfongi.” (2 Tessalonika 3:2) Kut ku in fwak pa ou inge nu ke ma paye. Fwinne akkalemyeyuk nu sin met puspis ke ma paye su tuku ke Baibel, pukanten selos pilesru ma inge. Aok, ma inge yok sripe: “A komwos fwa etu ma paye, a ma paye fwa aksukosokye komwos.”—Jon 8:32.
3. Kain in kas in sensen fuka ke me luti kutasrik kut enenu in porongo?
3 Met sap Poul el fwak la kut tia ku in koneak ma paye ke lalmetmet a fasin lun met. (Kolosse 2:8) Paye, la oasr kain in me luti su tia paye tuku ka. Poul el sang kas in sensen nu sin met Kristian fwin an Efesus la elos fwin filiye lalalfongi lalos nu ke lalmetmet a fasin lun met, elos fwa ekla oanu nunuk lun tulik srisrik in ngun “ikik ke nua . . . ke eng in lutlut nu kemwa, ke sruf lun met, in kutasrik, kolla nu ke me kikiap lun ma koluk.” (Efesus 4:14) In len inge, me “sruf lun met” el orekmakinyuk yok ke kas in purakak nu sin kutu met a ma inge tuku sin kain in met nu kemwa su lain ma paye lun God. Kas se inge “kas in purakak kutu met” akkalemyeyuk ke The New Encyclopædia Britannica oanu “sie akmwuk lun nunuk koluk in kaifweung in purakak lalalfongi, oiye, ku orekma lun kutu met.” Kain in kas in purakak kutu met inge orekla in ekulla ma paye nu ke ma kikiap a orala ma kikiap inge in oanu ma paye. Kut fwin lungse in koneak ma paye liki ma kikiap inge su orala me sensen, kut enenu in loang in tuni mwo ke Ma Simusla.
Met Kristian a Fwalu
4. Nu sin su ma paye akkalemyeyuk, a mea kunokon lun met nu kemwa su eis ma inge?
4 Ke pal se el sramsram kelos su ekla met tuma lutlut lal, Jisus Kraist el pre nu sin Jeova: “Akmutalyelos in ma paye; kas lom ma paye.” (Jon 17:17) Kain in met inge akmutalyeyuk, ku pakiyuki, nu ke sie nien sun in kulansap nu sin Jeova a in sulkakunul a Togusrai lal. (Mattu 6:9, 10; 24:14) Fwinne ma inge tia ku in oasr yurin met nu kemwa, tusruktu met nu kemwa su suk, elos ku in koneak ma inge oanu sie me sang, elos fwinne siena tun, siena sruf lalos, ku an selos. Met sap Piter el fwak: “Paye Nga liye tu God el tia sulosol met, a in mutanfwal e nu kemwa el su sangeng sel, a oru ma sumwosmwos el akinsemwomwoyel.”—Orekma 10:34, 35.
5. Efu met Kristian nu kemwa elos sun kolyai pal nu kemwa?
5 Met Kristian nu kemwa elos sulkakin ma paye lun Baibel nu sin kutu met tusruktu tia met nu kemwa insemwomwo in eis ma inge. Jisus el sang kas in sensen: “Na elos fwa eskomwosyung in akkeokye komwos, a fwa unikomwosi, a mutanfwal nu kemwa fwa srunge komwos ke ek.” (Mattu 24:9) Ke el sramsramkin fus inge, oasr sie Irish cleric pangpang John R. Cotter el simusla in 1817: “Orekma lalos in oanu met Kristian in ekulla moul lun metu ke inkanek in luti lalos, tia oru metu in sang kulo, a ma inge moklelos in akkalemye srunga a sang me kolyai nu sin met tuma lutlut meyen elos akkalemye orekma koluk lalos.” Met kolyai inge tia “eis lungse lun ma paye, tu elos fwa ku in moul.” Ke sripe se inge, “God el supaot nu selos orekma sito, tu elos fwa lalalfongi ma kikiap, tu elos nu kemwa fwa nununkeyuk su tia lalalfongi ma paye a elos insemwomwo in ma koluk.”—2 Tessalonika 2:10-12.
6. Kain in kena fuka met Kristian nu kemwa tia enenu in akkapye?
6 Met sap Jon el kaifwe nu sin met Kristian su muta ke fwal koluk inge: “Komwos in tia lungse fwalu, ku ma su on in fwalu. . . . Ma nu kemwa su on fwalu—lung lun ikwe, a lung lun muta a mwolanu losrongten lun moul—tia ma sin Papa me, a ma sin fwalu me.” (1 Jon 2:15, 16) Ke el kaskaskin “ma nu kemwa,” Jon el tia sisla kutena ma. Ke sripe se inge lela kut in tia akkapye kutena ma su fwalu ku in wise su ku in oru kut in som liki ma paye. Porongo lasr ke kas in kai lal Jon ku in me purakak fukoko na paye ke moul lasr. Ke inkanek fuka?
7. Fuka etauk ke ma paye purakak met inse fwokpap?
7 Ke lusen yiu 2001, ke kais sie malem Met Lo lun Jeova fwin fwalu nu fon elos oru Baibel study nu sin akos tafwu million met, elos luti kais sie met a kais sie u ke ma God el siyuk selos in oru ke moul lalos. Ke sripe se inge, 263,431 met baptaisla. Kalem lun ma paye arulanu saok nu sin met tuma lutlut sasu inge, elos fwasr liki asrouki koluk a moul kosro, a kain in orekma koluk puspis su God el srunga su arulanu pengpeng ke fwal inge. Tokin baptais lalos elos tafwela in moul fwal nu ke akmwuk su Jeova el oakiye nu sin met Kristian nu kemwa. (Efesus 5:5) Ya pa inge lupan saok lun ma paye nu sum?
Jeova El Kurungin Kut
8. Oiye fuka Jeova el akkalemye ke mwolela lasr, a efu ku sie inkanek lalmemet in ‘suk meet togusrai’?
8 Fwinne kut sesumwos, Jeova el pakoten in eis mwolela lasr, oanu el asroela paol in eis kut tu kut in futoto nu sel. Ke ma inge el luti kut in oasr nien sun fulat lasr a kena mwo. (Sam 113:6-8) In pal se na, Jeova el lela kut in futoto nu sel, a el mwolela in kurungin kut fwin kut “kaifweung . . . in suk meet togusrai lal a ma sumwosmwos lal.” Kut fwin oru ou inge a kurunganang moul lasr in ku pal nu kemwa ke ma lun ngun, el mwolela nu sesr: “A ma inge nu kemwa fwa etukot pa nu sumwos.”—Mattu 6:33.
9. Su “met kulansap oaru a lalmetmet, a ke el orekmakin “met kulansap” inge fuka Jeova el kurungin kut?
9 Jisus Kraist el sulela met sap 12 lal a el oakiye foundeson lun congregation lun met Kristian akmusrala su tok elos pangpang “Israel lun God.” (Galetia 6:16; Fwakyuk 21:9, 14) Tok ma inge akkalemyeyuk oanu “congregation lun God moul, su sru a pelung nu ke paye.” (1 Timote 3:15) Jisus el akkalemye kutu met su ipen congregation inge oanu “met kulansap oaru a lalmetmet” a oanu “met tutafpo oaru, su lalmetmet.” Jisus el fwak la, met kulansap oaru inge, oasr kunokon lalos in sang nu sin met Kristian “me mongo ke pal fwal.” (Mattu 24:3, 45-47; Luk 12:42 NW) Fwin wangin mongo kut fwa mise ke sripen musrensral. Oupanu, kut fwin tia mongo me mongo in ngun, kut fwa ekla munas a mise in ngun. Ke ma inge, “met kulansap oaru a lalmetmet” el sie me akpayeye ke kurungin lun Jeova nu sesr. Lela kut in aksaokye a sang kulo ke me sang in ngun su etuku nu sesr ke inkanek lun “met kulansap” inge.”—Mattu 5:3.
10. Efu arulanu yok sripe sesr in wi ke meeting pal nu kemwa?
10 Toeni nu ke mongo ke ma lun ngun pa lutlut lom ke Baibel. Wikin ma inge pa asrouki nu sin kutu met Kristian a in wi pal nu kemwa ke meeting lun congregation. Ya kom esam ma kom kang ke malem onkosr somla, ku fwinne ke wik onkosr somla? Saap tia. Fwinne ou inge, kutena ma kom kang ke lusen pal inge kasru kom in fukoko in mano. A kalem la oanu sie me mongo su kom kang ke lusen pal inge. Ma inge arulanu paye pa ke me mongo in ngun su akkalemyeyuk ke meeting nu kemwa lasr oanu met Kristian. Saap kut tianu esam me lutlut nu kemwa su kut long ke meeting. A saap oasr me lutlut su kom lotela tari pal puspis. Fwinne ou inge, ma inge nu kemwa me mongo in ngun, a yok sripe ke insemwomwo lom. Meeting nu kemwa lasr ase nu sesr me mongo in ngun mwomwo su akkeye kut, a kitakutla ke pal fwal.
11. Kain in kunokon fuka oasr yurosr ke pal se kut wi ke meeting lun met Kristian?
11 Oasr kunokon lasr in wi ke meeting lun met Kristian pal nu kemwa. Met Kristian nu kemwa akkeyeyuk in ‘nunku sie sin sie,’ in akkeye kais sie met in congregation nu ke “lungse a orekma mwo.” Akola su kut oru, in wi a akesrui ke meeting nu kemwa lun met Kristian me akkeye na paye ke lalalfongi lasr a ke lalalfongi lun kutu met. (Hibru 10:23-25) Oanu tulik srisrik su lungse in sulela ma eltal kang, kutu met elos elos enenu pa kas in kaifwe pal nu kemwa in eis me mongo in ngun su ku in akkeyelos. (Efesus 4:13) Sie inkanek in lungse kut fwin sang kas in akkeye inge fwin pal eneneyuk, meyen ma inge ku in kasru met inge in kapkapek oanu sie met Kristian su matu in ngun, ke kain in met inge met sap Poul el simusla: “A mongo upa fwal nu sin met matu, aok nu selos su pala ka a ku in akilen ma mwo a ma koluk.”—Hibru 5:14.
Kurunganang Moul Lasr Sifwanu ke Ma Lun Ngun
12. Su oasr kunokon yok ke muta lasr in ma paye? Aketeye.
12 Mutan kiesr ku mokul tumasr, ku papa a nine kiesr elos ku in akkeye kut in fwasr ke inkanek lun ma paye. Oupanu, met elder lun congregation elos ku in kurungin kut oanu sie ipen u su muta ye liaung lalos. (Orekma 20:28) Tusruktu su oasr kunokon yok in oru ou inge kut fwin lungse in kaifweung in fwasr ke inkanek lun moul su tuku ke ma paye? Aok, kunokon inge oasr yurin kais sie sesr. A ma inge arulanu paye ke kutena luma su sikyuk ke pal in ma upa ku ke pal in mwo. Loang akmwoye nu ke ma sikyuk inge.
13, 14. Oanu sie experience ke lam el lungse in akkalemye, fuka kut ku in eis me kasru in ngun su kut enenu?
13 In an Scotland un kosro lam su fwusr elos muta in imae ke pal se sie selos tafongla nu ke sie infwalfwal a putatla nu ke sie an loal. El tianu kinit, tusruktu el arulanu sangeng a kofla in fwanyuk nu lung. Ke ma inge el mutamwauk in tung. Nine kiel long tung lal, a el mutamwauk pa in tung nu ke na met seperd el tuku a kasru lam fwusr soko su putatla.
14 Loang akmwoye ke ma sikyuk inge. Lam el tung a siyuk ke kasru, nine kiel mutamwauk pa in tung na pa eltal kemwa tung, a met seperd el silaklak in tuku in sang kasru. Fwin kosro soko su arulanu fwusr a nine kiel elos ku in akilen me sensen a silaklak in siyuk ke kasru, ya kut tia enenu in oru pa ou inge kut fwin tafongla in ngun ku kut fwin sun me sensen puspis su kut tia nunku su tuku ke fwal lal Setan? (Jemes 5:14, 15; 1 Piter 5:8) Aok, kut enenu in oru ou inge, yokna fwin wangin experience lasr ke sripen kut srakna fwusr ku ke sripen kut srakna sasu ke ma paye.
Fwasr Tokin Kolyuk lun God Wise Me Insemwomwo
15. Mea pulakin lun sie mutan ke pal se el mutamwauk in asrouki nu ke congregation lun met Kristian?
15 Nunku ke ma saok su tuku ke etauk ke Ma Simusla a ke misla in nunuk su ku in oasr yurin met nu kemwa su kulansap nu sin God lun ma paye. Sie mutan su yiu 70-matwe su wi ke Church of England ke lusen moul lal nu fon el insese ke sie lutlut in Baibel nu sin sie Met Lo lun Jeova. Tia pat toko el lotela la en God pa Jeova a el mutamwauk in fwak “Amen” ke insiel kemwa ke pal in pre lun met ke Kingdom Hall in an lal. Ke insiel kemwa el fwak: “Komwos tia sramsram nu sin God oanu el loes liki kut, a komwos sramsram nu sel oanu el muta inmaslosr, oanu sie kamwuk futoto. Ma inge Nga sonna pula meet.” Arulanu kalem la, met interested inge el tia ku in mulkunla me purakak se meet lun ma paye nu sel. Lela kut nu kemwa in oru pa ou inge, in tia mulkunla fuka lupan ma paye nu sesr ke pal se kut eis ma inge ke pal se meet.
16. (a) Mea sikyuk fwin orekma in suk mani pa yok emeet ke moul lasr? (b) Fuka kut ku in koneak insemwomwo na paye?
16 Met puspis elos lalalfongi la fwin oasr mani pukanten lalos, elos fwa insemwomwo. Tusruktu, fwin suk mani pa nien sun yok lasr in moul, saap kut e fwa keok ke “me asor puspis.” (1 Timote 6:10, Phillips) Nunku fuka met puspis elos moli lottery tickets, sisla mani yok ke casino, ku filiye mani lalos ke stock market, a mwemwe la elos fwa ekla met kasrup. Arulanu supus met su liye na paye me kasrup su elos suk. A pal nu kemwa, fwinne nu selos su liye ma inge, elos koneak la me kasrup lalos su elos eis ke pal sa, tia sang me insemwomwo nu selos. Aok, me insemwomwo ma patpat tuku ke oru ma lungse lun Jeova, orekma yurin congregation lun met Kristian ye koko lun ngun mutal lun Jeova a ke kasru lun lipufon lal. (Sam 1:1-3; 84:4, 5; 89:15) Kut fwin oru ou inge, me insemwomwo puspis su kut tia nunku e fwa tuku nu sesr. Ya ma paye arulanu saok sum paenang el ku in sot nu sum kain in me insemwomwo inge ke moul lom?
17. Muta lal Piter ke loom sel Saimon met tanner akkalemye mea ke oiye lun met sap?
17 Loang akmwoye ke ma sikyuk nu sel met sap Piter. In yiu 36 C.E., el fwafwasyesr oanu sie missionary ke an Tupasrpasr lun Sharon. El tui in an Lydda, an se ma el akkeye mokul ul se pangpang Inias, tokin ma inge el som nu ke molsron lun Joppa. El akmoulyeak Dorcas in an we. Orekma 9:43 el aketeye nu sesr: “A ma te oru, el muta len puspis in Joppa yurol Saimon sie met taner.” Me sramsram futoto inge akkalemye oiye lal Piter su tia sulosol met ke pal se el oru orekma ke siti se inge. Ke inkanek fuka? Scholar lun Baibel pangpang Frederic W. Farrar el simusla: “Wangin kutena met su moniyuk na paye in akos Ma Sap lal Moses ku in mokleyuk in muta in loom lun met tanner. In kalilye kolin kosro a kain in kosro nu kemwa su mise eneneyuk ke orekma se inge, a materials nu kemwa su eneneyuk oru ma inge in tia nasnas a me srungeyuk nu sin met su arulanu moniyuk ke Ma Sap lal Moses.” Fwinne “loom sel Saimon su on we kofu” tia futoto nu ke an in orekma lal, tusruktu Saimon el wi ke kain ‘orekma su nunkeyuk oanu me srungeyuk a ke ma inge met nu kemwa su oru ou inge ekla me srungeyuk pa,’ pa inge ma Farrar el fwak.—Orekma 10:6.
18, 19. (a) Efu Piter el toninfongla ke sie arurumu su el eis? (b) Kain in me insemwomwo fuka su el tia nunku Piter el eis?
18 Piter su tia sulusol met el eis me solsol kulang lal Saimon, a ke an inge lal Saimon Piter el eis kolyuk mutal sin God su el tia nunku. El liye sie arurumu su sapkinyuk nu sel in mongo kosro ma tia nasnas nu kemwa fwal nu ke ma sap lun met Ju. Piter el fwak la el soenna “mongo ma oul a ma tia nasnas.” Tusruktu, pal tulo sapkinyuk nu sel: “Ma God el aknasnasye, nik kom oru ma tia nasnas.” Arulanu kalem, “Piter el toninfongla mea kalmen arurumu se su el liye.”—Orekma 10:5-17; 11:7-10.
19 Piter el tia akilen la in len senpanu inge in an Sesaria, mail 30 ke an lal, sie met Gentile e Kornilius el liye pa sie arurumu. Lipufon lun Jeova el sapkin nu sel Kornilius in sukol Piter in loom sel Saimon met tanner. Kornilius el supwela met kulansap lal in loom sel Saimon, a Piter el welultal folokla nu Sesaria. In an we Piter el luti Kornilius a sou lal nu kemwa a kamwuk lal. Ke sripe se inge, elos ekla met Gentile se meet su lalalfongi a eis ngun mutal lun God a ekla met usru lun Togusrai. Fwinne mokul nu kemwa tia kosroila, tusruktu elos nu kemwa su porongo Piter elos baptaisla. Ma inge ikasla inkanek nu sin met Pegan nu kemwa, elos su nunkeyuk sin met Ju oanu tia nasnas, in ekla sie met in congregation lun met Kristian. (Orekma 10:1-48; 11:18) Sie me sang na mwomwo pa inge nu sel Piter—ma inge nu kemwa sikyuk meyen ma paye arulanu saok sel a ma inge moklel in porongo kolyuk su tuku sin Jeova a orekma ke lalalfongi!
20. Kain in me kasru mutal fuka etuku nu sesr kut fwin suk meet ma paye in moul lasr?
20 Poul el kaifwe: “A ke kut kaskas paye, in lung kut fwa kapek in ma nu kemwa in el, su sifwe, aok, Kraist.” (Efesus 4:15) Aok, ma paye e fwa wise nu sesr insemwomwo su wangin ma oanu ke pal inge kut fwin filiye ma inge meet ke moul lasr a kut fwin lela Jeova ke inkanek lun ngun mutal lal in kol inkanek lasr. Nunku pa ke kasru su tuku sin lipufon mutal puspis ke orekma in luti lasr. (Fwakyuk 14:6, 7; 22:6) Sie me akfulat na paye nu sesr in oasr kain me kasru inge ke orekma lasr su Jeova el pakiye nu sesr in oru! Kut fwin srukye na oaru lasr, ma inge ku in kol kut in kaksakin Jeova, God lun ma paye, ma patpat. Ya oasr kutena ma su saok liki ma inge?—Jon 17:3.
Mea Ma Kut Lotela?
• Efu met puspis elos tia eis ma paye?
• Fuka nunuk lun met Kristian ke fwal lun Setan?
• Oiye fuka kut akkalemye ke meeting nu kemwa, a efu?
• Kain in kunokon fuka oasr yurosr in kurunganang moul lasr ke ma lun ngun?
[Map/Picture on page 30]
(For fully formatted text, see publication)
GREAT SEA
Sesaria
AN TUPASRPASR LUN SHARON
Joppa
Lydda
Jerusalem
[Picture]
Piter el akos kolyuk mutal a kosrani me insemwomwo puspis
[Credit Line]
Map: Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.
[Picture on page 25]
Jisus el orek ma lo nu ke ma paye
[Picture on page 27]
Oanu me mongo in ikwe, me mongo in ngun arulanu yok sripe ke insemwomwo lasr