In Moul Ke Lalalfongi Ke Mwolela Lun God
“Tu Nga God, a wangin siepa, Nga God a wangin sie oanu Nga; Su fwakak saflaiye ke mutamwauk, a ma su sumwena orek in pal meeta.”—ISAIA 46:9, 10.
1, 2. Mea kain in nunuk puspis ke oiye su God el akkalemye ke mokuikui fwin fwalu?
FUKA lupan nunuk lun God nu ke mokuikui lun fwalu? Nunuk lun kais sie met ke ma inge tia oanu sie. Oasr kain in nunuk su akkalemye la el tia loang nu ke kutena ma. God el orala ma nu kemwa in mokuikui oanu ke orekla, el srunga ku el tia ku in oru kutena ma kasr. Ke ma inge, ku in pupulyukinyuk God nu ke sie papa su filiye mwen nutul ke soko bicycle, el aksumwosyela na el patok mwen nutul in mutamwauk kasrusr na el fulela el an sifwanu kasrusr ke inkanek. Tokin ma inge, el forla a som lukel. Na mwen nutul el sifwanu kasrusr; el ku in ikori ku tia. Ku kemwanu, ma nu kemwa wanginla liki paon papa tumal.
2 Siepa kain in nunuk a pa, God el kaifweung in tuni mokuikui nu kemwa lun moul lasr a oasr pa ip lal nu ke kutena ma sikyuk nu ke ma orekla lal nu kemwa. Tusruktu, fwin ou inge, na oasr kutu met elos fwa fwak mu God el oru in sikyuk tia ma mwo mukena a ouyepa orekma koluk a ongoiye su akkeokye metu. Etauk ke orekma paye lun God ku in kasru kut in etu la mea el akola in oru. Ma inge ku in ouyepa akkeye lalalfongi a paye lasr kel a mwolela lal.—Hibru 11:1.
3. (a) Fuka kut ku in etu la Jeova el sie God lun akmwuk? (b) Efu akkalemyeyuk la Jeova el oanu ‘lumala,’ ku ‘orala,’ akmwuk lal?
3 Jeova el sie God su arulanu yok sripe fwal nu ke kusensiyuk su siyuk la God el loang nu ke mokuikui lun met fwin fwalu. A ma inge akkalemyeyuk kel sifwanu. Kalmen “Jeova” pa “El Oru In Akpayeye.” In oru orekma su tia tui, Jeova el orel sifwanu Met Akpayeye ke ma nu kemwa el mwolela. Fwal nu ke ma inge, Jeova el sramsramkinyuk oanu el ‘lumala,’ ku orala, akmwuk lal ke ma e sikyuk ku orekma ke pal fwasru. (2 Togusra 19:25; Isaia 46:11) Kas inge tuku ke kas Hibru se inge ya·tsarʹ su futoto nu ke kas inge “potter.” (Jeremaia 18:4) Oanu sie met potter lalmetmet su ku in lumala sie clay nu ke sie me naweyuk kato, Jeova el ku in lumala, ku orala, ma puspis in akpayeye ma lungse lal.—Efesus 1:11.
4. Fuka God el akola fwalu in nien muta lun met?
4 Ke sie me pupulyuk, God el orala fwalu in sie an kato su met sumwosmwos, a met fwokpap elos fwa muta ka. (Isaia 45:18) Meet liki el orala mokul a mutan se meet, Jeova el orala naweyuk mwolanu nu selos. Ke mutamweyen sapter puspis lun buk in Genesis el aketeye ke oiye Jeova el oakiye ke len a fong, an pao a mwea. Tokin ma inge el orala fwokinsak a ma mwurakrak nu kemwa. Akola se inge lun fwalu orekla ke lusen tausen yiu puspis. Orekma se inge aksafyeyukla mwo. Mokul a mutan se meet elos mutamwauk ke moul lalos in Eden, sie paredais mwolanu su nenela ke ma enenu lalos in engunkin moul lalos. (Genesis 1:31) Ke ma inge Jeova el tuni na paye ke ma sikyuk fwin fwalu, el tafwela in lumala orekma lal in fwal nu ke akmwuk fulat lal. Ya puseni lun sou lun met ekulla loang lal ke ma sikyuk fwin fwalu?
Jeova El Sang Sukosok nu Sin Met
5, 6. Efu God el sang sukosok nu sin met?
5 Fwinne oasr ku lal in oru ou inge, Jeova el tia oru ku filiye ye koko lal mokuikui nu kemwa lun met. Oasr sripen ma inge. Sie pa meyen met nu kemwa orekla in luman God, oasr ku lal in oru sulela, ku in sifwanu sulela ke ma el lungse in oru. Jeova el tia liksreni in patok kut nu ke ma el lungse; a kut tia oanu puppet soko. (Duteronomi 30:19, 20; Josua 24:15) El fwinne oru in oasr kunokon lasr nu sel ke ma kut oru, tusruktu God el pakoten wi kulang yok in ase nu sesr sukosok in oru kain in sulela fuka nu ke kurunginyen moul lasr sifwanu.—Rom 14:12; Hibru 4:13.
6 Siepa sripe paenang God el tia oakiye ke koko lal ma nu kemwa ma sikyuk meyen oasr me sramsram yok su Setan el srukak in Eden. Setan el lain sumwos lun God in kol. El ikasla nu sel If pal mwo in oru sukosok in sifwanu sulela ma mwo—sie me sang su el eis a tok mokul tumal welul pa eis. (Genesis 3:1-6) In sang top nu ke ma inge, God el lela met in kololos sifwanu ke lusen sie pal in sifwanu liye la paye ma Setan el fwak in sang lainul. Ke sripe se inge, ma koluk nu kemwa su metu elos oru in pal inge tia ku in sang meta nu sin God. Moses el simusla ke met koluk su lain: “Elos oru ma koluk; elos tia mwen nutin God, pa inge ma sito lalos.”—Duteronomi 32:5.
7. Mea akmwuk lun Jeova fwin fwalu a nu sin metu?
7 Tusruktu, el fwinne lela met in oru sulela lalos sifwanu a in srike kain in inkanek in kol puspis lalos, Jeova el tia akkalemye la wanginla pwar lal nu ke mokuikui lun fwalu, su ku in oru in srikeni fwinsrak lasr nu ke akpayeyen mwolela lal ke pal fwasru. Fwinne Edam a If elos tanyunu lain kolyuk lun God, Jeova el tia ekulla akmwuk mwolanu lal nu fwalu a nu sin metu. El fwa ekulla na paye fwalu nu ke sie paredais, su fwa oasr met sumwosmwos, met fwokpap, a met insemwomwo su muta ka. (Luk 23:42, 43) Ma simusla lun Baibel mutamwauk in Genesis nu ke Fwakyuk akkalemye fuka Jeova el tia tui ke orekma in akpayeye nien sun lal inge.
God El Orekma in Akpayeye Ma Lungse Lal
8. Mea ma inge nu kemwa su eneneyuk in kolla met Israel nu ke Fwal Mwolela?
8 Ke oiye se su el akkalemye nu sin mutanfwal Israel, God el akkalemye la el fwa akpayeye akmwuk lal oupanu. Ke sie me pupulyuk, Jeova el fwak nu sel Moses la El fwa aksukosokyela met Israel liki an Ijipt a el fwa wiselosla nu ke Fwal Mwolela, sie an su milk a unni suror we. (Exodus 3:8) Kas mwolanu su arulanu yok sripe pa inge. Wikin ma inge pa akmwuk in aksukosokyeyukla lun met Israel—su piselos a met su welulos apkurun nu ke tulo million—liki sie mutanfwal ku se su srungesr in fulelosla. (Exodus 3:19) Met muta ke mutanfwal se su elos akola in ilyuk nu we, arulanu fukoko a arulanu srunga elos in ilyuk nu we. (Duteronomi 7:1) Oasr yen mwesis oan inmaslon an inge paenang met Israel elos enenu me mongo a me nim. Pa inge luma a ma sikyuk su sang pal mwo nu sin Jeova in akkalemye ku lal su fulat liki nu kemwa a sie God sumwosmwos.—Livitikus 25:38.
9, 10. (a) Efu Josua el ku in akkalemye la kom ku in lalalfongi ke mwolela nu kemwa lun God? (b) Efu arulanu yok sripe nu sesr in lalalfongi ke ku lun God in sang me insemwomwo nu sin met oaru lal?
9 Ke inkanek in orekma sakuruk puspis God el kol met Israel liki an Ijipt. Ma se meet el supala me keok siengoul su akkolukye la mutanfwal Ijipt. Tok, el oralik Mwea Srasra, met Israel elos in ku in kaengla a in pal sa na in uniye solse lun Ijipt nu kemwa su ukwelos. (Sam 78:12, 13, 43-51) Tokin ma inge, el kurungin met Israel ke fwafwasyesr lalos ke lusen yiu 40 yen mwesis, el kitelos ke manna, el sang kof nimelos, a el oru nuknuk lalos in tia mai a nielos in tia fwafak. (Duteronomi 8:3, 4) Tokin met Israel elos ilyuk nu in Fwal Mwolela, Jeova el kololos in kutangla met lokwalok lalos. Josua, su akkalemye lalalfongi fukoko nu ke mwolela lun Jeova, el liye ma inge nu kemwa. Ke ma inge el ku in sramsram ke pulaik nu sin met matu nu kemwa in len lal: “A komwos etu in insiomwos kemwa a in ngunomwos kemwa tu wangin ma tula liki ma mwo nu kemwa su Jeova God lomwos el fwak keyumwos. Ma nu kemwa akpayeyuk tari nu sumwos.”—Josua 23:14.
10 Oanu Josua in pal meeta, met Kristian ke len inge lalalfongi na paye la God el insemwomwo a ku in oru orekma in kasrelos su kulansap nu sel. Fwinsrak inge sie ip yok ke lalalfongi lasr. Met sap Poul el simusla: “A fwin wangin lalalfongi met koflanu akinsemwomwoye God, tu el su tuku nu yurin God el fwa lalalfongi tu el . . . met sang moul nu selos su sukol.”—Hibru 11:6.
God El Ku In Etu Ma e Sikyuk ke Pal Fwasru
11. Mea kutu ma su ku in oru God in akpayeye ma el mwolela?
11 Ke pal inge, kut liye tari la fwinne God el lela met in oru sulela lalos a in kololos sifwanu, tusruktu oasr ku lal in oru ma lungse lal in akpayeye ma el akmwuki. Aok, oasr pa ma se su ku in kasru tu in akpayeye na paye mwolela lun God. Jeova el ku in etu ma e sikyuk ke pal fwasru. (Isaia 42:9) Ke inkanek lun met palu lal, God el fwak: “Esam ma meeta, tu Nga God a wangin siepa, Nga God, a wangin sie oanu Nga; Su fwakak saflaiye ke mutamwauk, a ma su sumwena orek in pal meeta; a El su fwak: ‘Papu luk fwa tu, a Nga fwa oru ma lungse luk nu kemwa.’ ” (Isaia 46:9, 10) Sie met imae su yok experience la el etu nge a piye an in taknelik fute we, tusruktu srakna oasr ma el tia etu la ma inge ku in kapek. Tusruktu, “Togusra se Su kamwul” oasr etauk sumwosmwos lal in etu na paye ke pal fwasru la nge a fuka el ku in oru orekma in akpayeye akmwuk lal.—1 Timote 1:17.
12. Ke inkanek fuka Jeova el akkalemye etu lal ke pal fwasru in len lal Noa?
12 Tuni akmwoye la fuka God el orekmakin ku lal in etu pal fwasru ke ma sikyuk in len lal Noa. Ke sripen ma koluk upa nekla fwalu, God el lungse na paye in aksafyela met koluk su seakos. El pakiye la pal nge el fwa oru ma inge, tokin yiu 120. (Genesis 6:3) Ke pal se el pakiye lusen pal inge, oasr ma Jeova el nunku yok liki kunanela lun met koluk, meyen ma inge el ku in oru ke kutena pal. Lusen pal pakiyuki inge Jeova el sang pal mwo in molela met mwo. (Srike liye Genesis 5:29.) Ke lalmetmet lal, God el etu ke pal su el e pakiye orekma se su ku in kol nu ke kunanela se inge. El aketeye ma enenu nu kemwa nu sel Noa. Noa el enenu in orala oak nu “ke molela lun sou lal,” a met koluk nu kemwa fwa kunanela ke sie Sronot lulap fwin fwalu nu fon.—Hibru 11:7; Genesis 6:13, 14, 18, 19.
Sie Orekma in Musa Lulap
13, 14. Efu orekma in musa ke oak sie kunokon su tia fwusesr?
13 Tuni akmwoye kunokon se inge ke nunuk lal Noa. Meyen Noa el sie met lun God, el etu la Jeova el ku in kunausla na paye met koluk. Tusruktu, meet liki ma inge sikyuk, oasr orekma su enenu in oru—sie orekma su enenu yok ke lalalfongi. Orekma in musa ke oak el sie orekma arulanu yok. God el aketeye tari lupan ma inge. Oak inge loes liki nien sritel lulap ke len inge a fulat lal oanu sie loom su oasr deck limekosr. (Genesis 6:15) Wangin experience lun met orekma a elos supus. Wangin kofwen orekma mwomwo lalos oanu ma oasr ke len inge. Sayen ma inge, meyen wangin ku lal oanu ku lun Jeova in etu ma e sikyuk ke pal fwasru, paenang wangin inkanek na paye lal Noa in etu mea fwa sikyuk su ku in kasru ku kutongye orekma in musa lal ke lusen yia puspis. Wangin alollo la oasr kusensiyuk puspis ke nunuk lal Noa. Fuka me musa nu kemwa ku in orekeni. Fuka el ku in oreni kosro nu kemwa? Kain in me mongo fuka eneneyuk a lupaka? Nge, Sronot inge su akkalemyeyuk tari fwa tuku na paye?
14 Na, nunku ke mokuikui a luman met fwin an sa. Orekma koluk arulanu yok. Wi Niphilim kulanu—met su tafwu met tafwu lipufon elos isusla sin lipufon koluk a mutan—elos nekla fwalu ke orekma silolel. (Genesis 6:1-4, 13) Sayen ma inge, orekma in musa inge tia sie orekma su ku in orek in lukma. Metu elos nunku la mea se Noa el oru inge, a el e fwa aketeye fuka nu selos. (2 Piter 2:5) Ya elos fwa insese? Mo! Yiu ekasr somla, met oaru se inge Inuk el fwakak ke kunanela lun met koluk. Arulanu yok srungeye sin metu ke ma el fwakak paenang God el “wisella,” ku el oru in futoto moul lal, kalme pa, el an tia mise in paon met lokwalok lal. (Genesis 5:24; Hibru 11:5; Jud 14, 15) Noa el tia enenu in sulkakin mukena kas su me srungeyuk nu selos, a el enenu pa in musa oak. Ke pal se oaku orekla tari, na ma inge oakiye sie me esmakin fukoko ke oaru lal Noa ye mutun met koluk in len lal!
15. Efu oasr lalalfongi lal Noa la el ku in oru kunokon lal?
15 Noa el etu la oasr kasru a me insemwomwo ke orekma lal sin God Ku Liki Ku. Ya tia Jeova pa pakiye orekma inge nu sel? Jeova el fwak nu sel Noa la el a sou lal fwa ilyuk nu in oaku fwin tari a moula liki Sronot lulap fwin fwalu nu fon. God el sang me akpayeye ke ma se inge ke inkanek lun sie mwoleaung. (Genesis 6:18, 19) Ke ma inge, Noa el akilen la Jeova el nunku a tuni akyokye ma nu kemwa su eneneyuk meet liki el sang konokon inge. Sayen ma inge, Noa el etu la oasr ku lun Jeova in kasrel fwin eneneyuk. Ke ma inge, lalalfongi lal Noa moklel el an oru orekma. Oanu tulik nutin tulik nutul inge Ebream, Noa el “arulanu etu, tu ma el mwoleung ka, el ouyepa ku in oru.”—Rom 4:21.
16. Ke pal se orekma in musa ke oak arulanu kapkapek, fuka lalalfongi lal Noa akkeyeyuk?
16 Tokin yiu puspis oaku mutamwauk in lumeyukla, lalalfongi lal Noa akkeyeyuk. Orekma lun musa a ma enenu nu ke musa aksafyeyukla. Me srifwe nu kemwa kutangyukla. Wangin kutena me lain ku in kutongye orekma. Sou lal Noa elos pulakin na paye kasru a kurunginyuk lun Jeova. Ke pal se Noa el tafwela na in kaifweung ke orekma lal, ‘me akpayeye lalalfongi lal orekma mongfwusesr.’ (Jemes 1:2-4) Tia pat toko, tari orekma ke oak, na Sronot tuku, Noa a sou lal elos moula. Noa el pulakin na paye akpayeyen mwolela lun God, oanu Josua el pulakin pa tok. Lalalfongi lal Noa akinsemwomwoyeyuk.
Jeova El Kasru ke Orekma
17. Ke inkanek puspis fuka pal lasr inge oanu in len lal Noa?
17 Jisus el palye la len lal Noa fwa oanu in len lasru. God el lungse in sifwelpa kunausla met koluk a el pakiye tari pal lal in oru ou inge. (Mattu 24:36-39) El ouyepa oakiye tari ma puspis su eneneyuk in orek in sang molela met sumwosmwos. Noa el enenu in orala oak in pal meeta, met kulansap lun God ke pal inge elos enenu in sulkakin akmwuk lun Jeova, luti kas lal, a oru met tuma lutlut.—Mattu 28:19.
18, 19. Fuka kut ku in etu la orekma in luti ke peng mwo oasr kasru sin Jeova?
18 Fwin Jeova el tia welul Noa in pal meeta in akkeyel a in kasrel, el lukan tia orala oaku. (Srike liye Sam 127:1.) In oupanu, fwin wangin kasru lun Jeova, met Kristian paye elos tia ku in kutangla, a tia kapkapek. Ma inge akilenyeyuk sin mokul se inge Gamaliel ke century se meet, sie met Farisi pengpeng a met luti lun ma sap. Ke pal se court lun met Ju pangpang Sanhedrin lungse in uniye met sap, el sang kas in sensen nu sin court ou inge: “Fwasr liki met inge, a nik komwos ikololosi; (tu papu se inge ku orekma se inge fwin ma sin metu, a fwa lungasyukla; a fwin ma sin God me, komwos koflanu kunausla.)”—Orekma 5:38, 39.
19 Kutangla lun orekma lun forfor, ke century se meet a ke len inge, sie me akpayeye la tia orekma lun met pa inge, a ma sin God me. Me lutlut toko e fwa sramsramkin kutu luma a ma sikyuk mwo su kasru orekma inge in arulanu kapkapek ke inkanek yok.
Lela Kom in Tia Fuleak!
20. Su kasru kut ke kut oru orekma in luti ke peng mwo?
20 Fwinne kut moul ke “pal in ma upa su arulanu upa in muteng,” kut ku in lalalfongi la Jeova el etu ma nu kemwa. El kasru a akkeye met lal ke elos oru orekma in aksafyela orekma in luti ke peng mwo meet liki pal pakiyuki lun God in aksafyela akmwuk koluk inge. (2 Timote 3:1; Mattu 24:14) Jeova el suli kut in ekla “met orekma yurol.” (1 Korint 3:9) Kut nu kemwa ouyepa akkeyeyuk, la Jisus Kraist el wi kut ke orekma se inge a kut ku in lalalfongi ke kasru a kolyuk lun lipufon.—Mattu 28:20; Fwakyuk 14:6.
21. Ke kain in lalalfongi fuka kut nu kemwa tia enenu in fuleak?
21 Meyen Noa a sou lal elos akkalemye lalalfongi ke mwolela lun Jeova, elos moleyukla ke sronot. Elos nu kemwa su akkalemye lalalfongi oanu lalalfongi lalos elos e fwa moleyukla ke “ongoiye lulap.” (Fwakyuk 7:14) Kut moul ke pal in engun. Ma yok apkurun in tuku! Kitin pal lula, God el fwa oakiye kosrao sasu a fwalu sasu su sumwosmwos on we. (2 Piter 3:13) Aok, lela kom in tia fuleak ke lalalfongi lom la kutena ma God el fwak, el e fwa ouyepa oru.—Rom 4:21.
Me Lutlut Yok Su Enenu in Esam
◻ Efu Jeova el tia filiye ye koko lal orekma nu kemwa lun met?
◻ Fuka ku lun Jeova in oru akmwuk lal arulanu kalem ke oiye su el akkalemye nu sin met Israel?
◻ Fuka ku lun Jeova in etu ma ke pal fwasru akkalemyeyuk in len lal Noa?
◻ Kain in lalalfongi fuka ke mwolela lun God fwal in oasr yurosr?