Ma Saok Inge Oasr Yurosr In Alu Fok
“A ma saok inge oasr yurosr in alu fok, tu yoklanu lun ku fwa ma sin God me, a tia ma sesr sifwanu.”—2 KORINT 4:7.
Ke pal se Jeova el lumala Jisus fwin fwalu, Jisus el pula na paye munas lun metu. Paye me srikasrak lal fuka in srukye oaru lal arulanu akkeye kut! Met sap el fwak nu sesr: “Tu pangonyuk kut nu ke ma inge, tu Kraist el ouyepa keok keyumwos, a likiye nu sumwos sie srikasrak, tu komwos in fwasr in fwalkel.” (1 Piter 2:21) Ke pal se el pusisel ke akmwuk in lumala inge, Jisus el kutangla fwalu. El ouyepa oru met tumal lutlut in pulaik tu elos in ekla met kutangla. (Orekma 4:13, 31; 9:27, 28; 14:3; 19:8) A sie me akkeye lulap na paye el sang ke saflaiyen me sramsram safla lal nu selos! El fwak: “Ma inge Nga fwak nu sumwos, tu komwos fwa misla in nga. Fwin fwalu komwos fwa ongoiye, a komwos in engunak! Nga kutangla fwalu tari.”—Jon 16:33.
2 In oupanu, tokin el akkalemye ma tia oanu sie inmaslon me akkunye nunuk “su god lun akwuk koluk” inge el wise, ke “kalem lun mwosasu,” met sap Poul el fwak ou inge ke orekma lun forfor saok: “A ma saok se inge oasr yurosr in alu fok, tu yoklanu lun ku fwa ma sin God me, a tia ma sesr sifwanu. Kut eoigusyuk apunla, a tia ikulyuk; kut toninfong, a sumwena wanginla fwinsrak; kolyaiyuk kut, a kut tia fulela; poukyuk kut, a tia kunauskutla.” (2 Korint 4:4, 7-9) Fwinne kut munas oanu “alu fok” tusruktu God el lumala kais sie sesr ke inkanek lun ngun mutal lal tu kut in kutangla na paye ke fwalu koluk lal Setan.—Rom 8:35-39; 1 Korint 15:57.
Lumala Israel Meeta
3 Jeova el tia lumala mukena moul lun kais sie met a el oru pa ou inge ke mutanfwal se. Ke sie me pupulyuk, ke pal se Israel meeta elos pusisel nu ke akmwuk a inkanek lun God, elos kapkapek. Tusruktu ke saflaiye elos fwasr tokin inkanek likkeke lalos sifwanu. Fwokin ma inge, Met Oralla el sang “we” nu sel. (Isaia 45:9) Ke century ak alkosr B.C.E., Isaia el sramsram nu sin Jeova ke orekma koluk upa lun Israel, el fwak: “A inge Jeova, kom Papa tumasr. Kut kle, a kom Met Potter lasr; a kut nu kemwa orekma lun poum. . . . a an mwo sesr nu kemwa kunausyukla.” (Isaia 64:8-11) Israel el lumala meet ke sie alu su fwal mukena in musalla.
4 Sie century toko, ke pal se ma len in nununku apkurun in tuku, Jeova el fwak nu sel Jeremaia in wis alu kle a kaifwe nu sin kutu met matu lun Jerusalem in welul ke Infwalfwal lun Hinnom, el fwak nu sel: “Na kom fwa foklelik sufwa sa ye mutun met su wi kom. A fwa fwak nu selos, ‘Ou inge Jeova lun un met meun el fwak: “Aok, ou inge Nga fwa kunauselik mutanfwal se inge a siti se inge, oanu sie foklelik sie alu lun met potter, su koflanu in sifwil orek nu fon.” ’ ”—Jeremaia 19:10, 11.
5 In yiu 607 B.C.E., Nebuchadnezzar el kunausla Jerusalem wikin tempel lal a el wisla met Ju nu kemwa su moul oanu met kos fwin an Babulon. Tusruktu, tokin yiu 70 ke muta lalos oanu met kos, met Ju su auliyuk elos sifwil folokla nu Jerusalem in sifwil musaiyuk Jerusalem a tempel lal. (Jeremaia 25:11) Tusruktu, ke century se meet C.E., mutanfwal se inge el sulpa som liki Met Potter Lulap, a ke saflaiye el akpusisilyelos ke pal se elos oru ma koluk upa in uniye Mwen nutin God. In yiu 70 C.E., God el orekmakin mutanfwal Rom Su Ku Emeet Fwin Fwalu oanu met akmas lal, in kunausla akmwuk lun met Ju, Jerusalem a tempel lal. Tia ku in sifwil lumala mutanfwal Israel ke paon Jeova oanu ma se su “mutal a kato.”a
Lumala Sie Mutanfwal in Ngun
6 Met Ju nu kemwa su esel Jisus elos lumala oanu ipen foundeson ke sie mutanfwal sasu, “Israel lun God” in ngun. (Galetia 6:16) Ke ma inge, arulanu fwal, kas lal Poul: “Ya met potter el tia ku fwin kle, tu in oru liki sie srukwal in kle sie alu nu ke mwolanu, a sie nu ke tia mwolanu? . . . God, el fwin lungse in fwakak mulat lal, a in akkalemye ku lal, ke ma inge el mutengla in mongfwusesr lulap ke alu lun kulang, su el akoelosla meet nu ke mwolanu.”—Rom 9:21-23.
7 Jisus su sifwil moulyuk el akkalemye tok la pisen “alu lun kulang” inge oasr ke 144,000. (Fwakyuk 7:4; 14:1) Ke sripen Israel in ikwe el tia ku in sang nu fon pise se inge, paenang Jeova el akkalemye pakoten lal nu sin met Pegan. (Rom 11:25, 26) Congregation sasu su tufwanu mutamwauk el kapkapek na upa. Ke lusen yiu 30 peng mwo elos “lutiyuk nu sin met e nu kemwa ye kosrao.” (Kolosse 1:23) Congregation puspis inge su fwasrelik enenu in filiye ke sie kurungin fwal.
8 Jisus el akola met sap 12 in ekla governing body se meet, el sang akpa nu selos a nu sin kutupa met ke orekma lun forfor. (Luk 8:1; 9:1, 2; 10:1, 2) Ke Pentecost 33 C.E., congregation lun met oakiyuki, a tokin sie pal governing body el puseni a toeni nu ka “met sap a met matu lun an Jerusalem.” Tokin siepa pal, ma wiel Jisus ke nine pangpang Jemes, el fwinne tia met sap, el luman kulansap pa oanu chairman. (Orekma 12:17; 15:2, 6, 13; 21:18) Fwal nu ke kas lun sie met sim ke me sramsram lun fwalu pangpang Eusebius, pal nu kemwa met sap elos sun kolyai a elos fwasrelik in an puspis. Akmwuk ke governing body orekla fwal nu ke ma sikyuk inge.
9 Ke saflaiyen century se meet, ‘met lokwalok, Devil,’ el mutamwauk in taknelik ‘tau’ inmaslon witu su usrui “togusrai in kosrao.” Jisus el palye la ma upa se inge su wise me asor oasr fulela nu ke pal in kosrani ke “saflaiyen akmwuk koluk lun fwalu.” Na, sulpa ‘met sumwosmwos elos fwa saromromla oanu fwatu in togusrai lun Papa tumalos.’ (Mattu 13:24, 25, 37-43 New World Translation) Nge ma inge e fwa orek?
Lumala ke Israel lun God Ke Len Lasr
10 In yiu 1870, Charles Taze Russell el oakiye sie un met su lutlut Baibel fwin an Pittsburgh, Pennsylvania, U.S.A. In yiu 1879 el mutamwauk in orala a kitakut ke malem nu kemwa magasin se inge The Watchtower su eteyuk ke len inge. U se inge su pangonyuk tok, Bible Students, elos akilen la Kristendom el srukye me luti puspis lun met Pegan su wangin in Baibel, oanu ngun lun met su tia ku in mise, isis, purgatory, Trinity ku God tulo in ma siefwunnu, a baptais ke awowo.
11 Tusruktu, yok liki ma inge, u se inge su lungse ma paye lun Baibel elos sifwil folokonang me luti saok puspis lun Baibel, oanu molela ke inkanek lun me kise lal Jisus a sifwil moulyuk ke sie moul ma patpat in sie paredais fwin fwalu su oasr misla ye koko lun Togusrai lun God. Yok liki nu kemwa, me lutlut yok oakiyuki oanu, in eisla liki allolo ke sumwos lun Jeova in Kol oanu Leum Ku liki Ku in kosrao a fwalu. Bible Students elos lalalfongi la Pre lun Leum el apkurun in eis topuk: “Papa tumasr in kosrao, em in akmutalyeyuk. Togusrai lom in tuku. Ma lungse lom in orek, oanu in kosrao, ou inge fwin fwalu.” (Mattu 6:9, 10) Elos inge lumala nu ke sie u Kristian su lungse misla a lungse sie sin sie fwin fwalu nu fon ke inkanek lun ngun mutal lun God.
12 Sie lultut yok ke Daniel sapter 4 a kutupa kas palu oru Bible Students inge in lalalfongi la oasr tari lal Kraist oanu sie Messaia arulanu apkurun in tuku. Elos akilen la yiu 1914 pa saflaiyen “akpayeyuk ke pal lun met Pegan.” (Luk 21:24; Ezekiel 21:26, 27) Bible Students elos akyokye orekma lalos ke inkanek pisrpisr, elos oakiye class puspis su lutlut Baibel (pangonyuk congregation tok) in an puspis fwin an United States. Ke mutamweyen century ak19, orekma lalos in lutlut ke Baibel el fwasrelik nu ke an Europe a Australasia. Akmwuk ke inkanek fwal a takla eneneyuk.
13 Tu in sang nu sin Bible Student sumwos ye mutun ma sap lun an, Zion’s Watch Tower Tract Society elos oakiye oanu sie u su fwal nu ke ma sap lun an ke 1884 in an United States, a headquarter lalos oasr fwin an Pittsburgh, Pennsylvania. Director nu kemwa elos orekma oanu central Governing Body, el kurunganang orekma in luti fwin fwalu nu fon ke Togusrai lun God. President se meet lun Society, Charles T. Russell, el simusla volume onkosr ke Studies in the Scriptures a orala fwafwasyesr puspis in luti ke an puspis. El ouyepa sang me kasrup yok su el oreni meet liki el lutlut Baibel nu ke orekma in luti ke Togusrai fwin fwalu nu fon. In 1916, ke pal se Meun Lulap arulanu upa fwin an Europe, Brother Russel su arulanu totola el mise ke lusen pal in fwafwasyesr lal in luti. El sang ma nu kemwa su oasr yurol ke orekma in akyokye ma lo ke Togusrai lun God.
14 Joseph F. Rutherford, su oru orekma ke lusen pal futoto oanu sie met nununku fwin an Missouri, el ekla president in aolul. Ke sripen orekma pulaik lal in akkalemye ma paye lun Baibel, paenang met kol lun Kristendom elos akesrui nu sin met kol lun politic in “purakak sie ma koluk ke inkanek lun ma sap.” In June 21, 1918, Brother Rutherford a met kol itkosr ke Bible Student elos som nu ke nien kapur, nununkeyuk pal pukanten in muta we ke lusen yiu 10 ku 20. Bible Students elos lainelos ke court. (Sam 94:20; Filippai 1:7) Ke sie appeal, elos inge aksukosokyeyuk ke March 26, 1919, a tok elos itukla liki kas kikiap nu kemwa lainelos su fwakak mu elos lain guferment.b Experience se inge el orekma tu elos in lumala nu ke sie met orekma pulaik lun ma paye. Ke kasru lun Jeova, elos srike inkanek nu kemwa tu in kutangla ke meun in ngun in sulkakin peng mwo fwinne oasr ma lain su tuku ke Babulon Lulap. Meun lalos inge el tafwela nu ke yiu se inge 1999.—Srike liye Mattu, sapter 23; Jon 8:38-47.
15 Ke lusen 1920’s a 1930, ye koko lun Met Potter Lulap el tafwela in lumala Israel akmusrala lun God. Kalem lun kas palu su tuku ke Ma Simusla el takak, sang kaksak nu sin Jeova a el sramsram yok ke Togusrai ye koko lal Jisus oanu sie Messaia. In 1931, Bible Students elos insemwomwo in eis e sasu se inge, Met Lo lun Jeova.—Isaia 43:10-12; Mattu 6:9, 10; 24:14.
16 In yiu 1930 piselos su “pangonyuk a sulosula a oaru,” 144,000, luman sun tari. (Fwakyuk 17:14; srike liye pok ke sra 19.) Kut tianu etu pisen met akmusrala su esani nu sie tari ke century se meet a inmaslon “tau” ke lusen dark century lun apostasy lulap lun Kristendom. Tusruktu ke 1935 pisen met orekma fwin fwalu nu fon oasr ke 52,465, elos inge tuku ke sie pise yok su oasr ke 56,153, a elos inge akkalemye fwinsrak lalos in kosrao ke pal se ma elos mongo bred a nim wain ke pal in Memorial. Mea fwinsrak lun met puspis su sonna esani nu sie?
“Liye! Sie U Lulap”
17 Ke sie toeni lulap mutamwauk ke May 30 nu ke June 3, 1935, fwin an Washington, D.C., U.S.A., Brother Rutherford el sang sie sramsram pengpeng su oasr sifwe “Sie U Lulap.”c U se inge, “su wangin met ku in oekla,” el sikyuk fwin orekma in sang akul safla ke 144,000 Israel lun God aksafyeyukla. U se inge el enenu pa in akkalemye lalalfongi ke ku lun lango lun “sran Lam,” Jisus, a in oru kulansap mutal ke akmwuk lun Jeova ke tempel ke alu. Oanu sie u, elos fwa moul a “tuku liki ongoiye lulap,” in usrui Paredais fwin fwalu, sie an su “wanginla mise.” Yiu puspis meet liki toeni lulap inge, u se inge elos pangonyuk Jonadabs.—Fwakyuk 7:9-17; 21:4; Jeremaia 35:10.
18 Yiu 1938 pa yiu saok in akilen na paye u luo inge. Me lutlut ke The Watchtower ke March 15 a April 1, 1938, el aketeye ip luo ke me lutlut inge “Sip Nutul” a el akkalemye na paye ma futoto inmaslon met lula akmusrala a un met su wilul, u lulap. Na, ke me lutlut ke June 1 a June 15 el akkalemye me lutlut ke “U,” su tuku ke Isaia 60:17. Sapkinyuk ke congregation nu kemwa in orala me siyuk ke Governing Body in pakiye met kulansap ke congregation lalos, ke ma inge oasr yurolos sie akmwuk su akmwoyeyuk, su God el pakiye, ke akmwuk lun theocratic. Congregation nu kemwa elos oru ou inge.
19 Report ke 1939 Yearbook of Jehovah’s Witnesses el fwak: “Met tumal lutlut akmusrala lal Jisus Kraist fwin fwalu ke pal inge arulanu supus, a piselos tia ku in sulpa kapek ke kutena pal. Ma inge akkalemyeyuk ke Ma Simusla oanu ‘met lula’ ke tulik nutin Saion, u lun God. (Fwakyuk 12:17) Ke pal inge Leum el esani nu sie ‘sip ngie,’ su e fwa ekla nu ke ‘u lulap.’ (Jon 10:16) Elos nu kemwa su esani nu sie ke pal inge, elos inge pa met asrouki lun met akmusrala lula, elos akesrui ke orekma lun met lula akmusrala. Mutamwauk ke pal inge nu tok elos nu kemwa su wi ke ‘sip ngie’ elos fwa puseni nu ke na sie ‘u lulap’ esani nu sie.” Met lula akmusrala inge lumala tari in kurunganang orekma in esani nu sie ke u lulap. Elos inge su esani nu sie enenu pa in lumala.d
20 Ke January 1942, ke pal se Meun Lulap II arulanu upa, Joseph Rutherford el mise a Nathan Knorr el ekla president. President aktulo lun Society arulanu esamyuk ke theocratic school su el oakiye ke congregation nu kemwa a ke Gilead School in sang akpa ke missionary. Ke meeting lun Society’s pal se ke yiu se ke 1944, el akkalemye la charter lun Society aksasuyeyuk tu in orala ma lun ngun pa ma enenu yok nu sin met nu kemwa su wi ka a tia ke sripen me kasru lalos. Ke lusen yiu 30 toko, pisen met orekma lun forfor el kapek mutamwauk ke 156,299 nu ke 2,179,256 fwin fwalu nu fon. Ke lusen 1971-75 kutu akmwuk ke u enenu in ekulla. Elos tia sifwil orekmakin met siefwunnu su kulansap oanu president in kurunganang orekma lun Togusrai fwin fwalu nu fon. A, Governing Body, su oasr chairman se su elos ayaolla ke ma sasu tokin sie pal, elos oru in pus ma inge nu ke 18 met akmusrala, apkurun tafwu ke pise se inge elos aksafyela tari orekma lalos fwin fwalu.
21 Ma lula ke u srisrik elos inge lumala ke yiu puspis ke sripen me srifwe puspis. Elos pulaik, meyen elos etu na paye la elos eis ‘ma lo lun ngun.’ Jisus el fwak nu selos: “A komwos elos su wi yu in mel luk; a Nga pakiye nu sumwos sie togusrai, oanu Papa tumuk el pakiye nu sik, tu komwos fwa mongo a nim ke tebu luk in togusrai luk, a komwos fwa muta fwin tron a nununku sruf siengoul luo lun Israel.”—Rom 8:16, 17; Luk 12:32; 22:28-30.
22 In pal se met lula akmusrala in ngun supuseni, kunokon yok in liaung ke ma lun ngun ke congregation nu kemwa fwin fwalu nu fon etukyung nu sin brother puspis su matu in ngun su tuku ke u lulap. A fwin met safla ke met akmusrala lula inge el aksafyela orekma lal fwin fwalu, met fwisrak inge pangpang sa·rimʹ ke sip ngie elos eis tari akpa ke orekma in liaung oanu un leum fwin fwalu.—Ezekiel 44:3; Isaia 32:1.
23 U srisrik a sip ngie elos tafwela in lumala nu ke sie alu fwal nu ke orekma mutal. (Jon 10:14-16) Fwinsrak lasr fwinne oakiyuki nu ke “kosrao sasu” ku ke “fwalu sasu,” lela kut in loang ke insiesr kemwa ke me solsol lun Jeova: “A komwos insemwomwo a engun ma patpat in ma Nga orekla. Tu liye Nga oru Jerusalem me insemwomwo, a met lal met engun.” (Isaia 65:17, 18) Lela kut nu kemwa oanu sie met su munas, in kulansap pal nu kemwa ke inse fwokpap, in lumala ke “ku sin God me”—Ku lun ngun mutal lun God!—2 Korint 4:7; Jon 16:13.
[Footnotes]
a Lela met Kristendom su som liki lalalfongi paye, a lumeyuk nu ke mutanfwal Israel meet, in pulakin sensen ke nununku senpanu inge selos su tuku sin Jeova.—1 Piter 4:17, 18.
b Judge Manton, sie Roman Catholic su srunga in tulala Bible Student ke inkanek lun bail, el muta ke nien kapur tok, meyen el eis mani su akkuye orekma lal.
c New World Translation of the Christian Greek Scriptures, orekla a kitakutla ke 1950, el orekmakin “u lulap” oanu sie leng mwo ke ma simusla inge ke kas Greek
d Ke 1938 met nu kemwa su wi ke Memorial fwin fwalu nu fon oasr ke 73,420, a 39,225 met—percent 53 lun met nu kemwa su wi—elos wi mongo bred a nim wain. Ke 1998 met nu kemwa su wi el kapek nu ke 13,896,312, a met su wi mongo bred a nim wain oasr ke 8,756, sie average su akkalemye la sonna sun met 1 su wi mongo bred a nim wain inmaslon congregation 10.
Ya Kom Esam?
◻ Ke pal se ma el akpusiselyel sifwanu ke orekma in lumala lun Papa tumal, fuka Jisus el ekla sie me srikasrak mwo nu sesr?
◻ Kain in orekma in lumala fuka sikyuk ke Israel in pal meeta?
◻ Fuka “Israel lun God” elos lumala nu ke pal inge?
◻ Ke sripe fuka paenang “sip ngie” enenu in lumala?
[Study Questions]
1. Fuka me srikasrak lal Jisus akkeye kut?
2. Tia oanu losr ke fwalu se inge, kain in kalem fuka su takak oasr yurosr?
3. Fuka Isaia el akkalemye orekma in lumala ke mutanfwal lun met Ju?
4. Kain in me pupulyuk fuka Jeremaia el sifwanu oru sie luma ka?
5. Fuka lupan nununku lun Jeova ke Israel?
6, 7. (a) Fuka Poul el aketeye orekma in lumala ke Israel in ngun? (b) Mea pise fwal lun “alu lun kulang,” a elos orekla ke mea?
8. Su wi ke governing body se meet in pal meeta, a fuka u se inge el kapkapek?
9. Kain in ma sikyuk fuka su wise me asor Jisus el palye la e fwa tuku?
10, 11. (a) Fuka orekma in lumala ke Israel lun God el mutamwauk? (b) Kain in me luti fuka su tia oanu sie ku in konoiyukyuk ke Kristendom a ke Bible Students su moniyuk?
12. Fuka Bible Students elos akilen sie pal saok?
13. Kain in akmwuk fuka fwal nu ke ma sap Bible Students elos eis, a kain in orekma mwo emeet fuka president se meet lun Society el oru?
14. Fuka J. F. Rutherford el ‘meuni sie meun mwo’? (2 Timote 4:7)
15. Efu ku yiu se inge 1931 arulanu yok sripe ke me sramsram?
16 a pok ke sra 19. Nge pise fwal ke 144,000 sun, a kain in me akpayeye fuka oasr yurosr ke ma se inge?
17. Kain in ma sikyuk fuka su arulanu kapkapek sikyuk ke 1935?
18. Ke kain in inkanek puspis fuka paenang yiu se inge 1938 yok sripe?
19 a footnote. Mea me akpayeye puspis su akkalemye la pangpang ke “sip ngie” el fwasr tari ke lusen yiu 60 ke pal inge?
20. Kain in ma ekla fuka ke u orekla mutamwauk 1942?
21. Mea ma inge su oru u srisrik in fwal nu ke Togusrai?
22, 23. Fuka u srisrik a sip ngie elos lumala?
[Box on page 28]
Orekma in Lumala ke Kristendom
Sie me rid pangpang Associated Press orekla fwin an Athens, Greece, el reporti kas se inge ke met kol sasu su tufwanu pakiye ke alu lun Greek Orthodox Church: “Met tutafpo lun misla pa orekma lal, tusruktu met kol lun alu ke Greek Orthodox Church el oanu sie general su akola nu ke meun.
“‘Kut akola, fwin oasr enenu, in aksurorye sra a in kisekin moul lasr. Kut nu kemwa, oanu sie alu, kut pre ke misla . . . Tusruktu kut akinsemwomwoye kofwen me meun mutal fwin oasr enenu in oru ou inge,’ Archbishop Christodoulos el sramsram ke len mutal ke pal se ma Virgin el Sroak nu lung, su ke len inge elos ouyepa akfulatye len lun met solse lun Greece.”
[Box on page 29]
“Tia Sulpa Oasr Ma in Toeni nu Ka!”
Ke sie graduation lun Gilead in yiu 1970, Frederick Franz, vice-president lun Watch Tower Society ke pal inge, el fwak nu sin tulik lutlut la elos nu kemwa, su wi ke sip ngie su oasr fwinsrak fwin fwalu, saap elos e orek baptais nu sin sie met su fwak la el wi ke met lula akmusrala. Ya ma inge ku in siyuk? El aketeye la Jon Baptist el wi ke sip ngie, tusruktu el baptaisela Jisus a kutu sin met sap. Na el siyuk fwin srakna oasr pangpang in sang toeni nu ke met lula. “Mo, wanginla pangpang in toeni nu ka! El fwak. “Pangpang inge el safla ke 1931-35! Tia sulpa oasr pangpang ke met in toeni nu ka. Fwin ou inge, na su met sasu inge su wi mongo bred a nim wain ke pal in Memorial? Elos fwin wi ke met lula, na elos inge met ayaol! Elos inge tia pangpang tu in toeni nu ke pisen met akmusrala, a elos inge met ayaol ke kutu met akmusrala su putatla.”
[Picture on page 25]
Kut arulanu aksaokye na paye orekma in kulansap lasr!
[Picture on page 26]
Israel in pal meeta el ekla sie alu fwal nu ke kunausten