Kais Sie Sesr Fwa Fwakak Kel Sifwanu Nu Sin God
“Kais sie sesr fwa fwakak kel sifwanu nu sin God.”—ROM 14:12.
JEOVA GOD el orala papa a nine se meet lasr, Edam a If, oanu sie met su oasr sukosok in oru sulela lalos. Fwinne elos pusisel liki lipufon, tusruktu elos inge ma orekla lalmetmet su oasr ku in oru sulela lalmetmet. (Sam 8:4, 5) Fwinne ou inge, sukosok inge su God el sang nu selos, tia lela met in pakiye piye ke ma mwo a ma koluk. Elos fwa fwakak kelos sifwanu nu sin Met su Orelosla, a ma inge som nu yurin tulik nutulos nu kemwa.
2 Meyen kut apkurun nu ke saflaiyen akmwuk koluk inge ke len lasr, paenang Jeova el e fwa oru nununku lal fwin fwalu. (Srike liye Rom 9:28) Kitin pal lula, met koluk nu kemwa elos e fwa fwakak kelos sifwanu nu sin God ke sripen elos kunausla fwalu, uniye met, a yokna meyen elos sang kolyai nu sin met kulansap lal.—Fwakyuk 6:10; 11:18.
3 Ke sripen fwinsrak sakuruk inge oasr ye mutasr, paenang arulanu yok sripe nu sesr in tuni mea Jeova el oru nu sin ma orekla lal in pal meeta. Fuka Ma Simusla ku in kasru kut, kais sie sesr, in fwakak kesr sifwanu ke inkanek sumwos nu sin Met Orekutla? Mea srikarak fuka ku in kasru kut, a me srikasrak lun su tia fwal nu sesr in etawi?
Lipufon Elos Fwakak Kelos Sifwanu
4 Lipufon su Jeova God el orala in kosrao elos fwakak kelos sifwanu nu sel oanu kut. Meet liki sronot in pal lal Noa, kutu lipufon elos seakos a ekulla manolos in ngun nu ke mano in ikwe meyen elos lungse in on yurin mutan. Oanu ma orekla su oasr sukosok, elos ku in orala sulela inge, tusruktu God el oru elos in fwakak kelos sifwanu nu sel. Ke pal se ma lipufon koluk inge elos srike in folokla nu in kosrao, Jeova el tia lela elos in sifwil eisla kunokon lalos meet liki elos tuku fwin fwalu. Met tumal lutlut Jud el aketeye nu sesr la elos inge “fulelosi nu ke len in nununku lulap in kapur ma patpat in losr.”—Jud 6.
5 Lipufon kulok inge, ku dimon, elos orala Setan in met kol lalos. (Mattu 12:24-26) Lipufon koluk inge el oru ma koluk lain met su Orala ma nu kemwa a el lain sumwos lun Jeova in kol ke ma nu kemwa. Setan el kol papa a nine se meet lasr nu ke mise. (Genesis 3:1-7, 17-19) Fwinne Jeova el lela Setan ke lusen sie pal in som nu in kosrao tukun ma inge, tusruktu buk lun fwakyuk el palye la ke pal pakiyuki lun God, lipufon koluk inge fwa sisila nu fwalu. Me akpayeye akkalemye la ma inge sikyuk tari tukun Jisus el eis ku lal ke Togusrai ke 1914. Kitin pal lula, Devil a demon lal elos fwa som nu ke mise ma patpat. Meyen me sramsram yok ke sumwos in kol ke ma nu kemwa akkalemyeyuk tari, paenang orekma koluk lal Setan in lain God aksumwosyeyuk tari.—Job 1:6-12; 2:1-7; Fwakyuk 12:7-9; 20:10.
Mwen Nutin God El Fwakak Kel Sifwanu
6 Fuka sie me srikasrak mwo Mwen nutin God, Jisus Kraist el oakiye! Oanu sie met sumwosmwos su oanu Edam, Jisus el insemwomwo in oru ma lungse mutal. El ouyepa insemwomwo in fwakak kel sifwanu ke orekma lal in akos ma ma sap lun Jeova. Nu sel, met sim lun Sam el palye fwal kas inge: “Nga engun in oru ma lungse lom, O God luk, ma sap lom on insiuk.”—Sam 40:8; Hibru 10:6-9.
7 Fwinne oasr me lain upa su Jisus el pula, tusruktu el oru na paye ma lungse lun God, a el srukye na oaru lal nu ke mise ke sak in keok. Ke ma inge el sang molin lango in molela met liki ma koluk su kol nu ke mise ke sripen ma koluk lal Edam. (Mattu 20:28) Ke ma inge, ke fong se safla meet liki mise lal, Jisus el ku in pre ke sumwos: “Nga nawekomla fwin fwalu, a aksafyela orekma se su kom ase nu sik in oru. A inge Papa, kom naweyula keyum sifwanu ke mwolanu se su oasr Yurok wi kom meet liki mutamweyen fwalu.” (Jon 17:4, 5) Jisus el ku in fwakak kas inge nu sin Papa tumal meyen el fwakak kel sifwanu ke inkanek sumwos a el eis insmewomwo lun God.
8 Tia oanu met sumwos inge Jisus Kraist, kut nu kemwa sesumwos. Fwinne ou inge, kut fwakak kesr sifwanu nu sin God. Met sap Poul el fwak: “A kom, efu kom ku nununku met lim? Ku kom, efu kom pliesru met lim? Tu kut nu kemwa fwa tu ye mutun tron in nununku lun God; tu ma simusla: ‘ “Oanu Nga moul,” Jeova el fwak, “inti nu kemwa fwa sikukmutunti nu sik, a loa nu kemwa fwa fwakak nu sin God.” ’ Na ou inge, kais sie sesr fwa fwakak kel sifwanu nu sin God. (Rom 14:10-12) Tu kut in ku in fwakak ke inkanek mwo a eis insemwomwo lun Jeova, el ase nu sesr ella a Kas lal, Baibel, in kol kut ke ma kut fwak a oru. (Rom 2:14, 15; 2 Timote 3:16, 17) In eis pal mwo ke me sang lun God ke ma lun ngun a in fwasr tukun ella lasr su pala in akos ma sap lun Baibel ku in kasru kut in eis insemwomwo lun God. (Mattu 24:45-47) Ngun mutal lun Jeova, ku lal, siepa me kasru tu kut in ku a in eis kol. Kut fwin fwasr tukun kolyuk lun ngun mutal a akos ella lasr su pala in akos ma sap lun God, na kut akkalemye la kut tia “pilesru God,’ su kut fwakak kesr sifwanu ke ma nu kemwa kut oru.—1 Tessalonika 4:3-8; 1 Piter 3:16, 21.
Fwakak Kelos Sifwanu Oanu Sie Mutanfwal
9 Jeova el pangpang mutanfwal nu kemwa in fwakak kelos sifwanu. (Jeremaia 25:12-14; Zefenaia 3:6, 7) Tuni mutanfwal inge in pal meeta pangpang Edom, su oasr ke an Eir lun Dead Sea a an Epang lun Gulf lun Aqaba. Met Edom elos met Semitic, sou futoto lun met Israel. Fwinne papa matu lun met Edom pa tulik lun tulik nutul Ebraham pangpang Esau, tusruktu elos tia lela met Israel in sasla ke an Edom “ke inkanek lun togusra” ke pal se ma elos som nu ke Fwal Mwolela. (Oekyuk 20:14-21) Ke lusen century puspis oiye koluk lun met Edom su elos srukye yokyokelik nu ke mulat su wangin pakoten nu sin met Israel. Ke saflaiye, met Edom el fwakak kel sifwanu a eis meta ke pal se ma elos kaifwe nu sin mutanfwal Babulon in kunausla Jerusalem ke yia 607 B.C.E. (Sam 137:7) Ke century ak onkosr B.C.E., met solse lun Babulon ye koko lal Togusra Nabonidus el tuku in eisla an Edom ke ku, a an inge ekla yen mesis tok, oanu Jeova el palye.—Jeremaia 49:20; Obedaia 9-11.
10 An Moab sun pa kain in oiye se inge. Togusrai lun an Moab oasr ke an Yepang lun Edom a kutulap lun mwea se inge pangpang Dead Sea. Meet liki met Israel elos ilyuk nu ke fwal mwolela, met Moab elos tia akkalemye kulang nu selos, aok elos sang na bred a kof ke sripen mani. (Duteronomi 23:3, 4) Togusra Balak lun an Moab el sang mani nu sel met palu Belum in selngawi Israel, a mutan Moab el orekmakinyuk in purakak mokol Israel in orek kosro a alu nu ke me srulela. (Oekyuk 22:2-8; 25:1-9) Aok, Jeova el liye la srunga lun an Moab nu sin Israel in tia oan nu tok ma patpat. Oanu ma oasr ke kas palu, an Moab kunausyukla ye paon mutanfwal Babulon. (Jeremaia 9:25, 26; Zefenaia 2:8-11) Aok, God el sang nununku lal lain an Moab.
11 Tia an Moab mukena a ouyepa an Ammon enenu in tu ye mutun nununku lun God. Jeova el fwak: “Moab fwa oanu Sodom, a tulik nutul Ammon oanu Gomorra, nien kokol, a lufin sol, a yen sikeyukla nu tok.” (Zefenaia 2:9) An Moab a an Ammon kunausyukla, oanu ma God el oru ke pal se ma el kunausla siti lun Sodom a Gomorrah. Fwal nu ke Geological Society lun an London, met lutlut elos fwak la ma musalla lun an Sodom a Gomorra ku in konoiyukyuk ke liyen kutulap lun mwea se inge Dead Sea. Kutena me akpayeye su e fwa tuku tok ke ma se inge ku in akkeye mukena kas palu lun Baibel su akkalemye la akmwuk koluk lun fwal se inge e fwa ouyepa tu ye mutun nununku lun Jeova God.—2 Piter 3:6-12.
12 Fwinne Israel el eis insemwomwo lun Jeova, tusruktu el enenu pa in tu ye mutun nununku lun God ke sripen ma koluk lal. Ke pal se ma Jisus Kraist el tuku ke mutanfwal inge lun Israel, pus sin met tia esel. Arulanu supus sin met lula mukena akkalemye lalalfongi nu sel a ekla met kulansap lal. Poul el orekmakin kutu kas palu nu sin met lula sin met Ju inge ke pal se ma el simusla: “A Isaia el wowoyuk ke Israel: ‘Fwin pisen tulik nutin Israel oanu puk in mweanu luwelos mukena fwa moul. Tu Jeova el fwa oru kas lal fwin fwalu, in aksafyela a akfutotoye.’ A, Isaia el fwak meet: ‘Sayen Jeova lun un met meun filiye nu sesr sie fute, kut nu oanu Sodom, a oanu Gomorra.’ ” (Rom 9:27-29; Isaia 1:9; 10:22, 23) Met sap Poul el orekmakin me pupulyuk lun met 7,000 su tia epasr nu sel Beal ke len lal Elaija, a tukun ma inge el fwak: “Na ouyepa in pal se inge oasr luelos muta, fwal nu ke sulela lun kulang.” (Rom 11:5) Met lula se inge pa kais sie met su oasr kunokon pa lalos in tu ye mutun nununku lun God.
Me Srikasrak ke Kunokon lun Met Se Met Se
13 Baibel el sramsram ke me pupulyuk puspis ke oiyen kunokon lun met se met se nu sin God. Oanu me pupulyuk nu ke ma inge pa tulik se meet lal Edam, Kein. El a ma wiel pangpang Ebel elos orek kise nu sin Jeova. Me kise lal Ebel akinsemwomwoye God, tusruktu me kise lal Kein tia. Ke pal se ma God el siyuk nu sel ke ma wiel su el unilye, Kein el arulanu keke ke topuk lal nu sin God: “Ya Nga met liaung ma lik?” Ke sripen ma koluk lal, Kein el ekla met takuskus “fwin fwalu kutulap Eden.” El tia akkalemye auliyuk na paye ke ma koluk lal, el asor na ke nununku sumwos lun God nu sel.—Genesis 4:3-16.
14 Kunokon lun sie met in tu ye mutun nununku lun God ku in ouyepa liyeyuk ke ma sikyuk nu sel Ilai, met tol fulat lun Israel. Tulik luo nutul pangpang Hofnai a Fineas, su kulansap oanu met tol tusruktu “elos oru nununku sesumwos lain met, a wangin sunak lalos nu sin God, a tia fwasr liki kutena ma koluk,” pa inge ma met sramsram ke fwalu pangpang Josephus el fwak. “Met koluk inge” elos tia etu Jeova, wangin sunak lalos ke ma mutal, a elos oru orekma lun kosro. (1 Samuel 1:3; 2:12-17, 22-25) Meyen papa tumalos pa met tol fulat lun Israel, paenang oasr kunokon lal Ilai in kailos, tusruktu elos sang na kai srisrik. Ilai el ‘sunakin tulik nutul liki Jeova.’ (1 Samuel 2:29) Nununku upa lain sou lal Ilai tuku in loom sel. Tulik luo inge mise ke len siefwunnu wikin papa tumalos, a pal mwo lun sou lalos in kulansap oanu met tol etukla lukelos. Ke ma inge kunokon lalos in tu ye mutun God aksumwosyeyuk.—1 Samuel 3:13, 14; 4:11, 17, 18.
15 Sie me srikasrak su siena liki akkalemyeyuk sin tulik nutul Togusra Soul pangpang Jonetan. Tukun Devid el uniye Goliath, “ngunal Jonetan sremla nu ke ngunal Devid,” a eltal oru sie mwoleung tu elos in kamwuk. (1 Samuel 18:1, 3) Arulanu kalem, Jonetan el akilen la ngun mutal lun God el som tari liki Soul, tusruktu moniyuk lal ke alu paye onnu a tia srikeni. (1 Samuel 16:14) Insemwomwo lal Jonetan ke ku lal Devid su tuku sin God tia tui. Jonetan el akilen konokon lal in tu ye mutun nununku lun God, Jeova el akinsemwomwoyel ke sripen inkanek mutal lal ke el oru na paye in oasr sou lal in muta ke fwil puspis.—1 Kronikel 8:33-40.
Kunokon Lasr ke Congregation lun Met Kristian
16 Ma Simusla lun Grik el sramsram mwo ke mokul a mutan puspis su tu ye mutun nununku lun God ke inkanek sumwos. Ke sie me pupulyuk, oasr sie met Kristian Grik pangpang Taitus. Akkalemyeyuk tari meet la el ekla sie met Kristian ke lusen pal in orekma lun forfor lal Poul oanu sie missionary fwin an Cyprus. Ke sripen met Ju a met proselytes su tuku fwin an Cyprus elos muta fwin an Jerusalem ke len lun Pentecost 33 C.E., paenang orekma lun met Kristian sun an se inge tia pat toko. (Orekma 11:19) Taitus el sie sin met orekma oaru wiel Poul. El wilul Poul a Barnabas ke fwafwasryesr lalos nu Jerusalem ke yiu 49 C.E., ke pal se ma akukuin lulap ke kosroila enenu in aksumwosyeyuk. Meyen Taitus el tia kosroila ma inge sang kasru yok ke sramsram lal Poul su akkalemye la kutena met su ekla met Kristian elos tia muta ye Ma Sap lal Moses. (Galetia 2:1-3) Orekma lun forfor mwo lal Taitus ku in liyeyuk ke Ma Simusla, a fwinne Poul el sim leta nu sel su etuku ke ngun lun God. (2 Korint 7:6; Taitus 1:1-4) Nu ke saflaiyen orekma lal fwin fwalu, arulanu kalem la Taitus el tafwela in tu ye mutun nununku lun God ke sie inkanek sumwos.
17 Timote el siepa met moniyuk su tu ye mutun nununku lun Jeova God ke inkanek sumwos. Fwinne Timote el mas ke mano, tusruktu el akkalemye ‘lalalfongi paye’ a ‘el wilul Poul orekma nu ke kapkapek lun mwosasu.’ Ke ma inge met sap Poul el ku in fwak kas inge nu sin met Kristian fwin an Filippai: “Tu wangin met yurok oanu el [Timote] su fwa arulanu liaung ma lomwos in paye.” (2 Timote 1:5; Filippai 2:20, 22; 1 Timote 5:23) Ye me srifwe a munas lun mano, kut ku in ouyepa lalalfongi paye a ku in tu ye mutun nununku lun God ke inkanek sumwos.
18 Lydia el ouyepa sie mutan su sangeng sin God su akkalemye orekma mwo ye mutun nununku lun Jeova God. El a sou lal pa met se meet su ekla met Kristian fwin an Europe ke sripen orekma lal Poul fwin an Filippai ke yiu 50 C.E. El muta fwin an Thyatira, Lydia el sie proselyte Ju, tusruktu arulanu supus met Ju fwin an Filippai a wangin imwen lolngok we. El a kutu mutan moniyuk elos oru toeni lalos sisken sie infwal ke pal se ma Poul el sramsram nu selos. Ke sripe se inge, Lydia el ekla met Kristian a kaifwe nu sel Poul a met asrouki lal in muta yurol. (Orekma 16:12-15) Kulang su Lydia el akkalemye el onnu oanu sie akul lun met Kristian paye.
19 Dorcas el siepa mutan su akkalemye orekma mwo ye mutun nununku lun Jeova God. Ke pal se ma el mise, Piter el som nu Joppa in oru ma met tumal lutlut we elos siyuk nu sel. Mokul luo su sunol Piter “elos wisel nu infwokil lung; a katinmas nu kemwa elos tuyuk yurol tung, a elos fwakak koat a nuknuk su Dorcas el oru, ke el muta yurolos. Dorcas el sifwil moulyuk. Tusruktu ya fwal lan akismakinyeyuk mukena ke sripen ngun kulang lal? Mo. El sie “met tumal lutlut” a arulanu kalem la el kafofo pa ke orekma in oru met tumal lutlut. Met Kristian mutan misinge ku in ouyepa ‘seseslanu ke orekma mwo a me pakomuta.’ Elos ouyepa insemwomwo in wi kasru nu ke orekma in sulkakin peng mwo lun Togusrai a in oru met tumal lutlut.—Orekma 9:36-42; Mattu 24:14; 28:19, 20.
20 Baibel el akkalemye la mutanfwal nu kemwa a kais sie met enenu in tu ye mutun nununku lun Jeova God su Ku Liki Ku. (Zefenaia 1:7) Ke ma inge kut fwin mwolela tari moul lasr nu sin God, kut ku in siyuk kusensiyuk inge nu sesr sifwanu, ‘Fuka nunuk luk ke me sang a kunokon su God el ase nu sik? Kain in orekma fuka Nga akkalemye ye mutun nununku lun Jeova God a Jisus Kraist.’
Mea Topuk Lom?
◻ Fuka kom ku in sang me akpayeye su akkalemye la lipufon nu kemwa a Mwen nutin God elos tu ye mutun nununku lun Jeova ke kutena orekma su elos oru?
◻ Kain in me pupulyuk fuka in Baibel akkalemye mutanfwal nu kemwa elos tu ye mutun nununku lun God ke kutena ma elos oru?
◻ Mea Baibel el fwak ke kunokon lun kais sie met in tu ye mutun nununku lun God ke kutena ma elos oru?
◻ Su met puspis in Baibel su akkalemye kunokon lalos ye mutun nununku lun Jeova God ke kutena ma elos oru?
[Study Questions]
1. Kain in me kutong fuka filiyuki nu ke sukosok lal Edam a If?
2. Kain in nununku fuka Jeova el akala in oru ke pal futoto, a efu el e fwa oru ou inge?
3. Kain in kusensiyuk fuka kut akola in sramsramkin?
4. Fuka kut ku in etu la oasr kunokon lun lipufon nu sin God ke kutena orekma su elos oru?
5. Kain in putatla fuka Setan a dimon lal elos sun, a fuka nununku ke orekma koluk lalos e fwa aksumwosyeyuk?
6. Fuka nunuk lal Jisus ke kunokon lal nu sin Papa tumal?
7. Ke pal se ma el pre ke fong se el apkurun in mise, efu Jisus el ku in fwak kas se ma simusyukla in in Jon 17:4, 5?
8. (a) Fuka Poul el akkalemye la kut tu ye mutun nununku lun Jeova God ke kutena ma kut oru? (b) Mea ma inge su ku in kasru kut in eis insese lun God?
9. Su met Edom, a mea sikyuk nu selos ke sripen oiye su elos akkalemye nu sin met Israel?
10. Oiye fuka met Moab elos akkalemye nu sin met Israel, a nununku fuka God el oru nu selos.
11. An Moab a Ammon elos ekla kain in siti fuka, a mea kas palu lun Baibel el akkalemye fwin ke akmwuk koluk ke len lasr?
12. Fwinne mutanfwal Israel el enenu in eis nununku lun God ke sripen ma koluk lal, tusruktu kas palu fuka akkalemyeyuk fwin ke sie un met Ju su lula?
13. Mea sikyuk nu sel Kein ke pal se ma God el oru nununku lal nu sel ke sripen el uniye ma wiel pangpang Ebel?
14. Fuka kunokon lun kais sie met in tu ye mutun nununku lun God akkalemyeyuk ke ma sikyuk nu sel Ilai a tulik nutul?
15. Efu tulik nutul Togusra Soul pangpang Jonetan el eis me insemwomwo?
16. Su Taitus, a efu kut ku in fwak la el oru orekma mwo ye mutun nununku lun God?
17. Kain in kunokon fuka ke ma el oru Timote el akkalemye, a fuka me srikasrak inge ku in kasru kut?
18. Su Lydia, a kain in ngun fuka el akkalemye?
19. Kain in orekma fuka Dorcas el oru su akkalemye la el tu ye mutun nununku lun God ke inkanek sumwos?
20. Kain in kusensiyuk fuka mwo kut in siyuk sesr sifwanu?
[Picture on page 7]
Jisus Kraist el akkalemye kunokon lal ke ma mwo su el oru ye mutun nununku lun Papa tumal in kosrao
[Picture on page12]
Oanu Dorcas, mutan Kristian ke len lasr elos ku in akkalemye kunokon ye mutun nununku lun Jeova God ke kutena orekma mwo su elos oru
[Picture Credit Line on page 10]
Mise lal Ebel/The Doré Bible Illustrations/Dover Publications, Inc.