Ya Alu Nu Kemwa Akinsemwowoye God?
Kom nunku mu alu nu kemwa akinsemwomwoye God? Saap kutena akmwuk in alu su kom etu elos inge akkeye met in akkalemye oiye mwo, ke kutu inkanek. Tusruktu ya ma inge fwal tu in akinsemwomwoye God?
KUTU met elos fwak, ‘Kom enenu na in moniyuk ke alu lom, a God el fwa insemwomwo ka. Oasr ma mwo ke alu nu kemwa.’ Ke sie me pupulyuk, alu se inge Bahai Faith elos lalalfongi ke oiye se inge paenang elos srukye lalalfongi puspis lun alu lulap eu lun fwalu. Un alu se inge elos lalalfongi la alu inge nu kemwa tuku ke ma mutal a elos sramsram ke ma paye siefwunnu. Fuka in ou inge?
Sayen ma inge, oasr sumwos lom in alollo fuka sie alu el ku in akinsemwomwoye God fwin el sapkin nu sin met lal in filiye gas poison inge pangpang nerve gas ke an se ma oasr met puspis, su ku in uniye met puspis? Kain in orekma koluk inge srusrngiyuki nu ke sie alu fwin an Japan. Ya God el insemwomwo ke sie alu su purakak met lal in sifwanu uniye? Yiu ekasr somla, ma inge sikyuk ke met puspis su fwasr tukun sie met kol lun alu pangpang Jim Jones. Jim Jones el sie met kol lun alu fwin an Guyana. Kut fwin folokla nu ke ma sikyuk in pal meeta, saap kut ku in siyuk, Ya alu el akinsemwomwoye God el fwin purakak meun, oanu ma sikyuk Ke Thirty Year’s War, mutamwauk 1618 nu ke 1648? Fwal nu ke buk inge The Universal History of the World, meun se inge ke alu inmaslon Catholics a Protestant pa “meun koluk emeet ke me sramsram lun an Europe.”
Crusade lun alu su elos oru mutamwauk century 11 nu ke 13 sie me aksurororye sra na upa. Ke sie me pupulyuk, ke Crusade se meet, met inge su ekin Kristian crusader elos uniye ke inkanek silolel met Muslim a met Ju su muta fwin an Jerusalem.
Nunku pa ke ma sikyuk ke lusen pal lun Inquisition, mutamwauk ke century 13 a aksafyeyukla tukun yiu 600. Tausen puspis sin met akkeokyeyuk a esukak ke e ke sripen met kol lun alu sapkinyuk ou inge. Ke buk nutul inge pangpang Vicars of Christ—The Dark Side of the Papacy, Peter De Rosa el fwak: “In en pope, [met inquisitor] elos eis meta ke orekma silolel a orekma koluk na upa nu sin met ke me sramsram nu kemwa ke moul lun met.” Fwin kut sramsram ke mokul se pangpang Dominican inquisitor Torquemada lun an Spain, De Rosa el fwak: “Mokul inge pakiyuki ke yiu 1483, el kol ke orekma silolel ke lusen yiu siengoul limekosr. Pisen met su el uniye pus liki 114,000, a 10,220 ke pise inge el esukak ke e.”
Paye, tia alu lun Kristendom mukena pa oasr kunokon ke akmas lulap. Ke orekma lal inge pangpang Pensées, sie French philosopher pangpang Blaise Pascal el fwak kas inge ke ma el tuni: “Met se el tia oru ma koluk upa su arulanu akinsemwomwoyel fwin ma inge el tia oru ke sripen moniyuk lal ke alu.”
Akilenye ke Fwako Lalos
Ye mutun God, insese lal ke alu tia oakiyuki ke inkanek siefwunnu. Fwin sie alu el lungse in eis insemwomwo lal, na luti lun alu se inge a orekma enenu in fwal nu ke Kas paye lal su simusyukla, pa Baibel. (Sam 119:160; Jon 17:17) Fwokin alu su oasr insemwomwo lun God enenu in fwal nu ke akmwuk lun Jeova God.
Ke Sramsram lal Fwin Eol, Jisus el akkalemye la e fwa oasr met palu kikiap su fwakak la elos aoliyen God. Jisus el fwak: “Sismouke met palu kikiap, su tuku nu yuromwos in luman sipu, a elos wolf lemnak insielos. Komwos fwa etu ke fwako lalos. Ya met elos esani grep ke kokol, ku fig ke otunme? Ou inge sak mwo nu kemwa isus fwako mwo; a sak koluk isus fwako koluk. Sak mwo koflanu isus fwako koluk, ouyepa sak koluk koflanu isus fwako mwo. Sak e nu kemwa su tia isus fwako mwo pakiye, a sisla nu in e. Ke ma inge komwos fwa etalos ke fwako lalos.” (Mattu 7:15-20) Kas inge akkalemye la kut enenu in taran kut fwin sramsram ke ma lun ngun. Saap kut lalalfongi la sie met kol ku sie alu akinsemwomwoye God a Kraist, tusruktu kut ku in tafongla ke ma se inge.
Taran Eneneyuk
Fwinne sie alu el fwak la God el insese nu sel a met kol lal el ridi kutu fus in Baibel, ma inge tia akkalemye la inkanek in alu lal akinsemwomwoye God. Saap met kol lun alu se el oru ma sakuruk puspis a oru luma oanu God el orekma ke inkanek lalos. Fwinne ou inge, alu lalos srakna sito, meyen el tia oswela fwako su akinsemwomwoye God. Met tol lun an Ijipt su orekmakin magic ke len lal Moses elos ku in oru ma sakuruk puspis, tusruktu arulanu kalem la wangin insese lun God nu selos.—Exodus 7:8-22.
Ke len lasr, oanu in pal meeta alu puspis elos orekmakin lalmetmet lun met a tia muta na ke ma God el akkalemye oanu ma paye. Ke ma inge, arulanu fwal kas in sensen lun Baibel: “Komwos in liyekomwosyung tu wangin met in eis insiomwos ke luti in lalmetmet lal a kutasrik losrongten oanu sramsram matu lun met, oanu srumtauk lun fwalu, a tia oanu Kraist.”—Kolosse 2:8.
Tukun el sramsram ke fwako mwo a fwako koluk, Jisus el fwak: “Tia met e nu kemwa su fwak nu sik, ‘Leum, Leum,’ fwa ilyuk nu in togusrai in kosrao, a el na su oru ma lungse lun Papa tumuk su in kosrao. Met puspis fwa fwak nu sik in len sa, ‘Leum, Leum ya kem tia palu in em, a sisla dimonu in em, a in em oru ma sakuruk puspis?’ A Nga fwa fwak nu selos: Nga tia ete komwos! Fwala liki yu, komwos su orek ma koluk.”—Mattu 7:21-23.
Liksreni in Tuni Fwako
Ke ma inge, kalem, arulanu yok sripe in tuni fwako lun sie alu meet liki kut lalalfongi la oasr insese lun God ke alu se. Ke sie me pupulyuk, ya alu se inge el wi ke politic? Na tuni kas se inge, simusyukla nu in Jemes 4:4: Kutena . . . su lungse in kamwuk lun fwalu, el sifwanu orel met lain God.” Sayen ma inge, Jisus el fwak kas inge nu sin met nu kemwa su fwasr tukol: “Elos tia ma lun fwalu, aok oanu Nga tia ma lun fwalu.” (Jon 17:16) Alu su mwo ye mutun God el tia wi ke politic lun fwalu se inge su “oan in ma koluk,” sie ngun su kut tia ku in liye Setan su Devil. (1 Jon 5:19) Alu su oasr insemwomwo lun God el akkeye Togusrai lal ye koko lal Jisus Kraist a el sulkakin peng mwo ke guferment se inge in kosrao—Mark 13:10.
Ya sie alu el akinsemwomwoye God el fwin purakak met in lain guferment? Topuk nu ke kusensiyuk inge arulanu kalem kut fwin loang nu ke kai lal met sap Poul: “Kom in akismakinyelos tu elos in pusisel nu sin Leum, nu sin met ku, a elos in akos, a akola nu ke orekma mwo nu kemwa. (Taitus 3:1) Paye, Jisus el akkalemye la met tumal lutlut lal elos enenu in “sang nu sin Sisar ma lun Sisar, a nu sin God ma lun God.”—Mark 12:17.
Fuka fwin sie alu el kaifwe nu sin met in wi ke meun lun mutanfwalu. Piter se meet sapter 3:11 el kaifwe kut in “oru ma mwo” a in “suk misla a fwasr ka.” Fuka sie alu el ku in akinsemwomwoye God el fwin kaifwe nu sin met in uniye met lal sifwanu su muta in an saye ke pal in meun? Alu se ma oasr insemwomwo lun God elos akkalemye oiye fulat lal—lungse. A Jisus el fwak: “Ke ma si inge met e nu kemwa fwa etu tu komwos met tumuk lutlut, komwos fwin lungsumwos sie sin sie.” (Jon 13:35) Kain in lungse se inge tia ku in konoiyukyuk ke orekma silolel ke sripen srunga ke pal in meun lun mutanfwal.
Alu paye elos ekulla met su lungse meun nu ke met su lungse misla. Ma inge akkalemyeyuk tari ke kas inge: “Elos fwa tukye kutlas nutulos nu ke plau, a mwusra nutulos nu ke me pakpuk lesak. Mutanfwal fwa tia srukak kutlas lain mutanfwal, a elos fwa tia sifwil lutlut meun. (Isaia 2:4) Elos tia kaskaskin kas koluk ke sripen srunga, a elos nu kemwa su orekmakin alu paye elos akos ma sap inge: “Kom fwa lungsum met tulan lom oanu kom sifwanu.”—Mattu 22:39.
Elos nu kemwa su orekmakin alu paye elos kaifweung in moulkin moul fwal nu ke oiye fulat lun Jeova God, elos srunga in srukye oiye koluk a sufwal. Kas lun God el fwak: “Ku komwos tia etu tu elos su sesumwosmwos fwa tia eis usru lalos in togusrai lun God? Komwos in tia kiapeyukla. Wangin met pukasr, ku met alu nu ke me srulela, ku met kosro, ku met lung in ikwe, ku mokul su orekma kulok nu sin mokul, ku met pusrapasr, ku met rapku, ku met srui, ku met aksruksruk koluk, ku met eis laesla, fwa eis usru lalos in togusrai lun God. A kutu sumwos ou inge meet. A komwos aknasnasyeyuk tari, a komwos akmutalyeyuk tari, a komwos aksumwosyeyuk tari in en Leum Jisus Kraist, a in ngun lun God lasr.”—1 Korint 6:9-11.
Sie Pal In Sulela Ke Pulaik
Arulanu yok sripe in akilen ma tia oanu sie inmaslon alu kikiap a alu sito. Ke buk lun Fwakyuk, alu kikiap nu kemwa fwin fwalu nu fon elos inge akilenyuk oanu “Babulon Lulap,” sie mutan kosro ke kas pupulyuk “su togusra lun fwalu elos kosro yurol.” El sie met akmas a in paol oasr sie cup gold “sesesla ke me srunga, a ma fokfok lun kosro lal.” (Fwakyuk 17:1-6) Wangin kutena insese lun God nu sel.
Pa inge pal in sulela ke pulaik. Nu sin met fwokpap nu kemwa su srakna muta ke Babulon Lulap, Met Orekutla su lungse kut el pangpang ke kas inge: “Illa lukel met luk tu komwos in tia eis ipen ma koluk lal, a tu komwos in tia eis ma lokwalok lal.”—Fwakyuk 18:4.
Kom fwin lungse in orekmakin alu su akinsemwomwoye God, efu kom in tia tuni a akyokye etauk lom nu sin Met Lo lun Jeova? Tuni Baibel nutum a srike fwin lalalfongi lun Met Lo lun Jeova fwal nu ke Kas lun God. Liksreni tuni a suk fwin alu lalos oswela kain in fwako su ku in liyeyuk ke alu paye. Kom fwin konaok la elos oru ou inge, na kom konaok tari sie alu su akinsemwomwoye God.
[Picture on page 4]
Tausen puspis sin met anwuki ke pal lun Inquisition
[Picture on page 5]
Crusades el kol nu ke akmas upa
[Picture on page 6]
Alu paye ku in akilenyuk ke fwako mwo lalos
[Picture Credit Line on page 2]
Cover: Garo Nalbandian