KIHSEN SIYUCK LUHN MWET RIT
Yac oasr mwe rit sahyac ma ahkkahlwemye pac muh Pontius Pilate el mwet na pwacye se?
Pontius Pilate el arlacna etweyuck sin mwet ma rit Bible ke srihpen ma el oruh suc kol nuh ke nuhnuhnkuh ac acnwucki lal Jesus ah. (Matthew 27:1, 2, 24-26) Finne ouinge, inel sikyak pac pacl pucspucs ke kuhtuh mwe rit ma sruhmuhn ke pacl meet ah. Fal nuh ke The Anchor Bible Dictionary, ke mwe rit nuhkewa ma sruhmuhn pacl meet ah, el pa “yohk ac puhs emeet ma sruhmuhnyuck kac liki kuhtwena governor sahyac luhn mwet Rome suc kol acn Judea.”
Inel Pilate kwacna orekmakihnyuck ke sihm lal Josephus, sie mwet Jew suc sruhmuhn ke pacl meet ah. El suhmuhslah ma tolu suc sruhmuhn ma upac suc sikyak nuh sel Pilate ke pacl se el kol acn Judea. Philo, sie pac mwet Jew, el sruhmuhn pac ma ahkahkosr suc sikyak nuh sel Pilate ke pacl meet ah. Sie mwet sihm fin acn Rome, Tacitus, suc suhmuhslah pac sramsram mahtuh ke tohkohsrah pucspucs luhn acn Rome el insese kac lah Pontius Pilate el sapkihn in acnwucki Jesus ke kolyuck lal Tiberius.
Ke yac 1961, archaeologist ma orekma ke theater luhn mwet Rome in pacl meet ah, suc oasr fin acn Caesarea, Israel, eltahl konwacack lah inel Pilate sihmlac ke kahs Latin ke ipin yot se. Ma sihmlac (suc ahkkahlwemyeyuck) ke ip srihsrihk ke yot inge motkoeyuck muh pa inge ma sihmlac kac uh: “Pontius Pilate, Mwet Kol luhn acn Judaea, el kihsackihnyuck Tiberieum (se inge) nuh sin god wolacna pucspucs.” Sahp lohm se ma sruhmuhnyuck inge oacna temple se in kaksakuhnuhl Tiberius, Tohkohsrah luhn acn Rome.
Yac sie muhtwacn lili el enenuh in sunyac insifacl el fin kol lutlut Bible ac oasr mukul lili weluhl?
Ke sie “Kihsen Siyuck luhn Mwet Rit” suc oasr ke Tower in San July 15, 2002 ke kahs English, oasr ma ahkuhtweyucki kac lah sie muhtwacn lili el enenuh in sunyac insifacl el fin kol Lutlut Bible ac oasr mukul lili suc weluhl, mukul lili inge el finne bacptaislac kuh tiac. Kuhtuh pac lutlut orek nuh ke kihsen siyuck se inge, ac konweyuckyak lah oasr kuhtuh ma eklac suc ma enenuh in orek nuh ke oakwuck se inge.
Fin mukul lili se el bacptaislac ac el wi sie muhtwacn lili ma kol lutlut Bible suc oakiyucki tari, muhtwacn lili se inge el enenuh in sunyac insifacl. Ke ma inge el ahkkahlwemye sunak nuh ke oakwuck luhn Jeova ke sihfac kuh mwet kol ke congregation luhn Mwet Christian. Mweyen el oruh kunohkohn ma kwacna ituckyang nuh sin mukul lili, pasis muhtwacn lili se enenuh in sunyac sifacl. (Sie Corinth 11:5, 6, 10) Muhtwacn lili el kuh pac in siyuck sin mukul lili el in kol lutlut uh, el fin kuh ac fal in oruh lutlut Bible uh.
Ke ohiyac sahyac, fin soenna bacptaislac mukul lili se suc wi muhtwacn lili se ke sie lutlut Bible ma oakiyucki tari, ac mukul inge tiac mukul tuhmal, muhtwacn lili se tiac enenuh in sunyac insifacl. Tuhsruhktuh, nuhnak ac puhlakihn luhn kuhtuh muhtwacn lili kuh in mokleltahl in sunyac insifacltahl finne ke kain in ohiyac inge.