Me Srikasrak Fuka lal Mary Ku in Luti Kut

Ya kom nu wi pulakin me lut yok fwin sapkinyuk nu sum in oru sie ma su kom tia akola nu ka ku ke kutena kain in kunokon su sapkinyuk nu sum? Ya kom pulakin ulla ku totola yok ke sripen ma upa lun kais sie len wekunang kafweang lom akfwalye mani lom in moli ma nukewa kom enenu? Saap kom oasr inmasrlon million puspus su pulakin fos lulap ke oiya nukewa su sikyak in pal inge a kom sangeng fwin sruu kom utukla liki lom sum in oana sie met kapur su oasr karunginye. A su ka inmasrlosr soenna sun me keok upa a pulakin asor a keok yok ke sripen met su kom lungse el mise?

YA KOM etu la Mary, nine kiyel Jisus, el pulakin pa tari kain in ma upa nukewa inge? Sayen ma inge el muteng ka a kutangla ma upa nukewa nukewa inge! Mea kut ku in lotela ke me srikasrak nukewa lal?

Paye la Mary el pengpeng a eteyuk fwin fwalu nufon. A wangin pa me lut kel, meyen oasr kunokon mwomwo lal nu ke akwuk lun God. Sayen ma inge, oasr million puspus su alu nu sel Mary. Ke alu lun Catholic el orekmakinyuk oana sie Nine su yoklana pakoten yuru a sie me srikasrak mwomwo nu ke inkanek lun lulalfongi, fwinsrak, a ke inkanek lun me kasru. Met puspus lulalfongi la Mary pa met in kasru lun metu nu sin God.

Mea kom nunku ke nine kiyen Jisus? A yok liki nukewa, fuka God el nunku kel?

Sie Kunokon Mwomwo su Wangin Ma Oana

Mary, el tulik mutan se natul Hilai, ke sruf lun met Israel fwin an Juda. Ke pal se meet su oasr sramsram kel sikyak in Baibel pa ke pal se ma oasr sie akwuk a me lut lulap sikyak. Oasr sie lipufan sikyak nu sel a fwak: “Paing kom su arulana akinsemwomwoyeyuk, Leum el oasr yurum.” Ke pal se meet el long, Mary el arlana lut a nunku yok a el “mutamwauk in siyuk la mea kalmen kas in paing inge.” Ouinge lipufan sa fwakak nu sel la oasr ma mwomwo koneyukyak in el a el sulusolla nu ke sie kunokon na mwomwo su fwa oayepa pututu, a oswela sie mwen, a in karungin Mwen nutin God.​—Luk 1:26-33.

Kunokon mwomwo fuka itukyang nu sin mutan fwusr se inge, su soenna payukyak! Mea el nunku ka? Paye la Mary el arlana nunku yok ka la su fwa ku in long a lulalfongi me sramsram su el fwa fwakak. Ya pututuyak se lal inge fwa ku in paenang Josef su el lungse inge in tila lungse payuk nu sel ku in akmwekinyela in el nu sin met nukewa? (Duteronomi 22:20-24) El tia sangeng in eis kunokon yok su sapkinyuk nu sel.

Yok a ku lulalfongi lal Mary paenang el insemwomwo in akos ma lungse lun God lal, Jeova. El lulalfongi la el fwa welul in karunganul. Ouinge el akkalemye: “Liye! Mutan kulansap lun Leum! Lela in orek nu sik oana kas lom.” Mary el insese a akola in sun kutena ma upa lain kutena me lain su fwa sikyak tok ke sripen el etu a akilen la kunokon se lal inge el sie inkanek mwomwo in akfulatye God.​—Luk 1:38.

Ke pal se Mary el akkalemye nu sel Josef la el pututuyak, el mutamwauk in nunku la el fwa sisella Mary a el fwa tia payukyak nu sel. Saap pa inge pal se su elos tukeni pulakin ma upa yok nu selos. Wangin fwakya in Baibel la ma upa se inge on ke lusen pal su. Tusruktu, ke pal se Mary a Josef elos tukeni na eis me kasru yok ka in akwanginyela kutena kain in nunak in akfos a alolo lalos ke lipufan se lun Jeova el sikyak nu sel Josef. Lipufan se inge lun God akuteye nu sel Josef la Mary el tia na oru kutena ma koluk, a fwak nu sel la pututu lal sikyak ke akwuk lun ngun mutal a el sapkin nu sel Josef in tia sangeng ku alolo in esal tu el an mutan kiyel a el usalla nu in lom sel.​—Mattu 1:19-24.

Pal in Ma Upa Puspus Ke Moul lal Mary

Misenge, pukanten mutan pututu elos akola ke me enenu lun tulik ke lusen malem puspus meet liki isusla lun sie tulik, a saap Mary el oru pa ouinge. Meyen pa inge tulik se meet natul. Tusruktu, oasr ma puspus su sikyak su oru kutu me elya nu ke akwuk lal inge. Meyen Caesar Augustus el sapkin in orekla sie akwuk in simla en met nukewa fwal nu ke sou lalos, akwuk se inge sapkinyuk nu sin met nukewa in simla in elos fwal nu ke an na paye elos isusla we. Ouinge Josef el enenu in usalla Mary, su ke pal se inge el pututu oasr ke malem yuh, a elos enenu in oru fwufwasryesr loeloes se lalos inge ke lusen mael 90, fwin donkey soko natulos! An Betleem el nenela ke met puspus su som in simusla in elos a in pal se inge Mary el enenu sie an mesas a misla su wangin met tu el fwa ku in isusla we, tusruktu oasr an sefwanna ku in koneyukyak pa an in mongo lun kosro. Fwin osweyukla sie tulik ke niyen mongo lun kosro paye la oiya se inge arlana upa a pa inge oiya su Mary el pulakin. Saap el tia insemwomwokin a el fosrnga yok ka.

Ke pal inge su oasr me fosrnga a keok yok sikyak nu ke moul lal, paenang Mary el pre a akpayeye ke insiyel nufon nu sin Jeova, la el lulalfongi tu el fwa kasrel in karunganul a tulik srisrik se inge in pal nukewa. Tia pat toku oasr kutu met seperd elos tuku, a kena in liye tulik srisrik se inge. Elos akkalemye la oasr lipufan puspus fwakak nu selos ke tulik srisrik se inge la el “sie met Lango, su Leum Kraist.” Kut sifwil pa rid ouinge: “A Mary el liaung ma inge nukewa, a nunkauk ka insiel.” El nunku ke kas inge nukewa a el eis me akkeye yok su tuku ka.​—Luk 2:11, 16-19.

A fuka nu sesr? Kut ku in pulakin pa me keok puspus lun moul. Sayen ma inge Baibel el fwakak pa ke “pal a ma sikyak” la ku in sikyak nu sin kais sie sesr in orala me keok puspus a me lain puspus nu ke inkanek lasr. (Ekklisiastis 9:11) Fwin ma inge sikyak, ya kut fwa mutamwauk in kasrkusrak, a fwak mu God pa paenang? Ya tia inkanek mwomwo se in etawi oiya lal Mary a suk in fototo nu sin Jeova God ke inkanek in akyokye etauk lasr ke Kas lal, su Baibel, a in nunku pal nukewa ke ma kut lotela tari? Kut fwin oru ouinge paye la yok me kasru nu sesr in muteng ke me keok puspus pal nukewa.

Sekasrup a Elos Enenu in Kaengla nu ke An Saye

Mary el pulakin kutu pa me keok, wekunang sekasrup a fwufwasryesr su elos enenu in oru in som liki an selos. Ya kom sun pa kain in me keok a ma upa puspus ouinge? In fwal nu ke sie report su akkalemye la, “tafwun pusen met fwin fwalu nufon su oasr ke tolu billion met, elos eis me kasru nu ke moul lalos ke tala luo ku srik liki ke sie len.” A oasr pa ke million puspus met ku pus liki elos kafweang yok in akmwoyela ma upa puspus lalos fwinne elos muta ke an kasrup. Fuka nu sum? Ya orekma in suk me kasru nukewa lom nu sin sou lom ke me mongo, nuknuk, a lom in muta lun sou oru kom in munasla in mano a sun mas upa, su ke pal puspus oru kom in arlana keok ka?

Baibel el akkalemye la Josef a Mary elos met sekasrup. Fuka eteya? Inmasrlon ma puspus su akkalemyeyuk ke buk ekasr lun Gospel inge, Mattu, Mark, Luk, a Jon, fwakak ke kutu sin ma inge la ke len 40 tokin Mary el isusla tari, el a Josef som nu in tempel in orala me kise lalos fwal nu ke akwuk su sapkinyuk​—“luo mwulioa su turteldov, ku mwule fwusr luo.”a (Luk 2:22-24) Akwuk nu ke kise ouinge ku in orek mukena nu sin kain in met su sekasrup a tia ku in kisekin soko sip mokul fwusr. Ke ma inge, kalem la elos enenu in kafweang yok in sukok ke ma enenu lalos nu ke moul lalos. Fwinne ouinge, elos aksumwosyela ma nukewa elos kafweang in oru in sang orala sie moul in sou su oasr engan a misla ka. Wangin me alolo ka, la akwuk puspus nu ke orekma in alu nu sin God pa ma su elos nunku yok liki ma nukewa.​—Duteronomi 6:6, 7.

Tia pat tokin Jisus el isusla, moul lal Mary sifwil pa ekla. Oasr sie lipufan el fwakak nu sel Josef el an eis sou lal a kaengla nu Ijipt. (Mattu 2:13-15) Pa inge pal se aklou Mary el enenu in som liki an sel na paye, tusruktu pal se inge el fwa som nu ke sie an saye. Oasr an se fwin an Ijipt su oasr met Ju puspus muta we, paenang Josef a Mary saap elos ku in muta yurin met wiyelos. Fwinne ouinge, ke pal se sie met el som suk in muta ke an saye el ku in pulakin me keok puspus wikin kutena kain in oiya su sasu nu sel. Ya kom a sou lom oasr inmasrlon million puspus sin met su som liki an selos, saap in suk inkanek in sang me kasru mwomwo nu sin tulik natulos ku in som liki kutena kain in me fosrnga? Fwin ouinge, saap kom ku in pulakin na paye ke oiya su Mary el sun ke inkanek lun me keok in an Ijipt.

Sie Nine a Mutan Payuk Na Mwomwo

Sayen me sramsram ke isusla lal a ke kapkapek lun tulik srisrik se inge Jisus, sramsramkinyel Mary ke Gospel puspus inge tia na yok. Tusruktu, kut etu la oasr pa tulik onkosr saye natulos. Saap ma inge me lut lulap nu sum. Aok, mwo in loang akmwoye nu ke ma nukewa ma Gospel inge fwakak.

Josef el akkalemye sunak pal nukewa nu ke kunokon lal Mary in oswela a karungin Mwen nutin God. Paenang, el sensenkakunul sifwana lukel Mary in tia on yurul meet liki isusla lun Jisus fwinne sumwos a fwal nu ke akwuk lun mokul payuk a mutan payuk in akos. Mattu 1:25 el fwakak la Josef “el tia etal nu ke el oswela sie mwen.” Kas se inge “nu ke” su orekmakinyuk ke fus se inge akkalemye la tokin Jisus el isusla, Josef a Mary elos engankin fototo mwomwo lalos nu sin sie sin sie oana mokul payuk a mutan payuk. Ke me sramsram puspus pa lun Gospel inge, fwakak kalem la, oasr pa tulik mokul puspus a tulik mutan puspus natul Mary a Josef. Pa inge elos Jemes, Josef, Saimon, a Judas. Oasr pa tulik mutan luo natulos. (Mattu 13:55, 56) Tusruktu, tulik nukewa inge elos osweyukla ke akwuk sumwos lun met payuk.

Mary el sie mutan su engankin yok a aksaokye fototo mwomwo lal nu sin God. Fwinne masap el tia sapkinyuk kutena mutan nu ke akfulatyeyen Kufwen Alukela, ke yea nukewa, ne ouinge Mary el welul Josef ke fwufwasryesr loeloes lal nu Jerusalem in wi ke toeni in akfulat inge. (Luk 2:41) Kalmeye pa enenu in oasr akoeyen fwufwasryesr lalos in som a folok apkuran ke mael 190 ke kais sie yea, wekunang tulik srisrik nutulos nukewa inge! Wangin alolo ka la kain in fwufwasryesr ouinge orala me insemwomwo yok nu sin sou.

Mutan puspus ke pal inge elos etawi me srikasrak mwomwo lal Mary. Elos alken pal nukewa a elos esalosyang sifwana pa in akpayeye kunokon nukewa lalos fwal nu ke ma Simusla. Fuka mwoiyen me srikasrak lun mutan puspus su sifwana kisakunulosla nu ke kunokon nukewa lalos in akkalemye mongfusrasr, muteng, a inse pusisel lalos! Me srikasrak lal Mary orala me kasru mwomwo a yok nu selos in sruokye ku ma puspus ke kulansap lalos nu sin God meet liki ma lungse a me akengan nukewa lalos. Elos etu na paye, oana Mary el etu pa ka, la tukeni nu sie ke inkanek in alu nu sin God wi mokul tumalos a tulik natulos pa me akkeye yok nu ke tukeni a inse sefwanna lun sou.

Oasr sie pal, ke Mary a Josef elos foloku liki sie len in orek akfulat lalos in an Jerusalem, wi tulik mokul a mutan wiyel Jisus​—elos etauk la Jisus su oasr ke yea-12-matwe el wangin tia welulos foloku. Ya kom ku in nunku ku lumala ke lupan fosak a nunak in fosrnga yok lal Mary ke lusen len-tolu su el oru ke sukok lal nu sin tulik se natul inge? Ke pal se el a Josef konalak la el oasr in tempel, Jisus el fwak: “Ya komtal tia etu tu fwal nu sik in muta in loom sin Papa tumuk?” A ma simusla el sifwil pa tafwela in fwak, Mary, “el liaung kas inge nukewa insiel.” Pa inge sie pa me akpayeye ka inkanek mwomwo su Mary el aksaokye na paye nunak lun God ke oiya se inge. El arlana loang mwo in nunku ke ma nukewa su sikyak nu sel Jisus. Ke yea puspus tok, saap el sifwil pa akkalemye ke oiya puspus su el esamak a kalweni ma inge nu sin met sim lun Gospel puspus ke kain in inkanek inge a ke kutu pa ma su sikyak ke mutamweyen moul lal Jisus ke el kapkapek.​—Luk 2:41-52.

Muteng in Pal In Asor a Mise lun Met Se Su El Lungse

Mea sikyak nu sel Josef, papa tumal Jisus in ikwe? Tokin ma simusla el akkalemye kel Josef ke pal se Jisus el met fwusr tari, wanginla kutena me sramsram saye kel Josef in ma simusla lun Gospel. Oasr kutu met elos nunku mu ke sripen wanginla sramsramkinyel Josef paenang fwal in akkalemyeyuk mu Josef el mise tari meet liki Jisus el mutamwauk in oru orekma in kulansap lal.b Ke kutena sripe a ma sikyak, kalem la Mary el sie katinmas la ke pal se Jisus el aksafyela orekma in kulansap lal. Ke pal in mise lal, Jisus el orala kas in wulwul lal nu sel Jon, met sap in liyeang nine kiyel. (Jon 19:26, 27) Jisus el tia ku in oru ma inge nu sel Jon in liyeang nine kiyel fwin Josef el srakna moul.

Mary a Josef elos pulakin kain in oiya puspus ke lusen pal in tukeni lalos! Elos esam ke lipufan puspus tuku nu yurulos, ke elos kaengla liki sie met kol koluk, ke kasreyuk elos in som liki an selos in pal in fosrnga puspus lalos, a in karungin sie sou lulap lalos. Srike nunku ka la eku puspus elos tukeni muta sramsram kel Jisus, yok na ke ma su fwa sikyak nu sel ke pal fwasru, la fuka me kasru su elos luti nu sel a la elos luti nu sel ke inkanek sumwos? Tia pat tok Mary el koneak la el mukelana in karungin ma inge.

Ya kom pulakin tari ke pal se met kom payuk nu se el mise? Ke lusen ye puspus, ya kom srakna pulakin asor a keok ke sripen met su kom lungse el mise? Wangin alolo ka la Mary el koneak me kasru yok nu ke lulalfongi lal a ke etauk su el lotela ka la efwa oasr sifwil moulyak lun met mise.c (Jon 5:28, 29) Tusruktu, fwinne oasr me kasru mwomwo nu ke nunak a pulakin inge, srakna oasr me keok puspus lal Mary. Oapana nu sin kain in mutan payuk puspus misenge, Mary el mukelana in karungin a fosrngakin sou lal ke me keok puspus ke sripen wanginla kasru lun mokul tumal nu sel.

Ke pal se inge fwal in lulalfongiyuk la Jisus el mutamwauk in karungin a fosrngakin sou se inge meyen Josef el mise tari. Ke pal se tulik wiyel matula elos fwa sang pa kasru lalos in karungin a fosrngakin sou lalos in ma nukewa. Ke pal se Jisus el “apkuran yea tolngoul matu,” el som liki loom sel a el mutamwauk in oru orekma in luti lal. (Luk 3:23) Pal puspus papa a nine elos pulakin engan yok ke pal se elos liye ke tulik natulos ku in karungin moul lalos sifwana, a ku in oru pa elos in asor in liye ke tulik mokul ku mutan natulos som liki loom selos. Pal puspus, yok kafweang, a nunak in pakomuta a lungse orek nu sin tulik paenang oasr me keok a asor lulap sikyak ke pal se tulik elos som liki papa a nine. Ya oasr pal tulik mokul a tulik mutan nutumwos suk in som liki komwos in eis sukosok lalos nu ke ma elos lungse a kafwelos nu ka? Ya kom kaksakunulos, a in pal sa na kom lungse elos in muta fototo nu sum? Ke ma inge kom ku in kalem ka la kain in nunak a pulakin nukewa ingan oasr yurul Mary ke pal se Jisus el som liki lom selos.

Me Keok Puspus su Tia Nunkeyuk

Sie pa me keok sikyak nu sel Mary su wangin nunkeya. Ke pal se Jisus el forfor luti, pukanten met lungse a elos sulela in fwasr tukol, tusruktu tulik mokul wiyel tia lungse in fwasr tukol. “Met lel pa tia lulalfongel,” ma simusla el akkalemye. (Jon 7:5) Wangin alolo ka la, Mary, el fwakak nu selos ke ma lipufan el fwak nu sel, la Jisus el “Mwen nutin God.” (Luk 1:35) Tusruktu nu sel James, Josef, Saimon, a Judas, Jisus el srakna tulik mokul se wiyelos su matu lukelos. Ke ma inge Mary el muta ke sie sou su nunak lalos ke akwuk in alu tia oana sie.

Ya Mary el asor ke oiya inge a srike in fuleak kafweang lal in ekulla oiyen moul a lulalfongi lun tulik natul? Mo paye la el tia fuleak! Meyen oasr sie pal ke el oru orekma in forfor a luti lal in an Galili, el som nu in sie lom in eis me mongo nal, a oasr un met puspus tukeni nu yurul in long ke luti lal. A su pa kut ku in koneak la tuku sokol a tu likinumu in longul? Mary a tulik mokul nukewa wiyel. Ke Jisus el som a fwasr apkuran nu in loom selos, Mary el fwasr tukol a wi pa tulik mokul nukewa natul, ke fwinsrak yok lal tu elos fwa ku in ekulla oiyen moul a lulalfongi lalos nu sel.​—Mattu 12:46, 47.

Saap kom sun pa kain in ma upa puspus ke kom kafweang in fwasr tukol Jisus tusruktu kutu met in sou lom elos srunga in oru ma inge. Kom tu ku a kafweang in tia munasla a fuleak! Pukanten met, su oana Mary, elos mongfusrasr a kafweang in akkeye met in sou lalos ke yea puspus meet liki elos ku in liye ekla paye lalos. Kain in mongfusrasr a muteng inge arlana kaksakinyuk a saoklana yurin God, fwinne metu lungse in long ku tia.​—1 Piter 3:1, 2.

Me Lain Yok a Upa se Emeet

Ma upa safla lal Mary, in fwal nu ke ma simusla, su arlana kalem a wangin me alolo nu ka la pa inge me lain a keok yok se meet el pulakin ke nunak a pulakinyen insiyel. El liye ke tulik saok se natul el mise ke sie kain in mise su oasr me keok yok a upa orek nu sel ke sripen lain a srunga yok lun metu nu sel. Mise lun sie tulik in fwal nu ke me akuteyuki nu ka la el oana sie kain in “mise su tia ku in wanginla esamya,” a “mise su oru met in sou in arlana keok a asor yok,” fwinne met mise san el tulik se ku el met matu se. In oana ke akkalemyeyuk ke yea puspus somla, paenang Mary el pulakin ke asor lal oana sie kutlas su fwaksilya a sasla!​—Luk 2:34, 35.

Ya me keok safla se inge kunausla ku akmunasyela lulalfongi lal nu sin Jeova? Mo. Meyen ke kutu pal tok oasr sramsramkinyel Mary in ma simusla lun Baibel, kut ku in koneak la el srakna wi met tuma lutlut lal Jisus, “sikalani in pre” welulos. A el tia mukena oru orekma in alu nu sin God. Meyen tulik nukewa natul, su ke pal inge elos mutamwauk in filiye lulalfongi lalos nu sin tamulel matu lalos, elos welul Mary. Fuka lupan engan a insemwomwo su Mary el pulakin!​—Orekma 1:14.

Mary el pulakin sie kain in moul engan a insemwomwo ke lulalfongi lal oana sie mutan, mutan payuk, a nine se. Oasr me insemwomwo puspus lal ke orekma in kulansap lal nu sin God. El kutangla kain in me srufwe a me keok puspus. Kut fwin sun ku pulakin kutena kain in me keok su kut tia akola nu ka ku ke kutena kain in me keok puspus su sun sou lasr, kut ku in lotela ke me srikasrak nukewa lal Mary ke oiyen muteng wi lulalfongi.​—Hibru 10:36.

[Footnotes]

[Picture on page 5]

Kaengla nu Ijipt oana met su som liki an selos