Ya Kom Kaskaskin Arulanu Kalem A Sumwos “Kas Nasnas”?
“Tu na Nga fwa furokla nu sin mutanfwalu sie kas nasnas, tu elos nu kemwa fwa ku in pang nu ke en Jeova.”—ZEFENAIA 3:9.
1. Me sang mwomwo fuka Jeova el ase nu sesr?
ME SANG ke kas el tia tuku sin metu, a el tuku sin Jeova God, su Met Orala met. (Exodus 4:11, 12) El sang nu sin met se meet, Adam, ku in kaskas a ku in orala kas sasu a ke inkanek inge el ku in akyokye pisen kas su el etu a kaskaskin. (Genesis 2:19, 20, 23) Ma inge el me sang su arulanu mwo! Ma inge el sang kasru metu elos in ku in sramsram nu sin Papa tumalos su oasr in kosrao a in kaksakin e mwolanu lal.
2. Efu ku metu elos tila kaskaskin kas sefwanna?
2 Ke lusen century 17 mutamwauk ke pal se met se meet orekla, met nukewa in pal ingo elos kaskaskin “kas sefwanna.” (Genesis 11:1) In pal lal Nimrod, metu elos oru orekma in lain. Met nukewa su seakos elos tia akos masap lun Jeova, a elos tukeni nu ke sie an su ke pal tok pangpang Babel, elos lungse na paye in tukeni muta in an sefwanna. Elos mutamwauk in musai sie loom lulap, tia in sang mwolanu nu sin Jeova, tusruktu elos lungse in “akpengpengye elos” sifwana. Ke ma inge Jeova el akfosyelik a eklelik kas lun met lain nukewa inge a oru elos in kaskaskin kain in kas puspus. Ke sripe se inge elos akfwasryeloselik fwin fwalu nofon.—Ridi Genesis 11:4-8.
3. Mea sikyak ke pal se Jeova el akfosyelik kas lun met koluk nukewa in Babel?
3 Ke pal inge, oasr tausan puspus kas—kutu met elos fwak mu oasr ke 6,800 kutu—su kaskaskinyuk fwin fwalu nofon. Kais sie kas inge tia oana sie akwuk ka. Ke ma inge, kalem la ke pal se Jeova el ekulla akwuk in kaskas lun met lain nukewa ingo, el eisla pa liki me esmakin ku nunak lalos kas su elos kaskaskin in pal meeta. El sang kas sasu puspus nu ke nunak lalos a el ekulla pa akwuk su oasr ke nunak lalos meeta. Paenang an se inge su loom fulat oasr we el pangpang Babel, su kalmekin nu ke akfosyelik! (Genesis 11:9) Aok, Baibel mukena pa akkalemye ke me akuteye mwomwo nu ke mutaweyen kas puspus su kut liye ke pal inge.
Kas Sasu, a Nasnas
4. Mea Jeova el palye ka la fwa sikyak ke pal lasr inge?
4 Sie me sramsram mwomwo pa inge lun Baibel ke orekma lun God in eklelik kas lun met in an Babel, oasr pa me sramsram su mwo liki ma inge a yok sripe sikyak ke pal lasr inge. Ke inkanek lun met palu se su pangpang Zefenaia, Jeova el fwak: “Tu na Nga fwa furokla nu sin mutanfwalu sie kas nasnas, tu elos nukewa fwa ku in pang nu ke En Jeova, in kulansupal ke inse siefwanna.” (Zefenaia 3:9) Mea se inge “kas nasnas,” a kut ku in lotela fuka in kaskaskin mwo kas se inge?
5. Mea se inge kas nasnas, a mea fwako lun ekla lun kas inge?
5 Kas nasnas el akwuk paye lun Jeova God a ke akwuk nukewa su akkalemyeyuk in Baibel, su Kas lal. “Kas” inge el kalmekin pa nu ke etauk sumwos ke ma paye ke Togusrai lun God a la fuka ma inge fwa akmutalye inen Jeova, a akfulatye ku lal, a in sang me insemwomwo puspus nu sin met nukewa su oaru nu sel. Mea sikyak ke sripen akwuk inge in ekulla kas? Oasr akkalemyeye nu sesr la metu fwa “ku in pang nu ke en Jeova” a elos “fwa kulansapul ke inse sefwanna.” Tia oana ke ma su sikyak in Babel, ke oiyen ekla inge lun kas nu ke kas nasnas in orala metu elos in kaksakin inen Jeova a in oasr inse sefwanna lalos.
Lutlutkin Kas Nasnas
6, 7. (a) Mea eneneyuk nu ke lutlutkinyen sie kas sasu, a fuka ma inge ku in orekmakinyuk nu ke lutlutkinyen kas nasnas? (b) Mea kut fwa lutlutkin ingena?
6 Fwin sie met el lungse in lutlutkin siepa kas sasu, sayen orekma lal in esamye a lutlutkin kas sasu puspus oasr pa ma eneneyuk saye nu ka. Lutlutkinyen sie kas sasu enenu in oasr pa lutlutkinyen akwuk sasu lun nunak, a oiya sasu nu ke nunak. Inkanek in sang me akuteye ku kas tafunkas ku in siena liki kas su orekmakinyuk meet. Inkanek in kaskaskin pusran kas sasu enenu in orekmakinyuk loa nu ka ke inkanek sasu saye. Oiya se inge el paye pa ke pal se kut mutamwauk in lutlutkin kas nasnas ke ma paye lun Baibel. Oasr ma puspus eneneyuk saye liki na in lutlutkin kutu me luti lun Baibel. Kut fwin lungse in eis etauk yok ke kas sasu inge oasr ma eneneyuk nu sesr in aksumwosye a akfwalye ke nunak lasr nu ka.—Ridi Rom 12:2; Efesus 4:23.
7 Mea fwa kasre kut in eis etauk mwomwo ke kas nasnas a in kaskaskin pa ma inge ke inkanek sumwos? In oana ke akwuk in lutlutkin kutena kas, oasr inkanek puspus su yok sripe ku in kasre kut in kaskaskin kas paye lun Baibel ke inkanek su arulanu sumwos. Lela kut in akuteye kutu inkanek yok sripe inge su orekmakinyuk sin met puspus in lutlutkin kas sasu a srike liye la fuka inkanek puspus inge ku in kasre kut in lutlutkin kas nasnas su pupulyukkin nu ke ma paye lun Baibel.
Kaskaskin Kas Nasnas Ke Inkanek Sumwos a Fwal
8, 9. Mea kut enenu in oru kut fwin lungse in lotela kas nasnas, a efu ma inge el yok sripe?
8 Loang Akmwoye. Ke mutamwauk, sie kas sasu el upa in kalem a eteyuk nu sin sie met su soenna long ke kas inge. (Isaia 33:19) Tusruktu ke pal se sie met el lotela in loang akmwoye nu ke ma el long, el ku in mutamwauk in akilen kas puspus a el ku in etu ke inkanek mwo in kaskaskin kas sasu inge. Ke inkanek oinge, Baibel el kaifwe kut: “Ke ma inge, fwal nu sesr in arulana liaung ma kut long tari, saap, kut patla lukelos.” (Hibru 2:1) Ke pal puspus, Jisus el kaifwe met tuma lutlut nukewa lal: “El su oasr sre in long, lela lan long.” (Mattu 11:15; 13:43; Mark 4:23; Luk 14:35) Aok, kut enenu in “long a etu” ke ma kut long tu kut in kapkapek ke etauk lasr ke kas nasnas.—Mattu 15:10; Mark 7:14.
9 Ke kut long kut enenu in lipsre a nunku akmwoye ka, fwinne oinge orekma inge el yok sripe na paye. (Luk 8:18) Fwin kut oasr ke pal in meeting, ya kut loang a nunku akmwoye ke ma akuteyuki, ku kut nunku ke ma saye? Arulanu yok sripe kut in oru ke ku lasr kewa in nunku akmwoye ke ma su akkalemyeyuk. Kut fwin tia oru ma inge paye la kut fwa oana sie met su tia etu ku kalem ke ma kut long.—Hibru 5:11.
10, 11. (a) In wekunang nu ke orekma lasr in loang akmwoye, mea kut enenu in oru? (b) Mea pa ma eneneyuk nu ke kaskaskinyen kas nasnas?
10 Etawiyen inkanek in sramsram lun sie met sumat ke el kaskas. Tulik lutlut ke sie kas sasu elos enenu in loang akmwoye a elos srike pa in etawi inkanek in kaskas lun sie met su sumat in kaskaskin kas inge. Ma inge fwa sang kasru nu sin sie tulik lutlut in tia tafongla ke inkanek in kaskaskin kas sasu inge su ku in upa nu sin met puspus elos in kalem ke me sramsram lalos. Ke inkanek oinge, kut enenu in lutlut yurin met puspus su pala in orekmakin “inkanek mwo in luti” ke kas sasu. (2 Timote 4:2) Siyuk ke kasru. Akkalemye la kom lungse in eis me aksumwos fwin kom tafongla ke inkanek in kaskas lom.—Ridi Hibru 12:5, 6, 11.
11 Orekmakin kas nasnas el tia kalmekin mukena la kut lulalfongi ke ma paye a luti ma inge nu sin met puspus, a kut enenu pa in akfwalye oiya lasr nu ke masap a akwuk mwomwo lun God. In kasre kut in oru ma inge, kut enenu in etawi oiya mwomwo lun met puspus. Kalmen ma inge pa kut in etawi lulalfongi lalos, oiyen moniyuk lalos. Kut enenu pa in etawi inkanek mwomwo ke moul lun Jisus. (1 Korint 11:1; Hibru 12:2; 13:7) Kut fwin kafweang in oru ma inge, ma inge ku in sang me kasru yok in oasr inse sefwanna yurin met kulansap nukewa lun God, su in oana ke kas in pupulyuk, lela elos in kaskaskin kas nasnas ke oiya sana.—1 Korint 4:16, 17.
12. Fuka orekma in esamye ma puspus ke nunak lasr el eneneyuk nu ke lutlutkin kas sasu?
12 Kafweang in esamye mwo ke nunak. Tulik lutlut su lutlutkin kas elos enenu in filiye ma puspus su elos lotela ke nunak lalos. Oasr ma eneneyuk nu ke lutlutkinyen kas sasu nukewa a ke pulo kas sasu puspus in orekmakinyuk ke nunak. Nu sin met Kristian puspus, kafweang in esamye mwo ke nunak ke kas puspus el sie me kasru na fukoko in pala a in kaskaskin mwo kas nasnas. Paye la kut lungse in filiye ke nunak lasr inen buk puspus ke Baibel a ke takla mwo lalos. Kutu met elos oru niyen sun lalos in esamye ke nunak lalos kas nukewa ke fus puspus in Baibel ku ke an su ma simusla puspus oasr we in sang kasru akkalemye ke sie me lutlut. Kutu met elos esamye ke nunak lalos Kingdom songs, inen sruf singoul luo lun met Israel a inen met sap 12, a fwako nukewa lun ngun mutal. In pal meeta, oasr met Israel puspus su lotela kas ke on puspus lun sam a on kin ke nunak lalos. Ke pal inge, oasr sie tulik mokul su ku in kalweni fus 80 kutu lun Baibel ke kais sie kas ka ke el yea onkosr matwe. Ya kut ku in orekmakin mwo oiya saok lasr?
13. Efu ku me kalweni el yok sripe?
13 Orekma in sifwil kalweni el sang me kasru nu ke nunak, a me esmakin pal nukewa el yok sripe nu ke orekma lasr oana met Kristian nu ke orekma in luti. Met sap Piter el fwak: “Ke ma inge nga fwa akola pal nu kemwa in akesmakinye komwos in ma inge, komwos fwinne etu ma inge, a tu ku in ma paye su on in komwos.” (2 Piter 1:12) Efu ku kut enenu me esmakin? Meyen ma inge el akloalye etauk lasr, akyokye kalem lasr ke ma se, a akkeye sulela lasr in akos Jeova. (Sam 119:129) Orekma lasr in kalweni pal nukewa masap a me lutlut yok sripe lun God el kasre kut in tuni kut sifwana a in lain oiya koluk su oana ‘met long su mwulkunla.’ (Jemes 1:22-25) Kut fwin tia akesmakinye kut sifwana ke ma paye, ma puspus saye fwa kufusla insiesr a kut fwa mwulkunla in kaskaskin kas nasnas ke inkanek sumwos.
14. Mea fwa kasre kut fwin kut lutlutkin kas nasnas?
14 Rid in oasr pusra lulap. (Fwakyuk 1:3) Oasr kutu tulik lutlut elos sifwana srike in lutlutkin kas sasu ke inkanek misla. Oiya se inge el tia orala fwako mwomwo. Ke inkanek oinge, ke kut lutlutkin kas nasnas, kut enenu in rid in “oasr pusra srisrik” in kasre kut in nunku akmwoye ka. (Ridi Sam 1:1, 2.) Orekmakin oiya mwomwo inge ku in sang me kasru yok in oan ke nunak lasr me lutlut su kut ridi. Ke kas Hibru, pulo kas inge “ridi ke pusra lulap” el kupasr nu ke orekma in sifwilpa nunku yok. Kut enenu in sifwilpa nunku yok ke ma kut ridi kut fwin lungse in kalem na paye ka, in oana ke me mongo su kut kang, kut enenu in konteye na paye ma inge kut fwin lungse in eis ma lane yok ka. Ya kut orekmakin pal fwal in sifwilpa nunku yok ke ma kut lutlutkin tari? Tokin kut ridi Baibel, kut enenu in nunku yok ke ma kut ridi tari.
15. Fuka kut ku in lutlutkin grammar ku inkanek mwomwo ke takinyen kas nu ke kas nasnas?
15 Tuni akmwoye orekmakinyen kas u ku takinyen kas u ke inkanek sumwos. Arulanu yok sripe in lutlutkin grammar, ku inkanek mwomwo ke takinyen kas ke sie sentence, a ke masap nu ke kas sasu su kut lutlutkin. Ma inge fwa kasre kut in kalem ke akwuk lun kas sasu, a ku in kasre kut in kaskaskin ma inge ke inkanek sumwos. In oana ke kas su oasr akwuk mwo a fwal nu ke takinyen kas ke sie sentence, oapana ke kas nasnas su oasr ke ma Simusla, oasr pa “me srikasrak lun kas sumwos.” (2 Timote 1:13) Kut enenu in etawi ke “me srikasrak.”
16. Kain in oiya fuka kut enenu in eis kutangla ka, a fuka kut ku in oru ma inge?
16 Tafwela in oasr kapkapek. Sie met el ku in eis etauk fwal ke sie kas tu elan ku in sramsramkin nu sin met saye tusruktu el tila kafweang in oru kutupa lutlut ka. Paenang oiya inge ku in sikyak pa nu sin met puspus su kaskaskin kas nasnas. (Ridi Hibru 5:11-14.) Mea ku in kasre kut in tia oru kain in oiya inge? Kut enenu in akkalemye la kut lungse in akyokye etauk lasr ke kas inge. “Ke ma inge, lela kut in likiye kaskas ke ma srumtauk lun etauk lun Kraist, a akmwot nu ke sumwosmwoslanu, in tia sifwil filiye pelung lun auliyuk liki orekma su mise, a ke lulalfongi God, a ke ma luti lun baptais, a ke filiye paul fwe, a ke moulyuk liki met mise, a ke nununku ma patpat.”—Hibru 6:1, 2.
17. Efu ku lutlut su orek pal nukewa el yok sripe? Sang me pupulyuk.
17 Oakiye lun akwuk mwo in oasr pal in lutlut. Kain in lutlut fototo su orek pal nukewa el mwo liki kain in lutlut su orek ke lusen pal loeloes tusruktu orek ke kutupal na. Kom enenu in lutlut ke pal se su kom tia mwetkel a wangin me akkoluk nu ka. Lutlutkin sie kas sasu el ku in pupulyukkin nu ke orekma in sakunla sak ke insaku in orala soko innek srisrik. Fwin oasr met su fwasr we ke pal nukewa, innek soko inge e fwa mwola, a fwufwasryesr lun met nu we fwa fusrasr. Fwin wangin met fwasr ke innek soko inge ke lusen pal loeloes, maa a saku fwa sifwilpa kapak a afwunla innek soko inge. Ke ma inge, in nasnas pal nukewa, enenu in oasr met puspus su orekmakin innek soko inge! (Daniel 6:16, 20) Pre a “kaifwe siyuk pal e nu kemwa” fwin kut lungse in kapkapek ke orekma in kaskaskin kas nasnas ke ma paye lun Baibel.—Efesus 6:18.
18. Efu ku kut enenu in kaskaskin kas nasnas pal nukewa?
18 Akpa pal nukewa in kaskaskin kas sasu! Kutu sin met su lutlutkin sie kas sasu elos alolo ka in kaskaskin ma inge meyen elos mwekin ku sangeng fwin tafongla kaskas lalos. Kain in oiya inge ku in akpatyela kapkapek lalos nu ka. Ke orekma in lutlutkin kas sasu, akpa pal nukewa el eneneyuk a ku in sang kasru yok in sa lotela kas inge a kaskaskin ke inkanek sumwos. Fwin tulik lutlut el akpa pal nukewa in kaskaskin kas sasu, el ku in pala ka in orekmakin ma inge. Ke inkanek oinge, kut enenu in kaskaskin kas nasnas pal nukewa. “Tu ke insie sie met el lalalfongi nu ke sumwosmwos; a ke oalu el fwakak nu ke moul.” (Rom 10:10) Kut “fwakak” nu sin met nukewa la kut moulkin ma paye ke pal in baptais lasr, a kut fwakak pa ma paye kut fwin sramsram nu sin metu kel Jeova pal nukewa, wekunang ke pal kut wi ke orekma in luti peng mwo. (Mattu 28:19, 20; Hibru 13:15) Meeting nukewa lasr in oana met Kristian fwa kasre kut in kaskaskin kalem a sumwos kas nasnas.—Ridi Hibru 10:23-25.
Akkalemye Inse Sefwanna in Kaskaskin Kas Nasnas in Sang Kaksak nu sin Jeova
19, 20. (a) Kain in ma sakuruk fuka Met Lo lun Jeova ke pal inge elos akpayeye? (b) Sulela fuka kom lungse in oru?
19 Sie me insemwomwo yok in muta Jerusalem ke lututang in Sunday, Sivan 6, in yea 33 C.E.! Ke lututang inge, meet liki ao yuh, met puspus su tukeni nu sie ke sie infwokil lung elos “mutamwauk in kaskas ke kutena lo” ke inkanek lun mwenmwen. (Orekma 2:4) Ke pal inge, met kulansap nukewa lun God elos tila ku in eis me sang inge in kaskaskin loa ku kas puspus. (1 Korint 13:8) Fwinne oinge, Met Lo lun Jeova elos sulkakinelik peng mwo lun Togusrai ke kas su pus liki 430.
20 Fuka yokiyen kulo lasr la fwinne kut kaskaskin kas su tia oana sie, tusruktu kut nukewa oasr inse sefwanna lasr in kaskaskin kas nasnas ke ma paye lun Baibel! Ke inkanek oinge, oasr me akul mwomwo kalem ke ekla lun ma sikyak inge la tia oana ke ma sikyak in an Babel. Ke kas in pupulyuk, met kulansap nukewa lun Jeova elos kaskaskin kas sefwanna in sang kaksak nu ke inel. (1 Korint 1:10) Lela kut in oru sulela lasr in oru orekma in kulansap lasr wi met lili wiyesr pal nukewa fwin fwalu nofon ke kut lotela in kaskaskin kas nasnas sefwanna inge ke inkanek mwo a fwal, in sang mwolena a kaksak nu sin Jeova, se Papa tumasr su oasr in kosrao.—Ridi Sam 150:1-6.
Kom E Topuk Fuka?
• Mea se inge kas nasnas?
• Mea eneneyuk nu ke orekma lasr in kaskaskin kas nasnas?
• Mea ku in kasre kut in kaskaskin kas nasnas ke inkanek sumwos a fwal?
[Box on page 27]
Akmwoye Inkanek Lom in Kaskaskin Kas Sumwos a Fwal Kas Nasnas ke
◆ loang akmwoye.
◆ etawiyen inkanek in sramsram lun sie met sumat ke el kaskas.
◆ kafweang in esamye mwo ke nunak a orekma in sifwil kalweni.
◆ rid in oasr pusra lulap.
◆ tuni akmwoye orekmakinyen kas u ku “takinyen kas u ke inkanek sumwos.”
◆ tafwela in oasr kapkapek.
◆ oakiye lun akwuk mwo in oasr pal in lutlut.
◆ akpa pal nukewa in kaskaskin ma inge.
[Pictures on page 28]
Met nukewa lun Jeova elos inse sefwanna in kaskaskin kas nasnas