Kas lun Jeova el Moul
Kas Fulat su Tuku ke Buk lun Soakas
TOGUSRA SOLOMON in an Israel in pal meeta el “ku in kaskaskin tolu tausen soakas.” (1 Togusra 4:32) Ya kut ku in liye a ridi soakas mwomwo lal inge? Aok, kut ku. Buk se in Baibel su pangpang Soakas, el simusyukla in yea 717 B.C.E., su simusyukla ke soakas puspus sel Solomon. Sapta luo na pa simusyukla sin met sim saye—Agur mwen natul Jakeh a Lemuel sie togusra. Tusruktu, kutu met elos lulalfongi mu Lemuel el e saye se lal Solomon.
Oasr akwuk luo ke kas mwomwo su simusyukla in buk lun Soakas—“in etu lalmetmet a lutlut [me kai, NW].” (Soakas 1:2) Ma inge ku in kasre kut in eis lalmetmet, su ku in kasre kut in kalem na paye ke ma puspus a in orekmakin etauk in aksumwosye ma upa. Ke inkanek lun kas inge, kut ku in eis pa me kai, ku me akpa nu ke oiya nasnas. In loang akmwoye nu ke soakas nukemwa inge a in akos kas in kai ka ku in sang kasru insiesr, kasre kut in pulakin me engan, a in kol kut in eis me insemwomwo.—Hibru 4:12.
‘EIS LALMETMET A SRUOKYE ME LUTLUT [ME KAI, NW]’
“Lalmetmet wowoyuk ke pusra lulap inkaneku,” Solomon el fwak. (Soakas 1:20) Efu ku kut enenu in loang nu ke pusra lulap a kalem lun lalmetmet? Sapta 2 el akkalemye ke me insemwomwo puspus su tuku ke orekma in eis lalmetmet. Inkanek mwomwo nu ke sukyen futoto nu sin Jeova el akuteyuki ke sapta 3. Ke ma inge Solomon el fwak: “Lalmetmet ma se su arulana mwo. Ke ma inge eis lalmetmet; aok ke eis lom nu kemwa eis etauk. Arulana srukye me lutlut [me kai, NW]; nik kom lela in som.”—Soakas 4:7, 13.
Mea fwa kasre kut in lain inkanek koluk nukemwa lun fwalu? Sapta ak 5 lun Soakas el sang me top nu ka: Orekmakin ku in nunak, a in akilen inkanek koluk nukemwa lun fwalu su srife metu. Nunku pa, ke fwako koluk nukemwa lun orekma lun kosro. Sapta toko el sang kas in sensen su lain orekma a oiya su ku in akkolukye fototo lasr nu sin Jeova. Sapta ak 7 el sang me akuteye ke sie met kosro la fuka el oru orekma in kosro lal. Ke sapta ak 8, el akuteye ke yok sripaiyen lalmetmet el akkalemyeyuk ke inkanek mwomwo. In sapta ak 9, oasr sie kas mwomwo in sang aksafyela soakas nukemwa su akkalemyeyuk meet liki sapta 9, su akkalemyeyuk oana sie me pupulyuk su akkeye kut in kafweang in eis a orekmakin lalmetmet.
Kusensiyuk Puspus Ke Ma Simusla Eis Top Ka:
1:7; 9:10—Ke inkanek fuka sangeng sin Jeova el “mutamweyen etauk” a “mutamweyen lalmetmet.”? Fwin wangin sangeng sin Jeova, ku pa in wangin etauk, meyen el pa Met Orala ma nukemwa a Met Sim lun ma Simusla. (Rom 1:20; 2 Timote 3:16, 17) El pa Sropon etauk paye nukemwa. Ke ma inge, etauk el mutamwauk fwin oasr sangeng sin Jeova. Sangeng sin God el mutamweyen lalmetmet paenang fwin wangin lalmetmet wangin pa etauk. Sayen ma inge, sie met su wangin sangeng lal nu sin Jeova el tia ku in orekmakin kutena etauk su oasr yurol in sang akfulatye Met Orala ma nukemwa.
5:3—Efu ku sie mutan kosro el pangpang “mutan sa”? Soakas 2:16, 17 el akkalemye ke sie “mutan sa” oana sie su “mulkunla mwuleang lun God lal.” Kutena met su alu nu sin god kikiap puspus ku oral sifwana in tia akos Masap lal Moses, wekunang sie met kosro, el pangpang oana sie met sa.—Jeremaia 2:25; 3:13.
7:1, 2—Mea pa weang nu ke “kas luk” a “masap luk”? In wekunang nu ke me luti lun Baibel, oasr masap lun sou, ku kas nukemwa, su orekla sin papa a nine in sang karungin a akinsemwomwoye met nukemwa ke sou. Met fwusr elos enenu in eis a akos ma inge a me luti su oasr ke ma Simusla su papa a nine kiyelos luti nu selos.
8:30—Su “met orekma usrnguk” inge? Ma orekla in ngun lalmetmet inge el sifwana panglol oana sie met orekma usrnguk. Ma se inge tia orekmakinyuk nu ke inkanek paye mukena in akuteye ke oiya puspus lun lalmetmet, a oiya inge el orekmakinyuk pa in pupulyukkinyuk nu ke Mwen sefwanna nutin God, Jisus Kraist, ke pal se el srakna oasr in kosrao meet liki el ekla sie met. Pal loeloes meet liki el isusla oana sie met fwin fwalu, el ‘orekla ke mutamweyen inkanek lun God.’ (Soakas 8:22) Oana “sie met orekma usrnguk,” el wi Papa tumal in orala ma nukemwa.—Kolosse 1:15-17.
9:17—Mea se inge “kof in pusrapasr,” a efu ku ma inge “emem”? Ke sripen Baibel el pupulyukkin oiyen insemwomwo su tuku ke futoto lun mokul a mutan payuk nu ke orekma in nim kof mwomwo su tuku liki sie luf in kof, kof in pusrapasr inge el sramsramkinyuk nu ke orekma lun kosro su orek in lukma. (Soakas 5:15-17) Kain in oiya ke orekma lun kosro su orek in lukma el lumeyuk nu ke kof emem ku oasr me insemwomwo ka.
Me Lutlut Nu Sesr:
1:10-14. Kut enenu in karungin kut in tia srifeyuk nu ke inkanek koluk lun met orekma koluk nu ke kas in mwulela lalos nu ke me kasrup.
3:3. Kut enenu in arulanu aksaokye oiya mwo lun lung-kulang a paye a in akkalemye ma inge in liyeyuk oana sie necklace ku me mwalmwal su arulanu yok molo. Kut enenu pa in kafweang in filiye oiya mwomwo inge ke insiesr, oru ma inge in on yurosr pal nukemwa.
4:18. Etauk lasr ke ma lun ngun el yokyokelik. In engankin kalem in ngun ke pal nukemwa, kut enenu in tafwela in akkalemye oiyen inse pusisel a fwokpap.
5:8. Kut enenu in fwasr liki me akkoluk nukemwa nu ke orekma lun kosro, me akkoluk su tuku ke on, me akengan, Internet, ku buk a magasin koluk nukemwa.
5:21. Ya sie met su lungse Jeova el ku in kunausla futoto lal nu sin God paye ke sripen me akengan ke kitin pal? Mo, el tia! Sripe se meet ke orekma in sruokye oiyen nasnas lasr pa ke kut eis etauk lasr la Jeova el liye inkanek nukemwa lasr a el fwa nununke kut ka.
6:1-5. Sie kas in kai mwomwo akkalemyeyuk nu sesr ke fus puspus inge pa in tia sifwana oru kut in oana ‘me akpayeye,’ ku in oru sie sulela su tia mwo mwuleang ka nu ke akwuk lun mani, in sang kasru kutu met! Fwin kut tuni na paye a kut koneak la sulela lasr nu ka el tia mwo, kut enenu in silaklak suk in ‘kaifwe nu sin met tulan lom’ a oru ke ku lasr kemwa in aksumwosyela.
6:16-19. Wekunang oiya itkosr inge pa ke kain in orekma koluk nu kemwa. Kut enenu in srunga orekma koluk nukemwa inge.
6:20-24. Fwin sie met el lutiyuk ke masap lun Baibel mutamwauk ke el tulik me el ku in karunganang in tia srifeyuk ke me sruf lun orekma in orek kosro. Papa a nine elos enenu in tia mulkunla orekma lalos in sang nu sin tulik natulos kain in me akpa inge.
7:4. Kut enenu in akkeye lungse lasr nu ke lalmetmet a etauk.
KAIS SIE SOAKAS EL KU IN KASRE KUT
Ma lula ke soakas lal Solomon pa ke soakas puspus su futoto a oasr kalme yok ka. Ma inge akkalemyeyuk oana ma luo su tia oana sie, ma luo su oasr ma oana sie ka, a luma puspus su tia oana sie, ma inge akkalemye ke me luti mwomwo nukemwa ke oiya, kas, a ella.
Sapta 10 nu ke 24 akkalemye ke yok sripaiyen sangeng paye nu sin Jeova. Soakas sapta 25 nu ke 29 el simusyukla sin “met lal Hezekaia togusra Juda.” (Soakas 25:1) Soakas inge nukemwa el luti ke lulalfongi paye nu sin Jeova a oasr pa me luti mwomwo saye.
Kusensiyuk Puspus Ke Ma Simusla Eis Top Ka:
10:6, NW—Fuka ‘oalin met koluk afwunye ma silolel’? Ma inge ku in kalmekin nu ke inkanek lun kas mwomwo lun met koluk su ku in afwunye nunak koluk lalos in akkolukye met puspus. Aok e ku pa la ke sripen met puspus elos akkalemye srunga a mulat lalos nu sin met koluk, paenang oiyen kasrkusrak su elos eis sin met puspus paenang elos in misla.
10:10—Fuka tu “el su kunkuni muta me akasor”? “Sie met lusrongten” el tia orekmakin “oalu likkeke” ku kaskas koluk mukena a el srike pa in mwukunla nunak lal ke oiyen srisrisr lun mano, oana in “kunkuni mutal.” (Soakas 6:12, 13) Kain in orekma kutasrik inge ku in sang me asor yok nu sin met se su akkolukyeyuk.
10:29—Mea se inge “inkanek lun Jeova”? Inkanek lun Jeova el sramsramkin ke oiya su Jeova el akkalemye nu sin metu in sang kasru nu selos a tia ke inkanek lun moul su kut enenu in akos. Oiya a orekma su God el oru nu sin metu akkalemye misla nu sin met su wangin meta tusruktu kunausla nu sin met su orekma koluk.
11:31—Efu ku met koluk elos fwa akinsemwomwoyeyuk yok liki met sumwos? Me sang ku me insemwomwo su sramsramkinyuk ke fus inge pa me kai su kais sie met el eis. Ke pal se met sumwosmwos se el tafongla, me sang su el eis ke ma koluk lal inge pa me kai. Met koluk se el oru ma koluk ke lungse lal a el srunga in forla liki in oru ma mwo. Ke ma inge fwal nu sel el an eis sie me kai upa.
12:23—Fuka sie met el ‘mwukunla etauk’? Orekma in mwukunla etauk tia kalme pa sie met el tia akkalemye ma inge. A, kalmen ma inge pa in akkalemye etauk ke inkanek lalmetmet, tia enenu in orek ke inkanek lun konkun.
14:17—Ke inkanek fuka ‘sie met su kineuk ma koluk fwa srungeyuk’? Kas Hibru se su lungasyukla nu ke “met kineuk” el ku in kalmekin nu ke “ku lun nunak” ku liyaten, ku nunak koluk. Paye la sie met su oasr nunak koluk lal, el srungeyuk sin metu. Oayepa met se su oasr liyaten ku lalmetmet yuru el ku in orekmakin ku lun nunak lal a oru sulela lal in “tia ma lun fwalu” a el fwa srungeyukla pa.—Jon 15:19.
18:19—Fwin sie met el oru ma koluk nu sin sie met lili, efu ku ‘met lili inge, ke el mulat, upa in akmisyella sie siti ku’? In oana sie siti ku fwin oasr met muta we a elos sruo, met inge fwa srunga na paye in sang nunak munas nu ke ma koluk lalos. Amei in masrlolos a met su oru ma koluk nu selos ku in ekla sie me srungeyuk yok oana “bar lun sie loom ku.”
Me Lutlut Nu Sesr:
10:11-14. In oru kas lasr in me akkeye, nunak lasr enenu in nenela ke etauk sumwos, insiesr enenu in mokleyuk ke lungse, a lalmetmet enenu in kasre kut ke ma kut fwa fwak.
10:19; 12:18; 13:3; 15:28; 17:28. Lela kut in nunku meet liki kut kaskas a lela kut in tia kaskas puspus.
11:1; 16:11; 20:10, 23. Jeova el lungse kut in paye ku oaru ke kut oru business lasr nu sin met puspus.
11:4. Sie inkanek lalfon in kafweang in suk me kasrup puspus paenang kut mulkunla ku tia oru lutlut lasr sifwana ke Baibel, wi ke meeting, pre a ke orekma in luti peng mwo.
13:4. In akkalemye “kena” nu ke sie kunokon ke congregation ku kena nu ke sie moul ke fwalu sasu, oiya se inge mukena tia fwal a srakna oasr ma eneneyuk. Kut enenu in alken a kafweang in sun me siyuk nukemwa su eneneyuk nu ka.
13:24; 29:15, 21. Sie papa ku nine kulang el tia ku in lela tulik natul in likkeke ku tia aksumwosye ma koluk lal. A, sie papa ku nine el enenu in aksumwosye oiya koluk a eisla ku akwanginyela oiya koluk inge meet liki el yokelik ke nunak a insien tulik.
14:10. Ke sripen pulakin lasr tia ku in akkalemyeyuk pal nukemwa tu met puspus elos ku in kalem ka, paenang me akkeye su met puspus elos ku in oru el srikla. Kut ku in muteng ke kutu ma upa ke kut tupan a fungfung mukena nu sin Jeova.
15:7. Kut tia enenu in sa srumon nu sin sie met ma nukemwa su kut etu, oana sie met imae su tia taknelik fute nukemwa lal ke sie an. Met lalmetmet el akkalemye etauk lal kais kutu srisrik fwin eneneyuk.
15:15; 18:14. In sruokye pal nukemwa sie nunak mwomwo fwa ku in kasre kut in koneak ku pulakin engan, fwinne oasr ma upa puspus sikyak.
17:24. Kut enenu in suk etauk tu kut in ku in orekmakin inkanek lalmetmet, a tia oana sie “met lalfon” su mutal a nunak lal el forfor a el tia loang mwo nu ke ma yok sripe puspus.
23:6-8. Kut enenu in karungin kut liki sie oiya su tia paye nu ke akkalemyeyen kulang.
27:21. Kas in kaksak el ku in akkalemye oiya paye lasr. Inse pusisel el akkalemyeyuk fwin kas in kaksak el akkeye kut in akilen la kut enenu in sang kulo nu sin Jeova a akkeye kut in tafwela in kulansupal. Fwin wangin inse pusisel lasr ma inge ku in akkalemyeyuk ke kas in kaksak el akkeye pulakin lasr nu ka la kut mwo liki met puspus.
27:23-27. Fus inge el orekmakinyuk nu ke sie oiya in suk ke sie an mwo nu sin sip, soakas inge el akkalemye ke yok sripaiyen orekma in akfwalye ma oasr yurin sie met in moulkin moul fusrasr su tuku ke alken in oru orekma. Ma inge luti kut ke ma enenu lasr in suk ku tupan God.a
28:5. Kut fwin ‘suk Jeova’ ke inkanek lun pre a lutlut ke Kas lal, kut “ku in kalem ke ma nukemwa” su eneneyuk nu ke inkanek mwo in kulansupal.
KAS PALU KU ‘KAS IN SENSEN UPA’
Buk lun Soakas el aksafyeyukla ke kas palu ku kas in sensen upa luo. (Soakas 30:1; 31:1) Ke inkanek in srikeye luma puspus su tia oana sie, kas lal Agur el akkalemye la oiyen rapku el tia ku in orek oana me akfwalye a el akkalemye pa la inkanek lun sie met su lungse in srifwe sie mutan tia ku in akilenyuk ku eteyuk.b El sang pa kas in sensen nu ke oiyen sifwana akfulatye a kaskaskin kas in mulat.
Kas in sensen upa su Lemuel el eis sin nine kiyel oasr kas in kai mwomwo ka ke orekmakinyen wain a me srui a ke orekma in sang nununku nu ke inkanek sumwosmwos. Kas mwomwo in sang akkalemye sie mutan payuk mwo el aksafyeyukla ke kas inge: “Sang nu sel fwokin paul, a lela orekma lal in kaksakunul.”—Soakas 31:31.
Sruokye lalmetmet, eis me kai, akkeye sangeng sin God, a lulalfongi Jeova. Me lutlut yok sripe fuka soakas el luti! Ke inkanek nukemwa, lela kut in orekmakin kas in kai lalos a kut fwa ku in pulakin me insemwomwo lun “sie met su sangeng sin Jeova.”—Sam 112:1.
[Footnotes]
a Srike liye The Watchtower ke August 1, 1991, sra 31.
b Srike liye The Watchtower lun July 1, 1992, sra 31.
[Petsa ke sra 28]
Jeova el pa Sropon etauk paye nukemwa
[Petsa ke sra 30]
Mea kalmen orekma inge ‘siselik etauk’?