Pulakinyen Engan Su Tuku Ke Fwufwasryesr Ke Oaru A Sumwos
“Insemwomwo lun Jeova me akgasrupye met, a el tia esani toasr nu ka.”—SOAKAS 10:22.
1, 2. Efu kut enenu in karungin kut liki orekma in nunku yok ke pal fwasru?
“IN NUNKU yok ke pal fwasru . . . ku in kosrekutla in engankin ma oasr yurosr ke pal inge,” mokul philosopher se fwin an Merika el fwak. Oiya se inge sikyak nu sin tulik srisrik su nunku yok ke ma elos ku in oru oana met matu paenang elos tia liye me insemwomwo su tuku ke moul lun tulik srisrik nu ke pal se su elos tila tulik srisrik a elos matula.
2 Fwinne met puspus su alu nu sin Jeova elos oasr pa ke kain in nunak inge. In nunku ke ma su ku in sikyak. Kut lungse in liye me akpayeye nu ke mwolela lun God in orala sie paredais fwin fwalu. Kut tupan nu ke pal se moul fwa sukosokla liki mas, matou, ngal, a me keok. Fwinne fwal in tawi ku sano nu ke pal su oasr me insemwomwo puspus inge, mea e fwa ku in sikyak kut fwin nunku yok ke me insemwomwo puspus lun ikwe paenang oru kut in tia akilen me insemwomwo nukemwa lun ngun ke pal inge? Pa inge sie sripe yok in auli nu ka! Kut ku in sa munasla a ‘oru insiyesr in mas meyen fwinsrak lasr patla’ a tia oana sie nu ke ma kut nunku. (Soakas 13:12) Ma upa a me keok puspus su sikyak nu ke moul oru kut in pulakin asor yok ku kut pulakin pakomuta nu sesr sifwana. Kut tila ku in muteng nu ke ma koluk puspus su sikyak inge, a kut lungse in akkeye sie kain in oiya su lungse in torkaskas. Kut ku in fwasr liki oiya inge fwin kut sifwilpa nunku yok a suk in akkalemye kaksak wi sang kulo nu ke me insemwomwo nukemwa lasr ke pal inge.
3. Nu ke mea kut fwa loang yok ke me lutlut inge?
3 “Insemwomwo lun Jeova me akgasrupye met; a el tia esani toasr nu ka,” Soakas 10:22 el akkalemye. Ya oiya mwomwo lun ngun su engankinyuk sin met kulansap nukemwa lun Jeova ke pal inge tia sie me sang in insemwomwo ka? Lela kut in aketeye kutu an su oasr kapkapek nu ke moul in ngun lasr ka a lela kut in liye la mea kalmeyen ma inge nu sesr sifwana. In orekmakin pal in muta nunku ke ma lane puspus su Jeova el akola in ase ke inkanek yok nu sin ‘met sumwosmwos su fwufwasryesr in sumwos lal’ fwa ku in akkeye sulela lasr in insemwomwokin orekma in kulansapu Papa tumasr in kosrao ke pal nukemwa.—Soakas 20:7.
Me Insemwomwo Puspus su Oru Moul Lasr in Insemwomwokin ke Pal Inge
4, 5. Piye me luti lun Baibel su kom aksaokye na paye, a efu?
4 Sie etauk sumwos nu ke me luti nukemwa lun Baibel. Alu puspus lun Kristendom elos fwak mu elos lulalfongi Baibel. Tusruktu, elos tia insese nu ke ma el luti. Fwinne ke met puspus su wi ke sie alu oasr kain in nunak puspus lalos su tia oana sie nu ke ma Simusla el luti na paye. Arulanu yok ma tia oana sie ke oiya lalos a ke oiya lun met kulansap lun Jeova! Fwinne kut tuku ke mutanfwal puspus, ke oiyen moul, ku sruf su tia oana sie, kut alu nu sin God paye su kut etu inel. El tia sie God su oasr ke trinity. (Duteronomi 6:4; Sam 83:18; Mark 12:29) Kut etu pa la kusensiyuk se meet nu ke sumwos lun God in kol in kosrao a fwalu el apkurun in aksumwosyeyukla a ke inkanek in sruokye oaru lasr nu sel, kais sie sesr wi pa oasr ke kusensiyuk inge. Kut etu ma paye nu ke oiyen mise a kut sukosokla liki kutena me aksangeng yok su tuku sin sie God su akkalemyeyuk sin met puspus mu el akkeokye met puspus ke e lun hell ku supwelosla nu ke purgatory.—Ekklisiastis 9:5, 10.
5 Wekunang ma inge, kut arulanu insemwomwokin in etu la kut tia tuku ke evolution. A, kut met orekla sin God, orekla ke lumal sifwana. (Genesis 1:26; Malakai 2:10) Met sim lun sam el fwak nu sin God: “Nga fwa sot kulo nu Sum, tu Kom orayula luman in sie oiyen me aksangeng a me lut. Orekma Lom ma sakuruk, a ma inge ngunik etulanu.”—Sam 139:14.
6, 7. Mea ma ekla puspus nu ke moul lom ku ke moul lun met puspus su kom etu ku in sang me akpayeye nu ka la sie me insemwomwo pa inge?
6 Sukosokla liki me sensen nu ke oiya koluk a orekma koluk nukemwa. Kas in sensen nu ke me sensen su tuku ke sismok, nimnim wain alukela ma fwal, a orekma lun kosro yurin met puspus akkalemyeyuk pal puspus ke media. Ke pal puspus, metu elos tia loang ke kas in sensen inge. Tusruktu, mea fwa sikyak fwin sie met el lotela la God paye el selngawi orekma koluk nukemwa inge a el pulakin ngal a akasoryeyuk sin met nukemwa su oru ma inge? Aok, el sie met su nunku yok ke moul lal el akkeyeyuk in sisla orekma koluk nukemwa inge! (Isaia 63:10; 1 Korint 6:9, 10; 2 Korint 7:1; Efesus 4:30) Sripe se meet paenang el oru ma inge pa in akinsemwomwoye Jeova God, a oasr kutupa me insemwomwo su el ku in eis ka—pa inge mano fukoko a misla ke nunak.
7 In tui liki kain in orekma koluk puspus arulanu upa nu sin met puspus in oru. Ne oinge, ke kais sie yea oasr tausen puspus sin met su oru ma inge. Elos mwulela moul lalos nu sin Jeova a elos baptaisla ke kof, ke ma inge elos akkalemye nu sin met puspus la elos sisla tari kain in moul fokfok nukemwa lalos su kalem ke orekma koluk nukemwa su tia akinsemwomwoye God. Sie me akkeye pa inge nu sesr nukemwa! Sulela lasr in sukosok pal nukemwa liki me sruo nu ke oiya koluk nukemwa akkeyeyuk.
8. Kas in kai fuka lun Baibel sang kasru nu ke insemwomwo lun sou?
8 Moul in Sou su Oasr Insemwomwo Ka. In an puspus moul in sou el munasla. Moul in payuk puspus safla ke divorce, paenang oasr tulik srisrik puspus su asor yok a wanginla ku musalla pulakin lalos. Ke kutu mutanfwal in an Europe, pisen sou su oasr papa mukena ku nine mukena oru kunokon in karungin sou oasr ke percent 20 ke sou nukemwa. Fuka Jeova el kasre kut in fwasr ke inkanek lun oiyen oaru a sumwos ke moul in sou? Nunak munas rid Efesus 5:22–6:4, a loang nu ke kas in kai mwomwo su Kas lun God el sang nu sin mokul nukemwa su payuk tari, mutan payuk nukemwa, a tulik nukemwa. In orekmakin ma Simusla inge a ke kutupa fus in ma Simusla ku in akkeye me kapur lun moul in payuk, sang kasru in karungin tulik ke inkanek sumwos a fwal, a sang kasru nu ke sie moul in sou su oasr me insemwomwo ka. Ya ma inge tia sie me insemwomwo in engankinyuk?
9, 10. Fuka nunak a fwinsrak lasr nu ke pal fwasru tia oana sie nu ke nunak lun met nukemwa?
9 Oasr mwolela nu sesr la ma upa nukemwa lun fwalu tia pat fwa aksumwosyeyuk. Fwinne oasr etauk mwo ke science a technology a oasr kaifweang paye lun met kol puspus in kasru metu, tusruktu ma upa puspus ke pal lasr inge srakna oasr a tia aksumwosyeyuk. Oasr sie mokul su pangpang Klaus Schwab, su oakiye World Economic Forum, ke kutu pal somla el fwak mu “pisen ma upa lun fwalu el yokyokelik, tusruktu lupan pal in aksumwosye ma inge srikeni.” El sramsramkin “me sensen puspus su akkolukye mutanfwal puspus, oana orekma koluk lun met terrorist, kunausla lun an u, a munasla lun akwuk ke mani.” Schwab el fwak pa: “Ingena, yok liki kutena pal, metu elos enenu in akesrui a tukeni orala sulela yok ke pal sa in aksumwosye ma upa puspus su pulakin sin met nukemwa fwin fwalu.” Ke century ak 21 el fwafwala nu meet, fwinsrak lun metu nu ke pal fwasru el arulanu losr ku tia mwo.
10 Sie me insemwomwo in etu la Jeova el orala sie akwuk su ku in aksumwosye ma upa nukemwa lun metu—akwuk inge pa Togusrai lun Messaia sin God! Ke inkanek inge, God paye el fwa ‘aksafyela meun nu ke saflaiyen fwalu’ a ‘misla lulap’ fwa engankinyuk pa. (Sam 46:9; 72:7) Togusra su pakiyuki, Jisus Kraist, el ‘fwa molela met enenu, a met sekasrup, a met enenu el fwa molela ngunalos liki kemkatu a silolel.’ (Sam 72:12-14) Ye kolyuk lun togusrai, sral e fwa wanginla. (Sam 72:16) Jeova el “fwa ela sronin mutasr nu kemwa; a a fwa wangin pa mise; a elos fwa tia sifwil asor, ku tung, ku ngal. Tu ma meeta wanginla.” (Fwakyuk 21:4) Togusrai inge oakiyuki tari in kosrao a tia pat el fwa aksumwosye ma upa nukemwa fwin fwalu.—Daniel 2:44; Fwakyuk 11:15.
11, 12. (a) Ya in suk me akengan pal nukemwa ku in use me insemwomwo ma patpat? Aketeye. (b) Mea ku in orala me insemwomwo paye?
11 Kut etu ma su ku in ase insemwomwo paye ka. Mea oru kut in pulakin me insemwomwo paye? Oasr sie mokul su psychologist se el fwak mu oasr ma tolu su sang kasru nu ke me insemwomwo—me akengan, wi oru orekma (in tukeni wi ke orekma oana sie sou), a nien sun (oru orekma su ku in akinsemwomwoye pa met puspus). Ke ma tolu inge, el simusla me akengan oana ma se su tia arulanu yok sripe a el fwak: “Ma inge oasr sripe yok ka in akkalemyeyuk meyen metu elos loang yok nu ke me akengan in akinsemwomwoye moul lalos.” Mea Baibel el akkalemye ke ma inge?
12 Togusra Solomon lun an Israel in pal meeta el fwak: “Nga fwak insiuk: ‘Fwasru inge, nga fwa srike kom ke me akisrasr. Ke ma inge engun ke me akengun.’ A, liye! ma se inge pa ma lusrongten. Nga fwak ke israsr: ‘Ma mwel!’ a ke tafwunkas: ‘Mea a oru?’” (Ekklisiastis 2:1, 2) Fwal nu ke ma Simusla, kutena me akinsemwomwo su tuku ke me akengan el ma na nu ke kitin pal. Fuka nu ke oiya lun wi ke orekma? Oasr orekma mwo emeet su kut ku in wi oru—ke orekma in sulkakin Togusrai a in oru met tuma lutlut. (Mattu 24:14; 28:19, 20) Ke inkanek in akkalemye nu sin met puspus ke oiyen peng lun molela su akkalemyeyuk in Baibel, kut enenu in wi ke orekma su ku in orala me molela lasr sifwana a lun met puspus su long kut. (1 Timote 4:16) In oana “met orekma yurin God,” kut pulakin pa la paye la oasr “insemwomwo in sang yok liki insemwomwo in eis.” (1 Korint 3:9; Orekma 20:35) Orekma se inge el sang kalme paye nu ke moul lasr a sang nu sin Met Orekutla ke sie me top mwomwo nu sin met su angnol, Setan su Devil. (Soakas 27:11) Aok, Jeova el akkalemye nu sesr la lungse paye lasr nu sin God ase me akinsemwomwo paye a on ma patpat.—1 Timote 4:8.
13. (a) Efu ku Theocratic Ministry School el sie me insemwomwo su oru kut in engankin? (b) Fuka kom eis ma lane ke Theocratic Ministry School?
13 Sie akwuk nu ke me akpa yok sripe a mwo. Gerhard el oru orekma in kulansap oana sie met elder ke sie congregation lun Met Lo lun Jeova. Ke el esamak pal in fwusr lal, el fwak: “Ke Nga srakna fwusr, oasr ma upa yok ke kaskas luk. Fwin Nga pulakin ma upa, arulanu upa nu sik in kaskas a Nga mutamwauk in kaskas lolo. Nga pulakin la Nga tia eneneyuk a Nga pulakin me asor upa. Papa a nine kiyuk elos orala sie akwuk nu sik Ngan eis lutlut ke sie loom lutlut in kasre yu ngan ku in kaskas mwo tusruktu ma inge tia kasre yu. Ma upa luk el oasr ke oiya se su pangpang psychological su oasr ke nunak, tia ke louk. Tusruktu, oasr sie akwuk mwolena lun Jeova—ke inkanek lun Theocratic Ministry School. Ke Nga wi ke lutlut inge ma inge use pulaik nu sik. Nga kaifweang yok in orekmakin ma Nga lotela tari. A ma inge kasre yu na paye! Paenang Nga ku in kaskas mwo, wanginla asor a tufwal su Nga pulakin meet, a Nga eis pa me kasru ka in akkalemye pulaik luk nu ke orekma in luti peng mwo. Ingena Nga ku pa in oru me sramsram yok. Nga arulanu sang kulo nu sin Jeova, su kasreyu in akmwoye moul luk ke inkanek lun me lutlut inge.” Ya inkanek lun Jeova in use me akpa nu sesr in oru orekma lal tia sie sripe mwomwo nu ke me akinsemwomwo?
14, 15. Ke pal su oasr me asor yok, oasr kain in me kasru fuka? Sang me pupulyuk.
14 Kut sifwana engankin futoto lasr nu sin Jeova a ke me kasru su tuku ke u lun met lili fwin fwalu nafon. Katrin, su sie mutan fwin an Germany, el arulanu alolo ke pal se el long ke report ke sie kusrusr upa a ke sie tsunami ku noatuyak su sikyak tokin kusrusr in an southeast Asia. Oasr sie tulik mutan natul su muteta fwin an Thailand ke pal se me keok inge sikyak. Ke lusen ao 32 nine se inge el nukin fwin tulik mutan se natul inge el srakna moul ku el sie sin met puspus su mise ku musalla mano su kalem la piselos arlana yokyokelik. El arulanu engan ke pal se el eis sie pang ke telefon a fwak nu sel la tulik mutan se natul inge el tia sun ongoiye inge!
15 Mea kasrel Katrin ke lusen ao puspus ke el nunku yok a alolo na paye? El simusla: “Nga orekmakin ke lusen pal inge in pre nu sin Jeova. Nga pulakin la ke pal puspus orekma luk inge in pre nu sin Jeova el use me akku a misla in nunak nu sik. Sayen ma inge, met lili puspus in ngun su yoklana kulang lalos elos tuku nu yuruk a akkeye yu a kasre yu.” (Filippai 4:6, 7) Paye la oasr asor a nunak in alolo yok lal fwin wangin me kasru nu ke me akinsemwomwo su tuku ke orekma in pre nu sin Jeova a ke me akkeye su tuku sin met lili ke lusen pal in ma upa lal! Oiyen futoto mwomwo lasr nu sin Jeova a nu sin Mwen natul wekunang asrouki futoto lasr nu sin u lun met lili Kristian el sie me insemwomwo su wangin ma oana, ma inge arulanu yok sripe paenang lela kut in tia sisla ma inge.
16. Sang sie experience su pupulyukkinyuk nu ke yok sripaiyen sifwil moulyuk.
16 Oasr fwinsrak lasr in sifwilpa liye met mise su kut lungse. (Jon 5:28, 29) Sie met fwusr su pangpang Matthias el karunginyuk oana sie Met Lo lun Jeova. Tusruktu, el tia etu ku akilen me akinsemwomwo lal, el tula liki congregation lun met Kristian ke pal se el fwusr. Ingena el simusla: “Nga tia na oru sramsram mwo nu sin papa tumuk. Ke lusen yea puspus, oasr ma puspus su kut tia insese ka. Ne oinge, papa tumuk el lungse pal nukemwa Ngan engankin moul mwomwo. El lungse nga na paye, oasr ma se su nga tia na akilen ku kalem ka in pal sa. In yea 1996, ke Nga muta sisken me on kiel, Nga sruokye paul a Nga tung upa, Nga fwak nu sel la Nga auli a asor yok ke ma nga oru a Nga fwak nu sel la Nga lungse na paye el. Tusruktu el tila ku in long yu. Tokin el pulakin mas ke kitin pal, el mise. Fwin Nga moul in liye papa tumuk ke pal in sifwil moulyuk lun met mise, kut fwa akmwoye ma sikyak tari ke pal somla. A el fwa insemwomwo ke el etu la Nga orekma ke pal inge oana sie met elder a Nga a mutan kiyuk oasr kunokon lasr in oru orekma lun pioneer.” Fwinsrak ke sifwil moulyuk el sie me akinsemwomwo na paye!
“El Tia Esani Toasr Nu Ka”
17. Fuka orekma in sifwilpa nunku ke me insemwomwo nukemwa lun Jeova ku in kasre kut?
17 Ke Papa tumal in kosrao, Jisus Kraist el fwak: “El oru fwat lal in takak nu fwin met koluk a met mwo, a supamu af nu fwin met sumwos a met sesumwos.” (Mattu 5:45) Fwin Jeova el sang me insemwomwo puspus nu sin met sesumwos a met koluk, paye la el fwa sang pa ma inge yokna nu sin met nukemwa su fwufwasryesr ke inkanek sumwos a oaru! “Jeova el fwa tia srukye kutena ma mwo lukelos su fwasr sumwos,” Sam 84:11 el akkalemye. Ke kut nunku ke me karungin mwomwo a nunak mwomwo su el akkalemye nu sin met nukemwa su lungse el, insiyesr nenela ke me kaksak wikin sang kulo a in pulakin engan su wangin ma oana!
18. (a) Ke inkanek fuka Jeova el tia esani me aktoasr ku ngal nu ke me insemwomwo lal? (b) Efu ku met kulansap puspus lun Jeova elos sun me keok?
18 “Me insemwomwo lun Jeova”—el sang me kasru yok nu ke kapkapek mwomwo lun ngun nu sin met kulansap nukemwa lal. A el mwolela ka la el “tia esani toasr nu ka.” (Soakas 10:22) Fwin oinge efu ku me srife a ma upa puspus sun met kulansap oaru puspus lun God, su orelos in pulakin ngal a me keok? Ma upa a me asor yok sikyak nu sesr ke sripe tolu. (1) Ke oiya koluk lasr sifwana. (Genesis 6:5; 8:21; Jemes 1:14, 15) (2) Setan a dimon nukemwa lal. (Efesus 6:11, 12) (3) Ke fwal koluk inge. (Jon 15:19) Fwinne Jeova el lela ma koluk in sikyak nu sesr, tusruktu tia el pa sropon ma inge. Paye, “me kite mwo nu kemwa a kite fwal ma lung me, a tuku lung me yurin Papa tumun kalem.” (Jemes 1:17) Me insemwomwo nukemwa lun Jeova tia orala kutena me aktoasr.
19. Mea sano met nukemwa su tafwela in fwufwasryesr ke sumwos a oaru?
19 In pulakin kapkapek yok lun ngun ku in pulakinyuk pal nukemwa ke orekma in akkeye futoto mwomwo nu sin God. Fwin kut akkeye sie akwuk futoto nu sel, kut ‘elosak nu sesr sifwana sie pelung mwo nu ke pal se su a fwa tuku, tu elos fwa ku in srukye moul paye’—su moul ma patpat. (1 Timote 6:12, 17-19) Ke pal fwasru ke akwuk sasu lun God, kut fwa engankin me kasrup nukemwa lun ngun a ikwe. Moul paye, su oasr me insemwomwo puspus lun God ka, pa ku in pulakinyuk sin met nukemwa su “porongo pusren Jeova God” pal nukemwa. (Duteronomi 28:2) Lela kut in oru sulela paye lasr in tafwela in insemwomwokin oiyen fwufwasryesr lasr ke sumwos a oaru.
Mea Kom Lotela?
• Efu ku kut fwin nunku yok ke pal fwasru tia sie inkanek lalmetmet in orek?
• Me insemwomwo puspus fuka kut engankin ke pal inge?
• Efu ku met kulansap oaru nukemwa lun God elos pulakin me keok?