Papa a Nine—Pal Fwasru Fuka Kom Lungse nu sin Tulik Nutum?
“Mokul fwusr a mutan fwusr . . . Lela elos in kaksakin En Jeova.”—SAM 148:12, 13.
1. Nunak yok fuka papa a nine puspus elos nunku ke tulik natulos?
YA PAPA a nine nukemwa elos tia nunku yok ke pal fwasru lun tulik natulos? Mutamwauk ke pal se sie awowo el isusla—ku fwinne meet liki ma inge—papa a nine elos mutamwauk in fosrngakin ma puspus su ku in sang me insemwomwo nu sel. Ya el fwa engankin mano fukoko? Ya el fwa kapak mwo pal nukemwa? Ke tulik el kapak matu, el orala kutupa me fosrnga. Ke inkanek yok, papa a nine puspus elos lungse ma mwo emeet nu sin tulik natulos mukena.—1 Samuel 1:11, 27, 28; Sam 127:3-5.
2. Efu ku papa a nine puspus ke pal inge elos arulana lungse tulik natulos in oasr moul mwomwo ke elos fwin matula?
2 Tusruktu, ke fwalu misenge, ma inge ekla ma upa nu sin papa a nine puspus in sang ma mwomwo emeet nu sin tulik natulos. Papa a nine puspus elos pulakin pal inge ke ma upa—meun, akwuk lun politic su wangin misla ka, ma upa ke moul, ma upa ke mano a nunak, a kutupa ma saye. Paye, la elos tia lungse tulik natulos in sun ku pulakin ma upa puspus inge. Ke an kasrup puspus, saap papa a nine puspus elos akilen ku liye la mwen a an nutin met kawuk lalos a sou lalos elos kapkapak ke orekma in suk me kasru lun moul a engunkin moul insemwomwo. Tusruktu, elos pulakin mu enenu elos in oru ma nukemwa su elos ku in oru tu tulik natulos fwa ku in engunkin sie moul insemwomwo a moul su wangin sensen ka—sie moul mwomwo—ke elos fwin matula.—Ekklisiastis 3:13.
Sulela sie Moul Mwomwo
3. Sulela fuka met Kristian puspus elos orala?
3 Oana met kulansap lun Jisus Kraist, met Kristian puspus elos sulela in mwulela moul lalos nu sin Jeova. Elos sruokye ke insielos kas lun Jisus inge: “Kutena met fwin lungsel tuku fwasr Tukuk, lela lan sifwana lafwekunal, a srukak sak soko lal pinganu len, a fwasr Tukuk.” (Luk 9:23; 14:27, NW) Aok, moul lun sie met Kristian el enenu in sifwana lafwekunal. Tusruktu, ma inge tia sie moul sekasrup a ma upa yok. Ke oiya saye, ma inge sie moul mwomwo a oasr me insemwomwo ka—meyen ma inge tuku ke engan in sang, a in oana ke Jisus el fwak, “insemwomwo in sang yok liki insemwomwo in eis.”—Orekma 20:35.
4. Mea Jisus el kaifwe nu sin met kulansap nukemwa lal in kafweang in oru?
4 Metu in pal lun Jisus elos moulkin moul ye kain in oiya a ke ma puspus su sikyak arulana upa. Sayen orekma in suk ma enenu lun moul, elos enenu in muteng ke kolyuk koluk lun met Rom a ke me aktoasr nukemwa su tuku ke masap koluk lun met kol puspus lun alu in pal sa. (Mattu 23:2-4) Fwinne oinge, pus sin met su longol Jisus elos engun in likiye orekma lalos sifwana—a ekla met kulansap lal. (Mattu 4:18-22; 9:9; Kolosse 4:14) Ya met tuma lutlut inge nukemwa elos eis sie me sensen a filiye pal fwasru lalos ke me sensen? Loang akmwoye nu ke kas lun Jisus: “Elos nu kemwa su filiye loomu, ku ma lel, ku ma loul, ku papa, ku nine, ku tulik, ku fwal ke Ek, fwa eis ke pal siefok, a fwa usru moul ma patpat.” (Mattu 19:29) Jisus el fwak nu sin met kulansap nukemwa lal la Papa tumal su in kosrao el etu ma enenu lalos. Ke ma inge el kaifwelos: “A komwos suk meet togusrai lal, a ma inge nukemwa fwa etukot pa nu sumwos.”—Mattu 6:31-33.
5. Mea pulakin lun papa a nine nu ke mwulela lun Jisus la God e fwa karungin met kulansap nukemwa lal?
5 Ma sikyak in pal meeta a ke pal inge oana sie. Jeova el etu ma enenu nukemwa lasr, a nu sin met su suk meet Togusrai ke moul lalos, yokna nu selos su sroang nu ke orekma lun pioneer, oasr me akpayeye ka la el e fwa karunginelos. (Malakai 3:6, 16; 1 Piter 5:7) Tusruktu, kutu papa a nine elos nunak luo nu ke oiya inge. Ke inkanek saye, elos lungse in liye tulik natulos in kapkapak ke orekma in kulansap nu sin Jeova, saap ke pal elos sroang nu ke orekma lun pioneer. Ke kutu pa ma saye, in tuni ke akwuk lun mani a saap arulana upa in koneak orekma fwal fwin fwalu misenge, elos pulakin la arulanu yok sripe nu sin met fwusr in eis sie lutlut mwomwo meet tu elos fwa ku in fwal nu ke sie orekma mwo ku fwin eneneyuk elos ku in orekmakin ma inge. Nu sin papa a nine inge, saap elos ku in pulakin la ma inge eneneyuk nu sin tulik natulos in eis sie lutlut yok.
Akola nu ke Pal Fwasru
6. Ke inkanek fuka kas inge “me lutlut fulat” orekmakinyuk ke me lutlut inge?
6 Akwuk in lutlut tia oana sie ke kais sie mutanfwal. Ke sie me pupulyuk, in an Merika, ke public school puspus oasr akwuk in eis me lutlut ke lusen yea 12. Tokin ma inge, tulik lutlut elos ku in oru sulela in wi university ku college ke lusen yea akosr ku pus liki, a sie tulik lutlut el ku in srola ke lutlut lal a eis bachelor’s degree a el ku in tafwela lutlut lal in ekla sie met su ku in orekma ke akwuk lun ono oana taktu, met nununku, engineering, a kutupa ma. Kain in me lutlut inge ke university pa sramsramkinyuk a orekmakinyuk ke me lutlut inge oana “me lutlut fulat.” Ke inkanek saye, oasr loom lutlut puspus su pangpang technical a vocational, su sang lutlut puspus ke lusen pal na fototo su tulik lutlut el ku in eis certificate ku diploma ke kutu kain in orekma.
7. Kain in ma upa puspus fuka pulakinyuk sin tulik lutlut puspus ke high school?
7 Oasr nunak pengpeng misenge ke secondary school ku high school puspus in akola tulik lutlut lalos nu ke lutlut fulat. In sun niyen sun lalos, met puspus ke high school elos loang yok nu ke academic subjects su ku in oru tulik lutlut puspus in eis teng mwomwo ke university entrance examinations liki na in loang yok nu ke me lutlut su fwa sang kasru nu sin tulik lutlut puspus in koneak orekma. Tulik lutlut puspus ke high school ke pal inge elos oasr ye ma upa yok su tuku sin met luti puspus, counselors, a tulik lutlut su wi ke lutlut lalos in orala niyen sun lalos in sroang nu ke university su mwo emeet, su elos fwinsrak nu ka mu elos ku in eis degrees ku diploma su ku in sang kasru nu selos in eis orekma mwomwo su oasr me moul yok ka.
8. Kain in sulela puspus fuka papa a nine Kristian elos sun?
8 Ke ma inge, mea papa a nine Kristian puspus elos enenu in oru? Paye, la elos lungse tulik natulos in kapkapak ke loom lutlut a lotela skills ku ke oiyen sumat ke orekma su eneneyuk in sang kasrelos sifwana ke pal fwasru. (Soakas 22:29) Tusruktu ya elos fwa lela tulik natulos in akkolukyeyuk ke nunak in alein in sruokye ma puspus lun fwalu a eis me insemwomwo ka? Kain in niyen sun puspus fuka elos akkeye tulik natulos in oru, fwinne ke kas a me srikasrak lalos sifwana? Kutu papa a nine elos oru orekma upa a saveye ku sruokye mani tu elos in ku in supwala tulik natulos nu ke university ku college ke pal fwasru. Met puspus elos lungse in oasr somwemol in akpayeye niyen sun lalos inge. Tusruktu, molin sulela oinge, tia ku in srikeyuk nu ke lupan mani su orekmakinyuk nu ka mukena. Mea molin orekma in eis me lutlut fulat ke pal inge?—Luk 14:28-33.
Molin Kafweang Lalos in Eis Lutlut Fulat
9 Kut fwin nunku ke molo, kut nunku pal nukemwa ke lupan mani su ku in orekmakinyuk. Ke kutu mutanfwal, gufernment el sang kasru nu sin tulik lutlut nukemwa su fwal nu ka in eis lutlut fulat a elos tia enenu in moli tuition fee lalos. Tusruktu ke an puspus, lutlut fulat el arulana yok molo a molin ma inge yokyokelik. Oasr sie me sramsram su New York Times Op-Ed el akkalemye: “Me lutlut fulat el orekmakinyuk oana ma se su ikasla pal mwomwo puspus. Ke pal inge el akkalemye yok ke ma tia oana sie in masrlon met kasrup a met sekasrup.” Ke kas saye, lutlut fulat mwomwo el pisrpisr in orala kofwen me orekma yok lun met kasrup a met ku, su oru tulik natulos in eis me lutlut fulat in kasrelos in akpayeye la elos ku pa in ekla met kasrup a met ku lun akwuk se inge. Ya papa a nine nukemwa su met Kristian elos sulela kain in niyen sun inge nu sin tulik natulos?—Filippai 3:7, 8; Jemes 4:4.
10. Ke inkanek fuka me lutlut fulat el kupasr nu ke akwuk in sang kasru akwuk lun fwalu ke pal inge?
10 Fwinne ke an puspus su me lutlut fulat el wangin molo, oasr pa ma eneneyuk saye nu ka. Ke sie me pupulyuk, me rid se inge su pangpang The Wall Street Journal el akkalemye la ke sie mutanfwal in an Southeast Asia, gufernment el orekmakin sie “akwuk ke loom lutlut su pangpang pyramid-style su orekla in sang patok tulik lutlut mwomwo puspus nu ke an fulat.” Kas se inge “an fulat” kalmekin nu ke oiya su elos ku in wi lutlut ke loom lutlut puspus su mwo emeet—oana Oxford a Cambridge University in an England, loom lutlut puspus in an Merika su pangpang Ivy League schools, a kutupa loom lutlut. Efu ku gufernment inge ke sie mutanfwal in an southeast Asia el orala akwuk inge su fwa orek ke lusen pal loeloes? “In sang kasru yok ke akwuk lun economy lun sie mutanfwal,” report se inge el akkalemye. Saap me lutlut el wangin molo, tusruktu me moul su tulik lutlut elos sang in oana me moul nu ka pa sie moul su sruokye akwuk in sang kasru akwuk lun fwalu ke pal inge. Fwinne met puspus lun fwalu elos kafweang in suk ke kain in akwuk inge lun moul, ya ma inge papa a nine nukemwa su met Kristian elos lungse tulik natulos in wi?—Jon 15:19; 1 Jon 2:15-17.
11. Mea report puspus akkalemye ke orekmakinyen me srui alukela ma fwal a orekma lun kosro in masrlon tulik lutlut puspus ke university?
11 Sie pa ma su enenu in nunkeyuk ka pa ke ma sikyak puspus ke loom lutlut. Ke campuses ku kalkal lun loom lutlut su pangpang University a college ma inge eteyuk la oasr me sensen nu sin tulik lutlut ke sripen oasr ma koluk su orek we—orekmakinyen ono koluk a wain alukela ma fwal, orekma lun kosro, orekma kutasrik, hazing ku orekma in oru ma upa nu sin tulik lutlut sasu su wi ke sie u lun tulik lutlut su pangpang fraternity, a kutupa orekma su tia mwo. Nunku ke orekma in eis a ke orekmakinyen wain alukela ma fwal. Me rid inge su pangpang New Scientist el akkalemye ke binge drinking ku orekma in nim me srui su oasr ke lungse lalos mukena in sruila alukela ma fwal, el akkalemye: “Oasr ke percent 44 sin [tulik lutlut nukemwa lun university fwin an Merika] elos wi oru orekma inge in nim wain nu ke elos sruila pal se ke kais luo wik.” Kain in ma upa inge orek pa in masrlon met fwusr fwin an Australia, an Britain, an Russia, a yen nukemwa. Fwin sramsramkinyuk orekma lun kosro, tulik lulut ke university elos sramsramkin orekma koluk inge su pangpang “hooking up,” a me rid inge Newsweek el akkalemye ke kalmeyen orekma inge oana “osun ke mano lun mokul a mutan ke pal sefwanna—kutena orekma oana in angokmeti sie sin sie nu ke orekma lun kosro—in masrlon met luo a tokin orekma koluk lalos inge wangin akwuk lalos ka fwinne in sramsram nu sin sie sin sie. Me lutlut puspus akkalemye la oasr percent 60 nu ke 80 sin tulik puspus su wi ke kain in orekma inge. “Kom fwin sie tulik lutlut,” sie mutan su tuni orekma inge el fwak, “kom oru ma inge.”—1 Korint 5:11; 6:9, 10.
12. Ma upa puspus fuka sensenkinyuk nu sin tulik lutlut nukemwa ke college?
12 In wekunang orekma koluk puspus su tulik lutlut elos oru ke loom lutlut, oasr pa ma upa su tuku ke schoolwork ku orekma nukemwa lun tulik lutlut a examination puspus. Paye la, tulik lutlut elos enenu in lutlut a oru homework lalos in pass ke exam nukemwa. Kutu sin tulik lutlut elos enenu in oru orekma in suk ma enenu lal ke kitin pal a ke pal sa ke el lutlut. Ma inge nukemwa enenu in orekmakinyuk pal a ku lalos nu ka. Ke ma inge, mea lupan pal a ku lula lun tulik fwusr inge in oru orekma nukemwa in alu nu sin God? Fwin oasr ma eneneyuk yok in aksafyeyukla ke orekma lun loom lutlut ku in oru orekma lun ngun, piye ka orekma se su elos fwa tia oru? Ya orekma nukemwa lun Togusrai fwa orek meet, ku oasr orekma saye su fwa orek meet? (Mattu 6:33) Baibel el kaifwe met Kristian nukemwa: “Ke ma inge, komwos in arulanu liaung oiyen fwafwasryesr lomwos, tia oana met nukin, a oana met lalmetmet molela pal tu len koluk.” (Efesus 5:15, 16) Sie me asor yok ke sripen oasr kutu sin met fwusr su munasla lulalfongi lalos ke sripen elos orekmakin pal a ku nukemwa lalos in eis lutlut ku elos wi oru oiya koluk su tia fwal nu ke ma simusla ke college ku loom lutlut!
13. Kusensiyuk puspus fuka papa a nine elos enenu in nunku yok?
13 Aok, loom lutlut lun college ku university el tia an sefwanna su oasr orekma lun kosro, oiya koluk, a ma upa puspus we. Tusruktu, met fwusr puspus su tia alu nu sin Jeova elos liye ke oiya inge oana inkanek lun moul ke loom lutlut su tulik lutlut elos oru a insese ka. Ya papa a nine nukemwa su met Kristian su oasr etauk lalos ke me sensen nukemwa inge elos lela tulik natulos in pulakin kain in oiya koluk inge ke lusen yea akosr ku pus liki? (Soakas 22:3; 2 Timote 2:22) Ya me insemwomwo nukemwa su met fwusr elos fwa eis ka el yok sripe paenang fwal in tia sensenkinyuk me sensen puspus ka? A yok sripe liki nukemwa, mea met fwusr elos lotela ka la piya ma eneneyuk meet ke moul lalos su lutiyuk nu selos ke college ku university?a (Filippai 1:10; 1 Tessalonika 5:21) Papa a nine nukemwa elos enenu in nunku yok ke kusensiyuk puspus inge a elos enenu pa in pre ka, oayepa ke me sensen fwin elos supwela tulik natulos nu ke loom lutlut su oasr ke siti saye ku ke mutanfwal saye.
Mea Mwo in Sang Aolla Me Lutlut Fulat?
14, 15. (a) Fwinne oasr nunak pengpeng lun met puspus, kas in kai fuka lun Baibel el fwal nu ke pal inge? (b) Kusensiyuk puspus fuka met fwusr elos enenu in siyuk selos sifwana?
14 Ke pal inge, oasr nunak lun met puspus mu fwin met fwusr elos lungse in eis me insemwomwo ke moul lalos, oasr oiya sefwanna su elos enenu in oru, in som nu ke university a eis me lutlut fulat we. Tusruktu, met Kristian elos a tia enenu in fwasr tokin nunak a oiya pengpeng lun met puspus inge, a elos enenu in porongo kas in kai lun Baibel inge: “A komwos in tia oana luman met fwal se inge; a komwos in ekla ke aksasu lun nunak lomwos, tu komwos in srike mea lungse lun God, su mwo a me akinsemwomwo a sumwoslanu.” (Rom 12:2) Mea ma lungse lun God nu sin met kulansap nukemwa lal, met fwusr a met matu, ke saflaiyen len safal inge? Met sap Poul el kaifwel Timote: “A kom in efwal in ma nu kemwa, kom in mutengang ma upa, oru orekma lun met fwakak a akfwalye ma kunom.” Kas inge el fwal na paye nu ke pal lasr inge.—2 Timote 4:5.
15 Kut tia lela oiya lun fwalu su nunku yok ke ma puspus in akkolukye kut, kut nukemwa enenu in ‘sruokye nunak sumwos lasr’—nunak lasr su enenu in loang akmwoye nu ke ma lun ngun pal nukemwa. Kom fwin sie sin met fwusr, siyuk sum sifwana: ‘Ya Nga kafweang na paye in “akfwalye ma kunok,” ke orekma in sulkakin peng mwo, in sun oiya mwomwo nukemwa su fwal nu sin sie met luti ke kas lun God? Mea niyen sun luk in kafweang in akmwoye orekma in luti luk ke “inkanek nukemwa”? Ya nga nunku a orala akwuk in wi ke orekma in luti peng mwo pal nukemwa oana orekma mwomwo se luk?’ Kusensiyuk nukemwa inge upa, yokna fwin kom liye met fwusr puspus elos engankin in oru ma lungse lalos sifwana in akinsemwomwoyelos, “in suk ma lulap” su elos nunku mu ku in kol nu ke pal fwasru lalos in mwo. (Jeremaia 45:5) Ke ma inge, papa a nine nukemwa su met Kristian, elos enenu in sang me luti nu sin tulik natulos mutamwauk na ke elos tulik me in sang me akkeye mwomwo lalos in oru orekma nukemwa in kulansap nu sin God a in sang me akpa nu selos.—Soakas 22:6; Ekklisiastis 12:1; 2 Timote 3:14, 15.
16. Ke inkanek fuka papa a nine nukemwa su met Kristian elos ku in sang nu sin tulik natulos me akkeye mwomwo in oru orekma nukemwa in kulansapu God?
16 “Nine el loang yok na paye ke asrouki lasr,” sie tulik el esamak su el pa tulik matu se emeet in masrlon tulik mokul tolu ke sie sou su nine kiyelos el sie sin met luti peng mwo pal nukemwa ke lusen yea puspus. “Kut tia asrouki nu sin tulik lutlut su wi kut ke loom lutlut, a kut asrouki nu sin met fwusr nukemwa ke congregation su oasr oiya mwomwo lalos. Pal nukemwa el suli pa met lili puspus su oru orekma in luti peng mwo pal nukemwa—oana missionary puspus, circuit a district overseers, met lili su orekma ke Bethel, a pioneer puspus in tuku nu ke loom sesr in engankin me insemwomwo puspus su tuku ke sripen asrouki mwomwo lasr. Ma kunasr in loang akmwoye nu ke experience lalos a in liye insemwomwo lalos su ku in kasre kut in oasr kena lasr in wi oru orekma in luti peng mwo pal nukemwa.” Sie me insemwomwo in liye tulik mokul tolu ke pal inge ke elos wi ke orekma in luti peng mwo pal nukemwa—sie selos el oru orekma in kulansap ke Bethel, sie el srola tari liki Ministerial Training School, a sie el oru orekma lun pioneer!
17. Kain in me kolyuk fuka papa a nine elos ku in sang nu sin met fwusr ke sulela lalos nu ke me lutlut ke loom lutlut a ke me akpa su tuku ke me lutlut su pangpang vocational? (Srike liye pok ke sra 11.)
17 In wekunang orekma in sang me akkeye nu ke orekma nukemwa in kulansap nu sin God, papa a nine nukemwa elos enenu pa in sang nu sin tulik natulos, ke elos tulik me, me kolyuk mwomwo nu ke sulela lalos ke me lutlut lun loom lutlut a ke me akpa su tuku ke me lutlut su pangpang vocational. Sie pa met fwusr, su oru orekma in kulansap in Bethel ke pal inge, el fwak: “Papa a nine kiyuk elos oru orekma lun pioneer ke pal meeta a tokin elos payukyak a elos oru ke ku nukemwa lalos in sang nu sin met nukemwa ke sou ngun lun pioneer. Ke pal nukemwa kut fwin oru sulela nu ke kutena me lutlut ke loom lutlut ku oru sulela su fwa kasre kut ke pal fwasru, elos akkeye kut pal nukemwa in oru sulela lasr su fwa use pal mwomwo nu sesr in koneak orekma su pangpang part time work a in oru orekma lun pioneer.” Papa, nine a tulik elos enenu in sulela courses ku me lutlut puspus su ku in orekmakinyuk nu ke orekma in kulansap nu sin God oana orekma se su mwo emeet, a tia in sulela me lutlut puspus su orekla in sang akkeye me lutlut nu ke sie university ku loom lutlut fulat.b
18. Kain in orekma puspus fuka met fwusr elos enenu in nunku ka?
18 Oasr me lutlut su akkalemye la in mutanfwal puspus, oasr ma enenu yok ke met orekma puspus, su tia srola ke university puspus, a ke met puspus su ku in oru kain in orekma puspus. Me rid inge su pangpang USA Today el akkalemye la “percent 70 lun met orekma nukemwa ke yea puspus su fwa tuku tia enenu in oasr college degree lun sie met su lutlut ka ke lusen yea akosr, a sie associate degree lun sie met su lutlut ke lusen yea se ku luo ke college, ku kutena kain in technical certificate.” Ke kain in loom lutlut puspus inge oasr me lutlut su lutiyuk oana me akpa nu ke orekma lun ofus, orekma in onon sitosa, in onon computer, orekma ke pipe ke kof, hairdressing ku orekma in kalla a akkatoiye aunsifwen met, a me akpa nu ke orekma puspus saye. Ya ma inge nukemwa orekma mwomwo? Aok! Saap orekma inge tia mwo na paye oana kutu met elos nunku ka, tusruktu, ma inge ku in sang pal mwomwo in oru sulela ke lupan orekma a ke pal se su el e fwa oru orekma su eneneyuk nu sin met puspus su orekma yok lalos in oru orekma in kulansap nu sin Jeova.—2 Tessalonika 3:8.
19. Mea inkanek mwo emeet nu ke sie moul su oasr me insemwomwo a inse misla ka?
19 “Mokul fwusr a mutan fwusr,” Baibel el fwak, “Lela elos in kaksakin En Jeova, tu El mukena akfulatyeyuk. Mwolana lal on yetun fwalu a kosrao.” (Sam 148:12, 13) Fwin srikeyuk nu ke orekma mwomwo a me insemwomwo su el akkalemye, in oru orekma in kulansap pal nukemwa nu sin Jeova oana orekma su yok sripe emeet el sie inkanek mwo in engankinyuk ke moul su oasr me insemwomwo a inse misla ka. Esam pal nukemwa ke mwulela lun Baibel inge: “Insemwomwo lun Jeova—me akgasrupye met; a el tia esani toasr nu ka.”—Soakas 10:22.
[Footnotes]
a Ke me sramsram ku experience lun met puspus su aksaokye me lutlut lalos su tuku sin God yok liki me lutlut lun university, srike liye Tauer in San ke kas Merika, May 1, 1982, sra 3-6; April 15, 1979, sra 5-10; Awake! June 8, 1978, sra 15; a August 8, 1974, sra 3-7.
b Srike liye Awake! October 8, 1998, “Orekma in Suk Sie Moul Mwomwo,” sra 4-6, a May 8, 1989, “Orekma Fuka Nga fwa Sulela?” sra 12-14.
Ya Kom Ku in Akuteye?
• Nu ke mea met Kristian elos enenu in filiye lulalfongi lalos ke sie pal fwasru mwomwo?
• Kain in ma upa puspus fuka papa a nine nukemwa su met Kristian elos pulakin ku sun ke pal fwasru nu sin tulik natulos?
• Mea enenu in esamyuk yok ke pal se fwin nunkeyuk ke me insemwomwo a ma puspus su ku in sikyak tia mwo ke sripen inkanek in eis lutlut fulat?
• Fuka papa a nine elos ku in kasru tulik natulos in oru orekma in kulansap nu sin Jeova?
9. Ma fuka ku in fwakyuk ke molin me lutlut fulat ke pal inge?
[Box on page 11]
Fuka Saokiyen Me Lutlut Fulat?
Met puspus su sroang nu ke sie university elos fwinsrak nu ke pal fwasru in eis sie degree su fwa sang kasru nu selos in eis orekma mwomwo su yok molo. Tusruktu, oasr report puspus lun gufernment su akkalemye la, percent 25 ke pisen tulik lutlut nukemwa su som lutlut ke college in eis degree ke lusen yea onkosr, paenang sie me asor yok ke sripen arulanu supus tulik lutlut su aksafyelosla. Nu sin kutu met inge su eis degree lalos, ya degree lalos inge kasrelos in eis orekma mwomwo? Loang akmwoye nu ke research a lutlut su orek ke pal inge la mea el akkalemye.
“In som nu in Harvard ku Duke [universities] in lutlut we tia orala orekma mwomwo a me mol mwo nu ke orekma . . . Company puspus elos tia etu na paye ke met fwusr puspus su lungse in orekma. Sie diploma ku teng mwomwo lun tulik lutlut ke Ivy League University inge saap arulanu mwo. Tusruktu, tokin ma inge orekma lun met orekma sasu inge fwin el pa ke orekma ku el supa ma inge yok sripe nu sin met la company san.”—Newsweek, November 1, 1999.
Fwinne orekma ke pal inge el enenu met orekma su sumat ku ituftuf yok liki in pal meeta . . . , etauk ke orekma su eneneyuk nu ke orekma nukemwa inge pa in oasr aksafyeyen etauk ke lutlut lun high school—ke math, rid, a in etu sim a in fwal nu ke etauk su oasr ke ninth-grade . . . , a tia ke etauk su oasr ke college. . . . Tulik lutlut elos tia enenu in som nu ke college in eis sie orekma mwomwo, tusruktu elos enenu in eis lutlut mwomwo ke high school elos in ku in eis etauk a elos in etu in oru orekma puspus.”—American Educator, Spring 2004.
“College puspus tia loang yok nu ke oiyen ma sikyak paye fwin fwalu in sang kasru nu sin tulik lutlut elos in akola nu ke orekma puspus tokin elos srola ke college. Loom lutlut lun vocational . . . el liyeyuk mu oasr kapkapek ka. Pisen tulik lutlut su sroang nu ka oasr ke percent 48 in yea 1996 nu ke yea 2,000. . . . Tusruktu, me lutlut a diploma ke college su yok molo a eis pal yok nu ka el tila arulanu yok sripe ke pal inge.”—Time, January 24, 2005.
“Oasr me lutlut su orek sin U.S. Department of Labor ke lusen yea 2005 el akkalemye ke ma sikyak su tia mwo ke sripen oasr sie tafwu tolu ke pisen met nukemwa su srola ke college elos tia ku in koneak orekma su fwal nu ke degree ku lutlut su elos eis ke college.”—The Futurist, July/August 2000.
Ke sripen ma sikyak nukemwa inge, paenang oasr pisen met luti puspus su alolo nu ke saokiyen me lutlut fulat su oasr ke pal inge. Me rid inge Futurist el akkalemye: “Kut sang me lutlut nu sin metu tusruktu niyen sun tia fwal.” Ke oiya su tia oana sie, loang akmwoye nu ke ma Baibel el akkalemye: “Nga Jeova God lom, su luti nu sum ma kom fwa insemwomwo ka, su kol kom ke inkanek su fwal tu kom in fwasr we. O ke kom in nu porongo masap luk! Na misla lom oana sie infwal, a sumwosmwos lom oana noa in mwea.”—Isaia 48:17, 18.
[Picture on page 8]
Elos likiye orekma lalos sifwana a fwasr tokin Jisus