Kas Lun Jeova Moul

Kas Fulat Tuku ke Buk lun Samuel Se Meet

YEA 1117 B.C.E. Yea tolfoko kutu somla mutamwauk ke pal se Josua el aksafyela orekma in sruo ke Fwal Mwolela. Met matou puspus lun an Israel elos tuku nu yurin met palu lun Jeova in siyuk ke me siyuk saok puspus. Met palu el pre ke ma inge, a Jeova el sang me siyuk lalos. Ma inge akkalemye ke saflaiyen pal lun Met Nununku a mutamweyen pal lun togusra in oru kolyuk lalos in an Israel. Buk lun Samuel Se Meet el akkalemye ma sikyuk yok sripe ke ekla lun me sramsram lun an Israel.

Simla sel Samuel, Netan, a Gad, Samuel Se meet el sramsram ke lusen pal su oasr ke yea 102​—mutamwauk in yea 1180 nu ke 1078 B.C.E. (1 Kronikel 29:29) Buk inge el sramsram ke met kol akosr lun an Israel. Met luo elos kulansap oana Met nununku, elos togusra; luo selos akos nu sin Jeova, luo selos tia. Kut lotela pa mutan luo su akkalemye me srikasrak mwomwo a sie met meun su fwinne el pulaik tusruktu el kulang. Me srikasrak oinge sang me lutlut yok sripe puspus ke oiye a orekma puspus in etawi a in fwasr liki. Koanon Samuel Se meet el ku in akkeye nunak a oiya lasr.​—Hibru 4:12.

SAMUEL EL AOLUL ELI OANA MET NUNUNKU

(1 Samuel 1:1–7:17)

Pa inge pal in orek Kofwa lun Esani, a Hanna, su muta in an Rema, el arulanu insemwomwo.a Ke sripen Jeova el topuk pre puspus lal, a el oswela sie mwen. In akpayeye mwolela lal, Hanna el sang mwen natul Samuel in kulansap in “loom sin Jeova.” In an se inge tulik mokul sa el ekla “sie met orekma lun Jeova ye mutun Eli met tol.” (1 Samuel 1:24; 2:11) Ke pal se Samuel el srakna fwusr, Jeova el kaskas nu sel, fwakak nununku in lain loom sel Eli. Ke Samuel el kapek matu, met lun an Israel elos akilenul oana met palu lun Jeova.

Tok kutu, met Filistia elos orek meun lain met Israel. Elos sruokye Tuptup lun Mwuleang a uniye tulik mokul luo natul Eli. Ke el long peng inge, Eli su matou tari el mise, a el “nununku met Israel yea angngoul.” (1 Samuel 4:18) In sruokye Tuptup in Mweleang sin Met Filistia akpayeye la ma inge me asor nu selos, paenang elos folokunma ma inge nu sin met Israel. Ke pal inge Samuel el oru nununku nu sin met Israel, a oasr misla in an u.

Kusensiyuk Ke Ma simusla Eis me top ka:

2:10​—Efu ku Hanna el pre nu sin Jeova in “sang ku nu sin togusra lal” fwinne ke pal se ingo wangin ku soenna oasr togusra in an Israel? Paye la met Israel fwa eis togusra oana ke ma palyeyuk tari ke Masap lal Moses. (Duteronomi 17:14-18) Ke kas palu lal meet liki el mise, Jekob el fwak: “Sepita fwa tia som lukel Juda.” (Genesis 49:10) Oayepa, kel Sera​—nine matou kien met Israel nukemwa—​Jeova el fwak: “Togusra puspus lun met fwa sikme kel.” (Genesis 17:16) Ke ma inge, Hanna el pre ke togusra su fwa sikyak ke pal fwasru.

3:3​—Ya Samuel el motul in an Mutal na mutal? Mo, el tia. Samuel el sie met Livai ke sou lun Kohat su orekma lun met tol tia etukyang nu selos. (1 Kronikel 6:33-38) Ke ma inge, el tia fulfulla in “utyuk nu luen an Mutal in liye ma mutal puspus.” (Oekyuk 4:17-20) An in temple su oasr ku lal Samuel in orekmakin pa in courtyard lun temple. Pa inge an el ku in motul we. Ke ma inge, Eli el motul pa in kutena an ke courtyard lun temple. Kas se inge “yen tuptup lun mwuleang on we” kalmekin nu ke an nukemwa in temple.

7:7-9, 17​—Efu ku Samuel el kisekin me kise furrur in Mizpa a etoak we sie loang in Rema, fwinne me kise enenu in kisekinyuk pal nukemwa in an na su Jeova el sulela? (Duteronomi 12:4-7, 13, 14; Josua 22:19) Tokin Tuptup in Mwuleang mutal itukla liki temple in Shailo, Oasr lun Jeova tila liyeyuk we. Paenang oana met tutafpo lun God, Samuel el kisekin me kise furrur in Mispa a el etoak pa loang in Rema. Kalem la God el insemwomwo ke orekma puspus inge.

Me Lutlut nu Sesr:

1:11, 12, 21-23; 2:19. Oiya mwo lal Hanna in sekalani in pre, oiya pusisel lal, oiya mwo lal in sang kulo ke kulang lun Jeova, a lungse paye lun sie nine su oasr yurol pa me srikasrak mwomwo nu sin mutan nukemwa su sangeng sin God.

1:8. Elkana el oakiye sie me srikasrak mwomwo in akkeye met puspus ke kas! (Job 16:5) El siyuk meet sel Hanna su pulakin asor ke sie kusensiyuk mwo: “Efu ku insiom toasr?” Kas inge akkeyel in sramsramkin pulakin lal. Paenang Elkana el akkeyel a fwak nu sel lungse lal, fwakang: “Ya nga tia mwo liki mwen sengoul nu sum?”

2:26; 3:5-8, 15, 19. Ke inkanek oaru in oru ma kunesr su God el ase nu sesr, in eis pal mwo in lutlut ke ma puspus ke kut eis akpa ke ma lun ngun, a ke kut akkalemye oiya kulang a sunak, nu sin God a nu sin met puspus elos fwa “lungse kut yok.“

4:3, 4, 10. Fwinne sie ma mutal pa Tuptup in Mwuleang el tia akpayeye la el oana sie amulet ku magic su ku in sang karungin. Kut enenu in ‘liyekutyung liki ma srulela.’​—1 Jon 5:21.

TOGUSRA SENGOUL SE MEET LUN AN ISRAEL—KUTANGLA SE KU KUF SE?

(1 Samuel 8:1–15:35)

Samuel el oaru nu sin Jeova ke lusen moul lal nu fon, tusruktu mwen puspus natul tia fwasr ke inkanek lun God. Ke met matou puspus lun an Israel elos siyuk ke sie togusra, Jeova el lela in oasr sie togusra. Samuel el akos masap lun Jeova a akmusraella Soul, sie met kato ke sruf lun Benjamin, oana sie togusra. Soul el akpayeye la el sie togusra fwal ke el kutangla met Ammon.

Tulik pulaik natul Soul pangpang Jonetan el kutangla sie u lun met Filistia. Sie u lulap lun un met meun lun met Filistia elos tuku in orek meun nu sin met Israel. Soul el tingtingi ke fosnga paenang el sifwana orel in seakos ke el kisekin me kise furrur. Jonetan su arulanu pulaik a siepa met meun su us me loeyuk lal welul, elos mukena som orek meun nu sin sie pa un met meun lun met Filistia ke loom in san lalos. Tusruktu, Soul el silaklak in oru sie fulak, paenang ma inge oru kutangla lalos in tia safla. Soul el “meun lain met lokwalok lal nukemwa” yen nukemwa. (1 Samuel 14:47) Tusruktu, tokin el kutangla liki met Amalek, el seakos Jeova ke el molela ma puspus su “etukyung tari nu ke kunausten.” (Leviticus 27:28, 29) Tia pat tokin ma inge, Jeova el pilesrel Soul oana sie togusra.

Kusensiyuk Puspus ke Ma Simusla Eis Top Ka:

9:9​—Mea ma yok sripe ke kas inge “met palu el pangonyuk meet met liaten”? Kas inge akkalemye la ke met palu puspus ekla pengpeng ku eteyuk in pal lal Samuel a ke lusen pal lun togusra puspus lun Israel, paenang kas inge “met palu” el aolyukla nu ke kas inge “met liaten.” Samuel el eteyuk oana met se meet ke met palu nukemwa.​—Orekma 3:24.

14:24-32, 44, 45​—Ya Jonetan el tula liki me insemwomwo lun God ke el kang unni in kunausla fulak lal Saul? Orekma inge tia oral Jonetan in tula me insemwomwo lun God yurol. Ma se meet, Jonetan el nikun ma ke fulak lun papa tumal. Oayepa, fulak inge, su orek ke sripen moniyuk tia paye ku ke sripen liye sito lun togusra, oru oasr ma upa nu sin metu. Fuka tu fulak inge in oasr insemwomwo lun God ka? Fwinne Jonetan el lungse in eis metun seakos in kunausla fulak sa, moul lal moliyukla.

15:6​—Efu ku met Ken elos eis me kulang yok sin Soul? Met Ken elos tulik nutin papa tuman mutan kiel Moses. Elos kasru met Israel tokin elos som liki Eol Sinai. (Oekyuk 10:29-32) In an Kenan, met Ken elos muta yurin tulik natul Juda ke lusen sie pal. (Met Nununku 1:16) Fwinne tok kutu selos muta yurin met Amalek a yurin kutupa met, met Ken elos sruokye oiye mwo lalos in kamwuk nu sin met Israel. Paenang, ke sripe mwo inge, Soul el molela met Ken.

Me Lutlut nu Sesr:

9:21; 10:22, 27. Oiyen fwokpap a inse pusisel su Soul el akkalemye ke el tufwana ekla togusra kuranginul in tia oru ma lalfon ke pal se “kutu met koluk” elos pilesru kolyuk lal oana togusra. Kain in oiya lun pusisel inge ku in sang me kuranginyuk mwo liki orekma sesumwos!

12:20, 21. Tia lela “ma lusrongten,” oana lalalfongi nu sin met, lalalfongi ke ku lun un met meun lun sie mutanfwal, ku alu nu ke ma srulela, in oru kom in forla liki orekma in kulansapul Jeova.

12:24. Sie me kasru mwo in sruokye sangeng paye lasr nu sin Jeova a in kulansapul ke inse kemwa paenang in “liye a nunku ke ma lulap el oru” ke met kulansap lal in pal meeta oayepa ke met kulansap lal in pal inge.

13:10-14; 15:22-25, 30. Taran ke oiya lun fulang​—fwinne ma inge akkalemyeyuk ke orekma seakos ku ke sie oiye lun inse fulat.​—Soakas 11:2.

SIE TULIK MOKUL SEPERD SULEYUKLA IN ORU KOLYUK LUN TOGUSRA

(1 Samuel 16:1–31:13)

Samuel EL akmusraella Devid ke sruf lun Juda in ekla togusra ke pal fwasru. Tok kutu tokin ma inge, Devid el uniye met Filistia su fulat yok pangpang Golaiat ke el orekmakin sie eot a me fwut. Oasr sie kawuk futoto sikyuk inmasrlon Devid a Jonetan. Soul el fililye Devid fwin met meun nukemwa lal. In akkalemye oiya lalos nu ke kutangla puspus lal Devid, mutan puspus lun Israel elos on: “Soul el uniye tausen lal, a Devid sengoul tausen lal.” (1 Samuel 18:7) Tingtingi ke sok, Soul el suk inkanek in unilye Devid. Tokin Soul el srike in uniye Devid pal tolu, Devid el kaengla a ekla sie met kaeng.

Ke lusen yea puspus oana sie met kaeng, Devid el molela moul lal Saul ke pal luo. El sonol Abigail mutan kato se a tia pat el payukyak sel. Ke met Filistia elos tuku in lain met Israel, Soul el siyuk sin Jeova. Tusrukru Jeova el som lukel. Samuel el mise. Ke sripen el fosek, Soul el osun nu sin sie mutan enutnut, a mutan enutnut se el fwak nu sel la el fwa mise ke sie meun lain met Filistia. Ke lusen pal in meun, Soul el musalla oasr kinet lulap kel, a mwen puspus natul anwuki. Saflaiyen me sramsram inge pa Soul el mise oana sie met munas kuf el ku tia eis kutangla. Devid el srakna muta ke sie an mwukmwuk.

Kusensiyuk Puspus ke Ma Simusla Eis Top Ka:

16:14​—Ngun koluk fuka akkolukyel Soul? Ngun koluk su eisla inse a nunak misla lal Soul pa oiya koluk ke nunak lal a insiel​—kena koluk lal in oru ma sito. Ke pal se Jeova el tille sang ngun mutal lal nu sel, Soul el tille karunginyuk ke ma inge a ngun ku oiya koluk lal sifwana akkolukyel. Ke sripen God el lela ngun koluk inge in aola ngun mutal Lal, paenang ngun inge pangonyuk oana “sie ngun koluk tuku sin Jeova.”

17:55​—Fwal nu ke 1 Samuel 16:17-23, efu ku Soul el siyuk la nutin su Devid? Kusensiyuk lal Soul inge tia in siyuk mukena ke inen papa tumal Devid. Kalem la, el lungse in etu la kain in mokul fuka se su papa tuman tulik mokul se ma tufwana eis kutangla in uniye sie met fulat.

Me Lutlut nu Sesr:

16:6, 7. Kut enenu in kaifweang in liye met oana Jeova el liyelos, a tia in insemwomwokin likin met ku atel in silaklak in oru nununku nu sel.

17:47-50. Kut enenu in pulaik tia sangeng in sun me kolyai ku me lain su tuku sin met lokwalok upa yok oana Golaiat su fwa aksangengye kut meyen “meun se inge ma lun Jeova.”

18:1, 3; 20:41, 42. Met kawuk paye puspus ku in koneyukyak inmasrlon met su lungse Jeova.

21:12, 13. Jeova el lungse kut in orekmakin ku in nunak lasr a oiyen utuftuf lasr in sang kutangla ma upa puspus ke moul. El ase nu sesr Kas lal, su oru liyaten, etauk, a lalmetmet. (Soakas 1:4) Oasr pa yurosr me kasru su tuku sin met Kristian elder nukemwa.

24:6; 26:11. Devid el sang me srikasrak mwomwo ke akfulat paye nu sin met akmusrala lun Jeova!

25:23-33. Nunak sumwos lal Abigail el sie me srikasrak na mwomwo.

28:8-19. Ke kaifweang lalos in kiapela ku akngalye met, ngun fokfok elos ku in oru lumalos in oana met puspus su mise tari su kut etu. Kut enenu in fwasr liki oiya nukemwa lun enutnut.​—Duteronomi 18:10-12.

30:23, 24. Me top se inge, fwal nu ke Oekyuk 31:27, su akkalemye la Jeova el aksaokyelos su oru orekma in kulansap in sang kasru nu ke congregation. Ke ma inge, kutena orekma kut oru, lela kut in “oru ke inse kemwa nu sin Jeova, a tia nu sin met.”​—Kolosse 3:23.

Ma Fuka “Mwo Liki sie Me Kise”?

Me akpayeye fuka akkalemyeyuk ke experience puspus lal Eli, Samuel, Soul, a Devid? Pa inge: “Liye, akos mwo liki me kise, a porongo mwo liki fat in sip mokul; tu tunyuna oana koluk ke enutnut, a likkeke oana alu nu ke enut kikiap a nu ke me srulella.”​—1 Samuel 15:22, 23.

Oasr kunokon mwomwo yurosr in wi ke orekma in luti peng mwo lun Togusrai a in oru met tuma lutlut! Ke kut kisekin nu sin Jeova “me kise lun ngoasrosr,” kut enenu in oru ma mwo emeet lasr in akos masap lal su el wise ke inkanek lun Kas lal a u lal fwin fwalu.​—Hosea 14:2; Hibru 13:15.

[Footnote]

[Picture on page 30]

Kut ku in lalalfongi ke mea kut fwin sun sie met lokwalok oana Golaiat?

[Picture on page 31]

Togusra se met lun Israel el sie met kol pusisel a fwokpap nu ke el ekla sie met kol fulang a insefulat