Mwenmwen Puspus Ma Paye ku Sramsram in Pihlenfong na?
SIE met su moniyuk ke alu el sa na in liyeak bumper sticker se su fulfuli ke bumper lun sitosa soko su kasrusr, oasr sim se inge ka “Mwenmwen puspus Sikyuk na paye—Siyuk sin Lipufon Puspus.” Fwinne el sie met su moniyuk ke alu, tusruktu el tia etu na paye la mea kalmen ma inge. Ya me akul inge kalmeyen la met se su utuk sitosa inge el lalalfongi ke mwenmwen? Ku, ma inge sie me akul in akkalemye ke sie inkanek su fwakak la wangin lalalfongiyen mwenmwen a lipufon?
Kom ku in insemwomwokin ma met sim se lun German su pangpang Manfred Barthel el simusla a fwak: “Mwenmwen el sie kas su sa in oralik met rid puspus nu ke nunak luo su lain sie sin sie.” Nu selos su lalalfongi ke mwenmwen puspus elos lalalfongi na paye la ma inge sikyuk a saap sikyuk pal nu kemwa.a Ke sie me pupulyuk, oasr sie report akkalemye ke an Greece la ke lusen yea puspus somla, met su lalalfongi elos fwak mu mwenmwen puspus sikyuk pal se ke malem se. Oiya inge paenang sie met kol ke alu lun Greek Orthodox Church in sang kas in sensen: “Met lalalfongi elos akkeye sie oiya in fwak mu God, Mari, a met mutal puspus ku saints elos oana met a tia nunku mu elos ngun. Met lalalfongi nu kemwa inge tia enenu in orekma alukela ma paye.”
Lalalfongi ke mwenmwen puspus el tia arulanu pengpeng ke kutu mutanfwal. In fwal nu ke sie akwuk ke oaoa su simusyukla in yea 2002 in an Germany, oasr percent 71 lun met nu kemwa in an Germany elos tia lalalfongi la mwenmwen puspus el sikyuk na paye. Tusruktu inmasrlon sie tafwu tolu sin met su lalalfongi ke mwenmwen, oasr mutan tolu su elos fwak mu elos eis sie peng sin Virgin Mary. Ke kutu malem tokin Meri el sikyuk nu selos—wi lipufon puspus a wi sie mwuleoa—oasr sie newspaper in an German pangpang westfalenpost el reporti: “Ne ke pal inge oasr ke 50,000 pisen met su moniyuk ke alu lalos, met puspus su suk inkanek in akkeyela mas lalos, wekunang met puspus su lungse in liye ma sikyuk su elos akkalemye insemwomwo yok nu ke arurumu su liyeyuk sin mutan tolu inge.” Oasr pa met 10,000 soaneyuk in tuku nu ke mura sa in liye fwin Meri el fwa sifwil sikyuk we. Sikyuk puspus lal Virgin Mary ke oiya sana elos fwak mu sikyuk pa in an Lourdes, France, in yea 1858, a in an Fátima, Portugal, in yea 1917.
Fuka ke Alu Puspus su tia Met Kristian?
Lalalfongi ke mwenmwen puspus oasr ke alu nu kemwa. Buk inge pangpang The Encyclopedia of Religion el aketeye la met puspus su oakiye alu su pangpang Buddhism, Christianity, Islam elos sruokye nunak puspus ke kain in mwenmwen, tusruktu el fwak: “Me sramsram toku ke alu puspus inge akkalemye la mwenmwen puspus a me sramsram puspus ke mwenmwen pa ip yok sripe ke lalalfongi puspus ke alu lun metu.” Buk inge el fwak mu “Buddha el-sifwana orala mwenmwen puspus kutu pal.” Tok kutu, ke pal se “alu inge Buddhism el sun an China, missionary puspus lun alu inge elos akkalemye ku lalos in orala mwenmwen pal puspus.”
Tokin sramsramkinyuk mwenmwen puspus su nunkeyuk mu sikyuk, encyclopedia el aksafyela: “sie met saap el tia akola in eis ku lalalfongi ke me sramsram nu kemwa ke mwenmwen puspus su srumonyuk sin met sim nu kemwa ke akwuk lun alu, tusruktu ma inge orekla ke sripen nien sun lalos pa in sang mwolanu nu sin Buddha, el su oru in sang nu sin met nu kemwa su alu nu sel ku ke mwenmwen puspus inge.” Buk sepana inge el fwak ke alu inge su pangpang Islam: “Pus sin met su muta ke an nu kemwa su pangpang Islamic community elos kaifweang in tuni ke kain in mwenmwen puspus. Muhammad el akkalemyeyuk ke fasin lalos (hadīths) oana sie met su orala mwenmwen puspus ye mutun met nu kemwa ke pal nu kemwa. . . . Fwinne tokin mise lalos, met mutal puspus ku saints nunkeyuk mu elos srakna oru mwenmwen puspus ke inkulyuk lalos in akinsemwomwoye met oaru nu kemwa, a met puspus elos moniyuk in siyuk sin met mutal puspus inge ku saints in kasrelos.”
Fuka ke Mwenmwen Puspus ke Christianity?
Met puspus su wi ke alu su pangpang Christianity elos kitakitelik ke sripen tia oanu sie nunak lalos. Kutu met elos lalalfongi ke me sramsram su oasr in Baibel ke mwenmwen puspus su orekla sin Jisus Kraist ku sin met kulansap lun God meet liki pal lun met Kristian. Tusruktu, met puspus elos insese nu sin Protestant Reformer Martin Luther. Buk inge pangpang The Encyclopedia of Religion el fwak kel: “Luther a Calvin kemwana elos simusla mu pal in orekmakin kain in mwenmwen nu kemwa alukela tari a met puspus elos tia enenu in sano ke sikyuk lun ma inge.” Alu inge su pangpang Catholic el srakna lalalfongi ke mwenmwen puspus “fwinne elos tia srike in sang me aketeye la fuka ma inge sikyuk,” buk inge el fwak. Tusruktu, “met lalmetmet puspus ke alu inge pangpang Protestant elos lalalfongi mu akwuk lun met Kristian el sramsram yok ke sie oiya mwo a elos nunku mu tia God ku met su muta ke fwal lun ngun elos eteyuk mu ku in sang moul lalos in oru kulansap fwal nu ke me enenu.”
Met puspus saye su fwak mu elos met Kristian, wekunang kutu sin met kol lun alu, elos tia lalalfongi ke mwenmwen nu kemwa su simusyukla in Baibel la ma inge sikyuk na paye. Ke sie me pupulyuk, me sramsram ke kupo sa fururyuk ke e su oasr in Baibel in Exodus 3:1-5. Buk se inge pangpang What the Bible Really Says el aketeye la oasr met luti puspus ke alu fwin an German elos tia nunku yok ke me sramsram ke mwenmwen inge oana ma paye se. A, elos aketeye la ma inge sikyuk oana “sie me akul nu ke kaifweang lal Moses ke insiel a nunak lal ke pulakinyen auliyuk a pulakinyen asor yok lal.” Oasr kutupa me aketeye lun buk inge: “E furur inge ku in liyeyuk pa oana ros su sikyuk ye kalem lun fwatu in akkalemye oasr lun God in an we.”
Kom ku in liye la kain in me aketeye inge tia me akinsemwomwo na paye. Paenang, mea kom enenu in lalalfongi? Ya mwo in lalalfongi mu mwenmwen puspus sikyuk na paye? A fuka ke mwenmwen puspus ke pal inge? Ke sripen kut kofla siyuk sin lipufon puspus, su kut ku in siyuk se?
Nunak Mwo Su Oasr Ke Baibel
Wangin sie met el ku in fwak mu Baibel el tia fwak mu God in kutupal meet el orala orekma sakuruk puspus su metu elos tia ku in oru. Kut ku in rid kel: “A wisla met sram Israel liki fwal Ijipt, wi me akul a wi mwenmwen puspus a wi po ku a wi po asroesla a wi me aksangeng lulap.” (Jeremaia 32:21 New World Translation) Nunku, mutanfwal ku emeet in len lal Moses el akpusiselyeyuk ke inkanek lun me keok sengoul sin God, wekunang mise lun mwonsie nu kemwa lun mutunfwal inge. Me keok puspus inge mwenmwen na paye!—Exodus, sapte 7 to 14.
Pus liki yea 1,500 tok, met sim puspus lun Gospel akosr elos akkalemye mwenmwen 35 kutu su orekla sin Jisus. Aok, kas lalos akkalemye la el orala mwenmwen su pus liki mwenmwen elos simusla. Ya ma simusla inge ma paye ku sramsram pihlenfong?b—Mattu 9:35; Luk 9:11.
Fwin Baibel el pa Kas lun God ke ma paye—oana met puspus elos fwak—ke ma inge oasr sripe mwo lom in lalalfongi ke mwenmwen puspus su sramsramkinyuk. Baibel el sramsram arulanu kalem ke mwenmwen puspus su sikyuk in pal meeta—mwenmwen ke orekma in akkeyela mas, sifwil moulyuk lun met mise a kutu pa—tusruktu arulanu kalem la mwenmwen puspus wanginla tila sifwil sikyuk.
[Footnotes]
a Kas inge “mwenmwen puspus” fwal nu ke ma orekmakinyuk ke me lutlut inge el aketeyuki in sie Bible dictionary: “Ma sikyuk nu fwalu su liyeyuk su alukela ku su eteyuk nu kemwa lun met ma inge nu kemwa kupasr nu ke ku sakuruk lun kutu ma.”
b Kom ku in nunku ku lutlutkin me akpayeye la fwal in lalalfongi ke Baibel. Me akpayeye puspus inge ku in koneyukyak ke buk inge pangpang The Bible—God’s Word or Man’s? orekla sin Met Lo lun Jeova.