Watchtower ONLINE LIBRARY
Watchtower
ONLINE LIBRARY
Kosraean
  • BIBLE
  • MWE RIT NUHKEWA
  • TOENI NUHKEWA
  • w05 5/1 sra 22-27
  • “Fwasr Sasla In Luse A Sralupan Fwal”

Wacngihn video ma oasr ke selection se inge.

Sislah kuluk, oasr error in loading video se.

  • “Fwasr Sasla In Luse A Sralupan Fwal”
  • Tauer in San Fwakak Togusrai Lun Jeova—2005
  • Sifac Srihsrihk
  • Mwe Lutlut Ma Oacna Sie
  • In Etu Lupan An su Sramsramkinyuk Akyokye Kalem Lom
  • Fuka Nunak lun Met a Me Topuk?
  • Akkalemye Oiyen Sifwana Kisekin-Moul
  • Lutlut ke Fwal Inge a ke Ma e fwa Sikyuk ke Pal Fwasru
  • Kas Fulat su Tuku Ke Buk lun Josua
    Tauer in San Fwakak Togusrai Lun Jeova—2004
  • Gideon El Kuhtanglah Mwet Midian
    Mwe lutlut ma kom kuh in lotwelah in Bible
Tauer in San Fwakak Togusrai Lun Jeova—2005
w05 5/1 sra 22-27

“Fwasr Sasla In Luse A Sralupan Fwal”

“Tukakek, a fwasr sasla in luse a sralupan fwal se inge.”​—GENESIS 13:17.

1. Masap mwolana fuka God el sang nu sel Ebream?

YA KOM engankin in fwufwasryesr in an loes ku countryside, saap sie fwufwasryesr su kasrusr ke sitosa ke saflaiyen sie wik? Kutu met elos sulela in fwufwasryesr fwin bicycle in oru asosr a in engankin katoiyen an u. Oasr kutu selos fwasr na elos in mu ku in pulakin mwoiyen an u a in engankin katoiya. Kain in oiya inge sikyuk ke lusen pal na futoto. Tusruktu, srike nunku ke oiyen pulakin lal Ebream tokin God el fwak nu sel: “Tukakek, a fwasr sasla in luse a sralupan fwal se inge, tu Nga fwa asot nu sum”!​—Genesis 13:17.

2. Tokin el som liki an Ijipt, Ebream el som nu oye?

2 Kut ku in liye ma sikyuk meet liki kas inge fwakyuk nu sel. Ebream, mutan kiel a kutupa met elos muta in an Ijipt ke lusen kitin pal. Genesis sapta 13 el akkalemye nu sesr la elos som liki an Ijipt a elos toula wi un sip natulos nu in “an Negeb.” Tokin ma inge Ebream “el som in fwufwasryesr lal liki an Negeb me nu Betel.” Ke sie pal oasr ma upa sikyuk inmasrlon met liaung kosro natul a met liaung kosro natul Lot, arulanu kalem la u luo inge elos enenu in suk an luo su tia oana sie in liaung kosro natulos we, ke kulang lal Ebream el lela Lot el an oru meet sulela lal. Lot el sulela an su “an Tupasrpasr nu fon, sisken Jordan,” sie infwalfwal folfol sra “oana imae lun Jeova,” a tia pat elos muta in an Sodom. God el fwak nu sel Ebream: “Keyuk inge, a ngetla yen kom muta we, nu epang, a eir, a kutulap, a nu roto.” Saap Ebream el ngetla liye kutu ip ke fwal sa, ke el tu in sie an fulat in Betel. Tusruktu, oasr orekma yok eneneyuk sayen in ngetla liye fwal inge mukena. God el sapkin nu sel in “fwasr sasla in luse a sralupan fwal” sa a in akpayel ke an puspus inge.

3. Efu ku upa in petsaela ke nunak fwufwasryesr lal Ebream?

3 Ebream el fwufwasryesr sun an puspus ke fwal inge meet liki el sun an Hebron, paenang oasr etauk yok lal ke Fwal Mwolela se inge yok liki kutena sesr. Nunku ke an puspus su akkalemyeyuk ke me sramsram inge​—an Negeb, an Betel, an puspus sisken an Jordan, an Sodom, a an Hebron. Ya upa nu sum in petsaela ma inge ke nunak lom la piye an puspus inge? Nu sin met puspus arulanu upa ma inge meyen supus sin met kulansap lun Jeova elos muteta tari nu in an puspus su elos ridi in Baibel, su elos fwufwasryesr ka ke luse a sralupan fwal inge. Fwinne oinge, oasr sripe yok lasr in insemwomwokin in etu ke an puspus lun Baibel. Efu?

4, 5. (a) Fuka Soakas 18:15 el kupasr nu ke etauk a kalem ke an puspus in Baibel? (b) Mea Zefanaia sapta 2 el akkalemye?

4 Kas lun God el fwak: “Insien met etu sun etauk, a sren met lalmetmet suk etauk.” (Soakas 18:15) Oasr sifwe puspus su sie met el ku in eis etauk ka, tusruktu etauk sumwos ke Jeova God a ke oiya mwo puspus lal pa yok sripe emeet. Paye la, ma kut rid in Baibel pa yok sripe nu ke etauk sumwos inge. (2 Timote 3:16) Tusruktu, loang akmwoye nu ka, meyen etauk mwo el eneneyuk. Etauk mwo pa ku lun sie met in kalem ke ma se su ku in akilen sie ma, in ku in etu ke akwuk inmasrlon ip puspus a ma fon se. Ma inge ku in orekmakinyuk nu ke me akpayeye puspus ke an nu kemwa su akkalemyeyuk in Baibel. Ke sie me pupulyuk, kut ku in etu la piye an Ijipt, tusruktu, fuka lupan etauk lasr ke kas su moklel Ebream el an som liki an Ijipt a som nu “in an Negeb,” tok kutu nu Betel, a nu in an Hebron? Ya kom etu akwuk inmasrlon an puspus inge?

5 Ku saap kom ukwe sie akwuk lun rid ke Baibel su wekunang in rid nu ke Zefanaia sapta 2. Ke sapta inge kom ridi en siti puspus, in en met puspus, a an puspus. An Gaza, an Askilon, an Asdod, an Ekron, an Sodom, a an Nineve a oayepa an Kenan, an Moab, an Ammon, a an Assyria, an inge nu kemwa sramsramkinyuk ke sapta se inge. Fuka lupan kalem lom in petsaela an puspus inge su met puspus elos muta we, met puspus inge elos wi ke akpayeyen kas palu lun God?

6. Efu ku kutu sin met Kristian elos akilen saokiyen map puspus? (Liye pok.)

6 Met lutlut puspus ke Kas lun God elos eis ma lane yok ke orekmakinyen map ke an puspus lun Baibel. Elos oru ma inge, tia ke sripen elos arulanu lungse in orekmakin map, a ke sripen elos akilen la in orekmakin map puspus, ma inge ku in kasrelos in eis kutupa etauk ke Kas lun God. Map el ku in kasrelos pa in akyokye etauk lalos, in liye la fuka lupan ma elos etu tari el kupasr nu ke kutupa me lutlut. Ke kut aketeye kutu me pupulyuk, kom ku in akyokye lungse lom nu sin Jeova a in eis etu yok nu ke me sramsram puspus su oasr ke Kas lal.

In Etu Lupan An su Sramsramkinyuk Akyokye Kalem Lom

7, 8. (a) Ma sakuruk fuka Samson el oru in an Gaza? (b) Mea kutu ma sripe yok ke ma Samson el oru? (c) Fuka etauk a kalem ke me sramsram kel Samson ku in kasre kut?

7 Ke Met Nununku 16:2, kom ku in ridi ke muta lun met nununku Samson in an Gaza. E se inge Gaza sikyuk pal puspus ke news report ke pal inge, paenang saap ke nunak lom oasr kalem mwo ka la piye an Samson el muta we in pal meeta, ke an Filistia su apkurun nu ke Mediterranean Coast. Inge liye Met Nununku 16:3: “A Samson el on nu ke infulwen fong a tukakek ke infulwen fong a srukye srungul in mutunpot in sitiu a sru lukwe ka a fwusak ma inge sukan kaul mutunoaoa a ma nu kemwa a filiye fwinpisel a wisak nu fwin mangon eol soko ma oan mutun Hebron.”

8 Wangin alolo ka la, mutunoa a sru puspus ke sie mutunpot fokoko in an Gaza yok a toasr. Kom ku in srike nunku fwin kom pa us ma inge! Samson el oru, tusruktu el us ma inge nu ye, a kain in fwufwasryesr fuka el enenu lan oru? Nunku, an Gaza el oasr ke an pusisel wi fulata ka el oana fulat lun mwea. Tusruktu, an Hebron el oasr nu kutulap su fulat ka oasr ke fit 3,000​—wekunang nu ke fwufwasyesr inge pa in fwanyuk ke an su arulanu fulat! Kut kofla in etu na paye la piye an “mangon eol soko ma oan mutun Hebron,” tusruktu siti inge el oasr ke mail 37 liki an Gaza​—oayepa el oasr ke mangon eolu. Ke kut etu tari lusen mail ke fwufwasryesr lal Samson inge, paenang orekma in kaifweang lal Samson inge aklutye kut na paye, ya tia oinge? A esam la efu ku Samson el ku in oru orekma inge​—“Ngunin Jeova tuku ke ku nu fwel.” (Met Nununku 14:6, 19; 15:14) Oana met Kristian ke pal inge, kut tia tawi ngun mutal lun God in wise ku sakuruk nu ke manosr. Tusruktu, ngun mutal inge ku in kasru kut in akyokye kalem lasr ke ma loal puspus in ngun a oru oiya lasr in ku a yokelik. (1 Korint 2:10-16; 13:8; Efesus 3:16; Kolosse 1:9, 10) Aok, ke kut kalem yok ke me sramsram kel Samson, kut lalalfongi paye la ngun lun God el ku in kasre kut.

9, 10. (a) Mea weang ke kutangla lal Gidion nu sin met Midian? (b) Fuka etauk lasr ke geography ku ate ku oiyen fwal sang kasru in oru me sramsram inge in oasr kalme yok?

9 Kutangla lal Gidion ke met Midian pa siepa me sramsram su akkalemye yok ke lupan an sramsramkinyuk in Baibel. Pus sin met su rid Baibel elos etu tu Met Nununku Gidion a met meun 300 lal elos kutangla un met meun puspus su piselos oasr ke 135,000​—met Midian, met Amalek, a kutupa selos su muta in an tupasrpasr lun an Jezreel, apkurun nu ke mangon eol lun More. Met nu kemwa lal Gidion elos ugye ugug, a foklelik alu in akkalemye folak fururrur lalos, a elos wowoyuk: “Kutlas nutin Jeova a Gidion!” Ma inge akfosye a aksangengye met lokwalok nu kemwa, paenang elos mutamwauk in sang kutlas natulos nu sin kais sie met. (Met Nununku 6:33; 7:1-22) Ya pa na inge ma sikyuk, ke sie fong? Tafwela in ridi Met Nununku sapta 7 a 8. Kom ku in liye la Gidion el tafwela in orek meun. Ke an puspus su akkalemyeyuk, kutu an inge tia ku in eteyuk la piye ke pal inge, paenang elos tia liyeyuk ke map lun Baibel. Fwinne oinge, fwal tari an puspus su kut akilen, paenang kut ku in etu orekma puspus lal Gidion.

10 Gidion el ukwe met lula sin un meun lulap inge alukela an Bet-sita a nu leyen epang in an Ebel-mihola, apkurun nu ke an Jordan. (Met Nununku 7:22-25) Ma simusla el fwak: “A Gidion el tuku nu Jordan, a alukela, el a met tolfoko su welul, elos lalmwot a srakna ukweyuk.” Tokin elos sasla tari infwal Jordan, met Israel elos ukwe met lokwalok lalos leyen epang nu in an Sokkot a Penuel, apkuran nu Jabbok, nu fwin an Jogbiha (ke pal inge apkurun nu in an Amman, Jordan). Oiyen ukok a meun inge orek ke lusen mail 50 kutu. Gidion el sruokye a uniye togusra luo lun met Midian; tokin ma inge el folokla nu ke siti lal, Ofra, apkurun nu ke an su meun mutamwauk we. (Met Nununku 8:4-12, 21-27) Kalem la, orekma sakuruk lal Gidion tia sikyuk ke lusen minit ekasr na in ugye me ugug, folak in furrurur, a in wowoyuk. A in nunku ke oiyen ma inge ku in sang kutupa kas in kaksak ke met lalalfongi nu kemwa: “Tu pal luk e fwa srik in srumon kel Gidion [a kutupa su] elos ekla ku liki munas lalos, elos pulaik la in meun.” (Hibru 11:32-34) Met Kristian elos oayepa pulakin ulle lun mano, tusruktu ya tia yok sripe kut in tafwela na in oru ma lungse lun God​—2 Korint 4:1, 16; Galetia 6:9.

Fuka Nunak lun Met a Me Topuk?

11. Fwufwasryesr fuka orekla meet liki a tokin met Israel elos sun an Kedes?

11 Kutu met elos ku in liye map in Baibel in etu an puspus, tusruktu ya kom nunku mu map el ku in sang etauk nu ke nunak lun met puspus? Sie me pupulyuk ke met Israel su som liki Eol Sainai nu ke Fwal Mwolela. Tokin elos tui pal puspus ke inkanek, elos sun an Kedes (ku, Kedes-barnea). Duteronomi 1:2 el akkalemye la lusen pal in fwufwasryesr inge oasr ke len-11, su lusen mail inmasrlon an luo inge oasr ke mail 170. Moses el supwela met kalngeyuk 12 liki an inge som nu in Fwal Mwolela. (Oekyuk 10:12, 33; 11:34, 35; 12:16; 13:1-3, 25, 26) Met kalngeyuk inge elos som ke leyen eir ke inkanek lun an Negeb, saap elos alukela an Bier-siba, tokin ma inge saap elos alukela an Hebron, a sun inmasrlon Fwal Mwolela leyen eir. (Oekyuk 13:21-24) Ke sripen elos lalalfongi ke report koluk lun met kalngeyuk sengoul, paenang met Israel elos fwufwasryesr yen mesis ke lusen yea 40. (Oekyuk 14:1-34) Mea ma inge akkalemye ke lalalfongi lalos a ke oiya mwo lalos in tupan Jeova?​—Duteronomi 1:19-33; Sam 78:22, 32-43; Jud 5.

12. Mea kut ku in fwak ke lalalfongi lun met Israel, a efu ma inge sie ma su kut enenu in nunku ka?

12 Nunku ke ma inge fwal nu ke ate ku oiyen an u. Fwin met Israel elos akkalemye lalalfongi a akos kas in kai lal Josua a Keleb, ya elos enenu in fwufwasryesr ke an loes in sun Fwal Mwolela? An Kedes el oasr ke mail sengoul liki Bier-leai-roai, an se Isaak a Rebeka elos muta we. Futoto liki mail 60 nu Bier-siba, su oasr sisken Fwal Mwolela leyen epang. (Genesis 24:62; 25:11; 2 Samuel 3:10) Tokin elos fwufwasryesr Ijipt me nu in Eol Sainai a tokin fwufwasryesr nu Kedes ke lusen mail 170, elos apkurun na paye nu ke an in utyuk ku entrance lun Fwal Mwolela. In pal lasr, kut apkurun na in ilyuk nu ke Paredais fwin fwalu su mwoleyukla. Mea kut ku in lotela ka? Met sap Poul el fwakak ke ma sikyuk nu sin met Israel nu ke kas in kai inge: “Ke ma inge lela kut in moniyuk tu kut fwa ilyuk nu in mongla se inge, tu wangin sie met fwa ikori ke seakos, oana elos.”​—Hibru 3:16–4:11.

13, 14. (a) Ke oiya a ma sikyuk fuka met Gibeon elos orala ke step mwo a yok sripe? (b) Mea akkalemyeyuk ke oiyen met Gibeon, a me lutlut fuka kut ku in lotela ke ma inge?

13 Sie oiya su tia oana sie​—su akkalemyeyuk ke lalalfongi nu sin God la el fwa akpayeye ma lungse lal—​el liyeyuk ke sie me sramsram lun Baibel ke met Gibeon. Tokin Josua el kol met Israel in fwasr sasla Infwal Jordan nu in fwal su God el mwolela ka nu sin sou lal Ebream, su pa inge pal in lusla lun met Kenan nu kemwa. (Duteronomi 7:1-3) Met Gibeon elos wi met inge. Met Israel elos kunausla siti lun Jeriko a Ai a elos muta in an Gilgal. Met Gibeon elos srunga in mise oana met Kenan su selngawiyuk, paenang elos supwela met tutafpo nu yurol Josua nu Gilgal. Elos orek luma la elos tuku ke yen loes likin an Kenan tu elos ku in orek misla a in kamwuk nu sin met Hibru nu kemwa.

14 Met tutafpo inge elos fwak: “Met kulansap lom elos tuku ke sie fwal arulanu loes sula me meyen En Jeova God lom.” (Josua 9:3-9) Nuknuk lalos a mongo nelos sang me akpayeye la elos tuku liki sie an loes, tusruktu an Gibeon oasr na ke lusen mail 20 liki Gilgal me. Ke sripen Josua a met fwisrak nu kemwa elos lalalfongi, elos orala sie mwuleang in kamwuk yurin met Gibeon a nu sin siti nu kemwa su kupasr nu sin met Gibeon. Ya inkanek inge lun met Gibeon oru elos in tia kunausyukla ku mise? Mo tia oinge, ma inge akkalemye kena lalos in eis insemwomwo lun God lun met Israel. Jeova el insese ke met Gibeon elos in ekla “met pakpuk etong a met utkof nu sin u sa nufon a nu ke loang lun Jeova,” in fosrngakin etong nu ke loang in me kise. (Josua 9:11-27) Met Gibeon elos tafwela in akkalemye oiya mwo in oru kunokon su tia arulanu yok sripe nu ke orekma in kulansap nu sin Jeova. Saap, kutu selos wi ke un met Netinim su folokla liki an Babulon a oru orekma in sifwil musaiyuk temple. (Ezra 2:1, 2, 43-54; 8:20) Kut ku in etawi oiya lalos ke kut kaifweang in akkalemye misla yurin God a akola pal nu kemwa in oru kunokon fwinne ma srisrik ke orekma in kulansup nu sel.

Akkalemye Oiyen Sifwana Kisekin-Moul

15. Efu ku kut enenu in nunku yok ke geography ku oiya a aten an su oasr ke ma Simusla lun met Kristian ke kas Grik?

15 Geography ku oiyen an puspus lun Baibel el akkalemyeyuk ke me sramsram in Ma Simusla lun met Kristian ke kas Grik, oana fwufwasryesr a orekma in luti lun Jisus a lun met sap Poul. (Mark 1:38; 7:24, 31; 10:1; Luk 8:1; 13:22; 2 Korint 11:25, 26) Ke me sramsram tok u, srike in nunku ke fwufwasryesr su orek.

16. Fuka met Kristian in an Berea elos akkalemye la elos lungse a aksaokye Poul?

16 Ke fwufwasryesr akluo ke orekma lun missionary, Poul el tuku nu in an Filippai, su ke pal inge el on ke an Greece. El sang ma lo we, el kalpous a aksukosokyeyukla a som nu Tessalonika. (Orekma 16:6–17:1) Ke pal se me fos sikyuk ke sripen orekma in purakak lun met Ju, met lili fwin an Tessalonika elos kaifwe Poul in som nu Berea, su oasr ke lusen mail 20 kutu liki an se inge. Poul el kutangla ke orekma lun forfor lal fwin an Berea, tusruktu met Ju elos tuku a purakak met puspus. Paenang, “met lili elos supwela Poul tu lan som nu mwea,” a elos su kololla Poul elos penella nu Atens.” (Orekma 17:5-15) Kalem la, kutu sin met su eis lalalfongi sasu elos lungse in fwasr ke lusen mail 25 nu ke Mwea lun Aegean, in moli mololos ke oaku a in fwufwasyesr ke lusen mail 300. Kain in fwufwasryesr inge ku in oasr me sensen ka, tusruktu met lili inge elos som a akloesye pal in asrouki lalos yurin met tutafpo lun God su oru fwufwasryesr se inge.

17. Ma fuka kut ku in kalem yok ka ke kut etu lusen mail inmasrlon an Mailitus a Efesus?

17 Ke fwufwasryesr aktolu lal, Poul el tuku nu ke port lun an Mailitus. El pangon met elder in congregation lun Efesus, su oasr ke mail 30 kutu liki Mailitus. Nunku ke met elder inge ke elos tui ke orekma lalos in som nu yurol Poul. Saap elos insemwomwo in osun a oru sramsram ke osun lalos inge ke elos fwasr. Tokin elos osun nu sel Poul a long ke el pre, “elos nu kemwa arulanu tung, a kui nu in kaiwel Poul a ngokmutal.” Tokin ma inge “elos oelul inkanek lal nu ke oaku” in som nu Jerusalem. (Orekma 20:14-38) Elos ku in sramsram a nunku ke ma puspus ke elos fwasr folok nu Efesus. Ya kom tia purikyukyak ke lungse a oiya mwo su elos akkalemye ke fwufwasryesr loeloes inge in osun nu sin sie met tutafpo su oru fwufwasryesr in lutelos a akkeyelos? Ya oasr ma kom liye ke ma inge su kom ku in orekmakin ke moul lom a nunak lom?

Lutlut ke Fwal Inge a ke Ma e fwa Sikyuk ke Pal Fwasru

18. Mea kut enenu in oru ke an puspus su oasr in Baibel?

18 Me pupulyuk puspus su kut aketeye tari el akkalemye ke yok sripeiyen etu lun met Israel ke fwal se su Jeova el sang nu selos a ma inge akkalemyeyuk yok ke me sramsram puspus in Baibel. (A Kut ku pa in akyokye etauk lasr kut fwin lutlut pa ke fwal puspus su akkalemye ke me sramsram puspus in Baibel.) Ke etauk a kalem lasr ke Fwal Mwolela yokyokelik, kut enenu in esam me siyuk emeet lun God nu sin met Israel nu kemwa tu elos ku in ilyuk a engankin fwal lun “milk a unni.” Me siyuk inge pa in sangeng sin Jeova a in akos masap nu kemwa lal.​—Duteronomi 6:1, 2; 27:3.

19. Paredais fuka luo kut enenu in loang mwo ka ke pal inge?

19 Oapana in len lasr inge, kut enenu in oru ma kunesr, in sangeng sin Jeova a fwasr pal nu kemwa ke inkanek lal. In oru oinge, kut ku in sang kasru nu ke kapkapek a akmwoye paredais in ngun su oasr ke congregation lun met Kristian fwin fwalu nufon. Etauk lasr fwa tafweyukla in yokelik ke oiya mwo a me insemwomwo lun paredais in ngun. A kut etu la srakna oasr me insemwomwo puspus su fwa sikyak. Josua el kol met Israel nu kemwa in fwasr sasla Infwal Jordan nu ke sie fwal su oasr fwako mwo we, a me insemwomwo puspus we. Inge oasr sripe mwomwo lasr in ngetla nu ke pal fwasru wi lalalfongi nu ke sie Paredais paye, sie fwal mwo su sane kut.

Ya Kom Esam?

• Efu kut lungse in akyokye etauk a kalem lasr ke an puspus in Baibel?

• Piyeka ke oiya a aten an su aketeyuki tari ke me lutlut inge sie me kasru nu sum?

• Me lutlut fuka akkalemyeyuk yok nu sum ke kom lutlut yok ke geography su oasr ke kutu me sramsram?

[Picture on page 23]

Ebream el fwasr sasla ke luse a sralupan fwal

    Kosraean Publications (2008-2026)
    Log Out
    Log In
    • Kosraean
    • Share
    • Preferences
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pensylvania
    • Masap nuhke Orekmakihnyac
    • Privacy Policy
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Log In
    Share