Kas Lun Jeova Moul
Kas Fulat su Tuku Ke Buk lun Josua
KE PAL se elos muta ke loom nuknuk lalos in an Tupasrpasr lun Moab in yea 1473 B.C.E., Met Israel elos insemwomwo in long kas inge: “Komwos akola ma lomwos, tu len tolu na lula komwos fwa fwasr alukela Jordan se inge, in utyuk eis fwal se tu in ma lomwos, su Jeova God lomwos el sot nu sumwos in usru we.” (Josua 1:11) Muta lalos ke lusen yea-40 yen mesis apkurun in safla.
Pus liki yea longoul kutu tok, Josua su met kol lalos el tu inmasrlon an Kenan a fwakak nu sin met matou puspus lun Israel: “Liye, Nga kitelik nu sumwos mutanfwal inge su lula tu in me usru nu sin sruf lomwos, Jordan me wi mutanfwal nukemwa su Nga otela tari, aok nu ke mwea lulap su on nu yen fwatu tilli we. A Jeova God lomwos, El e fwa luselosla liki ye mutomwos a akwanginyelos liki ye mutomwos, a komwos fwa usru fwal selos, oana Jeova God lomwos El fwak nu sumwos.”—Josua 23:4, 5.
Simusyukla sel Josua in yea 1450 B.C.E., buk lal Josua su sie me sramsram sakuruk ke ma sikyuk nukemwa ke lusen yea 22 ingo. In pal inge ke kut apkurun nu ke fwal sasu su oasr mwolela ka, ma nukemwa su sikyuk in pal inge ku in srikeyuk nu ke ma sikyuk nu sin met Israel ke elos akola tari in eis Fwal Mwolela sa. Paenang, ke kut akkalemye insemwomwo paye lasr, lela kut in nunku a loang mwo nu ke buk lun Josua.—Hibru 4:12.
NU KE “YEN TUPASRPASR LUN JERIKO”
Josua el eis sie kunokon yok sripe ke pal se Jeova el fwak nu sel: “Moses met kulansap luk el mise; ke ma inge tukakek inge a alukela Jordan se inge, kom a met inge nukemwa, nu ke fwal se su Nga sang nu selos, aok nu sin tulik natul Israel”! (Josua 1:2) Ma kunel Josua pa in kol sie mutanfwal su piselos oasr ke million puspus in ilyuk nu ke Fwal Mwolela. In ako lalos, el supwela met kalngeyuk luo nu Jeriko—sie siti su enenu in sruu meet. Ke siti se inge Rehab sie mutan kosro el muta we, el long tari ke orekma sakuruk lun Jeova su el orala in kasru met kulansap nukemwa lal. El karungin a kasru met kalngeyuk luo inge a ke sripe inge elos orala nu sel sie akwuk lun mwolela in molella.
Ke met kalngeyuk luo inge elos folokla, Josua a met nukemwa elos akola in som a fwasr sasla infwal Jordan. Fwinne yok sronot afwunla siske nukemwa, infwal inge tia ku in kutongulosi, meyen Jeova el oru kof ke infwal lung in tui a lapak a ekla oana soko eol a oru kof ten in surorla nu in Dead Sea. Tokin elos fwasr sasla alukela infwal Jordan, met Israel elos muta ke loom nuknuk lalos in an Gilgal, apkurun nu in an Jeriko. Len akosr tokou, ke ekun len ak-14 lun malem lun Abib, elos akfulatye Kofwen Alukela in an tupasrpasr lun Jeriko. (Josua 5:10) Len toka, elos mutamwauk in mongo fwokin fwal sa, a manna wanginla. Ke lusen pal inge, Josua el kosroila mokul nukemwa su isusla in an mesis.
Kusensiyuk puspus ke Ma Simusla Eis Top Ka:
2:4, 5—Efu ku Rehab el tia fwakak kas paye nu sin met kulansap lun togusra su suk ke met kalngeyuk luo? Rehab el kasru met kalngeyuk luo fwinne moul lal oasr ke me sensen ke sripen el lalalfongi yok ke Jeova. Paenang, wangin kunokon lal in akkalemye ke met kalngeyuk luo inge nu sin met su lungse in akkolukye met kulansap lun God. (Mattu 7:6; 21:23-27; Jon 7:3-10) Ke ma inge, Rehab el “eteyuk sumwosmwos ke orekma mwo lal,” wikin orekma lal in loangela met kalngeyuk luo su sukok sin met kulansap lun togusra.—Jemes 2:24-26.
5:14, 15—Su “fwisrak lun un met meun lun Jeova”? Fwisrak se inge su akkeyel Josua ke mutamweyen sruu lun Fwal Mwolela, el pa “Kas”—Jisus Kraist meet liki el ekla sie met. (Jon 1:1; Daniel 10:13) Fuka lupan me akkeye mwomwo in etu la Jisus Kraist ke mwolana lal el kasru met kulansap nukemwa lun God ke elos oru meun in ngun lalos.
Me Lutlut nu Sesr:
1:7-9. In ridi Baibel len nukemwa, a sifwil pa nunku pal nukemwa ke ma el fwak, a in orekmakin ma kut lotela tari pa inkanek mwo in sang kasru orekma puspus lun ngun.
1:11. Josua el siyuk met nukemwa in ako ma nelos a kutu me enenu lalos a tia in sano God mukena in sang me enenu lalos. Me kaifwe lun Kraist pa in tia nunku yok ke ma enenu puspus lun moul, in fwal nu ke mwuleang lal la “ma inge nukemwa fwa etukot pa nu sumwos,” tusruktu tia kalme pa kut tia enenu in orekma in suk ma enenu lun moul in kasre kut.—Mattu 6:25, 33.
2:4-13. Tokin Rehab el long ke orekma sakuruk lun Jeova a akilen ke pal in ongoiye, el orala sie sulela in kasru met nukemwa su alu nu sin God. Kom fwin lutlut Baibel ke lusen kutupal a kom akilen la kut moul in “len safla,” ya kom tia oru sulela in kulansap nu sin God?—2 Timote 3:1.
3:15. Ke sripen report lun met kalngeyuk luo su supweyukla nu Jeriko arulanu mwo, Josua el sa oru sulela, el tia sano sronot ke infwal Jordan in wanginla. Fwin oasr orekma lasr ke alu paye, kut enenu in pulaik in akpayeye orekma lasr a tia sano nu ke kutena ma sikyuk in pa paenang in orekla ma se.
4:4-8, 20-24. Eot 12 su touyuk liki infwal Jordan, orala sie me akul nu sin met Israel. Orekma puspus lun Jeova in molela met kulansap lal ke pal inge liki met lokwalok lalos sang me akul nu selos la Jeova el welulos
KUTANGLA EL FWASR NA
Siti lun Jeriko “kaliyuki . . . , wangin met illa a wangin met ilyuk.” (Josua 6:1) Fuka siti se inge fwa sruu? Jeova el sang nu sel Josua inkanek mwomwo. Tia pat pot a siti kunausyukla. Rehab a sou lal mukena pa moliyukla.
Tokin ma inge sie pa siti enenu in sruu pa siti lun Ai. Met kalngeyuk puspus elos reporti mu met pu na pa muta in siti se inge, paenang tia enenu met puspus in kunausla an inge. Tusruktu, 3,000 solse su supweyukla in kunausla siti sa elos kaengelik liki met Ai puspus. Mea paenang? Jeova el wangin yurin met Israel. Ekan ke sruf lal Juda el orala ma koluk ke pal se Jeriko kunausyukla. Tokin ma koluk inge aksumwosyeyuk, Josua el som meun lain met Ai. Ke sripen met Israel elos lip tari ke pal se, Togusrai lun an Ai el ke na sonolos in meun lainelos. Tusruktu Josua el orekmakin sie inkanek mwo su akfosyeak met Ai nukemwa su lalalfongi na paye mu elos fwa sifwil kutangla, a ke inkanek mwo met Israel elos orala paenang elos sruokye siti se inge.
Gibeon el ‘sie siti lulap—su yok liki an Ai, a met nukemwa we elos met ku.’ (Josua 10:2) Ke elos long kutangla lun Met Israel ke elos lain an Jeriko a Ai, met puspus fwin an Gibeon elos kiapella Josua in orala sie akwuk in mwuleang nu ke misla nu selos. Mutanfwal puspus su apkuran nu selos liye akwuk koluk inge. Togusra limekosr lun mutanfwal inge elos toeni nu sie in orek meun nu sin met Gibeon. Met Israel elos molela met Gibeon a oru met lokwalok lalos in kuf ke meun. In wekunang kutangla puspus lun met Israel ye kolyuk lal Josua elos sruokye siti puspus in an epang a in an roto, oayepa togusra puspus in an eir elos sruokye. Togusra nukemwa su kuf ke leyen roto lun an Jordan, piselos oasr ke 31.
Kusensiyuk Puspus ke Ma Simusla Eis Top Ka:
10:13—Fuka ma sakuruk inge ku in sikyuk?? “Ya oasr kutena ma su upa nu sin Jeova in akpaye,” Met su orala kosrao a fwalu? (Genesis 18:14) El fwin sapkin, Jeova el ku in tulokinye fwalu in tia kasrusr rauni fwat a malem paenang liyeyuk oana in tia mukuikui nu sin met fwalu. Fwin tia oinge el ku in oru fwalu a malem in tia tui ke mukuikui lalos a ke pal sanpana el ku in ekulla mukuikui ke kalem lun fwat a malem ke inkanek usrnguk tu kalem lun ma luo inge in tia wanginla. Kutena sin ma luo inge fwin sikyuk, “a wangin len oana meet ku tok” ke me sramsram lun metu.—Josua 10:14.
10:13—Mea se inge buk lal Jasar? Buk se inge sifwil pa fwakyuk in 2 Samuel 1:18 su oasr kupasr nu ke on su pangpang “On ke Pus”—on inge ma ke asor lal Togusra Soul lun an Israel a mwen natul Jonetan. Koanon buk inge oasr on puspus a poem puspus su akkalemye ke ma sikyuk ke me sramsram lun met Israel a ma inge eteyuk sin met Hibru.
Me Lutlut nu Sesr:
6:26; 9:22, 23. Me selngawi su Josua el fwakak in pal ingo ke kunanela lun Jeriko akpayeyuk tokin yea 500 kutu. (1 Togusra 16:34) Kas in selngawi lal Noa nu sin tulik nutin tulik natul pangpang Kenan akpayeyuk ke pal se met Gibeon elos ekla met kulansap. (Genesis 9:25, 26) Kas lun Jeova akpayeyuk pal nukemwa.
7:20-25. Oasr kutu met elos nunku mu orekma lal Ekan ke inkanek in pusrapasr el oasr ke ma koluk srisrik, saap elos fwak mu ma inge tia akkolukye met. Elos liye pusrapasr srisrik ku kutu pa ma koluk srisrik oana in tia arulanu yok sripe. Tusruktu, kut enenu in oana Josua in pulaik in lain orekma koluk ku oiya fokfok.
9:15, 26, 27. Kut enenu in nunku yok ke mwolela nukemwa su kut oru a in akpayeye kas lasr.
JOSUA EL ORALA KUNOKON YOK SAFLA LAL
Inge el matou tari—apkurun nu ke yea 90 matwel—Josua el mutamwauk in kitalik anu. Sie kunokon yok pa inge! Sruf lal Ruben a Gad a tafwu sruf lal Manassa elos eis tari me usru lalos lefwalyat Jordan nu kutulap. Sruf puspus lula ke pal inge etukyang nu selos me usru lalos in lefwalyat roto ke inkanek lun fwefwe la lun su an.
Tabernacle el musaiyukla in Shailo fwin sie an su etukyang nu sin met Efraim. Kaleb el eis siti lun Hebron, a Josua el eis Timnath-serah. Etukyang nu sin met Livai pa siti 48, wekunang siti 6 lun molela. In an selos lefwalyat Jordan nu kutulap, met meun ke sruf lal Ruben, Gad, a tafwu sruf lal Manassa elos tulokunak sie loang “lulap ke liyeyuk.” (Josua 22:10) Sruf puspus su muta lefwalyat Jordan nu roto elos liye ma inge oana sie orekma lun alu kikiap, a oasr sie meun inmasrlon sruf puspus inge apkurun in sikyuk, tusruktu ke sripen elos kaifweung in sramsram mwo paenang elos tia oru kutena ma in aksurorye sra.
Tokin Josua el muta ke kutu pal in Timnath-serah, el pangon met matou puspus, sifwe puspus, met nununku puspus, a met kol puspus a kaifwelos in pulaik a sruokye oaru lalos nu sin Jeova. Tok, Josua el esani sruf nu kemwa lun Israel in Sekem. In an se ingo el kalweni orekma mwo lun Jeova mutamwauk in pal lal Ebream fwasru, a el sifwil pa akkeyelos “in sangeng sin Jeova a orekma nu sel in sumwos a paye.” Met nukemwa elos mokleyuk in topuk: “Kut fwa orekma nu sin Jeova God lasr, a kut fwa porongo pusrel!” (Josua 24:14, 15, 24) Tokin ma puspus inge Josua el mise ke el yea 110 matwel.
Kusensiyuk Puspus ke Ma Simusla Eis Top Ka:
13:1—Ya fus inge el tia lain ma Josua 11:23 el fwak? Mo, meyen orekma in sruokye Fwal Mwolela oasr ip luo: Nu ke ip se meet pa ke meun se su met Israel elos sang sruokye togusra 31 lun an Kenan a ke meun su kunausla ku lun met Kenan a ip se akluo pa in sruokye an nukemwa ke kaifweung lun kais sie sruf ku met se met se. (Josua 17:14-18; 18:3) Fwinne met Israel elos tia kutangla in lusla met Kenan su muta inmasrlolos ke inkanek nukemwa, oasr kutu met Kenan elos tia sensen, ke misla lun met Israel. (Josua 16:10; 17:12) Josua 21:44 el fwak: “Jeova el sang mongla nu selos in fwal selos nufon.”
24:2—Ya papa tumal Ebream, Tera, el sie met su alu nu ke ma srulela? Ke mutamwauk, Tera el tia alu nu sin Jeova God. Saap el alu nu sin god lun malem pangpang Sin—sie god kikiap su pengpeng in an Ur. In fwal nu ke fasin lun met Ju, Tera el sie met su oru ma srulela puspus. Tusruktu, ke pal se Ebream el som liki an Ur in akos ma God el sapkin nu sel, Tera el welul som nu in Haran.—Genesis 11:31.
Me Lutlut nu Sesr:
14:10-13. Fwinne el yea 85 matwel tari, Keleb el siyuk ke sie kunokon upa in lusla met puspus liki an Hebron. Met Anakim elos pa muta ke inkul inge—mokul puspus su yok lupalos. Ke kasru lun Jeova, met meun puspus su yok experience lalos ke meun elos kutangla, a an Hebron el ekla sie siti lun molela. (Josua 15:13-19; 21:11-13) Me srikasrak mwo lal Keleb kasre kut in tia fwasr liki kutena kunokon upa lun u lasr.
22:9-12, 21-33. Kut enenu in karunganang mwo orekmakinyen nunak lasr in tia nunak koluk nu sin kutu met.
‘Wangin ma tula liki ma mwo nukemwa su Jeova God el Fwak’
Ke pal se Josua el matou tari, el fwak nu sin met matou lun an Israel: “Wangin ma tula liki ma mwo nukemwa su Jeova God lomwos el fwak keyumwos. Ma nukemwa akpayeyuk tari nu sumwos.” (Josua 23:14) Ma simusla ke me sramsram su oasr in buk lal Josua sang me akpayeye kalem ka!
“Tu ma nukemwa su simusla meet simla in luti kut,” met sap Poul el simusla, “tu ke mongfusresr a pwarak lun ma simusla fwa oasr fwinsrak lasr.” (Rom 15:4) Kut ku in lalalfongi la fwinsrak lasr ke mwolela puspus lun God tia ku in wangin sripe. Wangin sie mwolela fwa tia akpayeyuk; mwolela nukemwa fwa akpayeyuk.
[Picture on page 29]
Ya kom etula efu ku Rehab mutan kosro se el eteyuk oana sie mutan sumwosmwos?
[Picture on page 31]
Pusrapasr su Ekan el orala tia sie ma koluk srisrik na; ma inge kol nu ke ma upa puspus
[Picture on page 31]
“Ke lalalfongi pot lun Jeriko mokukla.”—Hibru 11:30